{"id":646811,"date":"2023-10-18T08:46:00","date_gmt":"2023-10-18T04:46:00","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=646811"},"modified":"2023-10-18T08:46:00","modified_gmt":"2023-10-18T04:46:00","slug":"boyuk-erm%c9%99nistan-xulyasinin-tarixi-uzqaraligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=646811","title":{"rendered":"\u201cB\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d x\u00fclyas\u0131n\u0131n tarixi \u00fczqaral\u0131\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"<p>B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t o zaman xo\u015fb\u0259xtliy\u0259, \u0259min-amanl\u0131\u011fa, s\u00fclh\u0259, dinc ya\u015fay\u0131\u015fa qovu\u015far ki, terrorun k\u00f6k\u00fcn\u00fc yerli-dibli k\u0259s\u0259 bilsin. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox uzaq \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 axtar\u0131\u015f aparmaq laz\u0131m deyildir. Terroru da, soyq\u0131r\u0131m\u0131 da t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259rin be\u015fiyi m\u0259hz Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti, erm\u0259ni siyas\u0259ti olmu\u015fdur. \u015e\u0259rqin b\u00f6y\u00fck \u015fairi S\u0259di \u015eiraziy\u0259 m\u0259xsus bir fikri yada salaq: Erm\u0259nidir Yer \u00fcz\u00fcn\u00fcn \u0259hrim\u0259ni, \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259nidir, d\u00fc\u015fm\u0259ni! &#8220;\u018fhrim\u0259n&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259nas\u0131 \u015f\u0259r v\u0259 zill\u0259t m\u0259nb\u0259yi dem\u0259kdir. Mill\u0259timizin taleyin\u0259 yaz\u0131lan amans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259n birincisi onun erm\u0259nil\u0259rl\u0259 qon\u015fuluqda ya\u015famas\u0131, \u00f6z \u0259razisind\u0259 bu nam\u0259rdl\u0259r\u0259 yer verm\u0259si olmu\u015fdur. M\u0259n\u015f\u0259 etibaril\u0259 Qafqaz xalqlar\u0131 s\u0131ras\u0131na m\u0259nsub olmayan erm\u0259nil\u0259rin indiki Erm\u0259nistan adlanan \u0259raziy\u0259 yay\u0131lmalar\u0131 uzun v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir tarix\u0259 malikdir. Tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259rin, fakt v\u0259 d\u0259lill\u0259rin i\u015f\u0131\u011f\u0131nda, el\u0259c\u0259 d\u0259 erm\u0259ni tarix\u00e7il\u0259rinin \u00f6z s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 b\u0259zi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri bir daha xat\u0131rlatmaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, erm\u0259nil\u0259r tarix boyu \u0259n al\u00e7aq v\u0259 r\u0259zil \u00fcsullardan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k qon\u015fu xalqlar\u0131n torpaqlar\u0131n\u0131 z\u0259bt etm\u0259k v\u0259 onlar\u0131 \u00f6zl\u0259rinin d\u0259d\u0259-baba yurdu adland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r c\u00fcr riyakarl\u0131qdan \u00e7\u0259kinm\u0259mi\u015fl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259r Qaraba\u011fa h\u0259mi\u015f\u0259 x\u00fcsusi maraq g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r. Bunun s\u0259b\u0259bi ayd\u0131nd\u0131r: erm\u0259ni tarix\u015f\u00fcnasl\u0131\u011f\u0131nda bel\u0259 bir saxta konsepsiya \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u00f6hk\u0259m yer tutmu\u015fdur ki, bu b\u00f6lg\u0259 erm\u0259nil\u0259r\u0259 m\u0259xsusdur. Qat\u0131 \u015fovinist m\u00f6vqeli \u201cDa\u015fnaks\u00fctyun\u201d partiyas\u0131 m\u0259hz bu qondarma ideyaya uy\u011fun olaraq ke\u00e7\u0259n \u0259srin sonlar\u0131ndan ba\u015flayaraq \u201cd\u0259nizd\u0259n-d\u0259niz\u0259 b\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d d\u00f6vl\u0259ti yaratmaq v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n K\u00fcr \u00e7ay\u0131ndan c\u0259nuba olan \u0259razisini d\u0259 z\u0259bt etm\u0259k siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fctm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu plan\u0131 \u0259m\u0259li sur\u0259td\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k ideyas\u0131 erm\u0259nil\u0259rin s\u0259f\u0259rb\u0259rliyini t\u0259min etmi\u015fdir. Halbuki bunu \u0259yani s\u00fcbut ed\u0259n, erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n 1978-ci ild\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259 \u0259razisind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin bura k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sinin 150 illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 abid\u0259 tikilmi\u015fdir. Bu abid\u0259nin qoyulmas\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259nin tarixi reall\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bunu h\u0259tta erm\u0259ni tarix\u00e7isi V.A.Parsamyan da etiraf etmi\u015fdir. O yaz\u0131rd\u0131: \u201cRusiyaya birl\u0259\u015f\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r \u015e\u0259rqi Erm\u0259nistan\u0131n 169 min 155 n\u0259f\u0259r \u0259halisinin 57305 n\u0259f\u0259ri, yaxud 33,8 faizi erm\u0259ni, 84089 n\u0259f\u0259ri yaxud 49,7 faizi m\u00fcs\u0259lman, 26911 n\u0259f\u0259r, yaxud 16 faizi k\u00fcrd v\u0259 850 n\u0259f\u0259r, yaxud 0,55 faizi k\u0259nar mill\u0259tl\u0259r idi\u201d.<\/p>\n<p>Tarix boyu Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 arxalanan erm\u0259nil\u0259r \u00f6z \u00e7irkin niyy\u0259tl\u0259rind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259km\u0259y\u0259r\u0259k, h\u0259min d\u00f6vl\u0259tl\u0259r vasit\u0259si il\u0259 \u0259razi iddias\u0131 qald\u0131raraq, onlar\u0131 t\u00fcrkl\u0259rl\u0259 m\u00fcharib\u0259y\u0259 s\u00f6vq edirdil\u0259r. Lakin Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 g\u00f6z\u0259l bilirdil\u0259r ki, dinin eynilik z\u0259minind\u0259 onlar\u0131 m\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqin\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0131c\u0131qland\u0131rmaq v\u0259 ac\u0131qland\u0131rmaq kimi m\u0259nfur erm\u0259ni plan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcb ortaya at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bir fakt\u0131 x\u00fcsusi vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r ki, 1699-cu ild\u0259 erm\u0259ni m\u0259likl\u0259ri katalikos Minas\u0131 \u0130srayil Oriy\u0259 qo\u015fub Almaniyaya yola sal\u0131rlar. \u0130srail Ori bu d\u0259f\u0259 \u00f6zg\u0259 torpaqlar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlad\u0131qlar\u0131 36 b\u0259ndd\u0259n ibar\u0259t plan\u0131 da \u00f6z\u00fc il\u0259 Almaniyaya apar\u0131r. El\u0259 bu planla tan\u0131\u015f olan kimi alman knyaz\u0131 \u0130ohann Vilhelm erm\u0259nil\u0259rin hiyl\u0259sini v\u0259 niyy\u0259tini ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcb onlar\u0131 iti qovan kimi saraydan qovdurur. B\u00fct\u00fcn bu axtar\u0131\u015flara r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259n \u0130srail Ori \u0130taliyada, Almaniyada v\u0259 Avstriyada apard\u0131\u011f\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qlardan sonra he\u00e7 bir Avropa d\u00f6vl\u0259tinin erm\u0259nil\u0259rin hiyl\u0259sin\u0259 uyub T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 m\u00fcharib\u0259y\u0259 girm\u0259y\u0259c\u0259yin\u0259 tam \u0259min olduqdan sonra\u00a0 son \u00fcmid yerini Rusiyaya ba\u011flay\u0131r. 1701-ci ilin yay\u0131nda \u0130srail Ori arximandrit Minas\u0131 da yan\u0131na al\u0131b I Pyotrun g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 yollan\u0131r. Almaniya knyaz\u0131 \u0130ohann Vilhelm\u0259 t\u0259qdim etdikl\u0259ri \u201cproqram\u0131\u201d bir q\u0259d\u0259r t\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f \u015f\u0259kild\u0259 rus \u00e7ar\u0131 \u0130 Pyotra t\u0259qdim edirl\u0259r. I Pyotr Qafqaz, x\u00fcsusil\u0259 Az\u0259rbaycanla \u00e7oxdan maraqlan\u0131rd\u0131. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 erm\u0259nil\u0259rl\u0259 mara\u011f\u0131 \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Birinci Pyotr ax\u0131r ki, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q i\u015ftah\u0131n\u0131 bo\u011fa bilmir, erm\u0259nil\u0259r\u0259 havadarl\u0131\u011f\u0131 \u00f6z boynuna g\u00f6t\u00fcr\u00fcr v\u0259 \u0130srail Orini polkovnik r\u00fctb\u0259si il\u0259 t\u0259ltif ed\u0259r\u0259k S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tin\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259c\u0259k n\u00fcmay\u0259nd\u0259nin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259yin edir. \u0130srail Ori 1703-c\u00fc ild\u0259 uydurdu\u011fu \u201cErm\u0259nistan\u201d\u0131n x\u0259rit\u0259sini haz\u0131rlay\u0131b I Pyotra t\u0259qdim edir. X\u0259rit\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131ndan, Z\u0259ng\u0259zur, Qaraba\u011f mahallar\u0131ndan, bir d\u0259 Anadolunun bir hiss\u0259sind\u0259n b\u0259hs olunur. M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n ayd\u0131n olur ki, erm\u0259nil\u0259r birinci Pyotrdan sonrak\u0131 b\u00fct\u00fcn rus \u00e7arlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259 saxlay\u0131blar. Erm\u0259nil\u0259rin \u0259sl b\u00f6y\u00fck qarda\u015f\u0131 I Nikolay olmu\u015fdur. O, 21 mart 1828-ci il tarixli f\u0259rman\u0131 il\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u00fcst\u00fcnd\u0259n \u201cqul\u201d ad\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bel\u0259 ki, h\u0259min vaxta kimi erm\u0259nil\u0259r yer \u00fcz\u0259rind\u0259 r\u0259sm\u0259n qul adlanan iki xalqdan biri olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>1828-ci il T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n sonra Az\u0259rbaycan Rusiya il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda r\u0259sm\u0259n b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Bel\u0259likl\u0259, \u0130randan C\u0259nubi Qafqaza, x\u00fcsusil\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131na v\u0259 Az\u0259rbaycana erm\u0259nil\u0259rin k\u00fctl\u0259vi ax\u0131n\u0131 ba\u015fland\u0131. V.A.Parsamyan yaz\u0131r: \u201c1828-ci il mart ay\u0131n\u0131n 20-d\u0259 I Nikolay bu m\u00fcqavil\u0259ni (y\u0259ni T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay m\u00fcqavil\u0259sini)\u00a0 t\u0259sdiq etdi. Mart\u0131n 21-d\u0259 is\u0259 erm\u0259ni vilay\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda f\u0259rman imzalad\u0131\u201d. H\u0259min f\u0259rmana g\u00f6r\u0259, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 \u0130r\u0259van xanl\u0131qlar\u0131 l\u0259\u011fv edildi. Bununla da \u018fdirn\u0259 (1829-cu ild\u0259) m\u00fcqavil\u0259sind\u0259n sonra T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n d\u0259 Zaqafqaziyaya xeyli miqdarda erm\u0259ni g\u0259tirildi. T\u0259kc\u0259 \u018frzurumun arxiyepiskopu Karapet min\u0259 yax\u0131n erm\u0259ni g\u0259tirmi\u015fdi. 1828-1830-cu ill\u0259r aras\u0131nda Zaqafqaziyaya \u0130randan 40 mind\u0259n art\u0131q, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n is\u0259 84 min erm\u0259ni k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259rin Qaraba\u011fa k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n tarixind\u0259 faci\u0259li v\u0259 \u0259n ziddiyy\u0259tli bir d\u00f6vr ba\u015fland\u0131. \u018fsas\u0131 1887-ci ild\u0259 Cenevr\u0259d\u0259 g\u0259nc t\u0259l\u0259b\u0259 Avetis Nazarbekyan t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulan \u201cQn\u00e7ak\u201d (\u201cZ\u0259ng\u201d) partiyas\u0131 Plexanovun t\u0259siri alt\u0131nda idi. Bu partiyan\u0131n proqram\u0131nda Rusiya, \u0130ran v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 olan b\u00fct\u00fcn erm\u0259nil\u0259ri \u00f6z bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k Samsunda, Vanda, \u018frzurumda v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 \u201cb\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d yaratmaq v\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131, Qaraba\u011f, Qazax, Z\u0259ng\u0259zur, Axalkalaki, Axarsix v\u0259 ba\u015fqa Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan torpaqlar\u0131n\u0131 da birl\u0259\u015fdirm\u0259k n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdu. H\u0259min partiyan\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin \u00fc\u00e7 ili \u0259rzind\u0259 az qanlar ax\u0131d\u0131lmad\u0131. Bu azm\u0131\u015f kimi 1918-ci ilin mart\u0131nda t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n erm\u0259nil\u0259rin az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 n\u00f6vb\u0259ti soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n davam\u0131 idi. Bu q\u0131r\u011f\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259kc\u0259 paytaxt Bak\u0131da deyil, Az\u0259rbaycan\u0131n bir \u00e7ox b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 amans\u0131z v\u0259h\u015filikl\u0259r, iyr\u0259nc \u0259m\u0259ll\u0259r t\u00f6r\u0259dildi. Bu soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 50 min\u0259 q\u0259d\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdi. X\u0259yallar\u0131nda \u201cb\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d realla\u015fd\u0131rmaq ist\u0259y\u0259n erm\u0259nil\u0259r n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 iyr\u0259nc add\u0131mlara \u0259l atd\u0131lar. Bel\u0259 ki, 1945-ci ilin pay\u0131z\u0131nda \u0259razi iddias\u0131 qald\u0131raraq, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si t\u0259l\u0259bi il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etdil\u0259r. Bel\u0259 ki, M.Ba\u011f\u0131rov \u015eu\u015fa istisna olmaqla Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n erm\u0259nil\u0259r\u0259 verilm\u0259sin\u0259 o \u015f\u0259rtl\u0259 raz\u0131 oldu ki, tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 olan Z\u0259ng\u0259zur v\u0259 G\u00f6y\u00e7\u0259 mahallar\u0131 Az\u0259rbaycana birl\u0259\u015fdirilsin. Bununla raz\u0131la\u015fmayan erm\u0259nil\u0259r yenid\u0259n susdular. Lakin \u00e7ox ke\u00e7m\u0259di ki, onlar\u0131n s\u0259yi il\u0259 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti 1947-ci il dekabr tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n K\u00fcr-Araz \u00e7ay\u0131 \u0259traf\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si plan\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131. Bu plan 1948-ci il mart\u0131n 10-da t\u0259cili t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq olundu. 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan deportasiyas\u0131 ba\u015fland\u0131. Be\u015f il \u0259rzind\u0259 150 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 \u00f6z do\u011fma ata-baba yurdundan zorla, Az\u0259rbaycan\u0131n Saatl\u0131, \u0130mi\u015fli, Sabirabad, G\u00f6y\u00e7ay, K\u00fcrd\u0259mir kimi aran rayonlar\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcld\u00fc. Erm\u0259nil\u0259r h\u0259r v\u0259chl\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259razisin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sin. Bel\u0259likl\u0259, \u00e7irkin \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 nail olan erm\u0259nil\u0259r havadarlar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 1988-ci ilin dekabr\u0131na kimi Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan 300 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 zorla v\u0259t\u0259nl\u0259rind\u0259n qovdular. Erm\u0259nil\u0259r 1992-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n 20 faiz torpa\u011f\u0131n\u0131\u00a0 i\u015f\u011fal ed\u0259r\u0259k 1 milyondan \u00e7ox \u0259halisini \u00f6z do\u011fma yurdundan did\u0259rgin salm\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan son 200 illik tarixind\u0259 i\u015f\u011fallara m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 halda, 2020-ci ild\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 \u00f6z torpaqlar\u0131n\u0131 i\u015f\u011faldan h\u0259mi\u015f\u0259lik azad etdi. Lakin daxild\u0259 qara yara kimi qalm\u0131\u015f erm\u0259ni separatizminin k\u00f6k\u00fc h\u0259l\u0259 tam k\u0259silm\u0259mi\u015fdi. Y\u0259ni, zaman\u0131 yeti\u015fm\u0259mi\u015fdi. Prezident \u0130lham \u018fliyevin dediyi \u201cN\u0259yi, nec\u0259 v\u0259 n\u0259 zaman etm\u0259k laz\u0131md\u0131rsa, m\u0259n bilir\u0259m\u201d ifad\u0259sinin do\u011frulu\u011funu zaman s\u00fcbut etdi. Bu il sentyabr\u0131n 19-da ordumuz 24 saata yax\u0131n bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n 10 min qeyri-qanuni silahl\u0131s\u0131n\u0131n tutdu\u011fu m\u00f6vqel\u0259rin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini m\u0259hv etm\u0259kl\u0259 separat\u00e7\u0131lar\u0131 a\u011f bayraq qald\u0131rma\u011fa m\u0259cbur etdi. Erm\u0259nistan\u0131n \u201cb\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan\u201d x\u00fclyalar\u0131na bird\u0259f\u0259lik n\u00f6qt\u0259 qoyuldu.<\/p>\n<p>Oktyabr\u0131n 15-d\u0259 \u015fanl\u0131 tariximizin \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri, qalib S\u0259rk\u0259rd\u0259 \u0130lham \u018fliyev b\u00f6y\u00fck v\u0259 m\u00fcdrik xalq\u0131m\u0131za n\u00f6vb\u0259ti q\u0259l\u0259b\u0259nin sevincini ya\u015fatd\u0131. M\u00fcbar\u0259k bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u0259z\u0259li v\u0259 \u0259b\u0259di torpaqlar\u0131m\u0131zda &#8211; Xank\u0259ndid\u0259, Xocal\u0131da, Xocav\u0259ndd\u0259, A\u011fd\u0259r\u0259d\u0259, \u018fsg\u0259randa ucaltmaqla xalq\u0131m\u0131z\u0131n arzular\u0131n\u0131 \u00e7in etdi, \u015fan\u0131n\u0131-\u015f\u00f6hr\u0259tini b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya yayd\u0131. S\u00fcbut etdi ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 v\u0259 onun qurdu\u011fu d\u00f6vl\u0259t g\u00fccl\u00fcd\u00fcr, yenilm\u0259zdir, torpaqlar\u0131n\u0131n sahibidir v\u0259 \u00f6z \u0259razisind\u0259n bir qar\u0131\u015f da kims\u0259y\u0259 ver\u0259n deyil. Ali Ba\u015f Komandan\u0131n qondarma rejimd\u0259 seperat\u00e7\u0131lar\u0131n \u201cprezident saray\u0131\u201d kimi istifad\u0259 etdiyi binaya bax\u0131\u015f ke\u00e7irdiyi zaman h\u0259min binada otaqlar\u0131n birind\u0259 \u201cb\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan x\u0259rit\u0259si\u201dn\u0259 rast g\u0259l\u0259rk\u0259n bel\u0259 dedi: \u201cBunlar\u0131n x\u0259st\u0259liyi bax, budur &#8211; d\u0131rnaqaras\u0131 b\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan. Onu b\u0259db\u0259xt ed\u0259n bax, budur\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t o zaman xo\u015fb\u0259xtliy\u0259, \u0259min-amanl\u0131\u011fa, s\u00fclh\u0259, dinc ya\u015fay\u0131\u015fa qovu\u015far ki, terrorun k\u00f6k\u00fcn\u00fc yerli-dibli k\u0259s\u0259 bilsin. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox uzaq \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 axtar\u0131\u015f aparmaq laz\u0131m deyildir. Terroru da, soyq\u0131r\u0131m\u0131 da t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259rin be\u015fiyi m\u0259hz Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti, erm\u0259ni siyas\u0259ti olmu\u015fdur. \u015e\u0259rqin b\u00f6y\u00fck \u015fairi S\u0259di \u015eiraziy\u0259 m\u0259xsus bir fikri yada salaq: Erm\u0259nidir Yer \u00fcz\u00fcn\u00fcn \u0259hrim\u0259ni, \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259nidir, d\u00fc\u015fm\u0259ni! &#8220;\u018fhrim\u0259n&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259nas\u0131 \u015f\u0259r v\u0259 zill\u0259t m\u0259nb\u0259yi dem\u0259kdir. Mill\u0259timizin taleyin\u0259 yaz\u0131lan amans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u0259n birincisi onun erm\u0259nil\u0259rl\u0259 qon\u015fuluqda ya\u015famas\u0131, \u00f6z \u0259razisind\u0259 bu nam\u0259rdl\u0259r\u0259 yer verm\u0259si olmu\u015fdur. M\u0259n\u015f\u0259 etibaril\u0259 Qafqaz xalqlar\u0131 s\u0131ras\u0131na m\u0259nsub olmayan erm\u0259nil\u0259rin indiki Erm\u0259nistan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":646817,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/09c6c378169754882683793153310087791.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/09c6c378169754882683793153310087791.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/09c6c378169754882683793153310087791.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/09c6c378169754882683793153310087791-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/09c6c378169754882683793153310087791-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/09c6c378169754882683793153310087791-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/09c6c378169754882683793153310087791.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/09c6c378169754882683793153310087791.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/09c6c378169754882683793153310087791-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/09c6c378169754882683793153310087791.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t o zaman xo\u015fb\u0259xtliy\u0259, \u0259min-amanl\u0131\u011fa, s\u00fclh\u0259, dinc ya\u015fay\u0131\u015fa qovu\u015far ki, terrorun k\u00f6k\u00fcn\u00fc yerli-dibli k\u0259s\u0259 bilsin. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox uzaq \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 axtar\u0131\u015f aparmaq laz\u0131m deyildir. Terroru da, soyq\u0131r\u0131m\u0131 da t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259rin be\u015fiyi m\u0259hz Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti, erm\u0259ni siyas\u0259ti olmu\u015fdur. \u015e\u0259rqin b\u00f6y\u00fck \u015fairi S\u0259di \u015eiraziy\u0259 m\u0259xsus bir fikri yada salaq: Erm\u0259nidir Yer \u00fcz\u00fcn\u00fcn \u0259hrim\u0259ni, \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259nidir, d\u00fc\u015fm\u0259ni! &#8220;\u018fhrim\u0259n&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/646811"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=646811"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/646811\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/646817"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=646811"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=646811"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=646811"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}