{"id":647366,"date":"2023-10-19T14:50:42","date_gmt":"2023-10-19T10:50:42","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=647366"},"modified":"2023-10-19T14:50:42","modified_gmt":"2023-10-19T10:50:42","slug":"dovl%c9%99t-budc%c9%99si-hesabina-bel%c9%99-zay-m%c9%99hsul-kim%c9%99-lazimdirvideo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=647366","title":{"rendered":"D\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si hesab\u0131na bel\u0259 zay m\u0259hsul kim\u0259 laz\u0131md\u0131r?V\u0130DEO"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u201c\u018fb\u0259di iztirab\u201da baxanda adam\u0131n b\u0259dii-estetik z\u00f6vq\u00fc iztirab \u00e7\u0259kir<\/strong><\/p>\n<p><strong>1990-c\u0131 ill\u0259rin ortalar\u0131, 2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259ri Az\u0259rbaycanda qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 sektorunun formala\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259, ad\u0131n\u0131 unutdu\u011fum bir q\u0259zetd\u0259 \u201cKapitan Qrant\u0131n u\u015faqlar\u0131\u201d adl\u0131 yaz\u0131 yay\u0131mlanm\u0131\u015fd\u0131. J\u00fcl Vernin m\u0259\u015fhur roman\u0131n\u0131n ad\u0131na istinad ed\u0259n yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259bii ki, m\u0259cazi m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. S\u00f6hb\u0259t qrant al\u0131b c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 i\u015f g\u00f6rm\u0259y\u0259n, sad\u0259c\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yaradan t\u0259\u015fkilatlardan gedirdi. QHT-l\u0259r c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcxt\u0259lif qatlar\u0131nda probleml\u0259ri \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259km\u0259k, probleml\u0259ri a\u015fkarlamaq, onlar\u0131n h\u0259llind\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tin\u0259 yard\u0131m etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6vcuddur. B\u0259s Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n QHT-l\u0259rin s\u0259m\u0259r\u0259si n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir v\u0259 onlar n\u0259 q\u0259d\u0259r funksionald\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>Kinot\u0259nqid\u00e7i oldu\u011fuma g\u00f6r\u0259, m\u0259n\u0259 daha \u00e7ox QHT-l\u0259rin m\u00fcxt\u0259lif m\u00f6vzularda \u00e7\u0259kdikl\u0259ri filml\u0259rin keyfiyy\u0259ti maraql\u0131d\u0131r. Ara-s\u0131ra internet resurslar\u0131nda Qeyri-H\u00f6kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 qrantlarla QHT-l\u0259rin \u00e7\u0259kdiyi filml\u0259rin t\u0259qdimat\u0131 v\u0259 ya istehsal prosesi haqda m\u0259lumatla rastla\u015f\u0131ram. Bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259vv\u0259l saytlarda \u201cH\u0259sr\u0259t Yolu\u201d \u018fsir v\u0259 Girovlara K\u00f6m\u0259k \u0130ctimai Birliyinin Qeyri-H\u00f6kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 \u201c\u018fb\u0259di iztirab\u201d adl\u0131 s\u0259n\u0259dli layih\u0259nin haz\u0131rlanmas\u0131 haqda oxudum. Film h\u0259ssas v\u0259 vacib m\u00f6vzudan dan\u0131\u015fmal\u0131, Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 \u0259sir v\u0259 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n, i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalan, azad olunandan sonra ke\u00e7mi\u015fin kabusundan xilas ola bilm\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin hekay\u0259sin\u0259 \u0259saslanmal\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t ki, bu g\u00fcn Yutub kanal\u0131nda \u201c\u018fb\u0259di iztirab\u201d adlanan s\u0259n\u0259dli filmi izl\u0259dim. \u201c\u018fb\u0259di iztirab\u201d kurs i\u015fi s\u0259viyy\u0259sind\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f, texniki q\u00fcsurlar\u0131 olan, b\u0259dii-estetik m\u0259ziyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olmayan, televerili\u015f estetikas\u0131n\u0131n \u0259n z\u00f6vqs\u00fcz formas\u0131nda \u00e7\u0259kilmi\u015f i\u015fdir.<\/p>\n<p>Filmd\u0259 n\u0259inki dramaturgiyan\u0131n qanunlar\u0131 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259yib, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, burada dramaturgiya sad\u0259c\u0259 m\u00f6vcud deyil. Kino s\u0259n\u0259tind\u0259 (s\u0259n\u0259dli v\u0259 ya b\u0259dii film \u2013 f\u0259rq etm\u0259z) \u00e7oxdan s\u0131nanm\u0131\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259dir ki, m\u00fcharib\u0259nin d\u0259h\u015f\u0259tl\u0259rini b\u00fct\u00fcn d\u0259rinliyi il\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n effektli yol s\u00fcjeti konkret insan hekay\u0259sinin \u00fcz\u0259rind\u0259 qurmaqd\u0131r. Uy\u011fun t\u0259svir, ifad\u0259 vasit\u0259l\u0259rind\u0259n, montaj f\u0259ndl\u0259rind\u0259n, u\u011furlu musiqi v\u0259 r\u0259ng h\u0259llind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k. \u201c\u018fd\u0259bi iztirab\u201d filmind\u0259 rejissor (titrl\u0259rd\u0259 onun v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259t\u0259, yarad\u0131c\u0131 hey\u0259tin ad\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan kimlikl\u0259ri haqda m\u0259lumats\u0131zam) t\u0259xmin\u0259n 30 d\u0259qiq\u0259 boyunca tama\u015fa\u00e7\u0131ya q\u0259hr\u0259man g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, \u0259sas x\u0259tti m\u00f6t\u0259b\u0259r m\u0259nb\u0259yi g\u00f6st\u0259rilm\u0259y\u0259n statistik m\u0259lumatlar v\u0259 m\u00fcharib\u0259 haqda \u00fcmumi, \u015fablon fikirl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurur. Bel\u0259likl\u0259 filmin 15-ci d\u0259qis\u0259sind\u0259k vaxtil\u0259 \u0259sir v\u0259 ya girov g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, indi azadl\u0131qda olan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n kims\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. Dramaturgiyan\u0131n ilk q\u0131z\u0131l qaydas\u0131 burada pozulur. \u0130lk epizoddan ba\u015flayaraq sonad\u0259k vaxta\u015f\u0131r\u0131 kadrarxas\u0131 s\u0259s-s\u00f6z y\u0131\u011f\u0131n\u0131ndan ibar\u0259t m\u0259tni s\u0259sl\u0259ndirir v\u0259 bu m\u0259tn qara fonda ingilisc\u0259 titrl\u0259rd\u0259 \u0259ksini tap\u0131r. Kadrarxas\u0131 s\u0259sin \u0259ks-s\u0259da verm\u0259sini, s\u0259sin montajda t\u0259mizl\u0259nm\u0259m\u0259sini g\u00f6rm\u0259zd\u0259n g\u0259lm\u0259k olar. Lakin m\u0259tnin emosiyas\u0131z intonasiya il\u0259, z\u0259ruri vur\u011fulars\u0131z, laqeyd s\u0259sl\u0259 oxunmas\u0131n\u0131n onun faci\u0259vi m\u0259zmunuyla uyu\u015fmamas\u0131 kobud q\u00fcsurdur. Sanki m\u00fcharib\u0259 haqda yox, iqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259r haqda m\u0259tn oxunur. Bir qayda olaraq, xaricd\u0259 ba\u015f tutan t\u0259dbir v\u0259 festivallarda filml\u0259rin orijinal dild\u0259, subtitrl\u0259 g\u00f6st\u0259rilm\u0259sin\u0259 \u00f6n\u0259m verilir. \u00c7\u00fcnki orijinal s\u0259sin intonsiyas\u0131 hadis\u0259nin, v\u0259ziyy\u0259tin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259, q\u0259hr\u0259man\u0131 daha d\u0259rind\u0259n d\u0259rkind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Bir \u0259cn\u0259bid\u0259 buz kimi soyuq s\u0259s hans\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcart\u0131 yaradacaq? Y\u0259qin o t\u0259\u0259ss\u00fcrat yarancaq ki, m\u0259tni oxuyan m\u00fcharib\u0259d\u0259n z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259kmi\u015f \u00f6lk\u0259nin v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 yox, robot Sofiyad\u0131r. \u00dcst\u0259lik, filmd\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259n statistik m\u0259lumatlar d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 qat-qat keyfiyy\u0259tli formada, xaricd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 t\u0259qdim olunub. O zaman bu b\u0259sit, formas\u0131z v\u0259 \u00fcslubsuz, primitiv t\u0259bli\u011fat metoduyla haz\u0131rlanm\u0131\u015f filmin \u0259h\u0259miyy\u0259ti n\u0259d\u0259dir?!<\/p>\n<p>M\u00fcharib\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 filml\u0259rd\u0259 rejissorlar statistik m\u0259lumatlardan qa\u00e7\u0131rlar; \u00e7\u00fcnki statistika \u00f6l\u00fcm fakt\u0131n\u0131 \u00fcmumil\u0259\u015fdirir, adil\u0259\u015fdirir, tama\u015fa\u00e7\u0131 hadis\u0259nin a\u011fr\u0131s\u0131n\u0131 hiss etmir. Qodar\u0131n 60-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 lent\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 \u201cD\u0259lisov Pyero\u201d filminin bir epizodunda radioda m\u00fcharib\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259ri verilir, h\u0259lak olanlar\u0131n say\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 statsitik m\u0259lumat s\u0259sl\u0259nir. Personajlardan biri deyir: \u201cOnlar\u0131n kimliyi, nec\u0259 adam olmas\u0131, ail\u0259l\u0259ri haqda he\u00e7 n\u0259 bilmirik. Yaln\u0131z bir \u015feyi bilirik: \u00f6l\u0259nl\u0259rin say\u0131n\u0131, quru, he\u00e7 n\u0259 ifad\u0259 etm\u0259y\u0259n r\u0259q\u0259ml\u0259ri\u201d. Filml\u0259r ona g\u00f6r\u0259 \u00e7\u0259kilir, \u0259d\u0259bi \u0259s\u0259rl\u0259r ona g\u00f6r\u0259 yaz\u0131l\u0131r ki, faktlar, statistik m\u0259lumatlar sars\u0131dan insan hekay\u0259l\u0259rin\u0259, dramaturji v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k \u015f\u00fcurlara, emosiyalara t\u0259sir g\u00f6st\u0259rsin\u2026<\/p>\n<p>\u201c\u018fb\u0259di iztirab\u201d filminin ekspozisiyas\u0131nda uzun-uzad\u0131 k\u0259s\u0259rsiz m\u0259tnd\u0259n sonra daha bir kobud dramaturji s\u0259hv\u0259 yol verilir. N\u00f6vb\u0259ti epziodda a\u011f\u0131r hadis\u0259l\u0259ri \u015f\u0259xsi t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f q\u0259hr\u0259man \u0259v\u0259zin\u0259, \u201cH\u0259sr\u0259t Yolu\u201d \u018fsir v\u0259 Girovlara K\u00f6m\u0259k \u0130ctimai Birliyinin r\u0259hb\u0259ri Esmira Orucova g\u00f6r\u00fcn\u00fcr; o, diktor m\u0259tnind\u0259n f\u0259rql\u0259nm\u0259y\u0259n, yen\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanmayan, \u00fcmumi fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirir:<\/p>\n<p><em>\u201cB\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t yarand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnd\u0259n, m\u00fcharib\u0259l\u0259r zaman\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r he\u00e7 vaxt qanunlara riay\u0259t etmirl\u0259r. H\u0259r zaman qanundan k\u0259nar \u0259m\u0259ll\u0259r t\u00f6r\u0259dibl\u0259r. 27 sentyabr 2020-ci ild\u0259 terrorizmi d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00f6t\u00fcvl\u00fcy\u00fcn\u00fc i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 bir milyondan \u00e7ox insan\u0131n qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn h\u0259yat\u0131na m\u0259hkum olunmas\u0131 t\u0259bii, m\u0259d\u0259ni v\u0259 tarixi s\u0259rv\u0259tl\u0259rimizin m\u0259hv edilm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131 xalq\u0131m\u0131za a\u011f\u0131r problem d\u0259 ya\u015fatd\u0131. Bu beyl\u0259nlxaq cinay\u0259tl\u0259rl\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n, xal\u0131q\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131r psixoloji problem, \u0259sir, girov, itkin problemidir\u201d<\/em>\u00a0v\u0259 s.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"size-full wp-image-21329 aligncenter\" src=\"https:\/\/azlogos.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/esmira-1.jpeg\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" srcset=\"https:\/\/azlogos.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/esmira-1.jpeg 1024w, https:\/\/azlogos.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/esmira-1-300x225.jpeg 300w, https:\/\/azlogos.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/esmira-1-768x576.jpeg 768w, https:\/\/azlogos.eu\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/esmira-1-750x563.jpeg 750w\" alt=\"esmira\" width=\"1024\" height=\"768\" data-pin-no-hover=\"true\" \/><\/p>\n<p>Esmira xan\u0131m m\u0259tni sanki telesuflyordan oxuyur v\u0259 s\u0259thi fikirl\u0259riyl\u0259 haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 m\u00f6vzuya d\u0259rind\u0259n b\u0259l\u0259d olmamas\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131n\u0131 yarad\u0131r. Y\u0259qin buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u0259rsini unudan \u015fagird kimi arada h\u0131qqan\u0131r, kamera qar\u015f\u0131s\u0131nda rahat ola bilmir. Faci\u0259 haqda dan\u0131\u015fark\u0259n \u00fcz\u00fcnd\u0259 g\u0259rginlik, emosiya, ifad\u0259lilik n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpm\u0131r v\u0259 fikirl\u0259ri inersiya v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r. Bununla da Esmira xan\u0131m\u0131n filmd\u0259 v\u0259zif\u0259si bitir. Paradoks ondad\u0131r ki, layih\u0259d\u0259 Q\u0259rbin \u00f6lk\u0259miz\u0259 ikili standartlarla yana\u015fmas\u0131 t\u0259nqid olundu\u011fu halda, film \u0259cn\u0259bi auditoriyan\u0131n ikili standartl\u0131 m\u00f6vqe g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 xeyli b\u0259han\u0259 verir. M\u0259s\u0259l\u0259n, materialda az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131n erm\u0259ni h\u0259rbi\u00e7il\u0259rd\u0259n t\u0259r\u0259find\u0259n yox, erm\u0259ni xalq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n edildiyinin deyilm\u0259si \u201cnifr\u0259t nitqi\u201d kimi yozula bil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin, xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f v\u0259h\u015filikl\u0259rin, h\u00fcquqlar\u0131n pozulmas\u0131n\u0131n m\u0259kt\u0259b d\u0259rsliyi s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ifad\u0259si, t\u0259qdimat\u0131, faktlar\u0131n h\u0259m vizual, h\u0259m verbal c\u0259h\u0259td\u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259rliyinin t\u0259min olunmamas\u0131, filmd\u0259 \u00fcmum\u0259n yarad\u0131c\u0131 yana\u015fman\u0131n yoxlu\u011fu da ikili standartlara, q\u0259r\u0259zli m\u00fcnasib\u0259t\u0259 \u0259sas verir.<\/p>\n<p>\u018fsir v\u0259 girovlar\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak etdiyini bildir\u0259n A\u011falar \u018fliyev (yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, onun h\u0259min d\u00f6vrd\u0259ki v\u0259zif\u0259sini m\u00fc\u0259llifin d\u00fcz yazmad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131q hiss olunur) d\u0259 m\u00f6vqeyini \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurur. M\u0259s\u0259l\u0259n, az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259sir v\u0259 girovlar\u0131n ba\u015f\u0131na g\u0259tiril\u0259n i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015fanda o, atan\u0131n o\u011fula, o\u011fulun ana v\u0259 bac\u0131s\u0131na qar\u015f\u0131 nalayiq h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r\u0259 m\u0259cbur edildiyini deyir. M\u00fcsahibin bunu \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 analoji hallar\u0131n say\u0131n\u0131n \u00e7ox olmas\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcrat\u0131 yaran\u0131r, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n filmi haz\u0131rlayanlar\u0131n pe\u015f\u0259 etikas\u0131ndak\u0131 q\u00fcsurlar\u0131 v\u0259 problemi d\u0259rind\u0259n bilm\u0259m\u0259sini bir daha g\u00f6st\u0259rir. Bunun v\u0259 kadararxas\u0131 m\u0259tnd\u0259 \u00fcmimil\u0259\u015fmi\u015f fikir kimi s\u0259sl\u0259n\u0259n<em>\u00a0\u201cm\u00fcharib\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259si olmayan dinc adamlar girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb, onlara insanl\u0131\u011fa s\u0131\u011fmayan i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r verilib, \u015f\u0259xsiyy\u0259ti tapdan\u0131b, \u015fantaj edilib, \u0259sir v\u0259 girovlar pul v\u0259 yanacaq qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sat\u0131l\u0131b, onlar alver vasit\u0259sin\u0259 \u00e7evrilib\u201d\u00a0<\/em>v\u0259 s. kimi \u00fcmumi fikirl\u0259rin yerin\u0259 konkret q\u0259hr\u0259manlar\u0131n simas\u0131nda, vizual h\u0259ll\u0259 onlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 faci\u0259 g\u00f6st\u0259rilm\u0259liydi. A\u011falar \u018fliyevi is\u0259 yax\u015f\u0131 dan\u0131\u015fd\u0131rmaq v\u0259 \u015fahidi oldu\u011fu hekay\u0259l\u0259rin vacib m\u0259qamlar\u0131n\u0131 q\u0259hr\u0259manlar\u0131n hekay\u0259si il\u0259 uzla\u015fd\u0131rmaq olard\u0131.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, filmin yars\u0131nda q\u0259hr\u0259manlar g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u015eahin H\u00fcseynov v\u0259 \u0130lqar H\u00fcseynov ingilisc\u0259 titrl\u0259rd\u0259 niy\u0259s\u0259 eyni zamanda h\u0259m \u0259sir, h\u0259m girov kimi t\u0259qdim olunur. V\u0259 onlardan hans\u0131n\u0131n \u0259sir, hans\u0131n\u0131n girov olmas\u0131 tam ayd\u0131nla\u015fm\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr, bu sah\u0259yl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan layih\u0259 r\u0259hb\u0259ri d\u0259 h\u0259l\u0259 bu iki anlay\u0131\u015f aras\u0131nda f\u0259rqi ay\u0131rd etm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>Q\u0259hr\u0259manlar \u00f6z hekay\u0259l\u0259rini dan\u0131\u015fanda kamera onlar\u0131 ancaq bir plandan, statik v\u0259ziyy\u0259td\u0259 izl\u0259yir. Halbuki, \u201c\u018fb\u0259di iztirab\u201d film olma\u011fa iddial\u0131 idis\u0259, onda kamera m\u00fctl\u0259q yarad\u0131c\u0131 axtar\u0131\u015fa \u201c\u00e7\u0131xmal\u0131yd\u0131\u201d. O, q\u0259hr\u0259manlar\u0131n ya\u015fant\u0131lar\u0131 haqda s\u00f6zl\u0259 ifad\u0259 olunmayan, dol\u011fun vizual informasiya ver\u0259n rakurslar, onun dey\u0259 bilm\u0259dikl\u0259rini anladan, ara\u015fd\u0131ran bax\u0131\u015f bucaqlar\u0131 tapmal\u0131yd\u0131. Ad\u0131n\u0131 bilm\u0259diyimiz rejissor is\u0259 asan, rahat yola \u0259l at\u0131r, m\u00fcsahibl\u0259rl\u0259 s\u00f6hb\u0259t\u0259 forma tapa bilmir v\u0259 telem\u00fcsahib\u0259 janr\u0131nda s\u00f6hb\u0259tl\u0259\u015fm\u0259kl\u0259, bir n\u00f6qt\u0259d\u0259n effektsiz, q\u0259hr\u0259manlarla emosional \u00fcnsiyy\u0259t yaratmayan \u00e7\u0259kili\u015fl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nir.<\/p>\n<p>Final is\u0259 yoxdur. Konfliktin, hadis\u0259nin olmad\u011f\u0131 filmd\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, final\u0131n yoxlu\u011fu da t\u0259biidir.<\/p>\n<p>Bu c\u00fcr qeyri-pe\u015f\u0259kar filml\u0259r \u00e7\u0259k\u0259n QHT r\u0259hb\u0259rl\u0259rin\u0259 ssenari \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis Sid Fildin bu fikrini yadlar\u0131nda saxlama\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edir\u0259m: \u201c\u0130st\u0259nil\u0259n dram \u2013 konfliktdir. Konfliktsiz hadis\u0259 yoxdur, hadis\u0259siz q\u0259hr\u0259man, q\u0259hr\u0259mans\u0131z \u0259hvalat, \u0259hvalats\u0131z is\u0259 ssenari yoxdur\u201d.<\/p>\n<p>Kino h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00f6nc\u0259 t\u0259svir s\u0259n\u0259tidir. M\u0259tnd\u0259n \u00e7ox, faci\u0259ni ya\u015fayan insanlar\u0131n emosiyalar\u0131, d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r t\u0259svir vasit\u0259siyl\u0259 dan\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Kino h\u0259m d\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259nl\u0259ri g\u00f6st\u0259rm\u0259k s\u0259n\u0259tidir. \u201c\u018fb\u0259di iztirab\u201d bu meyarlara cavab vermir, \u00fcst\u0259lik, montaj\u0131n yarad\u0131c\u0131 imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 olunmur.<\/p>\n<p>Daha pisi odur ki, bu film Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sinin f\u0259sadlar\u0131 haqda t\u0259sirli, inand\u0131rc\u0131 he\u00e7 n\u0259 demir, h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri f\u0259rqli diskursda t\u0259klif el\u0259mir. S\u0259n\u0259dli film faktlara \u0259saslansa da, q\u0259hr\u0259manlar\u0131n hekay\u0259l\u0259ri u\u011furlu kinematoqrafik h\u0259ll say\u0259sind\u0259 d\u0259rin m\u0259zmun, emosional m\u0259na qazanmal\u0131d\u0131r. Bu filmd\u0259 is\u0259 s\u00f6zd\u0259 faci\u0259d\u0259n dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r, ancaq faci\u0259nin atmosferi hiss olunmur. Ona g\u00f6r\u0259 \u201c\u018fb\u0259di iztirab\u201d vahid s\u00fcjet x\u0259tti olmayan, montaj qay\u00e7\u0131s\u0131 d\u0259ym\u0259mi\u015f materiala b\u0259nz\u0259yir.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, filmd\u0259 Xocal\u0131 faci\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 kadrlar da g\u00f6st\u0259rilir. Xarici auditoriya \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 iddia olunan i\u015fd\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f u\u015faqlar\u0131n \u00fcz t\u0259svirl\u0259rinin yax\u0131n plandan v\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259krar g\u00f6st\u0259rilm\u0259si pe\u015f\u0259karl\u0131qdan x\u0259b\u0259r vermir. Rejissor, \u00fcst\u0259lik, d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 efird\u0259, m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 t\u0259qdim olunan bu kadrlar\u0131 do\u011fru dramaturji kontekstd\u0259 g\u00f6st\u0259rmir. Filmin dili universal deyil, o, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fcr, emosional t\u0259cr\u00fcb\u0259 vermir. Ekspoziyadan ba\u015flayaraq, bir vurucu kadr\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 filmd\u0259 m\u00f6vzuya \u00fcmum\u0259n yarad\u0131c\u0131 bax\u0131\u015f yoxdur. \u201c\u018fb\u0259di iztirab\u201da baxanda adam\u0131n b\u0259dii estetik z\u00f6vq\u00fc iztirab \u00e7\u0259kir\u2026<\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r, \u201c\u018fb\u0259di iztirab\u201d layih\u0259sini QHT-l\u0259r\u0259 D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin M\u00fc\u015fahid\u0259 \u015euras\u0131 hans\u0131 \u0259sasla t\u0259sdiq edib? Layih\u0259y\u0259 10 min manat n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131l\u0131b? Ax\u0131, filmd\u0259 n\u0259inki min, he\u00e7 500 manatl\u0131q i\u015f d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpm\u0131r. QHT-l\u0259r\u0259 D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin bu layih\u0259nin yekun hesabat\u0131n\u0131 q\u0259bul edib etm\u0259y\u0259c\u0259yi \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r.\u201c\u018fb\u0259di iztirab\u201d d\u00f6vl\u0259t maliyy\u0259si hesab\u0131na QHT-in istehsal el\u0259diyi filml\u0259rin ictimai m\u00fczakir\u0259sini aktualla\u015fd\u0131r\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 aktualla\u015fd\u0131r\u0131r ki, d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si hesab\u0131na bel\u0259 zay, keyfiyy\u0259tsiz, r\u0259fl\u0259rd\u0259 tozlan\u0131b qalan filml\u0259rin \u00e7\u0259kilm\u0259sin\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 yol verilm\u0259sin.<\/p>\n<p><iframe title=\"\u018fb\u0259di \u0130ztirab - H\u0259sr\u0259t Yolu \u0130B\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/_RijKjpLoSE\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/p>\n<p><strong>M\u00fc\u0259llif: Sevda Sultanova<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201c\u018fb\u0259di iztirab\u201da baxanda adam\u0131n b\u0259dii-estetik z\u00f6vq\u00fc iztirab \u00e7\u0259kir 1990-c\u0131 ill\u0259rin ortalar\u0131, 2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259ri Az\u0259rbaycanda qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 sektorunun formala\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259, ad\u0131n\u0131 unutdu\u011fum bir q\u0259zetd\u0259 \u201cKapitan Qrant\u0131n u\u015faqlar\u0131\u201d adl\u0131 yaz\u0131 yay\u0131mlanm\u0131\u015fd\u0131. J\u00fcl Vernin m\u0259\u015fhur roman\u0131n\u0131n ad\u0131na istinad ed\u0259n yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259bii ki, m\u0259cazi m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. S\u00f6hb\u0259t qrant al\u0131b c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 i\u015f g\u00f6rm\u0259y\u0259n, sad\u0259c\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yaradan t\u0259\u015fkilatlardan gedirdi. QHT-l\u0259r c\u0259miyy\u0259tin m\u00fcxt\u0259lif qatlar\u0131nda probleml\u0259ri \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259km\u0259k, probleml\u0259ri a\u015fkarlamaq, onlar\u0131n h\u0259llind\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u0259, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tin\u0259 yard\u0131m etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6vcuddur. B\u0259s Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n QHT-l\u0259rin s\u0259m\u0259r\u0259si n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir v\u0259 onlar n\u0259 q\u0259d\u0259r funksionald\u0131r?&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":647370,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/7e21adacb292510ac645811b45bbb4d6.jpg",545,362,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/7e21adacb292510ac645811b45bbb4d6.jpg",545,362,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/7e21adacb292510ac645811b45bbb4d6.jpg",545,362,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/7e21adacb292510ac645811b45bbb4d6-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/7e21adacb292510ac645811b45bbb4d6.jpg",545,362,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/7e21adacb292510ac645811b45bbb4d6.jpg",545,362,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/7e21adacb292510ac645811b45bbb4d6.jpg",545,362,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/7e21adacb292510ac645811b45bbb4d6.jpg",545,362,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/7e21adacb292510ac645811b45bbb4d6-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/7e21adacb292510ac645811b45bbb4d6.jpg",545,362,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201c\u018fb\u0259di iztirab\u201da baxanda adam\u0131n b\u0259dii-estetik z\u00f6vq\u00fc iztirab \u00e7\u0259kir 1990-c\u0131 ill\u0259rin ortalar\u0131, 2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259ri Az\u0259rbaycanda qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131 sektorunun formala\u015fma\u011fa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259, ad\u0131n\u0131 unutdu\u011fum bir q\u0259zetd\u0259 \u201cKapitan Qrant\u0131n u\u015faqlar\u0131\u201d adl\u0131 yaz\u0131 yay\u0131mlanm\u0131\u015fd\u0131. J\u00fcl Vernin m\u0259\u015fhur roman\u0131n\u0131n ad\u0131na istinad ed\u0259n yaz\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0259bii ki, m\u0259cazi m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. S\u00f6hb\u0259t qrant al\u0131b c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 i\u015f g\u00f6rm\u0259y\u0259n, sad\u0259c\u0259 f\u0259aliyy\u0259t&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/647366"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=647366"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/647366\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/647370"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=647366"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=647366"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=647366"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}