{"id":649194,"date":"2023-10-24T20:48:05","date_gmt":"2023-10-24T16:48:05","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=649194"},"modified":"2023-10-24T20:48:05","modified_gmt":"2023-10-24T16:48:05","slug":"ail%c9%99-icind%c9%99n-el-icin%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=649194","title":{"rendered":"Ail\u0259 i\u00e7ind\u0259n el i\u00e7in\u0259"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>B\u00fct\u00fcn xo\u015fb\u0259xt ail\u0259l\u0259r bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259yir, b\u0259db\u0259xt ail\u0259l\u0259rin is\u0259 h\u0259r\u0259si bir c\u00fcr b\u0259db\u0259xtdir.<br \/>\n(Lev Tolstoy)<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Son zamanlar\u00a0 ist\u0259r m\u0259tbuatda, ist\u0259rs\u0259 d\u0259\u00a0 televiziyada ail\u0259-m\u0259i\u015f\u0259t z\u0259minind\u0259 ba\u015f ver\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r, cinay\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 informasiyalar qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259, \u0259n inc\u0259 detallar\u0131 il\u0259 yay\u0131mlan\u0131r. Televiziyadak\u0131 b\u0259zi \u201csosial\u201d m\u0259zmunlu proqramlarda is\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti reytinq x\u0259trin\u0259 ail\u0259 probleml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f ekspert qrupunun da i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u201cm\u00fczakir\u0259 m\u0259clisi\u201dqurulur, i\u015fin \u00fcz\u00fc-astar\u0131 bilinm\u0259d\u0259n haql\u0131-haqs\u0131z \u00a0axtar\u0131l\u0131r, kiml\u0259rs\u0259 s\u0259hv \u00e7\u0131xard\u0131l\u0131r, q\u0131nan\u0131l\u0131r, t\u0259nqid at\u0259\u015fin\u0259 tu\u015f g\u0259lir. Bu proqramdan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n videomateriallar is\u0259 b\u0259zi saytlarda, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 payla\u015f\u0131l\u0131r. C\u0259miyy\u0259tin m\u00fc\u0259yy\u0259n qrupu bel\u0259 ail\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rinin ba\u015f verm\u0259sini, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259 ail\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini a\u00e7\u0131q-a\u015fkar \u015f\u0259kild\u0259 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rin\u0259 da\u015f\u0131yanlar\u0131, m\u00fczakir\u0259 predmetin\u0259 \u00e7evir\u0259nl\u0259ri q\u0131nay\u0131r.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s, \u0259slind\u0259 kimdir m\u00fcq\u0259ssir? Ail\u0259daxili m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin m\u0259tbuatda v\u0259 televiziyada geni\u015f m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131, b\u00fct\u00fcn t\u0259fsilat\u0131 il\u0259 yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 nec\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259liyik?<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini \u00f6yr\u0259nib. \u00a0<\/strong><\/p>\n<p><em><strong>AQUPDK: Median\u0131n hadis\u0259l\u0259r\u0259 z\u0259r\u0259rli reaksiyas\u0131 ikinci d\u0259f\u0259 z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259k\u0259nin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 real t\u0259hdid yarad\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/10\/24\/\/-207f8801169815540072113659710655049.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><em><strong>Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin\u00a0<\/strong><\/em>(AQUPDK)\u00a0 Analitik t\u0259hlil v\u0259 informasiya t\u0259minat\u0131 \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259n s\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201c\u0130ki sahil\u201d\u0259 veril\u0259n a\u00e7\u0131qlamada bildirilir ki, ail\u0259daxili \u0259n h\u0259ssas m\u00f6vzulardand\u0131r. Bu m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin m\u0259tbuatda v\u0259 televiziyada i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 mili-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r sistemin\u0259 birba\u015fa t\u0259sir edir. Bu bax\u0131mdan mediada problem\u0259 h\u0259ssasl\u0131qla yana\u015fmal\u0131d\u0131r. Ail\u0259daxili probleml\u0259rin, m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259 zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131n mediada etik qaydalar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131l\u0131b-i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmamas\u0131 \u00e7ox vaxt jurnalistin m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 pe\u015f\u0259kar yana\u015fmas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olur. D\u00fczg\u00fcn maarifl\u0259ndirici i\u015f\u0131qland\u0131rma, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri v\u0259 q\u0259r\u0259zl\u0259ri yum\u015falda bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki b\u0259z\u0259n median\u0131n hadis\u0259l\u0259r\u0259 z\u0259r\u0259rli reaksiyas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ikinci d\u0259f\u0259 z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259k\u0259nin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 real t\u0259hdid yaran\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bel\u0259 hallardan \u00e7\u0259kinm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015f \u015f\u0259xs\u0259 h\u00f6rm\u0259t, m\u0259xfilik v\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131qla yana\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k son d\u0259r\u0259c\u0259 vacibdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/10\/24\/\/-604f2c3116981565884691499541106590.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u201cAil\u0259-m\u0259i\u015f\u0259t m\u00f6vzular\u0131 hans\u0131 hallarda v\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131la bil\u0259r\u201d sual\u0131na is\u0259 qurumun cavab\u0131 bel\u0259 oldu: \u201cK\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri ail\u0259daxili m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r, qad\u0131n v\u0259 u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n amill\u0259rd\u0259ndir. Ail\u0259-m\u0259i\u015f\u0259t m\u00f6vzusunun mediada yay\u0131lmas\u0131 ail\u0259daxili zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 populyarla\u015fd\u0131rmamal\u0131, \u0259ksin\u0259 onun c\u0259miyy\u0259t\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259ri bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmal\u0131d\u0131r. Konkret hadis\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r verilirs\u0259, qad\u0131nlara qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t zorak\u0131l\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 etik v\u0259 sosial bax\u0131m\u0131ndan m\u0259suliyy\u0259tli i\u015f\u0131qland\u0131rma apar\u0131lmal\u0131, z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259kmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131n\u0131n toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 t\u0259min edilm\u0259lidir. H\u0259r hans\u0131 m\u0259lumatda t\u0259svir edil\u0259n z\u0259r\u0259r\u00e7\u0259kmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r haqq\u0131nda x\u0259b\u0259r haz\u0131rlanan \u015f\u0259xsl\u0259r \u00f6z \u015f\u0259xsiyy\u0259tini ictimail\u0259\u015fdirm\u0259yi ist\u0259mirs\u0259, onun v\u0259 (ya onlar\u0131n) kimliyi \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 a\u00e7\u0131qlanmamal\u0131d\u0131r. Z\u0259rur\u0259t olarsa onlar\u0131n \u00fcz\u00fc, s\u0259si, ad\u0131, yeri v\u0259 ya onlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n h\u0259r hans\u0131 t\u0259fsilatlar bulan\u0131q, qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim olunmal\u0131d\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bu c\u00fcr x\u0259b\u0259rl\u0259r i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lark\u0259n adekvat v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 yol verm\u0259y\u0259n ifad\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k vacibdir. Jurnalistl\u0259r ail\u0259daxili probleml\u0259r, qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlarla \u0259laq\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri m\u0259tbuatda i\u015fiqland\u0131rark\u0259n x\u00fcsusil\u0259 h\u0259ssas olmal\u0131d\u0131rlar. \u00c7\u00fcnki b\u0259zi hallarda bel\u0259 probleml\u0259rin K\u0130V-d\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131ndan sonra daha da k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259sinin \u015fahidi oluruq. H\u0259ssas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r emosional v\u0259 qeyri-professional \u015f\u0259kild\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Jurnalistl\u0259r \u00f6z i\u015fl\u0259rin\u0259 pe\u015f\u0259kar v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli yana\u015faraq insanlar\u0131n kimliyi haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131n konfidensiall\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumal\u0131d\u0131rlar.\u00a0\u201d<\/p>\n<p>Analitik t\u0259hlil v\u0259 informasiya t\u0259minat\u0131 \u015f\u00f6b\u0259sind\u0259n veril\u0259n m\u0259lumatda vur\u011fulan\u0131r ki, AQUPDK media n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa \u00f6n\u0259m ver\u0259r\u0259k, jurnalistl\u0259rl\u0259 m\u00fct\u0259madi maarifl\u0259ndirici t\u0259liml\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir. U\u015faqlara dair m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin, qad\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n, zorak\u0131l\u0131q il\u0259 ba\u011fl\u0131 hadis\u0259l\u0259rin mediada d\u00fczg\u00fcn v\u0259 h\u0259ssasl\u0131qla i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 t\u0259limatlar daim jurnalistl\u0259rin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. Cari il \u0259rzind\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 t\u0259liml\u0259r\u0259 kifay\u0259t sayda jurnalist c\u0259lb edilmi\u015f, maarifl\u0259ndirici v\u0259saitl\u0259r t\u0259dbir v\u0259 konfranslar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 media n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 paylan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Qad\u0131n v\u0259 u\u015faq m\u00f6vzular\u0131n\u0131n mediada i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 prinsipl\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n v\u0259sait haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Jurnalistl\u0259r aras\u0131nda \u201cAil\u0259, qad\u0131n v\u0259 u\u015faq m\u00f6vzular\u0131 mediada\u201d m\u00fcsabiq\u0259 elan edilmi\u015f v\u0259 qalibl\u0259r m\u00fckafatland\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Jurnalistika ixtisas\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259hsil alan t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6t\u0259n il 25-29 iyul tarixl\u0259rind\u0259 \u0130smay\u0131ll\u0131 rayonunda \u201cAil\u0259, qad\u0131n v\u0259 u\u015faq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri mediada\u201d m\u00f6vzusu \u00fczr\u0259 1 h\u0259ft\u0259lik Yay T\u0259lim Proqram\u0131 t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdur. 2-3 iyun 2022-ci il tarixl\u0259rind\u0259 \u201cMediada gender b\u0259rab\u0259rliyi v\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131q\u201d m\u00f6vzusunda 2 g\u00fcnl\u00fck t\u0259lim t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdir.\u00a0 Qeyd ed\u0259k ki, AQUPDK-n\u0131n sifari\u015fi \u0259sas\u0131nda \u201cMedian\u0131n intiharlara t\u0259siri\u201d haqq\u0131nda t\u0259hlil d\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Audiovizual \u015euradan \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f: B\u00fct\u00fcn K\u0130V subyektl\u0259ri media sah\u0259sini t\u0259nziml\u0259y\u0259n qanunvericilik aktlar\u0131n\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259 r\u0259hb\u0259r tutmal\u0131, qanuni t\u0259l\u0259bl\u0259ri pozmamal\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/10\/24\/\/-e0ab531e169815553357657451610577265.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>Audiovizual \u015euran\u0131n\u00a0aparat r\u0259hb\u0259ri Fazil Novruzov<\/strong>\u00a0 m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong>in sor\u011fusuna cavab olaraq bildirdi ki, ail\u0259daxili probleml\u0259rin televiziyada i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si \u00a0\u201cMedia haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Qanunu v\u0259 dig\u0259r \u0259laq\u0259li qanunvericilik aktlar\u0131 il\u0259 t\u0259nziml\u0259nir. S\u00f6z\u00fcged\u0259n Qanuna \u0259sas\u0259n, ail\u0259daxili probleml\u0259rin televiziyada i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 qada\u011fan edilmir. Bel\u0259 ki, Qanunun 5-ci madd\u0259sind\u0259 media azadl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 normalar \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Media sah\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t senzuras\u0131 qada\u011fand\u0131r v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t yarad\u0131c\u0131l\u0131q v\u0259 redaksiya m\u00fcst\u0259qilliyi \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/04\/11\/\/-5fedcaff168122459629447998211048352.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>F. Novruzov qeyd etdi ki, bu f\u0259aliyy\u0259t azadl\u0131\u011f\u0131 yaln\u0131z \u201cMedia haqq\u0131nda\u201d Qanun v\u0259 bu sah\u0259ni t\u0259nziml\u0259y\u0259n dig\u0259r \u0259laq\u0259li qanunvericilik aktlar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f hallarda v\u0259 qaydada m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259r. Bel\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmaya misal olaraq Qanunun 14-c\u00fc madd\u0259sini (mediada d\u0259rc olunan v\u0259 (v\u0259 ya) yay\u0131mlanan informasiyaya dair t\u0259l\u0259bl\u0259r) g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik. Yay\u0131m zaman\u0131 Qanunun 14.1.5-ci (zorak\u0131l\u0131q v\u0259 q\u0259ddarl\u0131q t\u0259bli\u011f olunmamal\u0131d\u0131r), 14.1.9-cu (b\u00f6htan, t\u0259hqir\u0259 v\u0259 nifr\u0259t \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131na yol verilm\u0259m\u0259lidir), 14.1.14-c\u00fc (qanuni q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015f m\u0259hk\u0259m\u0259 q\u0259rar\u0131 olmadan \u015f\u0259xsin t\u0259qsirli olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n d\u0259rc edilm\u0259sin\u0259 (yay\u0131mlanmas\u0131na) yol verilm\u0259m\u0259lidir) madd\u0259l\u0259rinin t\u0259l\u0259bl\u0259rinin pozulmas\u0131 faktlar\u0131 a\u015fkarland\u0131qda v\u0259 ya bununla ba\u011fl\u0131 \u015fikay\u0259t daxil olduqda \u015eura t\u0259r\u0259find\u0259n monitorinq v\u0259 z\u0259ruri h\u00fcquqi qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 prosedurlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir, qanun pozuntusu fakt\u0131 t\u0259sdiqini taparsa h\u0259min yay\u0131m\u00e7\u0131ya qar\u015f\u0131 m\u00fcvafiq sanksiya t\u0259tbiq olunur.<\/p>\n<p>Aparat r\u0259hb\u0259ri \u201cAil\u0259daxili konfliktl\u0259ri i\u015f\u0131qland\u0131rark\u0259n media n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin n\u0259y\u0259 diqq\u0259t etm\u0259lidir\u201d sual\u0131n\u0131 is\u0259 bel\u0259 cavabland\u0131rd\u0131:\u00a0 \u201cB\u00fct\u00fcn media subyektl\u0259ri media sah\u0259sini t\u0259nziml\u0259y\u0259n qanunvericilik aktlar\u0131n\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259 r\u0259hb\u0259r tutmal\u0131, qanuni t\u0259l\u0259bl\u0259ri pozmamal\u0131, \u201cMedia haqq\u0131nda\u201d Qanunun 14-c\u00fc madd\u0259sinin (mediada d\u0259rc olunan v\u0259 (v\u0259 ya) yay\u0131mlanan informasiyaya dair t\u0259l\u0259bl\u0259r) v\u0259 15-ci madd\u0259sinin (\u0130nformasiyan\u0131n yay\u0131lmas\u0131na, informasiya m\u0259nb\u0259yinin a\u00e7\u0131qlanmas\u0131na yol verilm\u0259y\u0259n hallar) t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi olaraq diqq\u0259t etm\u0259lidirl\u0259r.\u201d<\/p>\n<p>H\u0259ms\u00f6hb\u0259timiz t\u0259msil etdiyi qurumun s\u00f6z\u00fcged\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi t\u0259dbirl\u0259rd\u0259n s\u00f6z a\u00e7d\u0131: \u201cT\u0259r\u0259fimizd\u0259n \u00fcmum\u00f6lk\u0259 statuslu yay\u0131m\u00e7\u0131lar\u0131n monitorinqi m\u00fct\u0259madi olaraq, dig\u0259r yay\u0131m\u00e7\u0131lar\u0131n monitorinqi is\u0259 \u015fikay\u0259tl\u0259r \u0259sas\u0131nda apar\u0131l\u0131r. Qanun pozuntusu fakt\u0131 a\u015fkar olunursa, yuxar\u0131da qeyd olundu\u011fu kimi m\u00fcvafiq sanksiyalar t\u0259tbiq edilir. Bu sanksiyalar Qanunun 41-ci madd\u0259sind\u0259 t\u0259sbit olunmu\u015f yay\u0131m\u0131n dayand\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 (24 saatad\u0259k v\u0259 ya 1-30 g\u00fcn aral\u0131\u011f\u0131nda), habel\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0130nzibati X\u0259talar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin 381-ci madd\u0259sin\u0259 (media haqq\u0131nda qanunvericiliyin pozulmas\u0131) \u0259sas\u0259n m\u00fcvafiq protokol t\u0259rtib olunaraq m\u0259hk\u0259m\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259sini v\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259 q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n inzibati c\u0259rim\u0259 sanksiyas\u0131n\u0131n t\u0259tbiqini ehtiva edir. \u018flav\u0259 olaraq qeyd etm\u0259k ist\u0259rdik ki, \u015eura t\u0259r\u0259find\u0259n qeyd olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r il\u0259 ba\u011fl\u0131 yay\u0131m\u00e7\u0131lar\u0131n r\u0259hb\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259ri v\u0259 redaksiyalar\u0131n\u0131n m\u0259sul \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 il\u0259 m\u00fct\u0259madi g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r, m\u00fczakir\u0259l\u0259r v\u0259 d\u0259yirmi masalar t\u0259\u015fkil olunur, yay\u0131m zaman\u0131 qanunvericiliy\u0259 riay\u0259t olunmas\u0131, ictimaiyy\u0259ti narahat ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259ssasl\u0131qla v\u0259 obyektiv i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 z\u0259ruri t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r verilir.\u201d<\/p>\n<p><strong>B\u0259s ail\u0259daxili\u00a0 probleml\u0259rin m\u0259tbuatda v\u0259 televiziyada b\u00fct\u00fcn a\u00e7\u0131ql\u0131\u011f\u0131 il\u0259 qabard\u0131lmas\u0131n\u0131n c\u0259miyy\u0259t\u0259 hans\u0131 psixoloji t\u0259sirl\u0259ri var?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Psixoloq: Ail\u0259-m\u0259i\u015f\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 neqativ hadis\u0259l\u0259rin a\u015f\u0131r\u0131 yay\u0131mlanmas\u0131 yaln\u0131\u015f ail\u0259 modelinin t\u0259bli\u011fin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/10\/24\/\/-f337d999169815561450777175110158679.jpg\" alt=\"\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201cLoqos\u201d Psixoloji v\u0259 Nitq \u0130nki\u015faf M\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri, \u201cPsixoloji Xidm\u0259t v\u0259 T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zi\u201d \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri, psixologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru<\/strong>\u00a0<strong>T\u0259ran\u0259 Pa\u015fayeva \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong>\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd etdi ki, son zamanlar\u00a0 ail\u0259daxili m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 v\u0259 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131 bir ayr\u0131 tendensiya hal\u0131na \u00e7evrilir. Burada da s\u00f6zs\u00fcz ki, maraql\u0131 olan v\u0259 prosesd\u0259 aktiv i\u015ftirak ed\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 media vasit\u0259l\u0259ri hesab olunur: \u201cD\u00fczg\u00fcn ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri, sa\u011flam ail\u0259 modeli bar\u0259d\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rin yaranmas\u0131nda k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin rolu dan\u0131lmazd\u0131r. K\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri ictimai r\u0259yi formala\u015fd\u0131ran bir platforma olaraq ictimai t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn yaranmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayaraq \u00f6z sosial-psixoloji t\u0259siri mahiyy\u0259ti il\u0259 \u0259v\u0259zedilm\u0259z v\u0259 m\u00fcqayis\u0259y\u0259g\u0259lm\u0259z d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u0259 malikdir.\u201d<\/p>\n<p>T.Pa\u015fayeva diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131 ki, bu g\u00fcn bir \u00e7ox media vasit\u0259l\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 t\u0259sdiq ed\u0259r ki, ail\u0259daxili m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r, sosial m\u00f6vzularda olan x\u0259b\u0259rl\u0259r dig\u0259rl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha \u00e7ox oxunur, izl\u0259nilir.\u00a0 M\u00fct\u0259madi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim olan statistik hesabatlar da s\u00fcbut edir ki, m\u00fcxt\u0259lif televiziya kanallar\u0131nda yay\u0131mlanan sosial verili\u015fl\u0259r liderlik etm\u0259kd\u0259dir v\u0259 bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r art\u0131q ill\u0259rdir ki, bu formada davam etm\u0259kd\u0259dir: \u201cBeyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 n\u0259z\u0259r sald\u0131qda mediada i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lan ail\u0259-m\u0259i\u015f\u0259t x\u0259b\u0259rl\u0259rinin bir \u00e7ox hallarda auditoriyada emosional yana\u015fman\u0131n formala\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu\u011funun \u015fahidi oluruq. Oxucu v\u0259 ya izl\u0259yiciy\u0259 t\u0259qdim olunan material onda n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox emosiya, n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259rin hissl\u0259r yarada bilirs\u0259, kontent bir o q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck reytinql\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu zaman k\u00fctl\u0259 aras\u0131nda \u015fidd\u0259tli emosiyan\u0131 insanlar aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin ekrana, mediaya da\u015f\u0131nmas\u0131, m\u00fcxt\u0259lif hekay\u0259l\u0259r, \u0259sas\u0259n d\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 v\u0259 zorak\u0131l\u0131q x\u0259b\u0259rl\u0259ri insanlar\u0131 daha \u00e7ox c\u0259lb edir. Ail\u0259-m\u0259i\u015f\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 neqativ hadis\u0259l\u0259rin, c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn xarakterik olmayan n\u00fcmun\u0259l\u0259rin a\u015f\u0131r\u0131 yay\u0131mlanmas\u0131, yaln\u0131\u015f ail\u0259 modelinin t\u0259bli\u011fin\u0259, g\u0259ncl\u0259r, yeniyetm\u0259l\u0259r aras\u0131nda yaln\u0131\u015f stereotipl\u0259rin formala\u015fmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. \u0130nsanlar \u015f\u00fcuralt\u0131 olaraq oxuduqlar\u0131 v\u0259 baxd\u0131qlar\u0131 sferalarda \u00f6z h\u0259mfikirl\u0259rini, \u00f6z b\u0259nz\u0259rl\u0259rini bir \u00e7ox informasiya m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 axtar\u0131rlar v\u0259 bu zaman oxuduqlar\u0131 v\u0259 ya baxd\u0131qlar\u0131 kontent onlar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmun\u0259y\u0259 \u00e7evril\u0259 bilir.\u201d<\/p>\n<p>Psixoloqun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, media vasit\u0259sil\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lan ail\u0259 modeli c\u0259miyy\u0259tin t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fcnd\u0259 ail\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcsb\u0259t v\u0259 m\u0259nfi obrazlar yarad\u0131r, m\u00fc\u0259yy\u0259n h\u0259yati situasiyalarda davran\u0131\u015f modell\u0259ri formala\u015fd\u0131r\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n, k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rind\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lan ail\u0259 obraz\u0131n\u0131n\u0131n xarakteri bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k, buradak\u0131 vacib m\u0259qamlara, yol veril\u0259n s\u0259hvl\u0259r\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259km\u0259k olduqca \u00f6n\u0259mlidir. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 bu g\u00fcn k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 g\u0259ncl\u0259r\u0259, ail\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f pozitiv, maarifl\u0259ndirici kontentin art\u0131r\u0131lmas\u0131na, c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda sa\u011flam d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin, stereotipl\u0259rin formala\u015fmas\u0131na b\u00f6y\u00fck ehtiyac var. Eyni zamanda, \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri sad\u0259c\u0259 bu c\u00fcr m\u0259lumatlar\u0131n i\u015f\u0131qlanmas\u0131 deyil, h\u0259m\u00e7inin d\u00fczg\u00fcn tirajlanmas\u0131 v\u0259 auditoriyaya \u0259l\u00e7atanl\u0131 olmas\u0131d\u0131r. Media vasit\u0259sil\u0259 i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lan materiallarda real hekay\u0259l\u0259r v\u0259 real q\u0259hr\u0259manlar \u00fcz\u0259rind\u0259n pozitiv n\u00fcmun\u0259l\u0259ri insanlara \u00e7atd\u0131rmaq \u00e7ox vacibdir.<\/p>\n<p>Bu, bir h\u0259qiq\u0259tdir ki, ail\u0259 m\u0259fhumu t\u0259s\u0259vv\u00fcrd\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, g\u00fcc\u00fc, bir-birinin qay\u011f\u0131lar\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259n insanlar\u0131n birliyini, s\u0259mimi m\u00fcnasib\u0259tini yarad\u0131r. T\u0259r\u0259fl\u0259rin birlikd\u0259\u00a0probleml\u0259r\u0259, \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259, itkil\u0259r\u0259 davam g\u0259tirm\u0259si daha asan olur. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u0259z\u0259n \u0259ksin\u0259 d\u0259 olur,\u00a0ail\u0259l\u0259r da\u011f\u0131l\u0131r, \u00f6vladlar ortada qal\u0131r, qad\u0131n v\u0259 ki\u015finin h\u0259yat\u0131nda travma ya\u015fan\u0131r.\u00a0Biz bunu ciddi siqnal olaraq q\u0259bul etm\u0259liyik. G\u0259rginlik olan ail\u0259d\u0259 xo\u015fb\u0259xtlikd\u0259n s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259z. Bu is\u0259 u\u015faqlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131na, \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi formala\u015fmas\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. U\u011furlu, xo\u015fb\u0259xt ail\u0259l\u0259rin say\u0131n\u0131n \u00e7ox olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ham\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.Unutmayaq ki, ail\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259sdir. Ail\u0259nizin t\u0259m\u0259lini m\u00f6hk\u0259m qoyun.\u00a0 M\u00f6hk\u0259m t\u0259m\u0259l is\u0259 t\u0259bii ki, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259td\u0259n ba\u015flay\u0131r. Bir-biriniz\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft etm\u0259yi bacar\u0131n. Ail\u0259nin uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fcn\u00fcn sirri xo\u015f g\u00fcnl\u0259r\u0259 birg\u0259 sevinib, \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259 bir-biriniz\u0259 arxalanaraq h\u0259yati m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 birg\u0259 q\u0259rar verm\u0259yi bacarmaqd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u00fct\u00fcn xo\u015fb\u0259xt ail\u0259l\u0259r bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259yir, b\u0259db\u0259xt ail\u0259l\u0259rin is\u0259 h\u0259r\u0259si bir c\u00fcr b\u0259db\u0259xtdir. (Lev Tolstoy) Son zamanlar\u00a0 ist\u0259r m\u0259tbuatda, ist\u0259rs\u0259 d\u0259\u00a0 televiziyada ail\u0259-m\u0259i\u015f\u0259t z\u0259minind\u0259 ba\u015f ver\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r, cinay\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 informasiyalar qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259, \u0259n inc\u0259 detallar\u0131 il\u0259 yay\u0131mlan\u0131r. Televiziyadak\u0131 b\u0259zi \u201csosial\u201d m\u0259zmunlu proqramlarda is\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti reytinq x\u0259trin\u0259 ail\u0259 probleml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f ekspert qrupunun da i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u201cm\u00fczakir\u0259 m\u0259clisi\u201dqurulur, i\u015fin \u00fcz\u00fc-astar\u0131 bilinm\u0259d\u0259n haql\u0131-haqs\u0131z \u00a0axtar\u0131l\u0131r, kiml\u0259rs\u0259 s\u0259hv \u00e7\u0131xard\u0131l\u0131r, q\u0131nan\u0131l\u0131r, t\u0259nqid at\u0259\u015fin\u0259 tu\u015f g\u0259lir. Bu proqramdan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n videomateriallar is\u0259 b\u0259zi saytlarda, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 payla\u015f\u0131l\u0131r. C\u0259miyy\u0259tin m\u00fc\u0259yy\u0259n qrupu bel\u0259 ail\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rinin ba\u015f verm\u0259sini, dig\u0259rl\u0259ri is\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":649196,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/78e092e6169815652534989131410448315.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/78e092e6169815652534989131410448315.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/78e092e6169815652534989131410448315.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/78e092e6169815652534989131410448315-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/78e092e6169815652534989131410448315-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/78e092e6169815652534989131410448315-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/78e092e6169815652534989131410448315.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/78e092e6169815652534989131410448315.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/78e092e6169815652534989131410448315-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/78e092e6169815652534989131410448315.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"B\u00fct\u00fcn xo\u015fb\u0259xt ail\u0259l\u0259r bir-birin\u0259 b\u0259nz\u0259yir, b\u0259db\u0259xt ail\u0259l\u0259rin is\u0259 h\u0259r\u0259si bir c\u00fcr b\u0259db\u0259xtdir. (Lev Tolstoy) Son zamanlar\u00a0 ist\u0259r m\u0259tbuatda, ist\u0259rs\u0259 d\u0259\u00a0 televiziyada ail\u0259-m\u0259i\u015f\u0259t z\u0259minind\u0259 ba\u015f ver\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r, cinay\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 informasiyalar qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259, \u0259n inc\u0259 detallar\u0131 il\u0259 yay\u0131mlan\u0131r. Televiziyadak\u0131 b\u0259zi \u201csosial\u201d m\u0259zmunlu proqramlarda is\u0259 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti reytinq x\u0259trin\u0259 ail\u0259 probleml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f ekspert qrupunun da i\u015ftirak\u0131 il\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/649194"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=649194"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/649194\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/649196"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=649194"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=649194"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=649194"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}