{"id":649970,"date":"2023-10-27T09:36:30","date_gmt":"2023-10-27T05:36:30","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=649970"},"modified":"2023-10-27T09:36:30","modified_gmt":"2023-10-27T05:36:30","slug":"dilsiz-agizsiz-heyvanlarin-n%c9%99-gunahi-var-ay-vandallar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=649970","title":{"rendered":"Dilsiz-a\u011f\u0131zs\u0131z heyvanlar\u0131n n\u0259 g\u00fcnah\u0131 var, ay vandallar?.."},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda basd\u0131r\u0131lan minalar t\u0259kc\u0259 insanlar deyil, h\u0259m d\u0259 heyvanlar \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yi olaraq qalmaqdad\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u00d6z\u00fcn\u00fcn iqlim v\u0259 land\u015faft m\u00fcxt\u0259lifliyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur zonalar\u0131 flora v\u0259 faunas\u0131n\u0131n z\u0259nginliyi, yeralt\u0131 v\u0259 yer\u00fcst\u00fc s\u0259rv\u0259tl\u0259ri, b\u0259r\u0259k\u0259tli torpaqlar\u0131, k\u0259hriz v\u0259 m\u00fcalic\u0259vi bulaqlar\u0131, \u015f\u0259fal\u0131 sular\u0131 il\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 se\u00e7ilmi\u015fdir. Burada \u00e7oxsayl\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 Kitab\u0131\u201dna daxil edilmi\u015f qiym\u0259tli bitki v\u0259 heyvan n\u00f6vl\u0259ri, qoruq v\u0259 yasaql\u0131qlar m\u00f6vcud olmu\u015f, m\u0259d\u0259ni bitkil\u0259rin Az\u0259rbaycan xalq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f seleksiya n\u00fcmun\u0259l\u0259ri geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 bec\u0259rilmi\u015fdir. Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 i\u015f\u011fala q\u0259d\u0259r 6 d\u0259st\u0259y\u0259 m\u0259nsub 63 m\u0259m\u0259li n\u00f6v\u00fc qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Burada \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 Kitab\u201da daxil edilmi\u015f Safsar, \u00c7ay samuru, Qonur ay\u0131, Zolaql\u0131 kaftar, Qam\u0131\u015fl\u0131q pi\u015fiyi, \u00c7\u00f6l pi\u015fiyi, Va\u015faq, Qafqaz b\u0259biri, N\u0259cib maral, C\u00fcy\u00fcr, Bezoar ke\u00e7isi kimi n\u0259sli t\u00fck\u0259nm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259 olan orta v\u0259 iri \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc nadir m\u0259m\u0259lil\u0259r d\u0259 az deyil. Bunlardan b\u0259zil\u0259ri Beyn\u0259lxalq T\u0259bi\u0259ti M\u00fchafiz\u0259 \u0130ttifaq\u0131n\u0131n Q\u0131rm\u0131z\u0131 Siyah\u0131s\u0131na (\u0130USN) da daxil edilmi\u015fdir. Qaraba\u011f\u0131n ma\u011faralar\u0131, x\u00fcsus\u0259n Az\u0131x ma\u011faras\u0131 BMT-nin \u018ftraf M\u00fchit Proqram\u0131 Miqrasiya ed\u0259n Heyvanlar\u0131n Konvensiyas\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 EUROBATS (Avropa Yarasa Populyasiyalar\u0131n\u0131n M\u00fchafiz\u0259si) Raz\u0131la\u015fmas\u0131 il\u0259 beyn\u0259lxalq statusla m\u00fchafiz\u0259 olunan nadir yarasa n\u00f6vl\u0259rinin s\u0131\u011f\u0131naca\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n 30 il i\u015f\u011fal alt\u0131nda saxlad\u0131\u011f\u0131 bu \u0259razil\u0259rd\u0259 t\u00f6r\u0259tdiyi v\u0259h\u015filikl\u0259r ist\u0259r regionda, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 m\u0259lumdur. A\u011f\u0131r cinay\u0259tl\u0259r s\u0131ras\u0131nda ekoloji terror x\u00fcsusil\u0259 qeyd olunmal\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015fm\u0259nin t\u00f6r\u0259tdiyi terror n\u0259tic\u0259sind\u0259 regionun ekologiyas\u0131, flora v\u0259 faunas\u0131 ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rl\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qal\u0131b. Azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 ekoloji f\u0259lak\u0259tin miqyas\u0131, Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilmi\u015f ekosid \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131d\u0131r. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda xeyli sayda me\u015f\u0259l\u0259rin q\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 ya yand\u0131r\u0131lmas\u0131, torpaq v\u0259 su h\u00f6vz\u0259l\u0259rinin qanunsuz da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nayesi i\u015fl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 kimy\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n \u00e7irkl\u0259ndirilm\u0259si, basd\u0131r\u0131lan minalar\u0131n t\u0259kc\u0259 insanlar deyil, h\u0259m d\u0259 heyvanlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yi olmas\u0131 deyil\u0259nl\u0259r\u0259 s\u00fcbutdur.<\/p>\n<p>Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda mina qurban\u0131 olan heyvanlar i\u00e7\u0259risind\u0259 n\u0259sli k\u0259silm\u0259kd\u0259 olan Beyn\u0259lxalq Q\u0131rm\u0131z\u0131 Siyah\u0131ya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f n\u00f6vl\u0259r d\u0259 var. Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n heyvanlara, v\u0259h\u015fi faunaya qar\u015f\u0131 s\u0259rgil\u0259n\u0259n bu c\u00fcr q\u0259ddar m\u00fcnasib\u0259t yolverilm\u0259zdir. C\u0259nubi Qafqaz kimi biom\u00fcxt\u0259liflik c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259ngin bir regionun nadir t\u0259bi\u0259t incil\u0259ri, heyvanlar\u0131 bu c\u00fcr r\u0259ftara m\u0259ruz qalmamal\u0131d\u0131r. \u201cBioloji M\u00fcxt\u0259liflik M\u0259rk\u0259zi\u201d \u0130ctimai Birliyinin azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 minaya d\u00fc\u015f\u0259n heyvanlarla \u0259laq\u0259dar heyvanlar\u0131n m\u00fcdafi\u0259si \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcraci\u0259td\u0259 deyilir: \u201cErm\u0259nistan h\u0259m d\u0259 heyvanlardan sui-q\u0259sd\u00e7i kimi istifad\u0259 edib. 2023-c\u00fc il sentyabr\u0131n 11-ind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259ki qeyri-qanuni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259ri itin \u00fcz\u0259rin\u0259 uzaqdan idar\u0259 olunan \u0259ld\u0259qay\u0131rma partlay\u0131c\u0131 qur\u011fu ba\u011flayaraq onu Az\u0259rbaycan Ordusunun m\u00f6vqel\u0259ri istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edibl\u0259r. Az\u0259rbaycan Ordusunun h\u0259rbi qulluq\u00e7ular\u0131n say\u0131ql\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 terror akt\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131n\u0131b. Bu t\u0259xribat Adi silahlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u00f6vl\u0259rinin istifad\u0259sin\u0259 qada\u011fa v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r\u0259 dair Konvensiyan\u0131n Minalar\u0131n, mina-t\u0259l\u0259l\u0259rinin v\u0259 dig\u0259r qur\u011fular\u0131n t\u0259tbiqin\u0259 qoyulan qada\u011falar v\u0259 ya m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r haqq\u0131nda protokoluna zidd olan \u0259m\u0259ldir. Heyvanlardan sui-q\u0259sd m\u0259qs\u0259dil\u0259 istifad\u0259 olunmas\u0131 he\u00e7 bir m\u0259n\u0259viyyata s\u0131\u011fm\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 mina qurbanlar\u0131 olan 2 ay\u0131n\u0131n video v\u0259 fotolar\u0131\u00a0ictimail\u0259\u015fib. Ay\u0131lardan birinin minaya d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k \u015fik\u0259st qalmas\u0131, dig\u0259r ay\u0131 balas\u0131n\u0131n is\u0259 minan\u0131 tapdalamaqla \u00f6lm\u0259si ayd\u0131n m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r, ay\u0131 balas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olan mina 2021-ci ild\u0259 Erm\u0259nistanda istehsal olunub. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, Erm\u0259nistan 2020-ci ild\u0259 44 g\u00fcnl\u00fck m\u00fcharib\u0259d\u0259n sonra da La\u00e7\u0131n yolundan sui-istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rini minalamada davam edib. Yaln\u0131z 2023-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda Az\u0259rbaycan Ordusunun icra etdiyi lokal xarakterli antiterror t\u0259dbirl\u0259ri il\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n suveren \u0259razil\u0259rini minalamas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131n\u0131b. \u00dcmumd\u00fcnya T\u0259bi\u0259ti M\u00fchafiz\u0259 Fondu bir ne\u00e7\u0259 il \u0259vv\u0259l (WWF) Erm\u0259nistanla Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dind\u0259 ayaqlar\u0131 sik\u0259st qalm\u0131\u015f 2 b\u0259birin (Panthera pardus) t\u0259svirini d\u0259 yaym\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycan\u0131n Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyinin, QHT-l\u0259rinin beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara v\u0259 d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcraci\u0259tl\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irdiyi qeyri-qanuni f\u0259aliyy\u0259t, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu urbisid, ekosid v\u0259 kultursid aktlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 faktlar toplanaraq beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlara t\u0259qdim olunub. M\u00fcraci\u0259tl\u0259rd\u0259 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b ki, beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n yaln\u0131z Az\u0259rbaycan\u0131n deyil, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin irsin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n v\u0259h\u015filikl\u0259r\u0259 susmamal\u0131d\u0131r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, 30 il\u0259 yax\u0131n m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcququ, o c\u00fcml\u0259d\u0259n beyn\u0259lxalq humanitar h\u00fcquq normalar\u0131n\u0131 pozaraq bu kimi \u00e7oxsayl\u0131 m\u00fcharib\u0259 cinay\u0259tl\u0259rini t\u00f6r\u0259tmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259r hans\u0131 h\u00fcquqi m\u0259suliyy\u0259t t\u0259dbirl\u0259rinin g\u00f6r\u00fclm\u0259m\u0259si indiy\u0259 q\u0259d\u0259r bu kimi insanl\u0131\u011fa s\u0131\u011fmayan, nifr\u0259t dolu cinay\u0259tkar \u0259m\u0259ll\u0259rin davam etm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131b. M\u00f6vcud istiqam\u0259td\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f \u00e7oxsayl\u0131 s\u0259n\u0259d\u00adl\u0259r, etik kodeksl\u0259r v\u0259 m\u0259c\u0259ll\u0259l\u0259r var ki, b\u00fct\u00fcn bunlar ekoloji probleml\u0259rin qar\u00ad\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u00fcmd\u0259 v\u0259zif\u0259si kimi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259dir. Erm\u0259nistan\u0131n bel\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi anlay\u0131\u015f v\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara da m\u0259h\u0259l qoymamas\u0131, m\u0259suliyy\u0259tsiz yana\u015fma t\u0259rzi \u00f6lk\u0259nin insani prinsipl\u0259rd\u0259n uzaql\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259\u00adricisidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda basd\u0131r\u0131lan minalar t\u0259kc\u0259 insanlar deyil, h\u0259m d\u0259 heyvanlar \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yi olaraq qalmaqdad\u0131r \u00d6z\u00fcn\u00fcn iqlim v\u0259 land\u015faft m\u00fcxt\u0259lifliyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur zonalar\u0131 flora v\u0259 faunas\u0131n\u0131n z\u0259nginliyi, yeralt\u0131 v\u0259 yer\u00fcst\u00fc s\u0259rv\u0259tl\u0259ri, b\u0259r\u0259k\u0259tli torpaqlar\u0131, k\u0259hriz v\u0259 m\u00fcalic\u0259vi bulaqlar\u0131, \u015f\u0259fal\u0131 sular\u0131 il\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 se\u00e7ilmi\u015fdir. Burada \u00e7oxsayl\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 Kitab\u0131\u201dna daxil edilmi\u015f qiym\u0259tli bitki v\u0259 heyvan n\u00f6vl\u0259ri, qoruq v\u0259 yasaql\u0131qlar m\u00f6vcud olmu\u015f, m\u0259d\u0259ni bitkil\u0259rin Az\u0259rbaycan xalq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f seleksiya n\u00fcmun\u0259l\u0259ri geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 bec\u0259rilmi\u015fdir. Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259 i\u015f\u011fala q\u0259d\u0259r 6 d\u0259st\u0259y\u0259 m\u0259nsub 63 m\u0259m\u0259li n\u00f6v\u00fc qeyd\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":649971,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bd22c2ef16983065329811398321045624.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bd22c2ef16983065329811398321045624.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bd22c2ef16983065329811398321045624.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bd22c2ef16983065329811398321045624-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bd22c2ef16983065329811398321045624-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bd22c2ef16983065329811398321045624-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bd22c2ef16983065329811398321045624.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bd22c2ef16983065329811398321045624.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bd22c2ef16983065329811398321045624-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/bd22c2ef16983065329811398321045624.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurda basd\u0131r\u0131lan minalar t\u0259kc\u0259 insanlar deyil, h\u0259m d\u0259 heyvanlar \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yi olaraq qalmaqdad\u0131r \u00d6z\u00fcn\u00fcn iqlim v\u0259 land\u015faft m\u00fcxt\u0259lifliyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur zonalar\u0131 flora v\u0259 faunas\u0131n\u0131n z\u0259nginliyi, yeralt\u0131 v\u0259 yer\u00fcst\u00fc s\u0259rv\u0259tl\u0259ri, b\u0259r\u0259k\u0259tli torpaqlar\u0131, k\u0259hriz v\u0259 m\u00fcalic\u0259vi bulaqlar\u0131, \u015f\u0259fal\u0131 sular\u0131 il\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 se\u00e7ilmi\u015fdir. Burada \u00e7oxsayl\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/649970"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=649970"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/649970\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/649971"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=649970"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=649970"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=649970"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}