{"id":650128,"date":"2023-10-27T17:34:44","date_gmt":"2023-10-27T13:34:44","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=650128"},"modified":"2023-10-27T17:34:44","modified_gmt":"2023-10-27T13:34:44","slug":"payiz-ozunu-yay-kimi-aparanda-qitliq-gozl%c9%99nilir-s%c9%99rh-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=650128","title":{"rendered":"Pay\u0131z \u00f6z\u00fcn\u00fc yay kimi aparanda: Q\u0131tl\u0131q g\u00f6zl\u0259nilir? &#8211; \u015e\u018fRH + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>\u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri son ill\u0259rd\u0259 qlobal probleml\u0259r siyah\u0131s\u0131nda qal\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycana t\u0259sirl\u0259ri d\u0259 ciddi hiss edilm\u0259kd\u0259dir. Ekologiya v\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r nazirinin m\u00fcavini Umayra Ta\u011f\u0131yeva da a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd edib ki, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri biom\u00fcxt\u0259lifliyin azalmas\u0131 v\u0259 itkil\u0259rin\u0259 t\u0259sir ed\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilir. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcn d\u00fcnya bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259li olan \u00fc\u00e7l\u00fc b\u00f6hran &#8211; iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri, biom\u00fcxt\u0259lifliyin azalmas\u0131 v\u0259 \u0259traf m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fib.<\/p>\n<p>\u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri art\u0131q k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na, m\u0259hsuldarl\u0131\u011fa da ciddi t\u0259sir edir. H\u0259tta b\u0259z\u0259n fermerl\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, \u0259kin m\u00f6vs\u00fcm\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131, hans\u0131 m\u0259hsulun hans\u0131 d\u00f6n\u0259md\u0259 \u0259kilm\u0259si v\u0259 y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131, torpa\u011f\u0131n bec\u0259rilm\u0259si texnikalar\u0131 art\u0131q d\u0259yi\u015fm\u0259li, iqlim\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla \u0259laq\u0259dar\u00a0<strong>Oxu.Az<\/strong>-a dan\u0131\u015fan iqtisad\u00e7\u0131-ekspert\u00a0<strong>C\u0259f\u0259r \u0130brahimli<\/strong>\u00a0d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, Az\u0259rbaycanda iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirin\u0259 \u0259n \u00e7ox m\u0259ruz qalan sah\u0259 el\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMjUvMTQvMzcvNTIvNmE2MDc0ZGYtOGY4OC00ZjY5LWIyYmItMWE1MjY2NTcwYzI3L2lxbGltLnBuZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=ad782ebb165bcf23\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u201c\u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri bir-iki il\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nm\u0131r, uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 ba\u015f verir. Bununla is\u0259 elmi t\u0259dqiqat institutlar\u0131 m\u0259\u015f\u011ful olur. El\u0259 fermerl\u0259r \u00f6zl\u0259ri d\u0259 tendensiyan\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edir v\u0259 \u0259kin-bi\u00e7in i\u015fl\u0259rini iqlim\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131rma\u011fa, yeni aqrotexniki qaydalar t\u0259tbiq etm\u0259y\u0259, m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Prosesin t\u0259sirini analiz etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanda t\u0259xmin\u0259n 30 il \u0259vv\u0259lki duruma baxmaq kifay\u0259tdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259g\u0259r 30 il bundan \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan\u0131n hans\u0131sa rayonda pamb\u0131q \u0259kilirdis\u0259, indi bir \u00e7ox rayonda pamb\u0131q \u0259kilmir. M\u00f6vcud \u0259razid\u0259 su problemi, iqlim \u015f\u0259rtl\u0259ri, \u015f\u0259rait\u0259 uy\u011fun d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r yeni toxum sortlar\u0131n\u0131n bec\u0259rilm\u0259sini vacib edir. Quraql\u0131\u011fa daha davaml\u0131 olan, suvarma imkanlar\u0131 olmayan d\u0259my\u0259 \u0259razil\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli bitkil\u0259r \u0259kilir.<\/p>\n<p>K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 Az\u0259rbaycanda \u0259n\u0259n\u0259vi sah\u0259l\u0259rd\u0259n biri oldu\u011funa g\u00f6r\u0259, fermerl\u0259rimiz d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r bilgiy\u0259 sahibdirl\u0259r.<\/p>\n<p>Son 30 ild\u0259 \u0259kin m\u00fcdd\u0259tl\u0259rinin vaxtlar\u0131nda d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri hiss edirik. T\u0259bii ki, k\u00f6kl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259rs \u00e7evrilmi\u015f durum yoxdur, pay\u0131zda \u0259kil\u0259n m\u0259hsullar yazda \u0259kilmir, amma s\u0259pin-y\u0131\u011f\u0131m vaxt\u0131nda s\u00fcr\u00fc\u015fm\u0259l\u0259r olur. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan, f\u0259rdi t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 olan fermerl\u0259r iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 adaptasiya olurlar, d\u00fcnyada t\u0259tbiq edil\u0259n texnologiyalar\u0131 Az\u0259rbaycana g\u0259tirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 azalmas\u0131, bec\u0259ril\u0259n hans\u0131sa bitki sortlar\u0131n\u0131n tamamil\u0259 aradan \u00e7\u0131xmas\u0131 yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 aktual deyil\u201d.<\/p>\n<p>\u015e\u0259kili fermer\u00a0<strong>Etibar Nuriyev<\/strong>\u00a0ill\u0259r \u0259rzind\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nan iqlim d\u0259yi\u015fikliyini \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 hiss etdiyini vur\u011fulay\u0131b. 64 ya\u015fl\u0131 fermer ani temperatur ke\u00e7idl\u0259rinin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na ciddi t\u0259sir etdiyini deyir:<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTAvMjcvMTUvMTMvMzYvNDg2MzEyMGYtMjRjZC00YjgwLTgyNGMtY2Y3M2EyOGFiNjRlL0ZvdG9KZXQgKDMyKS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=926dfdfe0feed795\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u201cSon 20 il \u0259rzind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 be\u015f ildir ki, q\u0131\u015f aylar\u0131 &#8211; dekabr, yanvar, fevrala xas olan qar ya\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 yoxa \u00e7\u0131x\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u015fimal b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ya\u015fayan biri kimi yad\u0131ma sal\u0131ram, \u0259vv\u0259ll\u0259r q\u0131\u015fda \u0259n az\u0131 60-70 santimetr qar ya\u011fard\u0131. Qar\u0131 evl\u0259rin dam\u0131ndan g\u00fccl\u0259 t\u0259mizl\u0259yirdik ki, a\u011f\u0131rl\u0131q olmas\u0131n. Son be\u015f ild\u0259 is\u0259 dem\u0259k olar, qar ya\u011f\u0131nt\u0131s\u0131 s\u0131f\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir. Da\u011flara yax\u0131n \u0259razil\u0259r\u0259 5-10 santimetr ya\u011f\u0131nt\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr, amma \u015f\u0259h\u0259rin \u00f6z\u00fcnd\u0259, nisb\u0259t\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u0259kin sah\u0259l\u0259rin\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fcr. Bunun f\u0259sadlar\u0131 da \u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Nec\u0259 ki, qar az ya\u011fanda insanlarda x\u0259st\u0259likl\u0259r, viruslar k\u00fctl\u0259vil\u0259\u015fir, bitkil\u0259rd\u0259 d\u0259 eynil\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r, qurumalar ba\u015f qald\u0131r\u0131r. \u0130st\u0259r tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131qda, ist\u0259r ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131qda bitkil\u0259rin su t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131n yet\u0259rinc\u0259 \u00f6d\u0259nilm\u0259m\u0259si onlar\u0131n inki\u015faf fazas\u0131n\u0131 l\u0259ngidir. Bu m\u00fcdd\u0259td\u0259 g\u0259miricil\u0259rin daha aktiv olmas\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. Ziyanvericil\u0259r tax\u0131l\u0131n, a\u011faclar\u0131n k\u00f6k sistemi il\u0259 qidalan\u0131rlar, bu yet\u0259rli olmad\u0131qda is\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131rlar\u201d.<\/p>\n<p>O bildirir ki, yaz aylar\u0131nda is\u0259 tamam f\u0259rqli problem ba\u015f qald\u0131r\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cMart, aprel v\u0259 mayda yaz havas\u0131 nisb\u0259t\u0259n hiss edils\u0259 d\u0259, b\u0259zi hallarda anid\u0259n q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli, 5-10 santimetrlik qar ya\u011f\u0131r. B\u0259zi hallarda is\u0259 dolu v\u0259 leysanlar\u0131n \u015fahidi oluruq. \u018fsas\u0259n, bitkil\u0259rin, a\u011faclar\u0131n \u00e7i\u00e7\u0259k fazas\u0131nda ya\u011f\u0131nt\u0131 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 bu, tozlanmaya t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir, \u00e7i\u00e7\u0259yin 50-60 faizini m\u0259hv edir. N\u0259tic\u0259d\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131q bird\u0259n-bir\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u201d.<\/p>\n<p>Fermer yay aylar\u0131nda is\u0259 temperaturun q\u0259fild\u0259n k\u0259skin y\u00fcks\u0259lm\u0259sind\u0259n \u015fikay\u0259t\u00e7idir. Bel\u0259 ki, Etibar Nuriyevin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, yayda bitkil\u0259ri k\u00f6kd\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r sulasalar da, h\u0259ddind\u0259n art\u0131q quraql\u0131q t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hv edir:<\/p>\n<p>\u201c\u0130yul, avqust aylar\u0131nda temperaturun iqlim normas\u0131ndan yeddi-s\u0259kkiz d\u0259r\u0259c\u0259 yuxar\u0131 olmas\u0131 a\u011faclara, bitkil\u0259r\u0259 ziyan vurur. \u018fvv\u0259lki d\u00f6n\u0259ml\u0259rd\u0259 temperatur yayda maksimum 35 d\u0259r\u0259c\u0259 oldu\u011fu halda, indi 43-45 d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lir. Bu is\u0259 ba\u011f\u00e7\u0131l\u0131qda v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259sadlara s\u0259b\u0259b olur. \u018fsas\u0259n, yarpaqlar\u0131n fotosintezin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. K\u00f6k hiss\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r suvar\u0131lsa da, bitkil\u0259rin yarpaqlar\u0131 bel\u0259 istiy\u0259 d\u00f6zm\u00fcr. Ola bil\u0259r, dig\u0259r rayonlarda iqlim daha f\u0259rqli \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n b\u0259zi sah\u0259l\u0259rin\u0259 az t\u0259sir edir, amma \u00fcmumi m\u0259nz\u0259r\u0259 budur ki, istil\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n yaranmas\u0131 ciddi hal al\u0131b\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri son ill\u0259rd\u0259 qlobal probleml\u0259r siyah\u0131s\u0131nda qal\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycana t\u0259sirl\u0259ri d\u0259 ciddi hiss edilm\u0259kd\u0259dir. Ekologiya v\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r nazirinin m\u00fcavini Umayra Ta\u011f\u0131yeva da a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd edib ki, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri biom\u00fcxt\u0259lifliyin azalmas\u0131 v\u0259 itkil\u0259rin\u0259 t\u0259sir ed\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilir. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcn d\u00fcnya bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259li olan \u00fc\u00e7l\u00fc b\u00f6hran &#8211; iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri, biom\u00fcxt\u0259lifliyin azalmas\u0131 v\u0259 \u0259traf m\u00fchitin \u00e7irkl\u0259nm\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fib. \u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri art\u0131q k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na, m\u0259hsuldarl\u0131\u011fa da ciddi t\u0259sir edir. H\u0259tta b\u0259z\u0259n fermerl\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, \u0259kin m\u00f6vs\u00fcm\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131, hans\u0131 m\u0259hsulun hans\u0131 d\u00f6n\u0259md\u0259 \u0259kilm\u0259si v\u0259 y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131, torpa\u011f\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":650138,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/02-3254768626.jpg",700,466,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/02-3254768626.jpg",700,466,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/02-3254768626.jpg",700,466,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/02-3254768626-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/02-3254768626-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/02-3254768626.jpg",640,426,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/02-3254768626.jpg",700,466,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/02-3254768626.jpg",700,466,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/02-3254768626-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/02-3254768626.jpg",700,466,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130qlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri son ill\u0259rd\u0259 qlobal probleml\u0259r siyah\u0131s\u0131nda qal\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycana t\u0259sirl\u0259ri d\u0259 ciddi hiss edilm\u0259kd\u0259dir. Ekologiya v\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r nazirinin m\u00fcavini Umayra Ta\u011f\u0131yeva da a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda qeyd edib ki, iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri biom\u00fcxt\u0259lifliyin azalmas\u0131 v\u0259 itkil\u0259rin\u0259 t\u0259sir ed\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilir. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcn d\u00fcnya bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259li olan \u00fc\u00e7l\u00fc b\u00f6hran &#8211; iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/650128"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=650128"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/650128\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/650138"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=650128"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=650128"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=650128"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}