{"id":656966,"date":"2023-11-16T11:05:28","date_gmt":"2023-11-16T07:05:28","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=656966"},"modified":"2023-11-16T11:05:28","modified_gmt":"2023-11-16T07:05:28","slug":"saxara-s%c9%99hrasinin-azad-insanlari-c%c9%99h%c9%99nn%c9%99m-istil%c9%99rind%c9%99-yasayanlar-kiml%c9%99rdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=656966","title":{"rendered":"Saxara s\u0259hras\u0131n\u0131n azad insanlar\u0131 -C\u0259h\u0259nn\u0259m istil\u0259rind\u0259 ya\u015fayanlar kiml\u0259rdir?"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7ox nadir hallarda ya\u011f\u0131\u015f m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n v\u0259 \u00e7aylar\u0131n \u00e7ox az axd\u0131\u011f\u0131 Saxara s\u0259hras\u0131nda h\u0259yat \u015f\u0259rtl\u0259ri olduqca s\u0259rtdir. Lakin Saxaran\u0131n quraq \u015f\u0259raitin\u0259 v\u0259 c\u0259h\u0259nn\u0259m istil\u0259rin\u0259 baxmayaraq, tuaregl\u0259r y\u00fczill\u0259rdir burada ya\u015fayan xalqd\u0131r. Onlar \u00f6zl\u0259rini \u201cima\u015fagen\u201d adland\u0131r\u0131rlar ki, bu da \u201cazad insanlar\u201d dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>\u201cTuareg&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259n\u015f\u0259yi m\u0259lum deyil. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r onun \u0259r\u0259b m\u0259n\u015f\u0259li oldu\u011funa i\u015far\u0259 edir. \u201cTanr\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rk edilmi\u015f\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 verir. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r is\u0259 bu s\u00f6z\u00fcn Liviyan\u0131n c\u0259nubundak\u0131 Tarqa \u015f\u0259h\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259si oldu\u011funu iddia edir. Tuaregl\u0259r is\u0259 \u00f6zl\u0259rini &#8220;ima\u015fagen&#8221; (imashagen) v\u0259 ya &#8220;azad insanlar&#8221; kimi t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunan &#8220;imohag&#8221; adland\u0131rma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. Bu ad onlar\u0131n m\u00fcst\u0259qil ruhunu ifad\u0259 edir.<\/p>\n<p>Q\u0259dim yunan tarix\u00e7isi Herodot \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 Liviyan\u0131n c\u0259nubundak\u0131 Qaramante q\u0259bil\u0259sind\u0259n b\u0259hs edir ki, b\u0259zil\u0259ri m\u0259hz bu q\u0259bil\u0259ni tuareql\u0259rin \u0259cdadlar\u0131 hesab edir. Tuarez folkloru is\u0259 tuareql\u0259rin anas\u0131 say\u0131lan Krali\u00e7a Tin Hinan\u0131n hekay\u0259sind\u0259n b\u0259hs edir. M\u0259nb\u0259l\u0259r (daha do\u011frusu \u0259fsan\u0259l\u0259r) onun qorxmaz d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc v\u0259 t\u0259bib oldu\u011funu, Taureq krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu\u011funu bildirir.<\/p>\n<p>1920-ci ill\u0259rd\u0259 \u018flc\u0259zaird\u0259 Abalessa vah\u0259si yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda bir t\u00fcrb\u0259nin tap\u0131lmas\u0131 bu \u0259fsan\u0259y\u0259 \u0259sas maddi s\u00fcbut \u0259lav\u0259 edib. Tin Hinana aid oldu\u011fu g\u00fcman edil\u0259n m\u0259zarda t\u0259mt\u0259raqla b\u0259z\u0259dilmi\u015f, q\u0131rm\u0131z\u0131 d\u0259ri paltarla \u00f6rt\u00fclm\u00fc\u015f qad\u0131n skeleti a\u015fkar edilib. Bu qad\u0131n skeleti eram\u0131z\u0131n 4-c\u00fc \u0259srin\u0259 aid d\u0259fn \u0259\u015fyalar\u0131 il\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunurdu. M\u0259zar\u0131n tap\u0131lmas\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 t\u0259kc\u0259 krali\u00e7an\u0131 deyil, h\u0259m d\u0259 \u018flc\u0259zair c\u0259miyy\u0259tind\u0259 b\u00fct\u00fcn qad\u0131nlar\u0131n rolunu x\u00fcsusi vur\u011fulayan \u201cTin Hinan\u201d festival\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.<\/p>\n<p>Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, tuaregl\u0259r 7-ci \u0259srd\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259rin \u015eimal-Q\u0259rbi Afrikan\u0131 i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 c\u0259nub-q\u0259rb\u0259 k\u00f6\u00e7 etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar. 11-ci \u0259srd\u0259 onlar Nigeriyaya \u00e7at\u0131b, burada h\u0259tta Timbuktu \u015f\u0259h\u0259rini qurublar. 14-c\u00fc \u0259srd\u0259 \u0130slam\u0131 q\u0259bul etdikd\u0259n sonra Tuaregl\u0259r trans-Saxara ticar\u0259tind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 q\u0131z\u0131l, duz v\u0259 qul alverind\u0259 \u201c\u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259nm\u0259y\u0259\u201d ba\u015flad\u0131lar.<\/p>\n<p>Ancaq 19-cu \u0259srd\u0259 Saxarada yeni bir oyun\u00e7u meydana \u00e7\u0131xd\u0131 &#8211; Fransa. M\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 rejimi \u00f6z\u00fc il\u0259 birlikd\u0259 istismar, h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f, a\u011f\u0131r vergil\u0259r v\u0259 Tuare \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini bo\u011fmaq c\u0259hdl\u0259rini d\u0259 g\u0259tirdi. Tuaregl\u0259r m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcsyan qald\u0131rd\u0131lar, lakin onlar\u0131n s\u0259yl\u0259ri bo\u015fa \u00e7\u0131xd\u0131.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etdikd\u0259n sonra da naraz\u0131l\u0131qlar s\u0259ngim\u0259d\u0259n davam etdi. 1963-c\u00fc ild\u0259 bu d\u0259f\u0259 Maliy\u0259 qar\u015f\u0131 Tuaregl\u0259rin \u00fcsyan\u0131 oldu. \u018fvv\u0259lc\u0259 amans\u0131zl\u0131qla yat\u0131r\u0131lan qiyam 1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 qon\u015fu Nigerd\u0259 \u200b\u200bd\u0259 \u0259ks-s\u0259da il\u0259 yenid\u0259n canland\u0131. M\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r h\u0259tta 2012-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r davam etdi.<\/p>\n<p>\u015eimali Afrikaya s\u0259p\u0259l\u0259nmi\u015f Tuaregl\u0259r azl\u0131\u011f\u0131, t\u0259qrib\u0259n d\u00f6rd milyon n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. \u018fn b\u00f6y\u00fck icmalar\u0131 is\u0259 Nigerd\u0259 \u200b\u200bya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p>Sfera.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7ox nadir hallarda ya\u011f\u0131\u015f m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n v\u0259 \u00e7aylar\u0131n \u00e7ox az axd\u0131\u011f\u0131 Saxara s\u0259hras\u0131nda h\u0259yat \u015f\u0259rtl\u0259ri olduqca s\u0259rtdir. Lakin Saxaran\u0131n quraq \u015f\u0259raitin\u0259 v\u0259 c\u0259h\u0259nn\u0259m istil\u0259rin\u0259 baxmayaraq, tuaregl\u0259r y\u00fczill\u0259rdir burada ya\u015fayan xalqd\u0131r. Onlar \u00f6zl\u0259rini \u201cima\u015fagen\u201d adland\u0131r\u0131rlar ki, bu da \u201cazad insanlar\u201d dem\u0259kdir. \u201cTuareg&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259n\u015f\u0259yi m\u0259lum deyil. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r onun \u0259r\u0259b m\u0259n\u015f\u0259li oldu\u011funa i\u015far\u0259 edir. \u201cTanr\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259rk edilmi\u015f\u201d m\u0259nas\u0131n\u0131 verir. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r is\u0259 bu s\u00f6z\u00fcn Liviyan\u0131n c\u0259nubundak\u0131 Tarqa \u015f\u0259h\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259si oldu\u011funu iddia edir. Tuaregl\u0259r is\u0259 \u00f6zl\u0259rini &#8220;ima\u015fagen&#8221; (imashagen) v\u0259 ya &#8220;azad insanlar&#8221; kimi t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunan &#8220;imohag&#8221; adland\u0131rma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. Bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":656967,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/754fa180260d508f0f89a93306dddcb2.jpg",830,420,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/754fa180260d508f0f89a93306dddcb2.jpg",830,420,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/754fa180260d508f0f89a93306dddcb2.jpg",830,420,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/754fa180260d508f0f89a93306dddcb2-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/754fa180260d508f0f89a93306dddcb2-660x334.jpg",660,334,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/754fa180260d508f0f89a93306dddcb2.jpg",640,324,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/754fa180260d508f0f89a93306dddcb2.jpg",830,420,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/754fa180260d508f0f89a93306dddcb2.jpg",830,420,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/754fa180260d508f0f89a93306dddcb2-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/754fa180260d508f0f89a93306dddcb2.jpg",830,420,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00c7ox nadir hallarda ya\u011f\u0131\u015f m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n v\u0259 \u00e7aylar\u0131n \u00e7ox az axd\u0131\u011f\u0131 Saxara s\u0259hras\u0131nda h\u0259yat \u015f\u0259rtl\u0259ri olduqca s\u0259rtdir. Lakin Saxaran\u0131n quraq \u015f\u0259raitin\u0259 v\u0259 c\u0259h\u0259nn\u0259m istil\u0259rin\u0259 baxmayaraq, tuaregl\u0259r y\u00fczill\u0259rdir burada ya\u015fayan xalqd\u0131r. Onlar \u00f6zl\u0259rini \u201cima\u015fagen\u201d adland\u0131r\u0131rlar ki, bu da \u201cazad insanlar\u201d dem\u0259kdir. \u201cTuareg&#8221; s\u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259n\u015f\u0259yi m\u0259lum deyil. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259r onun \u0259r\u0259b m\u0259n\u015f\u0259li oldu\u011funa i\u015far\u0259 edir. \u201cTanr\u0131lar t\u0259r\u0259find\u0259n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/656966"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=656966"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/656966\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/656967"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=656966"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=656966"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=656966"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}