{"id":657430,"date":"2023-11-17T09:50:24","date_gmt":"2023-11-17T05:50:24","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=657430"},"modified":"2023-11-17T09:50:24","modified_gmt":"2023-11-17T05:50:24","slug":"ulu-ond%c9%99rin-iftixar-hissi-kecirdiyi-gun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=657430","title":{"rendered":"Ulu \u00d6nd\u0259rin iftixar hissi ke\u00e7irdiyi g\u00fcn"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>1999-cu ilin 18 noyabr\u0131nda Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan layih\u0259sinin reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi baza yarad\u0131ld\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p>1999-cu ilin noyabr\u0131n 18-d\u0259 \u0130stanbulda ke\u00e7iril\u0259n Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 &#8220;Xam neftin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0259razil\u0259ri il\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan (BTC) \u018fsas \u0130xrac Boru K\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql edilm\u0259sin\u0259 dair&#8221; tarixi sazi\u015f imzalan\u0131\u015fd\u0131r. S\u00f6z\u00fcged\u0259n \u00a0t\u0259dbird\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev demi\u015fdir: \u201cM\u0259n bu g\u00fcn b\u00f6y\u00fck iftixar hissi ke\u00e7irir\u0259m\u201d. \u015e\u00fcbh\u0259siz, h\u0259min g\u00fcn b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan da q\u00fcrurlu bir g\u00fcn ya\u015fad\u0131. \u00c7\u00fcnki \u00a0m\u0259hz h\u0259min g\u00fcn \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d adl\u0131 b\u00f6y\u00fck neft m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131ndan 5 il sonra h\u0259min s\u0259n\u0259dd\u0259 \u00a0n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f 1768 kilometr olan Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft k\u0259m\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 h\u00fcquqi baza realla\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, bu, he\u00e7 d\u0259 asan i\u015f deyildi. Bel\u0259 ki, \u00a0b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ox b\u00f6y\u00fck mane\u0259l\u0259r \u00a0var idi. Amma \u00dcmummilli Lider h\u0259min \u00e7\u0259tinlikll\u0259ri m\u00fcdrik siyasi irad\u0259si il\u0259 aradan qald\u0131rd\u0131. \u015e\u00fcbh\u0259siz, bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda olan \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etdi. Ulu \u00d6nd\u0259r Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan\u0131n realla\u015fmas\u0131nda AB\u015e-\u0131n da rolunu x\u00fcsusi vur\u011fulayaraq demi\u015fdir: \u201cAncaq onu da b\u0259yan edir\u0259m ki, \u0259g\u0259r bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259yi olmasayd\u0131, biz bunlar\u0131n he\u00e7 birisini ed\u0259 bilm\u0259zdik\u201d.<\/p>\n<p>2002-ci il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 Bak\u0131da-S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev, Eduard \u015eevardnadze v\u0259 \u018fhm\u0259d Necd\u0259t Sez\u0259rin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 BTC \u00a0\u0259sas ixrac boru k\u0259m\u0259rinin t\u0259m\u0259li qoyuldu. Bununla da, \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu yeni neft strategiyas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259rind\u0259n olan BTC layih\u0259sinin reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. 2005-ci ilin may\u0131nda S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131ndan Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan \u0259sas ixrac boru k\u0259m\u0259rin\u0259 vurulmu\u015f Az\u0259rbaycan nefti m\u0259nzil ba\u015f\u0131na bir il sonra &#8211; 2006-c\u0131 il may\u0131n 28-d\u0259 &#8211; M\u00fcst\u0259qillik G\u00fcn\u00fcnd\u0259 \u00e7atd\u0131. 2006-c\u0131 il iyulun 13-d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Ceyhan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 XXI \u0259srin \u0259n b\u00f6y\u00fck enerji layih\u0259si olan BTC \u0259sas ixrac boru k\u0259m\u0259rinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irildi. H\u0259min g\u00fcnd\u0259n 2023-c\u00fc il sentyabr ay\u0131n\u0131n sonunad\u0259k bu boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 t\u0259qrib\u0259n 554 milyon ton (4,2 milyard barel) xam neft n\u0259ql edilib v\u0259 Ceyhanda 5482 tanker\u0259 y\u00fckl\u0259n\u0259r\u0259k d\u00fcnya bazarlar\u0131na g\u00f6nd\u0259rilib. Cari ilin ilk \u00fc\u00e7 r\u00fcb\u00fc \u0259rzind\u0259 is\u0259 BTC vasit\u0259sil\u0259 ixrac olunmu\u015f t\u0259qrib\u0259n 23 mln. ton (t\u0259xmin\u0259n 171 mln. barel) xam neft v\u0259 kondensat Ceyhan terminal\u0131nda 238 tanker\u0259 y\u00fckl\u0259nib v\u0259 yola sal\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, haz\u0131rda BTC boru k\u0259m\u0259ri \u0259sas\u0259n Az\u0259rbaycandan \u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d neftini v\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d kondensat\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, BTC vasit\u0259sil\u0259 X\u0259z\u0259rin dig\u0259r regional xam neft v\u0259 kondensat h\u0259cml\u0259ri (Qazax\u0131stan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan) d\u0259 n\u0259ql olunur.<\/p>\n<p>BTC t\u0259kc\u0259 iqtisadi deyil, h\u0259m d\u0259 siyasi v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan k\u0259m\u0259rdir. Bel\u0259 ki, bu enerji d\u0259hlizi d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yeni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qurulmas\u0131na, tranzit potensial\u0131n\u0131n, h\u0259m\u00e7inin valyuta ehtiyat\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na t\u0259kan verdi, yeni layih\u0259l\u0259rin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na imkan yaratd\u0131, \u00f6lk\u0259miz\u0259 s\u0259rmay\u0259 ax\u0131n\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131. Bir s\u00f6zl\u0259, iqtisadi siyas\u0259timizin \u0259n b\u00f6y\u00fck u\u011furlar\u0131ndan say\u0131lan v\u0259 b\u00f6y\u00fck siyasi m\u0259zmun k\u0259sb ed\u0259n BTC \u00f6lk\u0259mizin d\u00fcnya miqyas\u0131nda m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndirdi, d\u00f6vl\u0259timizi C\u0259nubi Qafqaz\u0131n liderin\u0259 \u00e7evirdi, onu s\u00f6z sahibi etdi. Bir s\u00f6zl\u0259, BTC-nin \u00e7\u0259kilm\u0259si il\u0259 realla\u015fan v\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin bir ne\u00e7\u0259 onillikl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn hesablanan neft strategiyas\u0131n\u0131n h\u0259lli v\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla davam etdirilm\u0259sinin n\u0259tic\u0259sidir ki, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00fcnya birliyind\u0259 siyasi, iqtisadi inki\u015faf\u0131, qlobal hadis\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir imkanlar\u0131 artan q\u00fcdr\u0259tli d\u00f6vl\u0259t kimi tan\u0131n\u0131r. El\u0259 t\u0259cav\u00fczkar Erm\u0259nistan \u00fcz\u0259rind\u0259ki \u00a0tarixi Z\u0259f\u0259rimizd\u0259 d\u0259 BTC-nin \u00f6lk\u0259miz\u0259 qazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu faktorlar\u00a0 m\u00fch\u00fcm rol oynam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1999-cu ilin 18 noyabr\u0131nda Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan layih\u0259sinin reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi baza yarad\u0131ld\u0131 1999-cu ilin noyabr\u0131n 18-d\u0259 \u0130stanbulda ke\u00e7iril\u0259n Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 &#8220;Xam neftin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0259razil\u0259ri il\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan (BTC) \u018fsas \u0130xrac Boru K\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql edilm\u0259sin\u0259 dair&#8221; tarixi sazi\u015f imzalan\u0131\u015fd\u0131r. S\u00f6z\u00fcged\u0259n \u00a0t\u0259dbird\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev demi\u015fdir: \u201cM\u0259n bu g\u00fcn b\u00f6y\u00fck iftixar hissi ke\u00e7irir\u0259m\u201d. \u015e\u00fcbh\u0259siz, h\u0259min g\u00fcn b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan da q\u00fcrurlu bir g\u00fcn ya\u015fad\u0131. \u00c7\u00fcnki \u00a0m\u0259hz h\u0259min g\u00fcn \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d adl\u0131 b\u00f6y\u00fck neft m\u00fcqavil\u0259sinin imzalanmas\u0131ndan 5 il sonra h\u0259min&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":657437,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/f610a13d170014227514233144510149646.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/f610a13d170014227514233144510149646.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/f610a13d170014227514233144510149646.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/f610a13d170014227514233144510149646-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/f610a13d170014227514233144510149646-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/f610a13d170014227514233144510149646-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/f610a13d170014227514233144510149646.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/f610a13d170014227514233144510149646.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/f610a13d170014227514233144510149646-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/f610a13d170014227514233144510149646.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"1999-cu ilin 18 noyabr\u0131nda Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan layih\u0259sinin reall\u0131\u011fa \u00e7evrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi baza yarad\u0131ld\u0131 1999-cu ilin noyabr\u0131n 18-d\u0259 \u0130stanbulda ke\u00e7iril\u0259n Avropada T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Zirv\u0259 toplant\u0131s\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 &#8220;Xam neftin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0259razil\u0259ri il\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan (BTC) \u018fsas \u0130xrac Boru K\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 n\u0259ql edilm\u0259sin\u0259 dair&#8221; tarixi sazi\u015f imzalan\u0131\u015fd\u0131r. S\u00f6z\u00fcged\u0259n \u00a0t\u0259dbird\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/657430"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=657430"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/657430\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/657437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=657430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=657430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=657430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}