{"id":659302,"date":"2023-11-21T11:36:08","date_gmt":"2023-11-21T07:36:08","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=659302"},"modified":"2023-11-21T11:36:08","modified_gmt":"2023-11-21T07:36:08","slug":"ekspertl%c9%99r-qrupu-qlobal-istil%c9%99sm%c9%99nin-agir-f%c9%99sadlari-il%c9%99-bagli-x%c9%99b%c9%99rdarliq-edib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=659302","title":{"rendered":"Ekspertl\u0259r qrupu qlobal istil\u0259\u015fm\u0259nin a\u011f\u0131r f\u0259sadlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib"},"content":{"rendered":"<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar getdikc\u0259 daha \u00e7ox yay\u0131lan quraql\u0131\u011f\u0131n milyonlarla insan\u0131 acl\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoyaca\u011f\u0131, a\u011fcaqanadlar vasit\u0259sil\u0259 yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259rin artaca\u011f\u0131 v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 sisteml\u0259rinin bu probleml\u0259rin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259rgin m\u00fcbariz\u0259 aparaca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edibl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, beyn\u0259lxalq ekspertl\u0259r qrupu iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259zs\u0259, &#8220;b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n ciddi risk alt\u0131nda oldu\u011funu&#8221; \u0259lav\u0259 ed\u0259r\u0259k, yax\u0131n onillikl\u0259rd\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istil\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n t\u0259xmin\u0259n be\u015f d\u0259f\u0259 daha \u00e7ox insan\u0131n \u00f6l\u0259c\u0259yini bildirib.<\/p>\n<p>Apar\u0131c\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar v\u0259 institutlar t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u0259sas illik iqlim qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259si \u2013 \u201cThe Lancet Countdown\u201da g\u00f6r\u0259, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl istilik d\u00fcnyada h\u0259l\u0259 d\u0259 artan qaz\u0131nt\u0131 yanaca\u011f\u0131ndan istifad\u0259nin insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259hdid etdiyi bir \u00e7ox s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n yaln\u0131z biridir. Bu pessimist hesabat b\u0259\u015f\u0259r tarixind\u0259 \u0259n isti il olaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n vaxta t\u0259sad\u00fcf edir; yaln\u0131z ke\u00e7\u0259n h\u0259ft\u0259 Avropan\u0131n iqlim monitorinqi \u00f6t\u0259n ay\u0131n tarixd\u0259 \u0259n isti oktyabr oldu\u011funu b\u0259yan edib. Bu ay\u0131n sonunda Dubayda ke\u00e7iril\u0259c\u0259k COP28 iqlim sammitind\u0259 d\u0259 ekspertl\u0259r qlobal istil\u0259\u015fm\u0259nin sa\u011flaml\u0131\u011fa t\u0259sirini \u0259sasland\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn dekabr\u0131n 3-d\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Sa\u011flaml\u0131q g\u00fcn\u00fc t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>Qlobal f\u0259aliyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn artan \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara baxmayaraq, enerji il\u0259 ba\u011fl\u0131 karbon emissiyalar\u0131 ke\u00e7\u0259n il yeni y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7at\u0131b. \u201cThe Lancet Countdown\u201d hesabat\u0131nda qaz\u0131nt\u0131 yancaqlar\u0131na b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t subsidiyalar\u0131n\u0131n v\u0259 \u00f6z\u0259l banklar\u0131n investisiyalar\u0131n\u0131n h\u0259l\u0259 d\u0259 davam etm\u0259si vur\u011fulan\u0131r. Qeyd olunub ki, ke\u00e7\u0259n il b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada insanlar orta hesabla 86 g\u00fcn h\u0259yati t\u0259hl\u00fck\u0259 yaradan temperaturlara m\u0259ruz qal\u0131blar. H\u0259min g\u00fcnl\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 60 faizinin iqlim d\u0259yi\u015fikliyi s\u0259b\u0259bind\u0259n ba\u015f verdiyi bildirilib. \u0130stid\u0259n \u00f6l\u0259n 65 ya\u015fdan yuxar\u0131 insanlar\u0131n say\u0131 1991-2000-ci ild\u0259n 2013-2022-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r olan m\u00fcdd\u0259td\u0259 85 faiz art\u0131b.<\/p>\n<p>\u201cThe Lancet Countdown\u201dun icra\u00e7\u0131 direktoru Marina Romanello jurnalistl\u0259r\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib: &#8220;Lakin bu g\u00fcn g\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz ifrat istil\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259li g\u0259l\u0259c\u0259yin erk\u0259n simptomu ola bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>\u018fsrin sonuna q\u0259d\u0259r temperaturun 2 d\u0259r\u0259c\u0259 Selsi artaca\u011f\u0131 ssenarisin\u0259 \u0259sas\u0259n, 2050-ci il\u0259d\u0259k istilikl\u0259 ba\u011fl\u0131 illik \u00f6l\u00fcml\u0259rin 370 faiz artaca\u011f\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Proqnozlara g\u00f6r\u0259, \u0259srin ortalar\u0131na q\u0259d\u0259r t\u0259xmin\u0259n 520 milyon daha \u00e7ox insan orta v\u0259 ya k\u0259skin qida \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259k. Eyni zamanda, a\u011fcaqanadlar vasit\u0259sil\u0259 yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r yeni \u0259razil\u0259r\u0259 yay\u0131lma\u011fa davam ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>BMT-nin ba\u015f katibi Antonio Quterre\u015f hesabata &#8220;b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t d\u00f6z\u00fclm\u0259z g\u0259l\u0259c\u0259yin g\u00fczg\u00fcs\u00fcn\u0259 bax\u0131r&#8221;, -dey\u0259 cavab verib. O \u0259lav\u0259 edib: &#8220;Biz art\u0131q d\u00fcnyada rekord q\u0131ran istil\u0259r, m\u0259hsulu yox ed\u0259n quraql\u0131qlar, artan acl\u0131q s\u0259viyy\u0259si, yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259rin geni\u015f yay\u0131lmas\u0131, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl tufanlar v\u0259 da\u015fq\u0131nlar il\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131nda olan milyardlarla insan\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 v\u0259 dolan\u0131\u015f\u0131q vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u015f ver\u0259n b\u0259\u015f\u0259ri f\u0259lak\u0259tin \u015fahidi oluruq&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar getdikc\u0259 daha \u00e7ox yay\u0131lan quraql\u0131\u011f\u0131n milyonlarla insan\u0131 acl\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoyaca\u011f\u0131, a\u011fcaqanadlar vasit\u0259sil\u0259 yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259rin artaca\u011f\u0131 v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 sisteml\u0259rinin bu probleml\u0259rin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259rgin m\u00fcbariz\u0259 aparaca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edibl\u0259r. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, beyn\u0259lxalq ekspertl\u0259r qrupu iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259zs\u0259, &#8220;b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n ciddi risk alt\u0131nda oldu\u011funu&#8221; \u0259lav\u0259 ed\u0259r\u0259k, yax\u0131n onillikl\u0259rd\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istil\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n t\u0259xmin\u0259n be\u015f d\u0259f\u0259 daha \u00e7ox insan\u0131n \u00f6l\u0259c\u0259yini bildirib. Apar\u0131c\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar v\u0259 institutlar t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u0259sas illik iqlim qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259si \u2013 \u201cThe Lancet Countdown\u201da g\u00f6r\u0259, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl istilik d\u00fcnyada h\u0259l\u0259 d\u0259 artan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":659303,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/17005519551859965369_1200x630.jpg",922,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/17005519551859965369_1200x630.jpg",922,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/17005519551859965369_1200x630.jpg",922,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/17005519551859965369_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/17005519551859965369_1200x630-534x365.jpg",534,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/17005519551859965369_1200x630-840x574.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/17005519551859965369_1200x630.jpg",922,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/17005519551859965369_1200x630.jpg",922,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/17005519551859965369_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/17005519551859965369_1200x630-922x620.jpg",922,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar getdikc\u0259 daha \u00e7ox yay\u0131lan quraql\u0131\u011f\u0131n milyonlarla insan\u0131 acl\u0131q t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qoyaca\u011f\u0131, a\u011fcaqanadlar vasit\u0259sil\u0259 yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259rin artaca\u011f\u0131 v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 sisteml\u0259rinin bu probleml\u0259rin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259rgin m\u00fcbariz\u0259 aparaca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edibl\u0259r. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, beyn\u0259lxalq ekspertl\u0259r qrupu iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259zs\u0259, &#8220;b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n ciddi risk alt\u0131nda oldu\u011funu&#8221; \u0259lav\u0259 ed\u0259r\u0259k, yax\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/659302"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=659302"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/659302\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/659303"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=659302"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=659302"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=659302"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}