{"id":659767,"date":"2023-11-22T09:45:15","date_gmt":"2023-11-22T05:45:15","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=659767"},"modified":"2023-11-22T09:45:15","modified_gmt":"2023-11-22T05:45:15","slug":"bakida-yayilan-virus-maska-taxmaq-da-qorumur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=659767","title":{"rendered":"Bak\u0131da yay\u0131lan virus &#8211; maska taxmaq da qorumur"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ad\u0259t\u0259n 37\u00b0C v\u0259 ya daha yuxar\u0131 qalxan q\u0131zd\u0131rma il\u0259 ba\u015flay\u0131r, \u00f6sk\u00fcr\u0259k v\u0259&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Son g\u00fcnl\u0259r Az\u0259rbaycanda q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxma il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar yay\u0131l\u0131b. X\u00fcsus\u0259n ki\u00e7ik ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar aras\u0131nda bu x\u0259st\u0259liy\u0259 daha \u00e7ox rast g\u0259linir. Y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259t v\u0259 s\u0259pkil\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n x\u0259st\u0259lik \u0259ks\u0259r insanlarda olduqca a\u011f\u0131r ke\u00e7ir. H\u0259l\u0259 \u00f6t\u0259n ay S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flara m\u00fcraci\u0259t edib.<\/p>\n<p>Zaqatalada q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyi yay\u0131l\u0131b. X\u0259st\u0259liy\u0259 Zaqatala \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonun Kebeloba, Car, Yuxari Tala, A\u015fa\u011f\u0131 Tala, \u00c7obankol, Muxax, G\u00f6zbarax \u018fliabad k\u0259ndl\u0259rind\u0259 u\u015faqlar v\u0259 h\u0259tta orta ya\u015f qrupuna aid insanlar aras\u0131nda rast g\u0259lindiyi bildirilir. M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 T\u018fB\u0130B-d\u0259n bildirilib ki, Zaqatala Rayon M\u0259rk\u0259zi X\u0259st\u0259xanas\u0131na 2023-c\u00fc il oktyabr\u0131n 11-d\u0259n noyabr\u0131n 17-d\u0259k q\u0131z\u0131lca simptomlar\u0131 il\u0259 64 m\u00fcraci\u0259t daxil olub: \u201cOnlardan 46-s\u0131 m\u00fcayin\u0259 olunaraq ambulator m\u00fcalic\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn ev\u0259 burax\u0131l\u0131b. Ambulator x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259n s\u0259kkizi u\u015faqd\u0131r, v\u0259ziyy\u0259tl\u0259ri stabildir.<\/p>\n<p>Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 x\u0259st\u0259xanaya m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n 19 n\u0259f\u0259r (be\u015fi u\u015faq olmaqla) stasionar m\u00fcalic\u0259 al\u0131b. Onlardan 10 x\u0259st\u0259 art\u0131q ev\u0259 burax\u0131l\u0131b. Doqquz x\u0259st\u0259nin is\u0259 stasionar m\u00fcalic\u0259si davam etdirilir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Respublika Gigiyena v\u0259 Epidemiologiya M\u0259rk\u0259zind\u0259n bildirilib ki, Zaqatala rayonunda q\u0131z\u0131lcaya yoluxma t\u0259k-t\u0259k hallarda q\u0131z\u0131lca \u0259leyhin\u0259 peyv\u0259nd olunmayan u\u015faqlar aras\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b: \u201cBununla \u0259laq\u0259dar olaraq x\u0259st\u0259lik ocaqlar\u0131nda \u0259ks-epidemik t\u0259dbirl\u0259r apar\u0131l\u0131b, q\u0131z\u0131lca peyv\u0259ndind\u0259n k\u0259narda qalan u\u015faqlar QPM (q\u0131z\u0131lca-parotit-m\u0259xm\u0259r\u0259k \u0259leyhin\u0259) vaksini il\u0259 peyv\u0259nd\u0259 c\u0259lb olunublar. Haz\u0131rda rayonda peyv\u0259nd i\u015fl\u0259ri davam etdirilir, epidemioloji v\u0259ziyy\u0259t stabildir\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>B\u0259s bu x\u0259st\u0259likd\u0259n qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t edilm\u0259lidir?<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/e0affc8653ab2c0fbb25290bb6ee15e7.jpg\" alt=\"8b2e929c-d170-4f31-9e9f-c6e50a0f7a5b.jpg (60 KB)\" width=\"867\" height=\"1156\" \/><\/p>\n<p><strong>G\u00fcl\u015f\u0259n \u018fliyeva<\/strong><\/p>\n<p>Pediatr G\u00fcl\u015f\u0259n \u018fliyeva m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dedi ki, q\u0131z\u0131lca hava-damc\u0131 yolu il\u0259 yay\u0131lan infeksion x\u0259st\u0259likdir: &#8220;Bu x\u0259st\u0259likd\u0259 yoluxma y\u00fcz faizdir. Y\u0259ni kontakt olursa, y\u00fcz faiz yoluxma ba\u015f verir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 bir ya\u015f\u0131ndan ba\u015flayaraq q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyin\u0259 qar\u015f\u0131 peyv\u0259ndl\u0259m\u0259 olur. 1 ya\u015f\u0131nda v\u0259 6 ya\u015f\u0131nda. Lakin peyv\u0259ndd\u0259n k\u0259nar qalan u\u015faqlar\u0131n yoluxma ehtimal\u0131 daha \u00e7oxdur. Ona g\u00f6r\u0259 burada birinci qorunma yolu peyv\u0259nd olunmaqd\u0131r. U\u015faqlarda \u0259g\u0259r h\u0259r hans\u0131 bir ciddi \u0259ks-g\u00f6st\u0259ri\u015f yoxdursa, m\u00fctl\u0259q peyv\u0259nd olunmal\u0131d\u0131r. Maskadan istifad\u0259 etm\u0259k, ya da uzaq durmaqla bu x\u0259st\u0259likd\u0259n qorunmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Yaln\u0131z izolyasiya il\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Y\u0259ni kollektivd\u0259 bir u\u015faqda bel\u0259 q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyi a\u015fkarlan\u0131rsa, h\u0259min m\u00fc\u0259ssis\u0259 dezinfeksiya, h\u0259min u\u015faq t\u0259crid olunmal\u0131d\u0131r. Yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, \u0259laq\u0259d\u0259 olan u\u015faqlarda bir m\u00fcdd\u0259t kollektiv\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131nlar. Y\u0259ni x\u0259st\u0259ni izolyasiya etm\u0259kl\u0259 yaln\u0131z qorumaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr v\u0259 peyv\u0259nd vasit\u0259sil\u0259&#8221;.<\/p>\n<p>Pediatr onu da \u0259lav\u0259 edib ki, peyv\u0259nd olunan u\u015faqlar x\u0259st\u0259liyi ya y\u00fcng\u00fcl ke\u00e7irirl\u0259r, ya da \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 ke\u00e7irmirl\u0259r: &#8220;U\u015faqlar\u0131n peyv\u0259nd olunmas\u0131n\u0131n dig\u0259r m\u00fcsb\u0259t x\u00fcsusiyy\u0259ti d\u0259 evd\u0259 olan dig\u0259r adamlar\u0131 yoluxmadan qoruyur. U\u015faqlar asan ke\u00e7irs\u0259l\u0259r d\u0259, evd\u0259 olan dig\u0259rl\u0259ri, \u0259sas\u0259n d\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u0259r bu infeksiyan\u0131 a\u011f\u0131r ke\u00e7irir, \u0259sas\u0259n d\u0259 ki\u015fil\u0259r. Hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n yoluxmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Bir ya\u015fa q\u0259d\u0259r k\u00f6rp\u0259 u\u015faqlar\u0131n yoluxmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. O bax\u0131mdan m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 peyv\u0259nd olunmaya ciddi riay\u0259t edilm\u0259lidir. M\u0259nc\u0259, bu valideynin ist\u0259yi il\u0259 yox, m\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259, \u0259ks-g\u00f6st\u0259ri\u015f yoxdursa, u\u015faqlar bir ya\u015f\u0131ndan sonra m\u00fctl\u0259q peyv\u0259nd olunmal\u0131d\u0131r. Yoluxma hallar\u0131 da ki\u00e7ik ya\u015fda u\u015faqlar aras\u0131nda daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Qeyd ed\u0259k ki, u\u015faqlarda q\u0131z\u0131lca \u015fidd\u0259ti il\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n f\u0259rqli simptomlarla \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. \u0130lkin simptomlar soyuqd\u0259ym\u0259 simptomlar\u0131na b\u0259nz\u0259yir v\u0259 y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259t, \u00f6sk\u00fcr\u0259k v\u0259 burun axmas\u0131 olur. \u0130nfeksiya ir\u0259lil\u0259dikc\u0259 xarakterik bir q\u0131rm\u0131z\u0131 s\u0259pgi meydana \u00e7\u0131x\u0131r, ad\u0259t\u0259n \u00fczd\u0259n ba\u015flay\u0131r v\u0259 b\u0259d\u0259nin dig\u0259r hiss\u0259l\u0259rin\u0259 yay\u0131l\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0131z\u0131lca ad\u0259t\u0259n 37\u00b0C v\u0259 ya daha yuxar\u0131 qalxan q\u0131zd\u0131rma il\u0259 ba\u015flay\u0131r. \u00d6sk\u00fcr\u0259k, burun axmas\u0131 v\u0259 ya t\u0131xan\u0131ql\u0131\u011f\u0131 kimi soyuqd\u0259ym\u0259y\u0259 b\u0259nz\u0259y\u0259n t\u0259n\u0259ff\u00fcs simptomlar\u0131 q\u0131z\u0131lcan\u0131n erk\u0259n \u0259lam\u0259tl\u0259rdir. Konjonktivit &#8211; q\u0131z\u0131lca zaman\u0131 g\u00f6zl\u0259rd\u0259 q\u0131zart\u0131 v\u0259 i\u015f\u0131\u011fa h\u0259ssasl\u0131\u011fa s\u0259b\u0259b olacaq iltihab yaran\u0131r. Diaqnostik \u0259lam\u0259t say\u0131lan koplik l\u0259k\u0259l\u0259ri olaraq bilin\u0259n a\u011f\u0131z i\u00e7\u0259risind\u0259 ki\u00e7ik a\u011f l\u0259k\u0259l\u0259r q\u0131z\u0131lca olduqda g\u00f6r\u00fcn\u0259 bilir. El\u0259c\u0259 d\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131, d\u00fcz l\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259t s\u0259pgi ad\u0259t\u0259n \u00fczd\u0259n ba\u015flay\u0131r v\u0259 b\u0259d\u0259n\u0259 yay\u0131l\u0131r. Bu daha \u00e7ox y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259tl\u0259 birlikd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p><strong>Q\u0131z\u0131lca simptomlar\u0131 yax\u015f\u0131 qidalanmayan u\u015faqlarda v\u0259 ya immun sistemi z\u0259if olanlarda daha a\u011f\u0131r ola bilir. Y\u00fcks\u0259k yoluxucu t\u0259bi\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu simptomlar\u0131 erk\u0259n tan\u0131maq v\u0259 vaxt\u0131nda h\u0259kim m\u00fcayin\u0259si d\u00fczg\u00fcn diaqnoz v\u0259 m\u00fcalic\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir. Bundan \u0259lav\u0259, vaksinasiya da q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyinin ba\u015flanmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqda v\u0259 virusa yoluxanlarda simptomlar\u0131n \u015fidd\u0259tini azaltmaqda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Q\u0131z\u0131lca virusu daha sonra t\u0259n\u0259ff\u00fcs epitelind\u0259 \u00e7oxal\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn b\u0259d\u0259n\u0259 yay\u0131l\u0131r. \u0130mmunitet h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 a\u011f qan h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilir. \u0130mmunitet sistemi infeksiyaya cavab verir v\u0259 simptomlar ad\u0259t\u0259n m\u0259ruz qald\u0131qdan 10-14 g\u00fcn sonra g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Bu inkubasiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 virus \u00e7oxal\u0131r v\u0259 u\u015faq q\u0131z\u0131lca \u0259lam\u0259tl\u0259rini bu zaman g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Q\u0131z\u0131lca \u00e7ox yoluxucudur v\u0259 f\u0259rdl\u0259rd\u0259 s\u0259pgil\u0259rin ba\u015flamas\u0131ndan t\u0259xmin\u0259n d\u00f6rd g\u00fcn \u0259vv\u0259ld\u0259n d\u00f6rd g\u00fcn sonraya q\u0259d\u0259r virusu ba\u015fqalar\u0131na yaya bilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ad\u0259t\u0259n 37\u00b0C v\u0259 ya daha yuxar\u0131 qalxan q\u0131zd\u0131rma il\u0259 ba\u015flay\u0131r, \u00f6sk\u00fcr\u0259k v\u0259&#8230; Son g\u00fcnl\u0259r Az\u0259rbaycanda q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxma il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar yay\u0131l\u0131b. X\u00fcsus\u0259n ki\u00e7ik ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar aras\u0131nda bu x\u0259st\u0259liy\u0259 daha \u00e7ox rast g\u0259linir. Y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259t v\u0259 s\u0259pkil\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n x\u0259st\u0259lik \u0259ks\u0259r insanlarda olduqca a\u011f\u0131r ke\u00e7ir. H\u0259l\u0259 \u00f6t\u0259n ay S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flara m\u00fcraci\u0259t edib. Zaqatalada q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyi yay\u0131l\u0131b. X\u0259st\u0259liy\u0259 Zaqatala \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonun Kebeloba, Car, Yuxari Tala, A\u015fa\u011f\u0131 Tala, \u00c7obankol, Muxax, G\u00f6zbarax \u018fliabad k\u0259ndl\u0259rind\u0259 u\u015faqlar v\u0259 h\u0259tta orta ya\u015f qrupuna aid insanlar aras\u0131nda rast g\u0259lindiyi bildirilir. M\u0259s\u0259l\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":659771,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/583342d34d012fba2afc9a9a75950473.jpg",700,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/583342d34d012fba2afc9a9a75950473.jpg",700,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/583342d34d012fba2afc9a9a75950473.jpg",700,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/583342d34d012fba2afc9a9a75950473-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/583342d34d012fba2afc9a9a75950473-511x365.jpg",511,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/583342d34d012fba2afc9a9a75950473.jpg",640,457,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/583342d34d012fba2afc9a9a75950473.jpg",700,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/583342d34d012fba2afc9a9a75950473.jpg",700,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/583342d34d012fba2afc9a9a75950473-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/583342d34d012fba2afc9a9a75950473.jpg",700,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ad\u0259t\u0259n 37\u00b0C v\u0259 ya daha yuxar\u0131 qalxan q\u0131zd\u0131rma il\u0259 ba\u015flay\u0131r, \u00f6sk\u00fcr\u0259k v\u0259&#8230; Son g\u00fcnl\u0259r Az\u0259rbaycanda q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxma il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar yay\u0131l\u0131b. X\u00fcsus\u0259n ki\u00e7ik ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar aras\u0131nda bu x\u0259st\u0259liy\u0259 daha \u00e7ox rast g\u0259linir. Y\u00fcks\u0259k h\u0259rar\u0259t v\u0259 s\u0259pkil\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n x\u0259st\u0259lik \u0259ks\u0259r insanlarda olduqca a\u011f\u0131r ke\u00e7ir. H\u0259l\u0259 \u00f6t\u0259n ay S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flara&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/659767"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=659767"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/659767\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/659771"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=659767"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=659767"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=659767"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}