{"id":660891,"date":"2023-11-24T18:27:32","date_gmt":"2023-11-24T14:27:32","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=660891"},"modified":"2023-11-24T18:27:32","modified_gmt":"2023-11-24T14:27:32","slug":"geostrateji-r%c9%99qab%c9%99t-sidd%c9%99tl%c9%99nir-bakida-aparilacaq-muzakir%c9%99l%c9%99r-t%c9%99hlil-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=660891","title":{"rendered":"Geostrateji r\u0259qab\u0259t \u015fidd\u0259tl\u0259nir: Bak\u0131da apar\u0131lacaq m\u00fczakir\u0259l\u0259r &#8211; T\u018fHL\u0130L + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>M\u0259rk\u0259zi Asiya regionunun (Qazax\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan, T\u00fcrkm\u0259nistan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan v\u0259 Tacikistan) liderl\u0259ri Bak\u0131ya g\u0259lirl\u0259r.<\/p>\n<p>Onlar BMT-nin M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00d6lk\u0259l\u0259rinin \u0130qtisadiyyatlar\u0131 \u00fczr\u0259 X\u00fcsusi Proqram\u0131n\u0131n (SPECA) Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259c\u0259k sammitind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>SPECA M\u0259rk\u0259zi Asiyada subregional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 onun d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131na inteqrasiyas\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1998-ci ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>SPECA \u00f6lk\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan, \u018ffqan\u0131stan, Qazax\u0131stan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, Tacikistan, T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistand\u0131r.<\/p>\n<p>Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259c\u0259k t\u0259dbir Avropa v\u0259 \u00c7in aras\u0131nda Transx\u0259z\u0259r Beyn\u0259lxalq N\u0259qliyyat Mar\u015frutunda (Orta D\u0259hliz) yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar qar\u015f\u0131s\u0131nda n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259rinin rolunun art\u0131r\u0131lmas\u0131na h\u0259sr olunub.<\/p>\n<p>\u00c7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar t\u0259kc\u0259 iqtisadi-ticari layih\u0259l\u0259ndirm\u0259ni \u0259hat\u0259 etmir. Eyni zamanda, t\u0259bii ki, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik probleml\u0259rinin h\u0259llini d\u0259 t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>T\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259 \u0259laq\u0259dar ortaya \u00e7\u0131xa bil\u0259c\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r indi qeyd ed\u0259c\u0259yimiz tezisl\u0259r fonunda i\u015f\u0131qlana bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnki Orta D\u0259hlizin parametrl\u0259ri geosiyasi v\u0259 geostrateji m\u00fcbariz\u0259nin \u015fidd\u0259tl\u0259ndiyi bir zamanda bir s\u0131ra t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik dilemmalar\u0131n\u0131 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7in, T\u00fcrkiy\u0259, M\u0259rk\u0259zi Asiya regionunda Qazax\u0131stan, C\u0259nubi Qafqazda Az\u0259rbaycan v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, \u015e\u0259rqi Asiyan\u0131 Avropa il\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k Orta D\u0259hliz mar\u015frutunu yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>Bu ticar\u0259t trayektoriyas\u0131 \u015eimal-C\u0259nub N\u0259qliyyat D\u0259hlizind\u0259n yan ke\u00e7ir, y\u0259ni Rusiya, \u0130ran v\u0259 Hindistan bu mar\u015frutdan n\u0259sibl\u0259rini g\u00f6t\u00fcrm\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTEvMjQvMTEvMjAvMzkvNGY5ODNhNWQtMGYwYi00ZDViLThlNjctMTFmOTg2M2IyMjFiLzQwMTA2MzU4NF8xMTQ5NDA0NDE5MzY5NzgwXzc5NzQ4NTg5NzI4MTQ4NjU4NDVfbi5wbmciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=e318eb6b26c848a5\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Orta D\u0259hlizin Rusiya, Hindistan v\u0259 \u0130randan yay\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131 layih\u0259d\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n C\u0259nubi Qafqaz \u00f6lk\u0259l\u0259rinin v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin alternativ maraqlardan yararlanmaq \u00fcmidl\u0259rini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Bu n\u00f6qt\u0259d\u0259 AB\u015e Hindistanla s\u00f6vd\u0259l\u0259\u015fm\u0259y\u0259 gedib \u00c7inin y\u00fcks\u0259l\u0259n n\u00fcfuzu fonunda Orta D\u0259hlizin inki\u015faf\u0131na mane\u0259 yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259tta bir az da ir\u0259li ged\u0259r\u0259k, Va\u015finqtonun Avropa \u0130ttifaq\u0131na t\u0259zyiql\u0259ri d\u0259 qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r, lakin A\u0130 formala\u015fan yeni d\u00fcnya siyasi nizam\u0131nda \u00c7inl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259si ehtiyac\u0131n\u0131 hiss edir.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnki Avropa n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n Orta D\u0259hliz M\u0259rk\u0259zi Asiya v\u0259 Qafqaz regionunun inki\u015faf ed\u0259n bazarlar\u0131na, h\u0259m\u00e7inin G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 limanlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq, \u015eimali Afrika, Avropa Aral\u0131q d\u0259nizi regionuna daha s\u00fcr\u0259tli \u00e7\u0131x\u0131\u015f t\u0259klif edir.<\/p>\n<p>Rusiya v\u0259 \u0130ran b\u00f6y\u00fck bir h\u0259v\u0259sl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n da i\u015ftirak etdiyi \u015eimal-C\u0259nub Beyn\u0259lxalq N\u0259qliyyat Mar\u015frutunun tell\u0259rini \u00c7inin moderatorluq etdiyi Orta D\u0259hliz\u0259 inteqrasiya etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Orta D\u0259hlizin x\u0259rit\u0259sin\u0259 baxsaq, bel\u0259 bir \u015feyin hipotetik olaraq m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fc g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, h\u0259r\u00e7\u0259nd ki, bununla \u0259laq\u0259dar bir raz\u0131la\u015fma yoxdur.<\/p>\n<p>Burada \u0259n g\u00fccl\u00fc strateji m\u00f6vqe Qazax\u0131stan v\u0259 Az\u0259rbaycana aiddir, \u00e7\u00fcnki onlar bir n\u00f6v qov\u015faq rolunu oynay\u0131rlar.<\/p>\n<p>\u00c7inin M\u0259rk\u0259zi Asiyada y\u00fcks\u0259l\u0259n profili Orta D\u0259hlizin diversifikasiyas\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131r. Pekin Orta D\u0259hlizin \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc \u00c7in-\u00d6zb\u0259kistan-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan-X\u0259z\u0259r d\u0259mir yolu layih\u0259sinin inki\u015faf\u0131na t\u0259kan verir.<\/p>\n<p>Qlobal r\u0259qab\u0259tin \u00e7evik olaraq \u015fidd\u0259tli fazaya ke\u00e7diyi, maraqlarda g\u00fcz\u0259\u015ft amilinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si fonunda meydana \u00e7\u0131xan t\u0259hl\u00fck\u0259sizlikl\u0259 \u0259laq\u0259dar aspektl\u0259rin motivl\u0259ri suallar yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>Orta D\u0259hlizd\u0259 \u00d6zb\u0259kistanla T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n faktiki i\u015ftirak\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u0259 q\u0131sa m\u0259lumat ver\u0259k.<\/p>\n<p>\u00d6zb\u0259kistan T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n T\u00fcrkm\u0259nba\u015f\u0131 liman\u0131 vasit\u0259sil\u0259 daha \u00e7ox ixracata ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>Orta D\u0259hliz, h\u0259m\u00e7inin, \u00d6zb\u0259kistan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc regional logistika m\u0259rk\u0259zi kimi qurmaq planlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>\u00d6zb\u0259kistan Orta D\u0259hlizin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259n faydalanmal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnki tranzit v\u0259 infrastrukturun inki\u015faf\u0131 Avropa v\u0259 Asiya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, Orta D\u0259hliz mar\u015frutunun tam g\u00fcc\u00fc il\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra inzibati, infrastruktur, maliyy\u0259 v\u0259 siyasi \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin \u00f6hd\u0259sind\u0259n g\u0259lm\u0259k laz\u0131md\u0131r. El\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin SPECA sammitind\u0259 i\u015ftirak \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131ya g\u0259lm\u0259l\u0259ri qeyd olunan geni\u015fspektrli m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131b n\u00f6vb\u0259ti h\u0259d\u0259f portfell\u0259ri haz\u0131rlama\u011f\u0131 qar\u015f\u0131ya m\u0259qs\u0259d qoyur.<\/p>\n<p><strong>Yekun olaraq:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Orta D\u0259hliz boyunca yerl\u0259\u015f\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin maraqlar\u0131n\u0131 \u00f6z t\u0259r\u0259fl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0259km\u0259kd\u0259n \u00f6tr\u00fc AB\u015e, Rusiya v\u0259 \u00c7in aras\u0131nda geostrateji m\u00fcbariz\u0259nin b\u00f6y\u00fcy\u0259c\u0259yini s\u00f6yl\u0259m\u0259k olar.<\/p>\n<p>&#8211; Bak\u0131dak\u0131 sammit \u00fcmumilikd\u0259 \u00c7in, Qazax\u0131stan, Az\u0259rbaycan, G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin maraqlar\u0131n\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k Orta D\u0259hliz ideallar\u0131ndan geri \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259rk\u0259zi Asiya regionunun (Qazax\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan, T\u00fcrkm\u0259nistan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan v\u0259 Tacikistan) liderl\u0259ri Bak\u0131ya g\u0259lirl\u0259r. Onlar BMT-nin M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00d6lk\u0259l\u0259rinin \u0130qtisadiyyatlar\u0131 \u00fczr\u0259 X\u00fcsusi Proqram\u0131n\u0131n (SPECA) Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259c\u0259k sammitind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259c\u0259kl\u0259r. SPECA M\u0259rk\u0259zi Asiyada subregional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 onun d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131na inteqrasiyas\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1998-ci ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. SPECA \u00f6lk\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan, \u018ffqan\u0131stan, Qazax\u0131stan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, Tacikistan, T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistand\u0131r. Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259c\u0259k t\u0259dbir Avropa v\u0259 \u00c7in aras\u0131nda Transx\u0259z\u0259r Beyn\u0259lxalq N\u0259qliyyat Mar\u015frutunda (Orta D\u0259hliz) yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar qar\u015f\u0131s\u0131nda n\u0259qliyyat \u0259laq\u0259l\u0259rinin rolunun art\u0131r\u0131lmas\u0131na h\u0259sr olunub. \u00c7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar t\u0259kc\u0259 iqtisadi-ticari layih\u0259l\u0259ndirm\u0259ni \u0259hat\u0259 etmir. Eyni zamanda, t\u0259bii ki, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik probleml\u0259rinin h\u0259llini d\u0259 t\u0259l\u0259b&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":660895,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/18995-1675776761-sh.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/18995-1675776761-sh.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/18995-1675776761-sh.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/18995-1675776761-sh-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/18995-1675776761-sh-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/18995-1675776761-sh.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/18995-1675776761-sh.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/18995-1675776761-sh.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/18995-1675776761-sh-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/18995-1675776761-sh.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u0259rk\u0259zi Asiya regionunun (Qazax\u0131stan, \u00d6zb\u0259kistan, T\u00fcrkm\u0259nistan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan v\u0259 Tacikistan) liderl\u0259ri Bak\u0131ya g\u0259lirl\u0259r. Onlar BMT-nin M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00d6lk\u0259l\u0259rinin \u0130qtisadiyyatlar\u0131 \u00fczr\u0259 X\u00fcsusi Proqram\u0131n\u0131n (SPECA) Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259c\u0259k sammitind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259c\u0259kl\u0259r. SPECA M\u0259rk\u0259zi Asiyada subregional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 onun d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131na inteqrasiyas\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1998-ci ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. SPECA \u00f6lk\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan, \u018ffqan\u0131stan, Qazax\u0131stan, Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan, Tacikistan, T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistand\u0131r. Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259c\u0259k&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/660891"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=660891"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/660891\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/660895"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=660891"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=660891"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=660891"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}