{"id":661238,"date":"2023-11-25T18:37:57","date_gmt":"2023-11-25T14:37:57","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=661238"},"modified":"2023-11-25T18:37:57","modified_gmt":"2023-11-25T14:37:57","slug":"az%c9%99rbaycan-hokum%c9%99ti-h%c9%99yatin-m%c9%99nb%c9%99yi-il%c9%99-bagli-sos-siqnali-verir-s%c9%99rh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=661238","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti \u201ch\u0259yat\u0131n m\u0259nb\u0259yi\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 SOS siqnal\u0131 verir &#8211; \u015e\u018fRH"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259, dig\u0259r qlobal \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara qar\u015f\u0131 h\u0259ssasl\u0131q v\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259si indeksind\u0259 185 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 65-ci yeri tutur.<\/p>\n<p>Notr Dam Qlobal Adaptasiya T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fcn son qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yeri h\u0259min m\u00f6vqed\u0259 g\u00f6st\u0259rilib. Bu, yax\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259ricidir.<\/p>\n<p>Lakin Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan 2024-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259 v\u0259 icmal layih\u0259l\u0259rinin t\u0259qdimat\u0131nda bildirilir ki, \u00f6lk\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirl\u0259rin\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 h\u0259ssas \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>M\u00fcxt\u0259lif qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, su resurslar\u0131, enerji, me\u015f\u0259, turizm, sahilyan\u0131 \u0259razil\u0259r Az\u0259rbaycanda iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 \u0259n h\u0259ssas sektorlar hesab olunur. Bel\u0259 ki, y\u00fcks\u0259k temperatur v\u0259 qeyri-sabit ya\u011f\u0131nt\u0131lar \u0259halinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 t\u00f6r\u0259tm\u0259kd\u0259n \u0259lav\u0259, iqtisadi inki\u015faf\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bilir.<\/p>\n<p>G\u0259l\u0259n ilin b\u00fcdc\u0259sinin layih\u0259l\u0259rind\u0259 qeyd olunur ki, Az\u0259rbaycanda su ehtiyatlar\u0131n\u0131n h\u0259m m\u00f6vs\u00fcmi, h\u0259m d\u0259 m\u0259kan bax\u0131m\u0131ndan qeyri-b\u0259rab\u0259r paylanmas\u0131 s\u0259b\u0259bil\u0259 su t\u0259chizat\u0131nda bir s\u0131ra probleml\u0259r yaran\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n m\u0259cmu su ehtiyatlar\u0131 nisb\u0259t\u0259n a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r v\u0259 su t\u0259chizat\u0131n\u0131n 70-75%-i Az\u0259rbaycan h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda yaranan m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n qaynaqlan\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 i\u00e7m\u0259y\u0259 yararl\u0131 sular m\u0259hdud ehtiyatlara malik olmaqla qeyri-b\u0259rab\u0259r paylan\u0131b.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 \u201cAz\u0259rsu\u201d ASC-nin m\u0259lumat\u0131nda bildirilir.<\/p>\n<p>Qeyd olunur ki, haz\u0131rda \u00f6lk\u0259nin yer\u00fcst\u00fc su ehtiyatlar\u0131 27 kubkilometr t\u0259\u015fkil edir, quraq ill\u0259rd\u0259 is\u0259 bu ehtiyat 20-21 kubkilometr\u0259 q\u0259d\u0259r azal\u0131r.<\/p>\n<p>BMT-nin son proqnozlar\u0131na \u0259sas\u0259n, 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r iqlim d\u0259yi\u015fikliyi s\u0259b\u0259bind\u0259n Az\u0259rbaycanda su t\u0259chizat\u0131 23 faiz azalacaq.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n 2040-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r quraql\u0131qla \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259k \u00f6lk\u0259l\u0259rin siyah\u0131s\u0131nda ilk 20-likd\u0259 yer alaca\u011f\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>S\u00f6z\u00fcged\u0259n hesabata \u0259sas\u0259n, optimist ssenari \u00fczr\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n su ehtiyatlar\u0131n\u0131n miqdar\u0131 (transs\u0259rh\u0259d su ehtiyatlar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259) 2040-c\u0131 ild\u0259 5-10%, 2070-ci ild\u0259 is\u0259 10-15% v\u0259 pessimist ssenari \u00fczr\u0259 cari d\u0259y\u0259rl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2040-c\u0131 ild\u0259 10-15%, 2070-ci ild\u0259 is\u0259 15-25% azalacaq.<\/p>\n<p>Amma problem t\u0259kc\u0259 bir regionu \u0259hat\u0259 etmir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, d\u00fcnyada milyardlarla insan sa\u011flam h\u0259yat \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas elementl\u0259rd\u0259n biri olan t\u0259miz suya adekvat \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilmir.<\/p>\n<p>Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259 v\u0259 \u0259halinin artmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n problemin daha da pisl\u0259\u015f\u0259c\u0259yi ehtimal olunur.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 o zaman ba\u015f verir ki, icmalar su ehtiyaclar\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259y\u0259 bilm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kirl\u0259r. Buna iki amil t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir: Ya t\u0259chizat z\u0259ifdir, ya da infrastruktur qeyri-kafidir.<\/p>\n<p>Dem\u0259li, problemin t\u0259bii m\u0259n\u015f\u0259l\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, idar\u0259etm\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259li olan hiss\u0259l\u0259ri d\u0259 m\u0259nb\u0259 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p>Buradan \u00e7\u0131x\u0131\u015f ets\u0259k, dey\u0259 bil\u0259rik ki, Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00f6vcud infrastrukturu t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259k, t\u0259chizat\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 infrastrukturu \u0259n \u00fcst s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq kimi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar dayan\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00f6vcud probleml\u0259rin h\u0259lli s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259s\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 daha b\u00f6y\u00fck f\u0259sadlar yaranar v\u0259 Az\u0259rbaycan da su stresi il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Su stresi o zaman yaran\u0131r ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n bir \u0259razid\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz, istifad\u0259 edil\u0259n bil\u0259n suya t\u0259l\u0259bat \u00f6z normas\u0131n\u0131 a\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Bildir\u0259k ki, d\u00fcnya \u015firin suyunun \u0259ks\u0259riyy\u0259ti, t\u0259qrib\u0259n 70 faizi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur. Qalan hiss\u0259si is\u0259 i\u00e7m\u0259li su daxil olmaqla s\u0259naye (19 faiz) v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t (11 faiz) aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>Yarana bil\u0259c\u0259k su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259bii m\u0259n\u015f\u0259li aspektl\u0259ri bu statistikada ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Lakin Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcvafiq qurumlar\u0131 su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n fiziki q\u0131tl\u0131q, yerli ekoloji \u015f\u0259rait\u0259 g\u00f6r\u0259 su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atmamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn xeyli i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u0259lidir. Yoxsa qeyri-adekvat su infrastrukturu k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259sin\u0259, m\u0259hsuldarl\u0131\u011fa z\u0259rb\u0259 vura v\u0259 n\u0259hay\u0259td\u0259 iqtisadi probleml\u0259r\u0259 yol a\u00e7a bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259, dig\u0259r qlobal \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara qar\u015f\u0131 h\u0259ssasl\u0131q v\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259si indeksind\u0259 185 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 65-ci yeri tutur. Notr Dam Qlobal Adaptasiya T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fcn son qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yeri h\u0259min m\u00f6vqed\u0259 g\u00f6st\u0259rilib. Bu, yax\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259ricidir. Lakin Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan 2024-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259 v\u0259 icmal layih\u0259l\u0259rinin t\u0259qdimat\u0131nda bildirilir ki, \u00f6lk\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirl\u0259rin\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 h\u0259ssas \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. M\u00fcxt\u0259lif qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, su resurslar\u0131, enerji, me\u015f\u0259, turizm, sahilyan\u0131 \u0259razil\u0259r Az\u0259rbaycanda iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 \u0259n h\u0259ssas sektorlar hesab olunur. Bel\u0259 ki, y\u00fcks\u0259k temperatur v\u0259 qeyri-sabit ya\u011f\u0131nt\u0131lar \u0259halinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":661240,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/water-rationing-costa-rica.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/water-rationing-costa-rica.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/water-rationing-costa-rica.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/water-rationing-costa-rica-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/water-rationing-costa-rica-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/water-rationing-costa-rica.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/water-rationing-costa-rica.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/water-rationing-costa-rica.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/water-rationing-costa-rica-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/water-rationing-costa-rica.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259, dig\u0259r qlobal \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara qar\u015f\u0131 h\u0259ssasl\u0131q v\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259si indeksind\u0259 185 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 65-ci yeri tutur. Notr Dam Qlobal Adaptasiya T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fcn son qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n yeri h\u0259min m\u00f6vqed\u0259 g\u00f6st\u0259rilib. Bu, yax\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259ricidir. Lakin Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n haz\u0131rlanan 2024-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259 v\u0259 icmal layih\u0259l\u0259rinin t\u0259qdimat\u0131nda bildirilir ki, \u00f6lk\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirl\u0259rin\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/661238"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=661238"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/661238\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/661240"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=661238"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=661238"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=661238"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}