{"id":662966,"date":"2023-11-29T20:54:04","date_gmt":"2023-11-29T16:54:04","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=662966"},"modified":"2023-11-29T20:54:04","modified_gmt":"2023-11-29T16:54:04","slug":"covid-19-bitm%c9%99d%c9%99n-qizilca-bet%c9%99rin-bet%c9%99ri-yoxsa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=662966","title":{"rendered":"COVID-19 bitm\u0259d\u0259n q\u0131z\u0131lca: Bet\u0259rin bet\u0259ri, yoxsa?.."},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Q\u0131z\u0131lca \u00e7ox yoluxucu x\u0259st\u0259lik oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn koronavirusdan \u00a0qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn riay\u0259t etdiyimiz qaydalar bu x\u0259st\u0259lik \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 ke\u00e7\u0259rli deyil<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>COVID-19 b\u0259las\u0131ndan t\u0259z\u0259c\u0259 can\u0131m\u0131z\u0131 qutarm\u0131\u015fd\u0131q ki, indi d\u0259 q\u0131z\u0131lca kabusu ba\u015flay\u0131b. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxma hallar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Yoluxmalar daha \u00e7ox m\u0259kt\u0259b v\u0259 ba\u011f\u00e7a ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar aras\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir.<\/em><\/p>\n<p><strong>Q\u0131z\u0131lca nec\u0259 x\u0259st\u0259likdir?<\/strong><\/p>\n<p><em>Bu x\u0259st\u0259lik u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n hesab olunur, virus m\u0259n\u015f\u0259li x\u0259st\u0259likdir v\u0259 \u00f6z\u00fc sa\u011falan x\u0259st\u0259likl\u0259r qrupuna daxildir. Y\u0259ni, bu, o dem\u0259kdir ki, x\u0259st\u0259liyin x\u00fcsusi spesifik m\u00fcalic\u0259si yoxdur. Q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyi ad\u0259t\u0259n stasionar m\u00fcalic\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131 olmayan, ev \u015f\u0259raitind\u0259 izolyasiya olunaraq m\u00fcalic\u0259 edil\u0259n x\u0259st\u0259likdir. Bu x\u0259st\u0259l\u0259r ail\u0259 sa\u011flaml\u0131q m\u0259rk\u0259zl\u0259rinin h\u0259kiml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Bir s\u0131ra hallarda yoluxmu\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 x\u0259st\u0259liyin a\u011f\u0131rla\u015fma hallar\u0131 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r.\u00a0Bunlara pnevmoniya, orta qula\u011f\u0131n iltihab\u0131, ba\u011f\u0131rsaq m\u0259n\u015f\u0259li a\u011f\u0131rla\u015fmalar, ensefalit, meningit v\u0259 s. aiddir.\u00a0<\/em><\/p>\n<p><strong>Aidiyy\u0259ti qurum v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259 deyir?<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/11\/29\/\/-71f6278d170126652743685989410405151.jpg\" alt=\"\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>Respublika Gigiyena v\u0259 Epidemiologiya M\u0259rk\u0259zind\u0259n \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong>in sor\u011fusuna cavab olaraq bildirildi ki, q\u0131z\u0131lcaya yoluxma hallar\u0131n\u0131n artmas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n (valideynl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n vaksinl\u0259r\u0259\u00a0 inam\u0131n olmamas\u0131, \u0259sass\u0131z imtina hallar\u0131, COVID-19 pandemiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 u\u015faqlar\u0131n vaksinasiyadan k\u0259narda qalmas\u0131 v\u0259 s.) u\u015faqlar\u0131n vaxt\u0131nda peyv\u0259nd olunmamas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f verib. Q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxma riski immuniteti z\u0259if olan \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 (v\u0259r\u0259m, \u0130\u0130V x\u0259st\u0259l\u0259ri), hamil\u0259l\u0259r, 5 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r u\u015faqlarda daha y\u00fcks\u0259kdir. X\u0259st\u0259liyin ilkin simptomlar\u0131na \u2013 y\u00fcks\u0259k q\u0131zd\u0131rma, quru \u00f6sk\u00fcr\u0259k, z\u00f6k\u0259m, konyunktivit, g\u00f6zl\u0259rin i\u015f\u0131\u011fa h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 (i\u015f\u0131qdan qorxma) aiddir. Sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 a\u011f\u0131z\u0131n selikli q\u0131\u015fas\u0131nda ba\u015flayan, m\u0259rk\u0259zi a\u011f, q\u0131raqlar\u0131 q\u0131rm\u0131z\u0131 s\u0259pgil\u0259rin yaranmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. \u0130ki-\u00fc\u00e7 g\u00fcnd\u0259n sonra d\u0259rid\u0259, \u0259vv\u0259l qula\u011f\u0131n arxas\u0131,ba\u015f\u0131n t\u00fckl\u00fc hiss\u0259sind\u0259, \u00fczd\u0259 s\u0259pgil\u0259r \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. N\u00f6vb\u0259ti g\u00fcnl\u0259rd\u0259 s\u0259pgil\u0259r boyunda, sin\u0259d\u0259, \u0259ll\u0259rd\u0259, 1-2 g\u00fcnd\u0259n sonra is\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 \u0259traflarda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Qurumdan veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, q\u0131z\u0131lca virus m\u0259n\u015f\u0259li x\u0259st\u0259likdir, lakin bakterial infeksiyan\u0131n qo\u015fulmas\u0131 zaman\u0131, x\u00fcsusil\u0259 immuniteti z\u0259if olan insanlarda, a\u011f\u0131rla\u015fmalar \u2013 pnevmoniya, otit, ba\u011f\u0131rsaq pozulmalar\u0131, meningit, ensefalit \u2013 qeyd oluna bil\u0259r. Q\u0131z\u0131lca, y\u00fcks\u0259k kontaqiozlu\u011fa malik olan x\u0259st\u0259likdir. Yoluxma birba\u015fa t\u0259mas zaman\u0131 hava-damc\u0131 yol il\u0259 ke\u00e7ir. Bu x\u0259st\u0259likd\u0259n qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn peyv\u0259nd etdirm\u0259k m\u00fctl\u0259qdir. B\u00fct\u00fcn respirator infeksiyalarda oldu\u011fu kimi, qoruyucu respirator vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259, m\u00fcmk\u00fcn q\u0259d\u0259r k\u00fctl\u0259vi toplant\u0131 yerl\u0259rind\u0259n uzaq durmaq t\u00f6vsiy\u0259 olunur.<\/p>\n<p><strong>Q\u0131z\u0131lcaya yoluxma hallar\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi&#8230;<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/11\/29\/\/-465636eb170126659544972013210815683.jpg\" alt=\"\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Bak\u0131 Sa\u011flaml\u0131q M\u0259rk\u0259zinin infeksionisti\u00a0<strong>L\u0259man Qalimova<\/strong>\u00a0m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131<strong>\u00a0\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong>\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirdi ki, q\u0131z\u0131lcaya yoluxma hallar\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi u\u015faqlar v\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u0259r aras\u0131nda vaksinasiya olunanlar\u0131n say\u0131n\u0131n az olmas\u0131d\u0131r. Valideynl\u0259r aras\u0131nda bel\u0259 bir deyim formala\u015f\u0131b ki, q\u0131z\u0131lca aktiv vaksindir v\u0259 bunu u\u015fa\u011f\u0131ma vurdursam n\u0259 is\u0259 bir f\u0259sad\u0131 olar. Ancaq valideynl\u0259r bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259m\u0259lidir. M\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 peyv\u0259nd olunmal\u0131d\u0131rlar. D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131na \u0259sas\u0259n, vaksinasiya\u00a0 1-6 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131nda apar\u0131l\u0131r. Ancaq b\u00f6y\u00fckl\u0259rd\u0259 \u0259g\u0259r ke\u00e7irm\u0259yibl\u0259rs\u0259, m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 vaksin olunmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssis diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131 ki, q\u0131z\u0131lcaya h\u0259r k\u0259s yoluxa v\u0259 \u00a0onu a\u011f\u0131r ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259r. B\u0259zi x\u0259st\u0259 kateqoriyalar\u0131 var ki, kimyaterapiya, radioterapiya alanlar, onkoloji x\u0259st\u0259l\u0259r, kartikosteroid q\u0259bul ed\u0259nl\u0259r, H\u0130V x\u0259st\u0259l\u0259r hans\u0131ki onlarda immun sistemi \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 olur v\u0259 bu qrupdan olan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 canl\u0131 vaksin ed\u0259 bilmirik. Onlar\u0131n q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259l\u0259yin\u0259 tutulmas\u0131\u00a0 \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. \u00d6zl\u0259rini\u00a0 m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 qorumal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>\u0130nfeksionistin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, x\u0259st\u0259liyin inkubasiya d\u00f6vr\u00fc 1-2 h\u0259ft\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r uzana bilir: \u201cSonra is\u0259 x\u0259st\u0259d\u0259 kataral simptomlar ba\u015flay\u0131r. Bu kataral simptomlardan is\u0259 konyuktivit, x\u0259st\u0259nin temperaturunun y\u00fcks\u0259lm\u0259si, burnunun axmas\u0131 hals\u0131zl\u0131q, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131, bo\u011fazda udqunmada \u00e7\u0259tinlik kimi hallar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik. X\u0259st\u0259nin q\u0131zd\u0131rmas\u0131 enm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131qca s\u0259pkinin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259sini, sonra is\u0259 piqmentasiya m\u0259rh\u0259l\u0259si olur.\u201d<\/p>\n<p>M\u00fcsahibimiz vur\u011fulad\u0131 ki, x\u0259st\u0259likd\u0259n qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 yol vaksinasiyad\u0131r. \u018fl gigiyenas\u0131na riay\u0259t etm\u0259k, tibbi maskadan istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bu x\u0259st\u0259liyin m\u00fcalic\u0259si d\u0259 yoxdur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 insanlar g\u0259r\u0259k vaksin olunsunlar ki, x\u0259st\u0259liyi tutsalar bel\u0259 \u00e7ox y\u00fcng\u00fcl ke\u00e7ir\u0259 bilsinl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Q\u0131z\u0131lca COVID-19 kimi t\u0259hl\u00fck\u0259li olmayacaq\u2026<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/11\/29\/\/-a57ecd54170126667425592638310182271.jpg\" alt=\"\" \/><\/strong><\/p>\n<p>H\u0259kim-infeksionist\u00a0<strong>M\u0259rdan\u00a0\u018fliyev<\/strong>\u00a0is\u0259 m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong>\u0259<strong>\u00a0<\/strong>a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131 ki, q\u0131z\u0131lca peyv\u0259ndl\u0259 qorunan x\u0259st\u0259likdir: \u201cPeyv\u0259ndl\u0259rin olmamas\u0131 q\u0131z\u0131lca riskini art\u0131r\u0131r, u\u015faqlar\u0131 x\u0259st\u0259liy\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcdafi\u0259siz edir v\u0259 asanl\u0131qla yoluxurlar. Risk qrupuna daxil olanlar daha \u00e7ox\u00a0 yax\u015fl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rdir. 20 ya\u015fdan yuxar\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r\u00a0 v\u0259 1 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 u\u015faqlar x\u0259st\u0259liyi a\u011f\u0131r ke\u00e7irirl\u0259r. B\u00f6y\u00fckl\u0259r bu x\u0259st\u0259liy\u0259 h\u0259ssas deyil, \u0259sas\u0259n u\u015faq yoluxucu x\u0259st\u0259likdir. X\u0259st\u0259lik pnevmoniya v\u0259 sinir sistemin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib, ensefalit v\u0259 sinusit kimi a\u011f\u0131rla\u015fmalar ver\u0259 bil\u0259r. \u018fsas simptomlar q\u0131zd\u0131rma, hals\u0131zl\u0131q v\u0259 b\u0259d\u0259n \u00fcz\u0259rind\u0259 olan s\u0259pgil\u0259rdir. S\u0259pgil\u0259r m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259\u00a0 v\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 l\u0259k\u0259 formas\u0131nda \u00fcz nahiy\u0259sind\u0259n ba\u015flay\u0131r, \u00fcz\u00fca\u015fa\u011f\u0131, bo\u011faz, sin\u0259, qollar v\u0259 ondan sonra da a\u015fa\u011f\u0131 \u0259traflara yay\u0131la bil\u0259r. Q\u0131z\u0131lcadan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas vasit\u0259 peyv\u0259nddir. Q\u0131z\u0131lca \u00e7ox yoluxucu x\u0259st\u0259lik oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn COVID-19-dan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn riay\u0259t etdiyimiz qaydalar, y\u0259ni, sosial m\u0259saf\u0259nin g\u00f6zl\u0259nilm\u0259si, \u0259ll\u0259rin gigiyenas\u0131na riay\u0259t edilm\u0259si, tibbi maskan\u0131n tax\u0131lmas\u0131 burada ke\u00e7\u0259rli deyil. Yeni x\u0259st\u0259lik deyil, peyv\u0259ndi var. U\u015faqlar\u0131n rutin peyv\u0259ndin\u0259 daxildir dey\u0259, vaksin olunanlar\u0131 bu x\u0259st\u0259likd\u0259n yax\u015f\u0131 qoruyur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 q\u0131z\u0131lca COVID-19 kimi t\u0259hl\u00fck\u0259li olmayacaq.\u201d<\/p>\n<p><strong>Q\u0131z\u0131lcan\u0131n yoluxma d\u00f6vr\u00fc s\u0259pgid\u0259n 4 g\u00fcn \u0259vv\u0259l, s\u0259pgi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 v\u0259 ondan 4 g\u00fcn sonra olur<\/strong><\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/11\/29\/\/-5da713a6170126782019132055110999341.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>H\u0259kim infeksionist\u00a0<strong>\u018fmin\u0259 \u0130smixanova<\/strong>\u00a0vur\u011fulad\u0131 ki, insanlarda COVID-19-dan sonra immunitet a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcb v\u0259 bir \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259t z\u0259ifl\u0259yib. Bundan \u0259lav\u0259 olaraq ill\u0259rdir ki, art\u0131q valideynl\u0259rin n\u0259d\u0259ns\u0259 qorxusu var ki, u\u015faqlar\u0131 q\u0131z\u0131lca v\u0259 dig\u0259r peyv\u0259ndl\u0259rd\u0259n yay\u0131nd\u0131r\u0131rlar. Bu da q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyinin yoluxma hallar\u0131n\u0131 daha da art\u0131r\u0131r. Risk qrupundan immun \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olan x\u0259st\u0259l\u0259r, hamil\u0259l\u0259r, ya\u015fl\u0131 insanlar, 5 ya\u015f\u0131ndan ki\u00e7ik u\u015faqlar, peyv\u0259nd olunmayan \u0259sas \u015f\u0259xsl\u0259r, m\u0259s\u0259l\u0259n, onkoloji x\u0259st\u0259l\u0259r, kimyaterapiya m\u00fcalic\u0259si alan insanlar, hormonal preparatlar q\u0259bul ed\u0259nl\u0259r, xroniki x\u0259st\u0259l\u0259r risk qrupundad\u0131rlar.<\/p>\n<p>\u0130nfeksionist bildirdi ki, x\u0259st\u0259liyin ilkin simptomlar\u0131 yuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131nda ba\u015flay\u0131r. Buna kataral \u0259lam\u0259tl\u0259r deyilir. Y\u0259ni, q\u0131zd\u0131rman\u0131n olmas\u0131, burun axmas\u0131, b\u0259z\u0259n \u00f6sk\u00fcr\u0259k, hals\u0131zl\u0131q, yor\u011funluq, sonrak\u0131 g\u00fcnl\u0259rd\u0259 is\u0259 s\u0259pgi yaran\u0131r. Burada s\u0259pgil\u0259r m\u0259rh\u0259l\u0259li olur. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 s\u0259pgi burun \u0259traf\u0131nda, \u00fczd\u0259, qulaq ard\u0131nda, sin\u0259d\u0259 olur, sonra is\u0259 b\u0259d\u0259n\u0259 yay\u0131l\u0131r, daha sonra yuxar\u0131 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 \u0259traflarda yay\u0131l\u0131r. Bundan ba\u015fqa \u0259sas patoqnamik \u0259lam\u0259t deyirik biz buna yana\u011f\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 Filatov-Koplik l\u0259k\u0259l\u0259ri olur, bunlar x\u0131rda s\u0259pgil\u0259rdir hans\u0131 ki, b\u0259d\u0259nd\u0259 s\u0259pginin yaranmas\u0131ndan 48 saat \u00f6nc\u0259 yaran\u0131r v\u0259\u00a0 bu koplik l\u0259k\u0259l\u0259ri 72 saata q\u0259d\u0259r davam edir, sonra itir. Bunu ad\u0259t\u0259n h\u0259kiml\u0259r g\u00f6rm\u00fcr, \u00e7\u00fcnki x\u0259st\u0259l\u0259r g\u0259l\u0259nd\u0259 \u0259sas s\u0259pgi il\u0259 g\u0259lirl\u0259r.V\u0259 dig\u0259r \u0259sas \u0259lam\u0259tl\u0259rd\u0259n biri\u00a0 is\u0259 konyunktivitin olmas\u0131d\u0131r. G\u00f6zl\u0259rd\u0259 i\u015f\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 h\u0259ssasl\u0131q olur, h\u0259tta fotofobiya y\u0259ni i\u015f\u0131qdan qorxma hal\u0131 ba\u015f verir. X\u0259st\u0259liyi\u00a0 daha a\u011f\u0131r ke\u00e7ir\u0259nl\u0259r 5 ya\u015fdan ki\u00e7ik u\u015faqlar v\u0259\u00a0 20 ya\u015fdan b\u00f6y\u00fck insanlard\u0131r. Q\u0131z\u0131lcan\u0131n a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 pnevmoniya, ensefalit, keratit, buynuz qi\u015fan\u0131n xoras\u0131, ishal, hepatit, appendisit, 7-10 il sonra yar\u0131mk\u0259skin sklerozla\u015fan panensefalit diaqnoz meydana \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcsahibimiz vur\u011fulad\u0131 ki, q\u0131z\u0131lcadan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn u\u015faqlar m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 peyv\u0259nd\u0259 c\u0259lb olunmal\u0131d\u0131r: \u201cQ\u0131z\u0131lca, parotit v\u0259 m\u0259xm\u0259r\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131\u00a0peyv\u0259nd\u00a0(QPM) 1-6 ya\u015fda u\u015faqlara vurulur. Bilirik ki, haz\u0131rk\u0131 kataral \u0259lam\u0259tl\u0259rd\u0259 ola bil\u0259r ki, sonra q\u0131z\u0131lca yarans\u0131n. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 yuxar\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yolu olan infeksiyalardan t\u0259mas\u0131m\u0131z\u0131 yay\u0131nd\u0131rmal\u0131y\u0131q v\u0259 u\u015faqlar\u0131n h\u0259r biri peyv\u0259nd olunmal\u0131d\u0131r. Peyv\u0259nd 95 faiz qoruyur. Q\u0131z\u0131lcan\u0131n\u00a0 yoluxma d\u00f6vr\u00fc s\u0259pkid\u0259n 4 g\u00fcn \u0259vv\u0259l, s\u0259pgi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 v\u0259 ondan 4 g\u00fcn sonra olur. Ona g\u00f6r\u0259 h\u0259l\u0259 s\u0259pgi yaranmam\u0131\u015fdan bel\u0259 bu insanlarda kataral \u0259lam\u0259t varsa, dig\u0259r insanlar yoluxa bilir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 diqq\u0259tli olmal\u0131y\u0131q. Q\u0131z\u0131lcan\u0131 bir \u00e7ox insan rahat ke\u00e7irs\u0259 d\u0259 onun a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131 daha qorxulu f\u0259sadlarla bit\u0259 bil\u0259r dey\u0259 insanlar\u0131 diqq\u0259tli olma\u011fa s\u0259sl\u0259yir\u0259m.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0131z\u0131lca \u00e7ox yoluxucu x\u0259st\u0259lik oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn koronavirusdan \u00a0qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn riay\u0259t etdiyimiz qaydalar bu x\u0259st\u0259lik \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 ke\u00e7\u0259rli deyil COVID-19 b\u0259las\u0131ndan t\u0259z\u0259c\u0259 can\u0131m\u0131z\u0131 qutarm\u0131\u015fd\u0131q ki, indi d\u0259 q\u0131z\u0131lca kabusu ba\u015flay\u0131b. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxma hallar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Yoluxmalar daha \u00e7ox m\u0259kt\u0259b v\u0259 ba\u011f\u00e7a ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar aras\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir. Q\u0131z\u0131lca nec\u0259 x\u0259st\u0259likdir? Bu x\u0259st\u0259lik u\u015faql\u0131q d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n hesab olunur, virus m\u0259n\u015f\u0259li x\u0259st\u0259likdir v\u0259 \u00f6z\u00fc sa\u011falan x\u0259st\u0259likl\u0259r qrupuna daxildir. Y\u0259ni, bu, o dem\u0259kdir ki, x\u0259st\u0259liyin x\u00fcsusi spesifik m\u00fcalic\u0259si yoxdur. Q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyi ad\u0259t\u0259n stasionar m\u00fcalic\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131 olmayan, ev \u015f\u0259raitind\u0259 izolyasiya olunaraq&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":662967,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/7dab099b170126645812313198610815599.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/7dab099b170126645812313198610815599.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/7dab099b170126645812313198610815599.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/7dab099b170126645812313198610815599-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/7dab099b170126645812313198610815599-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/7dab099b170126645812313198610815599-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/7dab099b170126645812313198610815599.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/7dab099b170126645812313198610815599.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/7dab099b170126645812313198610815599-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/7dab099b170126645812313198610815599.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Q\u0131z\u0131lca \u00e7ox yoluxucu x\u0259st\u0259lik oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn koronavirusdan \u00a0qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn riay\u0259t etdiyimiz qaydalar bu x\u0259st\u0259lik \u00fc\u00e7\u00fcn\u00a0 ke\u00e7\u0259rli deyil COVID-19 b\u0259las\u0131ndan t\u0259z\u0259c\u0259 can\u0131m\u0131z\u0131 qutarm\u0131\u015fd\u0131q ki, indi d\u0259 q\u0131z\u0131lca kabusu ba\u015flay\u0131b. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxma hallar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Yoluxmalar daha \u00e7ox m\u0259kt\u0259b v\u0259 ba\u011f\u00e7a ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar aras\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir. Q\u0131z\u0131lca nec\u0259 x\u0259st\u0259likdir? Bu x\u0259st\u0259lik u\u015faql\u0131q&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/662966"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=662966"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/662966\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/662967"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=662966"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=662966"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=662966"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}