{"id":665508,"date":"2023-12-06T13:47:42","date_gmt":"2023-12-06T09:47:42","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=665508"},"modified":"2023-12-06T13:47:42","modified_gmt":"2023-12-06T09:47:42","slug":"ail%c9%99-institutu-dagidilir-saxta-diplomlu-m%c9%99murlar-is%c9%99-az%c9%99rbaycanda-h%c9%99y%c9%99can-siqnali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=665508","title":{"rendered":"Ail\u0259 institutu da\u011f\u0131d\u0131l\u0131r, saxta diplomlu m\u0259murlar is\u0259&#8230; &#8211; Az\u0259rbaycanda H\u018fY\u018fCAN S\u0130QNALI"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ail\u0259 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fc v\u0259 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Ail\u0259l\u0259rimizin daha m\u00f6hk\u0259m v\u0259 sa\u011flam \u0259saslar \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmas\u0131, g\u00fccl\u00fc ail\u0259l\u0259rin formala\u015fmas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan ail\u0259sin\u0259 xas ail\u0259 modelinin qorunmas\u0131 \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Az\u0259rbaycan ail\u0259si tarix\u0259n uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fc v\u0259 m\u00f6hk\u0259mliliyi il\u0259 d\u00fcnyada f\u0259rql\u0259nib v\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131 ail\u0259 modeli kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilib. Amma \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, XX \u0259srin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n qlobal probleml\u0259r Az\u0259rbaycandan da yan ke\u00e7m\u0259yib. XXI \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq internetin g\u00fccl\u00fc inki\u015faf\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya ild\u0131r\u0131m s\u00fcr\u0259til\u0259 yay\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 is\u0259 insanlar\u0131n ondan kor-t\u0259bii istifad\u0259si bu probleml\u0259rin \u0259hat\u0259sini daha da geni\u015fl\u0259ndirdi. M\u0259hz internet vasit\u0259sil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f &#8220;s\u0259rh\u0259dsiz&#8221; sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r v\u0259 platformalar insanlar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi. T\u0259bii ki, internetin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131 d\u00fcnyadan t\u0259crid etm\u0259y\u0259 b\u0259rab\u0259r bir \u015feydir. Amma b\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, Az\u0259rbaycan \u00f6z k\u00f6k\u00fcn\u00fc kimliyini qoruyub saxlaml\u0131d\u0131r. Bu is\u0259 ki\u00e7ik d\u00f6vl\u0259t say\u0131lan ail\u0259l\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>B\u0259s haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda ail\u0259 institutu nec\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong>Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 L\u0259man Mahmudova\u00a0<a href=\"https:\/\/publika.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Publika.az<\/a><\/strong>-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, h\u0259r zaman oldu\u011fu kimi bu g\u00fcn d\u0259 ail\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri x\u00fcsusi diqq\u0259t v\u0259 h\u0259ssas yana\u015fma t\u0259l\u0259b ed\u0259n bir m\u00f6vzudur:<\/p>\n<p>\u201cC\u0259miyy\u0259timiz m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 dinamik oldu\u011fundan beyn\u0259lxalq arenada ba\u015f ver\u0259n h\u0259r hans\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, sosial m\u00fchit, m\u00fcxt\u0259lif t\u0259zyiql\u0259r ail\u0259 institutuna bu g\u00fcn \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir. M\u00fcasir ail\u0259nin t\u0259kam\u00fcl v\u0259 dinamikas\u0131n\u0131n \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri ail\u0259nin kollektiv-sosial institut format\u0131ndan qrup format\u0131na do\u011fru meyill\u0259nm\u0259sidir. Bu o dem\u0259kdir ki, m\u00fcasir ail\u0259d\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi ail\u0259 modelinin z\u0259ifl\u0259m\u0259si ba\u015f verir. Lakin qeyd etm\u0259liyik ki, azu\u015faql\u0131 ail\u0259l\u0259r\u0259 ke\u00e7idin ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rinin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131 v\u0259 n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 he\u00e7 bir t\u0259siri olmamal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnki ail\u0259nin \u0259sas t\u0259rbiy\u0259 imkanlar\u0131, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, valideynl\u0259rin v\u0259 u\u015faqlar\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259si, onlar aras\u0131nda sa\u011flam \u015f\u0259kild\u0259 qurulan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r c\u0259miyy\u0259td\u0259 sa\u011flam ail\u0259 modelini m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n \u0259sas komponentdir.<\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131, internetin v\u0259 virtual \u00fcnsiyy\u0259tin insan h\u0259yat\u0131na daxil olmas\u0131 intellektual s\u0259viy\u0259nin artmas\u0131na, g\u0259ncl\u0259rin \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi formala\u015fmas\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rs\u0259 d\u0259, ail\u0259d\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu prosses \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 ail\u0259daxili soyuq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Ad\u0259t\u0259n bo\u015fanmalara s\u0259b\u0259b kimi \u0259n \u00e7ox xasiyy\u0259t uy\u011funsuzlu\u011fu g\u00f6st\u0259rils\u0259 d\u0259, bu g\u00fcn bo\u015fanma s\u0259b\u0259bi olan anla\u015f\u0131lmazl\u0131q, ail\u0259l\u0259rin probleml\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00f6z\u00fcms\u00fczl\u00fcy\u00fc bir \u00e7ox hallarda ail\u0259 ittifaq\u0131n\u0131n bitm\u0259 n\u00f6qt\u0259sinin g\u0259lm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 m\u0259n\u0259vi, psixoloji m\u0259qamlar da \u00f6z k\u00f6kl\u00fc \u0259ksini tap\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2023\/11\/30\/photo_46617.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"424\" \/><\/p>\n<p>Komit\u0259nin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 \u0259lav\u0259 edib ki, d\u00fczg\u00fcn ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri, sa\u011flam ail\u0259 modeli bar\u0259d\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rin yaranmas\u0131nda h\u0259m\u00e7inin k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin rolu dan\u0131lmazd\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cK\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri ictimai r\u0259yi formala\u015fd\u0131ran bir platforma olaraq ictimai t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn yaranmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayaraq \u00f6z sosial-psixoloji t\u0259siri mahiyy\u0259ti il\u0259 \u0259v\u0259zedilm\u0259z v\u0259 m\u00fcqayis\u0259g\u0259lm\u0259z d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u0259 malikdir. Bu g\u00fcn informasiya ax\u0131n\u0131 ictimai prosesl\u0259rin idar\u0259 edilm\u0259sind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli r\u0131\u00e7aqlardan birin\u0259 \u00e7evirilib. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n ail\u0259 institutunun b\u00fct\u00f6vl\u00fckl\u0259 inki\u015faf\u0131 n\u0259inki d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n, eyini zamanda v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259tinin h\u0259r bir \u00fczv\u00fcn\u00fcn ail\u0259 institutunun, milli d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131, eyni zamanda c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda sa\u011flam d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259nin, stereotipl\u0259rin formala\u015fmas\u0131nda i\u015ftirak\u0131n\u0131 z\u0259ruri edir. Ail\u0259l\u0259rin daha m\u00f6hk\u0259m v\u0259 sa\u011flam \u0259saslar \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmas\u0131, g\u00fccl\u00fc ail\u0259l\u0259rin formala\u015fmas\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131 Ail\u0259, Qad\u0131n v\u0259 U\u015faq Probleml\u0259ri \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Komit\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Bu istiqam\u0259td\u0259 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin v\u0259 ail\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rinin qorunub saxlan\u0131laraq g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si, g\u0259ncl\u0259rin v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rlik ruhunda t\u0259rbiy\u0259 edilm\u0259si v\u0259 ail\u0259 h\u0259yat\u0131na haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131, d\u00fczg\u00fcn ail\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, ya\u015fl\u0131 n\u0259sl\u0259 qay\u011f\u0131 v\u0259 h\u00f6rm\u0259tin t\u0259bl\u0131\u011f edilm\u0259si, n\u00fcmun\u0259vi ail\u0259l\u0259rin t\u0259bli\u011fi, erk\u0259n nikah v\u0259 qan qohumlar\u0131 aras\u0131nda nikah hallar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, ail\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud psixoloji durumun \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 s. m\u00f6vzularda geni\u015fmiqyasl\u0131 maarifl\u0259ndirm\u0259 layih\u0259l\u0259ri, t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 seminarlar h\u0259yata ke\u00e7irilir\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2023\/11\/30\/-34e420f6162428687560006632610879882.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"332\" \/><\/p>\n<p><strong>Psixoloji v\u0259 sosioloji \u0259d\u0259biyyatlarda ail\u0259 institutunun m\u00fcxt\u0259lif funksiyalar\u0131 g\u00f6st\u0259rilib:<\/strong><\/p>\n<p><strong>1. Cinsi funksiya. Ail\u0259 \u0259sas sosial institutdur ki, onun vasit\u0259sil\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 insanlar\u0131n cinsi t\u0259l\u0259batlar\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si t\u0259nziml\u0259nir. Bununla b\u0259rab\u0259r insanlar\u0131n cinsi t\u0259l\u0259batlar\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259sinin alternativ yollar\u0131 da vard\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>2. Reproduktiv funksiya. Bu funksiya ail\u0259nin n\u0259silart\u0131rma funksiys\u0131d\u0131r. H\u0259r bir ail\u0259 \u00f6vladlar\u0131n\u0131n psixi v\u0259 fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n sa\u011flam b\u00f6y\u00fcm\u0259si, t\u0259hsil almas\u0131, sosiallamas\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi formala\u015fmas\u0131n\u0131 vacib hesab edir. Ail\u0259 institutunun bu funksiyas\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 demoqrafik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 (artma yaxud azalma) n\u0259zar\u0259t edir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ail\u0259d\u0259n, nikahdan k\u0259nar u\u015faqlar\u0131n do\u011fulmas\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 arzuolunan hal hesab olunmur.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sosioloq \u018fhm\u0259d Q\u0259\u015f\u0259mo\u011flu\u00a0<\/strong>diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, Az\u0259rbaycanda ail\u0259 institutu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7ox ciddi yana\u015fma v\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r olmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p>\u201c\u0130ndi \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q ki, ail\u0259 institutunu m\u00f6hk\u0259ml\u0259nsin, amma Az\u0259rbaycana xo\u015f niyy\u0259tl\u0259 m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r is\u0259 el\u0259 layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irl\u0259r ki, Az\u0259rbaycanda ail\u0259 institutunun da\u011f\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bunu is\u0259 bizim m\u0259murlar ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fcr ki, n\u0259 ba\u015f verir. Bu sah\u0259d\u0259 bizim \u00e7ox g\u00fccl\u00fc elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259rimiz t\u0259hlill\u0259r aparmal\u0131d\u0131r v\u0259 bu elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259 \u00e7ox ciddi sosioloqlar v\u0259 sosial i\u015f\u00e7il\u0259r i\u015fl\u0259m\u0259lidir. Y\u0259ni bel\u0259 saxta diplomu olanlar yox, h\u0259qiqi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r i\u015fl\u0259m\u0259lidir ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n xo\u015f niyy\u0259ti olmayan texnologiyalar\u0131 vaxt\u0131nda hiss etsinl\u0259r. 20 ild\u0259n art\u0131q Az\u0259rbaycanda \u201cQad\u0131na qar\u015f\u0131 zorak\u0131l\u0131q\u201d kimi b\u00f6y\u00fck bir layih\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn tamamil\u0259 ba\u015fqa yana\u015fma laz\u0131md\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2023\/11\/30\/ff512e5d601f5a5b1f176eba7df31bc3.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"383\" \/><\/p>\n<p><strong>Psixoloji v\u0259 sosioloji \u0259d\u0259biyyatlarda ail\u0259 institutunun m\u00fcxt\u0259lif funksiyalar\u0131ndan n\u00f6vb\u0259ti b\u0259ndl\u0259ri t\u0259qdim edirik:<\/strong><\/p>\n<p><strong>3. Sosialla\u015fma funksiyas\u0131. Sosialla\u015fma dedikd\u0259, f\u0259rdin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sosial m\u00fchit\u0259 adaptasiyas\u0131, bu c\u0259miyy\u0259tin normalar\u0131n\u0131, d\u0259y\u0259rl\u0259rini, davran\u0131\u015f modell\u0259rini m\u0259nims\u0259m\u0259si ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr. F\u0259rdin ilkin sosialla\u015fmas\u0131 v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi formala\u015fmas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 m\u0259hz ail\u0259d\u0259 qoyulur. Ail\u0259 u\u015faq \u00fc\u00e7\u00fcn ilkin qrupdur, sonralar o, dig\u0259r qruplara daxil olsa da erk\u0259n u\u015faql\u0131qda qazand\u0131\u011f\u0131 v\u0259rdi\u015fl\u0259rini v\u0259 ilkin davran\u0131\u015f formalar\u0131n\u0131 saxlay\u0131r. Ail\u0259d\u0259 sosialla\u015fma zaman\u0131 u\u015faq \u00f6z\u00fcnd\u0259n ya\u015fca b\u00f6y\u00fck ail\u0259 \u00fczvl\u0259inin (ata, ana, n\u0259n\u0259, baba, qarda\u015f, bac\u0131 v\u0259 b.) davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 m\u0259nims\u0259yir v\u0259 t\u0259krarlay\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, c\u0259miyy\u0259tin daha y\u00fcks\u0259k m\u0259d\u0259niyy\u0259t\u0259 sahib olmas\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ail\u0259d\u0259n y\u00fcks\u0259k m\u0259d\u0259niyy\u0259t t\u0259l\u0259b edir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>4. Emosional m\u0259mnunluq funksiyas\u0131. Bir qrup psixiatr v\u0259 psixoloqlar bel\u0259 hesab edirl\u0259r ki, c\u0259miyy\u0259td\u0259 insanlar aras\u0131nda emosional v\u0259 davran\u0131\u015f pozuntular\u0131n\u0131n (cinay\u0259t hadis\u0259l\u0259ri, h\u00fcquq pozuntular\u0131 v\u0259 s. bu kimi hallar), el\u0259c\u0259 d\u0259 psixosomatik x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi m\u0259hz ail\u0259d\u0259 sevgi \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, emosinal t\u0259l\u0259batlr\u0131n \u00f6d\u0259nlm\u0259m\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaran\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu ehtiyaclar\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si vacibdir.<\/strong><\/p>\n<p>Sosioloq vur\u011fulay\u0131b ki, ail\u0259ni xilas el\u0259m\u0259liyik, t\u0259kc\u0259 qad\u0131n\u0131 yox:<\/p>\n<p>&#8220;Qad\u0131n\u0131 kimd\u0259n xilas edirik, \u00f6z \u0259rind\u0259n? Bu qar\u015f\u0131durman\u0131 daha da g\u00fccl\u0259ndirir. Bu layih\u0259 Az\u0259rbaycanda daha \u00e7ox i\u015fl\u0259dikc\u0259 bo\u015fanmalar\u0131n da say\u0131 daha artacaq. 2014-c\u00fc ild\u0259n bu yana bo\u015fanmalar\u0131n say\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r. Burada vacib olan i\u015fl\u0259ri is\u0259 g\u00f6rm\u00fcr\u00fck. Bo\u015fanma art\u0131rsa, haray sal\u0131r\u0131qsa ki, bo\u015fanma artmas\u0131n. Ax\u0131, bu g\u00fcn bo\u015fananlar aras\u0131nda ciddi sosioloji sor\u011fu ke\u00e7irm\u0259liyik. Onda m\u0259lum olacaq ki, \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259r hans\u0131lard\u0131r. Y\u0259ni bu sah\u0259d\u0259 i\u015fl\u0259r getmir. \u00c7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131q ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00fc\u00e7 u\u015faql\u0131 ail\u0259 modelini \u00e7ox yayaq. C\u0259miyy\u0259t g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fir\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2023\/11\/30\/2023-05-15_12-28-43.png\" alt=\"\" width=\"600\" height=\"333\" \/><\/p>\n<p><strong>5. M\u00fcdafi\u0259 funksiyas\u0131. B\u00fct\u00fcn c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 ail\u0259 institutu \u00f6z \u00fczvl\u0259rinin fiziki, iqtisadi v\u0259 psixoloji m\u00fcdafis\u0259sini m\u00fcxt\u0259lif s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>6. \u0130qtisadi funksiya. Ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri aras\u0131nda s\u0131x iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259rin \u2013 \u00fcmumi b\u00fcdc\u0259nin olmas\u0131, onlar\u0131n bir-birin\u0259 d\u0259st\u0259k olmas\u0131 vacibdir. Ail\u0259 institutunun iqtisadi funksiyas\u0131 ail\u0259d\u0259 m\u0259hz bu \u0259laq\u0259l\u0259ri t\u0259nziml\u0259yir.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Milli M\u0259clisin deputat\u0131 M\u0259lah\u0259t \u0130brahimq\u0131z\u0131<\/strong>n\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda \u0259halinin demoqrafik t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi m\u00fcdafi\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0259hali art\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259timiz \u00e7ox ciddi i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcr:<\/p>\n<p>\u201cBu m\u0259nada, b\u00fct\u00fcn bu riskl\u0259r demoqrafik t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyimiz\u0259 z\u0259rr\u0259 q\u0259d\u0259r problem yarada bilm\u0259z. \u018fhali art\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 problem t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259c\u0259k riskl\u0259r \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00fcvafiq qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu riskl\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131, probleml\u0259rin aradan g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 konkret i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. B\u0259zil\u0259ri \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ki, \u0259hali art\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 ola bil\u0259c\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259ri \u00f6lk\u0259d\u0259ki ekonomik v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011flas\u0131nlar.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2023\/11\/30\/south-consultation_resize_1.jpg\" alt=\"\" width=\"551\" height=\"367\" \/><\/p>\n<p>Amma \u0259slind\u0259 bu, tamamil\u0259 yanl\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7\u00fcnki bizim \u0259n \u00e7\u0259tin zaman\u0131m\u0131zda bel\u0259 \u0259halimiz s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131rd\u0131. H\u0259m Birinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259, h\u0259m \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 bir \u00e7ox itkil\u0259r vermi\u015fik. T\u0259bii ki, ist\u0259r birinci Qaraba\u011f M\u00fcharib\u0259sinin itkil\u0259rinin, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 \u0130kinci Qaraba\u011f M\u00fcharib\u0259si itkil\u0259rinin \u0259hali art\u0131m\u0131na, demoqrafik v\u0259ziyy\u0259t\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259siri olacaqd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Aysel \u015eahmar<\/strong><\/p>\n<p><strong>M\u0259qal\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Median\u0131n \u0130nki\u015faf\u0131 Agentliyinin (MED\u0130A) maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 \u201cGender, ail\u0259 v\u0259 demoqrafiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d istiqam\u0259ti \u00fczr\u0259 haz\u0131rlan\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/publika.az\/storage\/2023\/07\/03\/media-logo-2023.png\" alt=\"\" width=\"1920\" height=\"698\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ail\u0259 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fc v\u0259 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Ail\u0259l\u0259rimizin daha m\u00f6hk\u0259m v\u0259 sa\u011flam \u0259saslar \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmas\u0131, g\u00fccl\u00fc ail\u0259l\u0259rin formala\u015fmas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan ail\u0259sin\u0259 xas ail\u0259 modelinin qorunmas\u0131 \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Az\u0259rbaycan ail\u0259si tarix\u0259n uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fc v\u0259 m\u00f6hk\u0259mliliyi il\u0259 d\u00fcnyada f\u0259rql\u0259nib v\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131 ail\u0259 modeli kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilib. Amma \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, XX \u0259srin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n qlobal probleml\u0259r Az\u0259rbaycandan da yan ke\u00e7m\u0259yib. XXI \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq internetin g\u00fccl\u00fc inki\u015faf\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya ild\u0131r\u0131m s\u00fcr\u0259til\u0259 yay\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 is\u0259 insanlar\u0131n ondan kor-t\u0259bii istifad\u0259si bu probleml\u0259rin \u0259hat\u0259sini daha da geni\u015fl\u0259ndirdi. M\u0259hz internet vasit\u0259sil\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f &#8220;s\u0259rh\u0259dsiz&#8221; sosial&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":665509,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/fd760434-1939-46f2-852a-3ceeff0e1514_850.jpg",850,530,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/fd760434-1939-46f2-852a-3ceeff0e1514_850.jpg",850,530,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/fd760434-1939-46f2-852a-3ceeff0e1514_850.jpg",850,530,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/fd760434-1939-46f2-852a-3ceeff0e1514_850-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/fd760434-1939-46f2-852a-3ceeff0e1514_850-585x365.jpg",585,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/fd760434-1939-46f2-852a-3ceeff0e1514_850-840x524.jpg",640,399,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/fd760434-1939-46f2-852a-3ceeff0e1514_850.jpg",850,530,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/fd760434-1939-46f2-852a-3ceeff0e1514_850.jpg",850,530,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/fd760434-1939-46f2-852a-3ceeff0e1514_850-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/fd760434-1939-46f2-852a-3ceeff0e1514_850.jpg",850,530,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Ail\u0259 milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fc v\u0259 da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Ail\u0259l\u0259rimizin daha m\u00f6hk\u0259m v\u0259 sa\u011flam \u0259saslar \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmas\u0131, g\u00fccl\u00fc ail\u0259l\u0259rin formala\u015fmas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan ail\u0259sin\u0259 xas ail\u0259 modelinin qorunmas\u0131 \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Az\u0259rbaycan ail\u0259si tarix\u0259n uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fcy\u00fc v\u0259 m\u00f6hk\u0259mliliyi il\u0259 d\u00fcnyada f\u0259rql\u0259nib v\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131 ail\u0259 modeli kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilib. Amma \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, XX \u0259srin sonlar\u0131ndan etibar\u0259n d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n qlobal probleml\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/665508"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=665508"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/665508\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/665509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=665508"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=665508"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=665508"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}