{"id":666367,"date":"2023-12-08T18:23:19","date_gmt":"2023-12-08T14:23:19","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=666367"},"modified":"2023-12-08T18:23:19","modified_gmt":"2023-12-08T14:23:19","slug":"olk%c9%99d%c9%99-15-49-yasli-qadinlarin-ucd%c9%99birind%c9%99-anemiya-var-qanazliginin-s%c9%99b%c9%99bl%c9%99ri-v%c9%99-mubariz%c9%99-yollari-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=666367","title":{"rendered":"\u00d6lk\u0259d\u0259 15-49 ya\u015fl\u0131 qad\u0131nlar\u0131n \u00fc\u00e7d\u0259birind\u0259 anemiya var? &#8211; Qanazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri v\u0259 m\u00fcbariz\u0259 yollar\u0131 + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>Anemiya poliorqan yetm\u0259zliyidir v\u0259 m\u00fcalic\u0259 olunmad\u0131qda, xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bilir. Onlar\u0131n m\u00fcalic\u0259si is\u0259 daha \u00e7\u0259tin olur. B\u0259d\u0259nd\u0259 tonusun olmamas\u0131, yor\u011funluq v\u0259 \u0259zginlik qanda d\u0259mir azl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilkin simptomlar\u0131ndan hesab olunur. Anemiyan\u0131n, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, n\u00f6vl\u0259ri \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>BMT-nin m\u0259lumat bazas\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda 15-49 ya\u015fl\u0131 qad\u0131nlar\u0131n \u00fc\u00e7d\u0259birind\u0259 anemiya var. Anemiya insan\u0131n q\u0131rm\u0131z\u0131 qan h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin say\u0131n\u0131n normadan az olmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 patoloji v\u0259ziyy\u0259tdir. C\u0259nubi Qafqazda qad\u0131nlar aras\u0131nda anemiyan\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu \u00f6lk\u0259 Az\u0259rbaycand\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u00f6lk\u0259d\u0259ki v\u0259ziyy\u0259ti \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Milli Hematologiya v\u0259 Transfuziologiya M\u0259rk\u0259zin\u0259 sor\u011fu \u00fcnvanlad\u0131q.<\/p>\n<p>M\u0259rk\u0259zd\u0259n\u00a0<strong>Oxu.Az<\/strong>-\u0131n sor\u011fusuna cavab olaraq bildirilib ki, \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) verdiyi m\u0259lumata \u0259sas\u0259n, d\u00fcnya \u0259halisinin 40%-n\u0259 yax\u0131n\u0131 anemiyadan, y\u0259ni qanazl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir:<\/p>\n<p>\u201cX\u00fcsus\u0259n inki\u015faf etm\u0259mi\u015f v\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 qanazl\u0131\u011f\u0131 daha \u00e7ox g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Az\u0259rbaycanda anemiyaya yeniyetm\u0259l\u0259r v\u0259 qad\u0131nlar aras\u0131nda rast g\u0259linir\u201d.<\/p>\n<p>Statistika g\u00f6st\u0259rir ki, Az\u0259rbaycanda 15-49 ya\u015f aras\u0131 qad\u0131nlar\u0131n \u00fc\u00e7d\u0259birind\u0259 anemiya var.<\/p>\n<p>M\u0259rk\u0259zd\u0259n veril\u0259n m\u0259lumatda buna cavab olaraq bildirilib ki, \u0259n \u00e7ox rast g\u0259l\u0259n qanazl\u0131\u011f\u0131 n\u00f6v\u00fc d\u0259mir defisitli anemiyad\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cBu, t\u0259xmin\u0259n b\u00fct\u00fcn qanazl\u0131\u011f\u0131 n\u00f6vl\u0259rinin 75%-ni t\u0259\u015fkil edir. H\u0259r iki cinsd\u0259 rastlansa da, daha \u00e7ox g\u0259nc qad\u0131nlarda izl\u0259nilir. Buna \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259b\u0259b ad\u0259t g\u00f6r\u0259n qad\u0131nlarda h\u0259r ay tsikl m\u00fcdd\u0259tind\u0259 d\u0259mir itkisidir. Do\u011fru qidalanmamaq, daim p\u0259hriz saxlamaq, do\u011fum, hamil\u0259lik, el\u0259c\u0259 d\u0259 s\u00fcd ver\u0259n zaman qanazl\u0131\u011f\u0131 izl\u0259nil\u0259 bilir. Hamil\u0259lik m\u00fcdd\u0259tind\u0259 anemiya izl\u0259nil\u0259n qad\u0131n\u0131n \u00f6vlad\u0131nda da qanazl\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Ki\u015fil\u0259rd\u0259 d\u0259mir defisitli anemiyan\u0131n izl\u0259nm\u0259si b\u0259z\u0259n ciddi qan itkisi v\u0259 ya h\u0259zm sisteminin b\u0259dxass\u0259li x\u0259st\u0259liyinin ilkin \u0259lam\u0259ti ola bilir\u201d.<\/p>\n<p>Milli Hematologiya v\u0259 Transfuziologiya M\u0259rk\u0259zinin verdiyi m\u0259lumatda qeyd edilib ki, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 anemiya, ad\u0259t\u0259n, sonradan qazan\u0131lan x\u0259st\u0259lik olsa da, irsi qanazl\u0131qlar\u0131, y\u0259ni anadang\u0259lm\u0259 n\u00f6vl\u0259ri d\u0259 m\u00f6vcuddur:<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTIvMDgvMTAvMzgvMzcvMDA0OTJmN2YtY2I2My00ZDE3LThmNzAtYzg5OTYzY2M1YzkxLzE0MzFfYmx1dC1ibHV0LWZvdG9saWEtMjg0NTk4OTgtYy1tYXJpby1iZWF1cmVnYXJkLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=3d1655ac0766a6f6\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u201cB\u0259zi mikroelement, vitamin \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131 qazan\u0131lm\u0131\u015f anemiyalar da izl\u0259nilir. Bunlara \u0259n klassik n\u00fcmun\u0259 d\u0259mir, vitamin B12, fol tur\u015fusu \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n anemiyad\u0131r. Anadang\u0259lm\u0259 anemiyalar is\u0259 daha \u00e7ox genetik pozulmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 ba\u015f verir. Talassemiya &#8211; irsi qanazl\u0131\u011f\u0131 n\u00f6v\u00fcd\u00fcr. Talassemiya genetik yolla ke\u00e7\u0259n, y\u00fcng\u00fcl, orta v\u0259 a\u011f\u0131r d\u0259r\u0259c\u0259li anemiya il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259n irsi qanazl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Talassemiya minorda (talassemiya \u0259lam\u0259tini da\u015f\u0131yan forma) y\u00fcng\u00fcl d\u0259r\u0259c\u0259li qanazl\u0131\u011f\u0131 izl\u0259nilir. Bu zaman valideynl\u0259rd\u0259n biri m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 talassemiya genini da\u015f\u0131m\u0131\u015f olur. \u018fg\u0259r h\u0259r iki valideyn talassemiya genini da\u015f\u0131y\u0131rsa, 25% halda talassemiya mayor deyil\u0259n n\u00f6v\u00fc qar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131x\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 2015-ci ild\u0259n etibar\u0259n d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131na sal\u0131naraq, nikah\u00f6nc\u0259si talassemiya skrininqi icra edilir. Bu t\u0259dbirl\u0259r x\u0259st\u0259liyin azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur\u201d.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s anemiya il\u0259 nec\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq olar?<\/strong><\/p>\n<p>Milli Hematologiya v\u0259 Transfuziologiya M\u0259rk\u0259zinin m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin fikirl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, anemiya bir x\u0259st\u0259lik deyil, sad\u0259c\u0259, \u015fikay\u0259tl\u0259r toplusudur:<\/p>\n<p>\u201cRutin m\u00fcayin\u0259l\u0259rl\u0259 qan d\u0259y\u0259rl\u0259ri \u0259n az\u0131 ild\u0259 bir d\u0259f\u0259 inc\u0259l\u0259nm\u0259lidir. Qan analizind\u0259 hemoqlobin a\u015fa\u011f\u0131 olarsa, n\u00f6vb\u0259ti add\u0131mlarda bu azl\u0131\u011f\u0131n s\u0259b\u0259bi ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. H\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259mir defisitli anemiya \u00e7ox rast g\u0259lin\u0259n n\u00f6v olsa da, qanazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259k s\u0259b\u0259bi deyil v\u0259 ist\u0259r qazan\u0131lm\u0131\u015f, ist\u0259r irsi qanazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n diaqnostikas\u0131 x\u00fcsusi diqq\u0259t t\u0259l\u0259b edir. Qazan\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 ya irsi oldu\u011funu t\u0259yin edib, s\u0259b\u0259b\u0259 y\u00f6n\u0259lik m\u00fcalic\u0259l\u0259r ba\u015flanmal\u0131d\u0131r. B\u0259z\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259r i\u00e7ind\u0259 s\u00fcm\u00fck iliyinin x\u0259st\u0259likl\u0259ri, b\u0259z\u0259n yana\u015f\u0131 xronik x\u0259st\u0259likl\u0259r d\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u018flb\u0259tt\u0259, qanazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 davaml\u0131 tibbi maarifl\u0259ndirm\u0259, qad\u0131nlarda ginekoloji, ki\u015fil\u0259rd\u0259 G\u0130S probleml\u0259ri unudulmamal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjMvMTIvMDgvMTAvMzgvMzcvY2IwNjQ5NmUtMzlhYS00MTI2LTlmZTAtMjM2NzU5YWQ1ZDM1L2x3eUpRb0VJODRPZHpUdmcwNm4wVWJqakR4Wlk0MEphempVdDBaSVogKDEpLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=45a152720fb85742\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>Anemiyadan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin hans\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 yoluxma riski y\u00fcks\u0259k olur?<\/strong><\/p>\n<p>\u201cAnemiyal\u0131 pasiyentl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin \u015fikay\u0259ti hals\u0131zl\u0131q, erk\u0259n yorulma, t\u0259ngn\u0259f\u0259slik, kardioloji \u015fikay\u0259tl\u0259rin \u00f6n plana ke\u00e7m\u0259si, ba\u015f gic\u0259ll\u0259nm\u0259si, i\u015ftahas\u0131zl\u0131q, yuxu rejiminin pozulmas\u0131 v\u0259 bu kimi b\u00fct\u00fcn v\u00fccuda t\u0259sir ed\u0259n \u015fikay\u0259tl\u0259r m\u0259cmusudur. V\u00fccudun m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil halda i\u015fl\u0259m\u0259sini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, d\u0259rin qanazl\u0131qlar\u0131 zaman\u0131 ist\u0259r immun sisteminin, ist\u0259r kardioloji, nefroloji, endokrin v\u0259 dig\u0259r sisteml\u0259rin z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u018fks\u0259r hallarda m\u00fcalic\u0259si q\u0259liz olmayan anemiyalar\u0131 diqq\u0259td\u0259n k\u0259nar qoymamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n az\u0131 ild\u0259 bir d\u0259f\u0259 hematoloji \u00e7ek-aplar t\u00f6vsiy\u0259 olunur\u201d, &#8211; dey\u0259 m\u0259lumatda qeyd edilib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anemiya poliorqan yetm\u0259zliyidir v\u0259 m\u00fcalic\u0259 olunmad\u0131qda, xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bilir. Onlar\u0131n m\u00fcalic\u0259si is\u0259 daha \u00e7\u0259tin olur. B\u0259d\u0259nd\u0259 tonusun olmamas\u0131, yor\u011funluq v\u0259 \u0259zginlik qanda d\u0259mir azl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilkin simptomlar\u0131ndan hesab olunur. Anemiyan\u0131n, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, n\u00f6vl\u0259ri \u00e7oxdur. BMT-nin m\u0259lumat bazas\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda 15-49 ya\u015fl\u0131 qad\u0131nlar\u0131n \u00fc\u00e7d\u0259birind\u0259 anemiya var. Anemiya insan\u0131n q\u0131rm\u0131z\u0131 qan h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin say\u0131n\u0131n normadan az olmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 patoloji v\u0259ziyy\u0259tdir. C\u0259nubi Qafqazda qad\u0131nlar aras\u0131nda anemiyan\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu \u00f6lk\u0259 Az\u0259rbaycand\u0131r. M\u00f6vzu il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u00f6lk\u0259d\u0259ki v\u0259ziyy\u0259ti \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Milli Hematologiya v\u0259 Transfuziologiya M\u0259rk\u0259zin\u0259 sor\u011fu \u00fcnvanlad\u0131q. M\u0259rk\u0259zd\u0259n\u00a0Oxu.Az-\u0131n sor\u011fusuna cavab olaraq bildirilib&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":662005,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/hekim88.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/hekim88.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/hekim88.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/hekim88-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/hekim88-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/hekim88.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/hekim88.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/hekim88.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/hekim88-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/11\/hekim88.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Anemiya poliorqan yetm\u0259zliyidir v\u0259 m\u00fcalic\u0259 olunmad\u0131qda, xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bilir. Onlar\u0131n m\u00fcalic\u0259si is\u0259 daha \u00e7\u0259tin olur. B\u0259d\u0259nd\u0259 tonusun olmamas\u0131, yor\u011funluq v\u0259 \u0259zginlik qanda d\u0259mir azl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilkin simptomlar\u0131ndan hesab olunur. Anemiyan\u0131n, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, n\u00f6vl\u0259ri \u00e7oxdur. BMT-nin m\u0259lumat bazas\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda 15-49 ya\u015fl\u0131 qad\u0131nlar\u0131n \u00fc\u00e7d\u0259birind\u0259 anemiya var. Anemiya insan\u0131n q\u0131rm\u0131z\u0131 qan h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin say\u0131n\u0131n normadan az olmas\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/666367"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=666367"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/666367\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/662005"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=666367"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=666367"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=666367"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}