{"id":667947,"date":"2023-12-12T21:43:38","date_gmt":"2023-12-12T17:43:38","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=667947"},"modified":"2023-12-12T21:43:38","modified_gmt":"2023-12-12T17:43:38","slug":"sumqayitin-gizli-tarixi-arasdirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=667947","title":{"rendered":"Sumqay\u0131t\u0131n gizli tarixi &#8211; ARA\u015eDIRMA"},"content":{"rendered":"<p>\u201cBu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Sumqay\u0131t\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox izahlar verilib. Guya Hindistandan g\u0259lib Yax\u0131n \u015e\u0259rq\u0259 do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n d\u0259v\u0259 karvan\u0131nda olan Sum adl\u0131 g\u0259nc v\u0259 Ceyran adl\u0131 q\u0131z\u0131n sevgi \u201cr\u0259vay\u0259t\u201d-ind\u0259 \u201cSum qay\u0131t, Sum qay\u0131t!\u201d \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131 edilib v\u0259 bundan sonra bu \u0259razi bel\u0259 adlan\u0131b.<\/p>\n<p>Birincisi, Hindistandan g\u0259l\u0259n d\u0259v\u0259 karvan\u0131n\u0131n Sumqay\u0131tdan ke\u00e7m\u0259si n\u0259inki m\u0259ntiql\u0259, he\u00e7 co\u011frafi yolla da m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u0130kincisi, Hindistandan g\u0259l\u0259n karvanda olan s\u0259yyahlar Az\u0259rbaycan t\u00fcrk dilind\u0259 \u201cSum qay\u0131t\u201d s\u00f6z\u00fc deyil\u0259 bil\u0259rdimi?\u201d<\/p>\n<p>Bizim.Media x\u0259b\u0259r verir ki, bu fikirl\u0259ri tarix\u00e7i-alim Zaur \u018fliyev s\u0259sl\u0259ndirib. Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rma aparan m\u00fc\u0259llif bir s\u0131ra maraql\u0131 faktlar\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb:<\/p>\n<p>\u201cSumqay\u0131t\u0131n ad\u0131nda s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 zorla hind k\u00f6k\u00fc axtaranlar da yanl\u0131\u015f olaraq bunu h\u0259min dild\u0259 m\u00fcvafiq olaraq d\u0259v\u0259 v\u0259 iz m\u0259nas\u0131n\u0131 bildir\u0259n \u201cSumq upt\u201d ifad\u0259si il\u0259 ba\u011flama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu da uydurma faktdan ba\u015fqa bir \u015fey deyil. Hindistandan g\u0259l\u0259nl\u0259r Suraxan\u0131 \u0259razisin\u0259 gedibl\u0259r. Onlar H\u00f6vsan \u0259razisind\u0259 g\u0259mil\u0259rd\u0259n en\u0259r\u0259k, Suraxan\u0131 At\u0259\u015fgah\u0131na q\u0259d\u0259r dizl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 s\u00fcr\u00fcn\u00fcbl\u0259r.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, Sumqay\u0131t ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ikinci versiya da reall\u0131qdan uzaqd\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cSumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin tarixi\u201d m\u00f6vzusunda ilk tarix elml\u0259ri doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi olmu\u015f tarix elml\u0259ri doktoru H\u0259mid Al\u0131yev yaz\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cyerli toponiml\u0259r\u0259 zorla \u201cuy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u201d \u201cSum v\u0259 Ceyran\u201d \u0259fsan\u0259si \u0259slind\u0259, h\u0259qiq\u0259td\u0259n \u00e7ox-\u00e7ox uzaq bir erm\u0259ni uydurmas\u0131d\u0131r. S\u00f6hb\u0259t Sumqay\u0131t\u0131n ad\u0131n\u0131n \u00f6zg\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259n getdiyind\u0259n, bu termin bar\u0259d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f s\u00f6z dem\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259yik v\u0259 bildiririk ki, burada i\u015fl\u0259dil\u0259n s\u00f6zl\u0259rin ham\u0131s\u0131 t\u00fcrk m\u0259n\u015f\u0259lidir v\u0259 onlar yaln\u0131z yerli-milli k\u00f6kl\u0259r\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Sumqay\u0131t ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 dig\u0259r versiyalar<\/p>\n<p>Onlardan biri haqq\u0131nda A.V. Tverdi &#8220;Qafqaz\u0131n toponimik l\u00fc\u011f\u0259ti&#8221;-d\u0259 yaz\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cSumqay\u0131t-Az\u0259rbaycanda \u015f\u0259h\u0259r; eyniadl\u0131 \u00e7ay\u0131n m\u0259ns\u0259bind\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin \u015fimal\u0131nda yerl\u0259\u015fir. Hidronim XIII \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n monqollar t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131nda i\u015ftirak etmi\u015f t\u00fcrk tayfas\u0131 Sukayt\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Tarix\u00e7il\u0259rin fikrinc\u0259, burada Midiya tayfalar\u0131 ya\u015fay\u0131b. Tikinti bumu zaman\u0131, icra binas\u0131n\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259si qaz\u0131lark\u0259n \u0259razid\u0259n q\u0259dim karvansaran\u0131n qal\u0131qlar\u0131, habel\u0259 \u015f\u0259xsi \u0259\u015fyalar v\u0259 qab-qacaq a\u015fkar edilib.<\/p>\n<p>Tarix\u00e7il\u0259rin dig\u0259r bir versiyas\u0131 da var.<\/p>\n<p>\u015e\u0259h\u0259rin ad\u0131 q\u0259dim t\u00fcrk tayfas\u0131 olan &#8220;suqa&#8221; v\u0259 ya &#8220;sunqa&#8221;lar\u0131n ad\u0131ndan g\u0259lir. &#8220;-it&#8221; \u015f\u0259kil\u00e7isi is\u0259 q\u0259dim t\u00fcrk dill\u0259rind\u0259 c\u0259m \u015f\u0259kil\u00e7isi olub. &#8220;Sumqait&#8221; \u2013 &#8220;Sunqa-lar&#8221; , y\u0259ni &#8220;sunqalar\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi \u0259razi&#8221; m\u0259nas\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>\u015e\u0259h\u0259rin ad\u0131n\u0131n m\u0259n\u015f\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ba\u015fqa bir versiya, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n bir az \u015fimalda axan Sumqay\u0131t \u00e7ay\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Yar\u0131ms\u0259hra \u015f\u0259raitind\u0259 axan \u00e7ay\u0131n m\u0259ns\u0259bi yoxdur v\u0259 \u00e7ay quraql\u0131qda tamamil\u0259 quruyur. \u00c7ay\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 axmay\u0131b geri qay\u0131td\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 ona q\u0259dim t\u00fcrkdilli tayfalar &#8220;su qay\u0131dan \u00e7ay&#8221; demi\u015fl\u0259r. \u00c7ay\u0131n ad\u0131 v\u0259 sonradan sal\u0131nm\u0131\u015f \u015f\u0259h\u0259rin ad\u0131 da, m\u0259hz bu ifad\u0259d\u0259n g\u0259lir.<\/p>\n<p>Eyni fikri alman s\u0259yyah\u0131 \u0130.Lerx XVIII \u0259srin 30-cu ill\u0259rind\u0259 Sumqay\u0131t\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi haz\u0131rk\u0131 \u0259razid\u0259 axan \u00e7ay\u0131n oldu\u011funu v\u0259 onun \u00fczr\u0259rind\u0259 da\u015f k\u00f6rp\u00fcn\u00fcn m\u00f6vcudlu\u011funu bildirib.<\/p>\n<p>Semyon Bronevski 1823-c\u00fc ild\u0259 n\u0259\u015fr edilmi\u015f &#8220;Qafqaz haqq\u0131nda \u0259n yeni co\u011frafi v\u0259 tarixi x\u0259b\u0259rl\u0259r&#8221; adl\u0131 kitab\u0131nda yaz\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cBak\u0131 xanl\u0131\u011f\u0131 dem\u0259k olar ki, Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda yerl\u0259\u015fir, \u015fimalda Quba m\u00fclk\u00fc il\u0259 s\u0259rh\u0259ddir ki, iki b\u00f6lg\u0259 bir-birind\u0259n Suqayt\u0131 \u00e7ay\u0131 il\u0259 ayr\u0131l\u0131r\u201d<\/p>\n<p>Bu versiya daha a\u011flabatand\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnki tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 Sumqay\u0131t\u0131n ad\u0131 ilk d\u0259f\u0259 1580-ci ild\u0259 ingilis s\u0259yyah\u0131 X.Berou t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7\u0259kilir. 1858-ci ild\u0259 frans\u0131z yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 A.D\u00fcman\u0131n \u201cQafqaz s\u0259yah\u0259ti\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda Sumqay\u0131t adl\u0131 po\u00e7t stansiyas\u0131ndan b\u0259hs edilir.<\/p>\n<p>Rus s\u0259yyah\u0131 \u0130.Berezin \u00f6z yol qeydl\u0259rind\u0259 yaz\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>\u201c\u015e\u0259h\u0259rin yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda Suqay\u0131t adl\u0131 bir \u00e7ay ax\u0131r. Bu ad onunla ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, havalar isti ke\u00e7\u0259nd\u0259 \u00e7ayda su quruyur, ya\u011f\u0131\u015flar m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 is\u0259 \u00e7ay yenid\u0259n canlan\u0131r\u201d. \u0130.Berezinin fikrinc\u0259, ola bilsin ki, bu ad \u201csu\u201d v\u0259 \u201cqay\u0131t\u201d s\u00f6zl\u0259rind\u0259n yaran\u0131b. Qafqaz\u0131n 1808-ci ild\u0259 Almaniyada Veymarda n\u0259\u015fr olunmu\u015f x\u0259rit\u0259sind\u0259 Sumqay\u0131t \u00e7ay\u0131n\u0131n ad\u0131 \u201cSuqay\u0131t\u201d kimi qeyd olunub.<\/p>\n<p>M\u0259hz Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin sal\u0131nmas\u0131 ideyas\u0131 nec\u0259 yarand\u0131?<\/p>\n<p>Bol\u015fevikl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259nd\u0259n sonra onlara veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 b\u0259yl\u0259r v\u0259 xanlar \u00f6z varidatlar\u0131n\u0131 Be\u015fbarmaq, X\u0131z\u0131, Sumqay\u0131t, Corat kimi \u0259razil\u0259rd\u0259 gizl\u0259dibl\u0259r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn Moskvadan x\u00fcsusi bir arxeoloqlar qrupu g\u0259lir. Tozlu torpaql\u0131, d\u0259nizin l\u0259p\u0259l\u0259rinin iri dal\u011falarla sahil\u0259 \u00e7\u0131rp\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u0259razid\u0259 qaz\u0131nt\u0131lar zaman\u0131 burda ilk insan ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri oldu\u011funu s\u00fcbut ed\u0259c\u0259k q\u0259dim artefaktlar, \u0259\u015fyalar, q\u0259brl\u0259r, kurqanlar, q\u0259dimd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f \u015f\u0259h\u0259r-d\u00f6vl\u0259tin qal\u0131qlar\u0131 tap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Sumqay\u0131tda yerl\u0259\u015f\u0259n q\u0259dim tunc d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn yadigar\u0131 \u2013 nekropolun tap\u0131lmas\u0131 is\u0259 bu yerl\u0259rd\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 q\u0259dim insanlar\u0131n m\u0259sk\u0259n sald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut edirdi. Sumqay\u0131t\u0131n Ya\u015fma ba\u011flar\u0131 \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n q\u0259dim ovdan\u0131n tap\u0131lmas\u0131 dedikl\u0259rimizi t\u0259sdiq edir.<\/p>\n<p>M\u0259d\u0259niyy\u0259t Nazirliyin \u015eabran Regional \u0130dar\u0259sinin r\u0259isi Sabit Qurbanov bu ovdan\u0131 bel\u0259 t\u0259svir edir:<\/p>\n<p>\u201cYa\u015fmada yerl\u0259\u015f\u0259n ovdan\u0131n \u00f6z\u0259lliyi bundan ibar\u0259tdir ki, onun \u00fcz\u0259rind\u0259 Qobustan, S\u0259ng\u0259\u00e7al, Hac\u0131qabul, Siy\u0259z\u0259n v\u0259 \u015eamax\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259 tap\u0131lan b\u0259zi T\u00fcrk tayfa dam\u011falar\u0131 h\u0259kk olunub. Bu ovdan\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 Salur dam\u011fas\u0131na rast g\u0259linir. Burada 24 O\u011fuz boyundan biri olan Salur tayfas\u0131n\u0131n dam\u011fas\u0131 var. Bununla yana\u015f\u0131, ovdan\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 insan fiquruna ox\u015fayan dam\u011fa da a\u015fkarlan\u0131b. Bu dam\u011falar no\u011faylar\u0131n istifad\u0259 etdiyi tayfa dam\u011fas\u0131d\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, abid\u0259nin \u00fcz\u0259rind\u0259 alt\u0131yad\u0259k dam\u011fa m\u00f6vcuddur.\u201d<\/p>\n<p>Burada tap\u0131lan q\u0259dim \u0259\u015fyalar paralel olaraq Ming\u0259\u00e7evir \u0259razisind\u0259 tap\u0131lanlarla ox\u015farl\u0131q t\u0259\u015fkil edirdi. T\u00fcrk tayfalar\u0131na m\u0259xsus elementl\u0259r, petroqlifl\u0259r, dam\u011falar bar\u0259d\u0259 d\u0259rhal Moskvaya x\u0259b\u0259r verilir.<\/p>\n<p>Stalin Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin sal\u0131nmas\u0131n\u0131 niy\u0259 ist\u0259yirdi?<\/p>\n<p>Ya\u015f\u0131 minillikl\u0259r\u0259 gedib \u00e7\u0131xan \u0259\u015fyalar\u0131n tap\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259ks plan\u0131 olan Stalini narahat etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. \u00c7\u00fcnki q\u0259dim abid\u0259l\u0259r burda minill\u0259r \u00f6nc\u0259 t\u00fcrk xalqlar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut edirdi. Q\u0259dim artefaktlar \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u00fcrk yaz\u0131lar\u0131n\u0131n olmas\u0131 \u0259razinin t\u00fcrk kimliyini m\u0259hv etm\u0259k planlar\u0131 quran Stalin\u0259 mane olurdu.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Stalin tap\u015f\u0131r\u0131q verir ki, d\u0259rhal Bak\u0131 \u0259traf\u0131nda olan Ab\u015feron, Sumqay\u0131tla yana\u015f\u0131 Ming\u0259\u00e7evir \u0259razisind\u0259 yeni \u015f\u0259h\u0259r sal\u0131nmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sini g\u00fcnd\u0259liy\u0259 sals\u0131nlar. N\u0259tic\u0259d\u0259, Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin ilk layih\u0259si v\u0259 tikintisi 1932-ci il 16 may tarixli q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n SSR\u0130 Xalq A\u011f\u0131r S\u0259naye Komissarl\u0131\u011f\u0131na h\u0259val\u0259 olunub.<\/p>\n<p>\u0130lk tikinti i\u015fl\u0259ri 1938-ci ild\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b, lakin \u0130kinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq \u015f\u0259h\u0259rin tikintisi dayand\u0131r\u0131l\u0131b. Tikinti i\u015fl\u0259ri 1944-c\u00fc ild\u0259 yenid\u0259n b\u0259rpa olunur. \u015e\u0259h\u0259rin tikintisi zaman\u0131 torpaq alt\u0131nda qaz\u0131nt\u0131 i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u00fcl\u0259rk\u0259n q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259sinin v\u0259 karvansaray\u0131n qal\u0131qlar\u0131na rast g\u0259linib.<\/p>\n<p>Sumqay\u0131tda m\u0259skunla\u015fan alman, avstriya v\u0259 macarlar ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 taxta baraklar, yataqxanalar, i\u015fl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn emalatxanalar tikibl\u0259r. \u0130lk Boru Prokat Zavodunun sexl\u0259ri d\u0259 bu xarici m\u0259hbuslar t\u0259r\u0259find\u0259n tikilib. Bu zavodda 2600 \u0259sir i\u015fl\u0259yib. Sumqay\u0131tda ilk yolun \u00e7\u0259kili\u015fi is\u0259 alman m\u0259hbusu Rixart Fukkert t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilib. Bu tikintil\u0259r zaman\u0131 tap\u0131lan y\u00fczl\u0259rl\u0259 arxeoloji abid\u0259 Stalinin \u0259mri il\u0259 Moskvaya apar\u0131l\u0131b\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cBu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Sumqay\u0131t\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox izahlar verilib. Guya Hindistandan g\u0259lib Yax\u0131n \u015e\u0259rq\u0259 do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n d\u0259v\u0259 karvan\u0131nda olan Sum adl\u0131 g\u0259nc v\u0259 Ceyran adl\u0131 q\u0131z\u0131n sevgi \u201cr\u0259vay\u0259t\u201d-ind\u0259 \u201cSum qay\u0131t, Sum qay\u0131t!\u201d \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131 edilib v\u0259 bundan sonra bu \u0259razi bel\u0259 adlan\u0131b. Birincisi, Hindistandan g\u0259l\u0259n d\u0259v\u0259 karvan\u0131n\u0131n Sumqay\u0131tdan ke\u00e7m\u0259si n\u0259inki m\u0259ntiql\u0259, he\u00e7 co\u011frafi yolla da m\u00fcmk\u00fcn deyil. \u0130kincisi, Hindistandan g\u0259l\u0259n karvanda olan s\u0259yyahlar Az\u0259rbaycan t\u00fcrk dilind\u0259 \u201cSum qay\u0131t\u201d s\u00f6z\u00fc deyil\u0259 bil\u0259rdimi?\u201d Bizim.Media x\u0259b\u0259r verir ki, bu fikirl\u0259ri tarix\u00e7i-alim Zaur \u018fliyev s\u0259sl\u0259ndirib. Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rinin tarixi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rma aparan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":667952,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/dsc_0106.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/dsc_0106.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/dsc_0106.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/dsc_0106-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/dsc_0106-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/dsc_0106.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/dsc_0106.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/dsc_0106.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/dsc_0106-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/dsc_0106.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cBu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Sumqay\u0131t\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox izahlar verilib. Guya Hindistandan g\u0259lib Yax\u0131n \u015e\u0259rq\u0259 do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n d\u0259v\u0259 karvan\u0131nda olan Sum adl\u0131 g\u0259nc v\u0259 Ceyran adl\u0131 q\u0131z\u0131n sevgi \u201cr\u0259vay\u0259t\u201d-ind\u0259 \u201cSum qay\u0131t, Sum qay\u0131t!\u201d \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131 edilib v\u0259 bundan sonra bu \u0259razi bel\u0259 adlan\u0131b. Birincisi, Hindistandan g\u0259l\u0259n d\u0259v\u0259 karvan\u0131n\u0131n Sumqay\u0131tdan ke\u00e7m\u0259si n\u0259inki m\u0259ntiql\u0259, he\u00e7 co\u011frafi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/667947"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=667947"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/667947\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/667952"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=667947"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=667947"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=667947"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}