{"id":668534,"date":"2023-12-14T09:54:52","date_gmt":"2023-12-14T05:54:52","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=668534"},"modified":"2023-12-14T09:54:52","modified_gmt":"2023-12-14T05:54:52","slug":"q%c9%99rbi-az%c9%99rbaycan-xronikasi-car-rusiyasinin-cirkin-boyuk-qarakils%c9%99-plani-video","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=668534","title":{"rendered":"Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131: \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n \u00e7irkin B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259 plan\u0131 &#8211; V\u0130DEO"},"content":{"rendered":"<article class=\"news\">\n<div class=\"news-inner\">\n<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131 layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 jurnalist \u018fsg\u0259r \u0130brahimovun m\u00fc\u0259llifliyi il\u0259 haylar\u0131n m\u0259n\u0259vi terrorunun, add\u0259yi\u015fm\u0259 siyas\u0259tinin v\u0259 tarixi saxtala\u015fd\u0131rma \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259 rayonu haqq\u0131nda s\u00fcjet haz\u0131rlan\u0131b.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ <\/strong>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, \u201cErm\u0259nil\u0259rin co\u011frafi terroru &#8211; itiril\u0259n izl\u0259r\u201d adl\u0131 s\u00fcjetd\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n Qafqaz\u0131 z\u0259bt etm\u0259k siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 erm\u0259ni-hay adl\u0131 etnik toplumun regiona ayaq a\u00e7mas\u0131 il\u0259 bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 t\u0259kc\u0259 fiziki-m\u0259n\u0259vi yox, h\u0259m d\u0259 co\u011frafi terrorun g\u00fccl\u0259ndiyi, bu \u00e7irkin plan\u0131n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015fqa m\u0259kanlar\u0131 kimi, B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259 rayonunun timsal\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc daha ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rdiyi vur\u011fulan\u0131r.<\/p>\n<p>Bildirilir ki, \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n Aleksandropol q\u0259zas\u0131n\u0131n P\u0259mb\u0259k b\u00f6lg\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259 rayonunun \u0259razisi \u00c7ar Rusiyas\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Yelizavetpol quberniyas\u0131n\u0131n Qazax q\u0259zas\u0131na daxil olub. Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n\u00a0Loru v\u0259 P\u0259mb\u0259k mahal\u0131n\u0131n\u00a0bir hiss\u0259si m\u0259hz B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259 rayonunun \u0259razisin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu toponim alban m\u0259b\u0259dinin ad\u0131 \u0259sas\u0131nda yaran\u0131b. Tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00f6st\u0259rildiyi kimi, 1804-c\u00fc ilin yaz\u0131nda \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259n iki min erm\u0259ni havadarlar\u0131n\u0131n himay\u0259sin\u0259 ke\u00e7dikd\u0259n sonra Loru-P\u0259mb\u0259k b\u00f6lg\u0259sind\u0259 m\u0259skunla\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131b. P\u0259mb\u0259k \u00e7ay\u0131n\u0131n sa\u011f sahilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Qarakils\u0259 k\u0259ndinin \u0259sas\u0131 1828-ci ild\u0259 qoyulub.<\/p>\n<p>Qeyd olunur ki, Erm\u0259nistan SSR-in rayonla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 P\u0259mb\u0259k mahal\u0131n\u0131n \u0259razisi \u0259sas\u0259n B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259 &#8211; sonralar Kirovakan v\u0259 Quqark rayonu, Hamaml\u0131 &#8211; sonralar Spitak rayonu aras\u0131nda b\u00f6l\u00fcn\u00fcb: \u201cT\u0259xmin\u0259n, 26 k\u0259ndi olan B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259 rayon kimi 1930-cu il sentyabr\u0131n 9-da yarad\u0131l\u0131b v\u0259 1935-ci il yanvar\u0131n 3-d\u0259k B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259 (1930\u20131935) adlan\u0131b. Sonra Kirovakan, Vanadzor v\u0259 Quqark adland\u0131r\u0131l\u0131b. N\u0259hay\u0259t 1995-ci il noyabr\u0131n 7-d\u0259 Erm\u0259nistan parlamentinin q\u0259rar\u0131 il\u0259\u00a0B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259 (Quqark),\u00a0Kalinino &#8211; y\u0259ni Ta\u015fir,\u00a0Hamaml\u0131 (Spitak),\u00a0Calalo\u011flu (Stepanavan),\u00a0Allahverdi (Tumanyan)\u00a0rayonlar\u0131 l\u0259\u011fv edil\u0259r\u0259k onlar\u0131n hesab\u0131na\u00a0Loru m\u0259rzi\u00a0t\u0259\u015fkil edilib v\u0259 inzibati m\u0259rk\u0259zi\u00a0B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259\u00a0\u015f\u0259h\u0259ri hesab edilir\u201d.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r ki, 1980-ci ild\u0259 B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259d\u0259 ya\u015fayan \u0259halinin say\u0131 149 min olub v\u0259 \u0259halinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tini az\u0259rbaycanl\u0131lar t\u0259\u015fkil edib. 1988-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131lar bu \u0259razid\u0259 ya\u015fasa da, h\u0259min ilin pay\u0131z\u0131ndan ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rini t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olublar. Bundan sonra Erm\u0259nistan SSR Ali Soveti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin m\u00fcxt\u0259lif f\u0259rmanlar\u0131 il\u0259 B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259 rayonu \u00fczr\u0259 28 tarixi yer adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib.<\/p>\n<p>Sonda vur\u011fulan\u0131r ki, tarixin\u00a0saxtal\u0131q\u00a0sevm\u0259diyi ham\u0131ya g\u00fcn kimi ayd\u0131nd\u0131r: \u201cHans\u0131 etnos saxtakarl\u0131\u011fa \u0259l at\u0131rsa, bu, onun ke\u00e7mi\u015finin yoxlu\u011fu dem\u0259kdir.\u00a0Ke\u00e7mi\u015fi olmayan\u0131n is\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yi he\u00e7 vaxt olmur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259minik ki, q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rimizin sahibl\u0259ri tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n saxtala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na he\u00e7 vaxt g\u00f6z yummayacaq, do\u011fma yurda qay\u0131d\u0131b ya\u015famaq h\u00fcququnu yenid\u0259n b\u0259rpa ed\u0259c\u0259kl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131 layih\u0259sinin m\u0259qs\u0259di tarixi q\u0259dim torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n ad\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131lmas\u0131, tan\u0131d\u0131lmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n deportasiyaya m\u0259ruz qoyulmas\u0131ndan, h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f, lakin ad\u0131 silin\u0259n toponiml\u0259rin, says\u0131z-hesabs\u0131z yeralt\u0131 v\u0259 yer\u00fcst\u00fc maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri &#8211; q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri, nekropollar, kurqanlar, qala, saray v\u0259 istehkam qal\u0131qlar\u0131, karvansaralar, k\u00f6rp\u00fcl\u0259r, q\u0259bir\u00fcst\u00fc s\u0259nduq\u0259l\u0259r, xa\u00e7da\u015flar, at-qo\u00e7 heyk\u0259ll\u0259ri, m\u0259b\u0259d, kils\u0259, m\u0259scid, pir v\u0259 ocaqlar\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, h\u0259min \u0259razinin t\u0259miz o\u011fuz-t\u00fcrk m\u0259sk\u0259nl\u0259ri oldu\u011funu t\u0259sdiq ed\u0259n faktlar\u0131n d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin Prezident\u00a0<strong>\u0130lham \u018fliyevin<\/strong>\u00a0Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 dediyi \u201cXX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf ed\u0259n x\u0259rit\u0259 bir daha onu g\u00f6st\u0259rir ki, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan tarixi Az\u0259rbaycan diyar\u0131d\u0131r, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin, k\u0259ndl\u0259rin adlar\u0131 Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259lidir v\u0259 biz yax\u015f\u0131 bilirik ki, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 tarix boyu Az\u0259rbaycan xalq\u0131 ya\u015fay\u0131b. \u0130ndi \u0259sas v\u0259zif\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti d\u0259 bunu bilsin\u201d, \u2013 fikrini \u0259sas tutaraq Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259rin t\u0259bli\u011fidir.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 tarix\u00e7il\u0259rin, ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini, deportasiyaya m\u0259ruz qalm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin h\u0259yat hekay\u0259sini i\u015f\u0131qland\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>\u018ftrafl\u0131 s\u00fcjetd\u0259:<\/p>\n<div><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/Y5vEX51eT_E?si=hr2q5auzKlnCIDVB\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/div>\n<\/div>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131 layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 jurnalist \u018fsg\u0259r \u0130brahimovun m\u00fc\u0259llifliyi il\u0259 haylar\u0131n m\u0259n\u0259vi terrorunun, add\u0259yi\u015fm\u0259 siyas\u0259tinin v\u0259 tarixi saxtala\u015fd\u0131rma \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259 rayonu haqq\u0131nda s\u00fcjet haz\u0131rlan\u0131b. ARANTV.AZ \u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, \u201cErm\u0259nil\u0259rin co\u011frafi terroru &#8211; itiril\u0259n izl\u0259r\u201d adl\u0131 s\u00fcjetd\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n Qafqaz\u0131 z\u0259bt etm\u0259k siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 erm\u0259ni-hay adl\u0131 etnik toplumun regiona ayaq a\u00e7mas\u0131 il\u0259 bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 t\u0259kc\u0259 fiziki-m\u0259n\u0259vi yox, h\u0259m d\u0259 co\u011frafi terrorun g\u00fccl\u0259ndiyi, bu \u00e7irkin plan\u0131n Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015fqa m\u0259kanlar\u0131 kimi, B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259 rayonunun timsal\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc daha ayd\u0131n g\u00f6st\u0259rdiyi vur\u011fulan\u0131r. Bildirilir ki, \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n Aleksandropol q\u0259zas\u0131n\u0131n P\u0259mb\u0259k b\u00f6lg\u0259sind\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":668535,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/FotoJet-2-16.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/FotoJet-2-16.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/FotoJet-2-16.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/FotoJet-2-16-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/FotoJet-2-16-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/FotoJet-2-16.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/FotoJet-2-16.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/FotoJet-2-16.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/FotoJet-2-16-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/FotoJet-2-16.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131 layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 jurnalist \u018fsg\u0259r \u0130brahimovun m\u00fc\u0259llifliyi il\u0259 haylar\u0131n m\u0259n\u0259vi terrorunun, add\u0259yi\u015fm\u0259 siyas\u0259tinin v\u0259 tarixi saxtala\u015fd\u0131rma \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evril\u0259n B\u00f6y\u00fck Qarakils\u0259 rayonu haqq\u0131nda s\u00fcjet haz\u0131rlan\u0131b. ARANTV.AZ \u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, \u201cErm\u0259nil\u0259rin co\u011frafi terroru &#8211; itiril\u0259n izl\u0259r\u201d adl\u0131 s\u00fcjetd\u0259 \u00c7ar Rusiyas\u0131n\u0131n Qafqaz\u0131 z\u0259bt etm\u0259k siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 erm\u0259ni-hay adl\u0131 etnik toplumun regiona ayaq a\u00e7mas\u0131 il\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/668534"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=668534"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/668534\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/668535"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=668534"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=668534"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=668534"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}