{"id":668564,"date":"2023-12-14T10:05:44","date_gmt":"2023-12-14T06:05:44","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=668564"},"modified":"2023-12-14T10:05:44","modified_gmt":"2023-12-14T06:05:44","slug":"g%c9%99ncl%c9%99ri-sosial-s%c9%99b%c9%99k%c9%99d%c9%99-santaj-ed%c9%99n-kiml%c9%99rdir-sos","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=668564","title":{"rendered":"G\u0259ncl\u0259ri sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 \u015fantaj ed\u0259n kiml\u0259rdir &#8211; SOS!"},"content":{"rendered":"<h2><strong>Niy\u0259 sosial media g\u0259nc n\u0259sil \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7evrilib?\u00a0<\/strong><\/h2>\n<p><em>Az\u0259rbaycanda 17 ya\u015fl\u0131 q\u0131z adam qa\u00e7\u0131r\u0131b. Bunu ARB telekanal\u0131nda yay\u0131mlanan v\u0259 Xo\u015fq\u0259d\u0259m Hiday\u0259tq\u0131z\u0131n\u0131n apar\u0131c\u0131l\u0131q etdiyi \u201cS\u0259ni Axtar\u0131ram\u201d verili\u015fin\u0259 \u00e7\u0131xan 17 ya\u015fl\u0131 R\u00fcq\u0259yya adl\u0131 q\u0131z bildirib. O qeyd edib ki, \u201cTikTok\u201d sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 tan\u0131\u015f oldu\u011fu Aysu adl\u0131 q\u0131z onu \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259yi il\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259yib: \u201cAysu il\u0259 &#8220;TikTok&#8221; sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 tan\u0131\u015f oldum. O, m\u0259ni h\u0259d\u0259l\u0259di ki, s\u0259nin \u015f\u0259klini montaj edib, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 payla\u015facam. Aysu Bak\u0131da ya\u015fay\u0131r. Arxamca ma\u015f\u0131n g\u00f6nd\u0259rdi. M\u0259n\u0259 silah \u015f\u0259kli g\u00f6nd\u0259rib bildirdi ki, \u00e7\u00f6l\u0259 \u00e7\u0131xmasan s\u0259ni \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259m. M\u0259n d\u0259 qorxub, onun g\u00f6nd\u0259rdiyi ma\u015f\u0131na minib Bak\u0131ya g\u0259ldim. M\u0259ni Sabun\u00e7u rayonunda yolun q\u0131ra\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n bir ev\u0259 g\u0259tirdil\u0259r. Evd\u0259 Aysunun sevgilisi v\u0259 Zaur adl\u0131 ba\u015fqa ki\u015fi var idi. Onlar m\u0259ni ma\u015f\u0131na mindirib ba\u015fqa yer\u0259 aparanda polis g\u00f6rd\u00fc v\u0259 m\u0259ni onlardan xilas etdi.<\/em><\/p>\n<p>Anamgil m\u0259ni zorla ist\u0259m\u0259diyim o\u011flanla ni\u015fanlad\u0131. O o\u011flan m\u0259nim n\u00f6mr\u0259mi sinif yolda\u015f\u0131mdan alm\u0131\u015fd\u0131. Atam m\u0259ni 9-10 ya\u015f\u0131mda zincir\u0259 vurub, b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 q\u0131zd\u0131r\u0131b da\u011f bas\u0131rd\u0131. T\u0259k atam yox, day\u0131m da m\u0259n\u0259 i\u015fg\u0259nc\u0259 verib. Day\u0131m iki d\u0259f\u0259 ail\u0259li olub. U\u015faqlar\u0131n\u0131 at\u0131b. O, m\u0259n\u0259 \u00e7\u00f6r\u0259k verm\u0259yib. 12 ya\u015f\u0131mdan i\u015fl\u0259yir\u0259m&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Bu olay Az\u0259rbaycanda sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131na vurdu\u011fu z\u0259rb\u0259nin ba\u015fqa bir s\u00fcbutudur. Art\u0131q g\u0259ncl\u0259r z\u0259r\u0259rini anlamadan, yaradaca\u011f\u0131 f\u0259sadlar\u0131 d\u0259rk etm\u0259d\u0259n sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin z\u0259r\u0259rl\u0259rini \u00f6z h\u0259yatlar\u0131nda ya\u015fay\u0131rlar. V\u0259 bu, t\u0259kc\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t insidenti yox, \u00e7ox zaman insan alverinin qurban\u0131na \u00e7evrilm\u0259, orqan mafiyas\u0131n\u0131n \u0259sirin\u0259 \u00e7evrilm\u0259 il\u0259 d\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r. G\u00f6nd\u0259ril\u0259n fotolar, \u015fantajla n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n gedi\u015fat&#8230; G\u0259ncl\u0259ri sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin \u0259sar\u0259tind\u0259n nec\u0259 xilas etm\u0259li?\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>G\u0259nc n\u0259sill\u0259r ya\u015fl\u0131larla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha \u00e7ox t\u0259nhal\u0131q ke\u00e7irirl\u0259r, \u00e7\u00fcnki dostluqlar\u0131n\u0131n daha b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 il\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131rlar. M\u0259rk\u0259zi ofisi Britaniyada olan \u201cBuilding Society Nationwide\u201d ara\u015fd\u0131rma m\u0259rk\u0259zi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n millenium n\u0259slinin \u0259n t\u0259nha n\u0259sil olmaq yolunda ir\u0259lil\u0259diyini qeyd edib. Ara\u015fd\u0131rmada i\u015ftirak ed\u0259n g\u0259ncl\u0259rin 89%-i \u00f6zl\u0259rini t\u0259nha hiss etdikl\u0259rini deyir. 55 ya\u015fdan yuxar\u0131 i\u015ftirak\u00e7\u0131larda is\u0259 bu nisb\u0259t 70%-dir.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmada i\u015ftirak ed\u0259n 18 &#8211; 34 ya\u015flar\u0131 aras\u0131 insanlar is\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259ki dostlar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131n real h\u0259yatdak\u0131 dostlar\u0131n\u0131n say\u0131ndan \u0259n az\u0131 d\u00f6rd d\u0259f\u0259 \u00e7ox oldu\u011funu bildirir.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259l\u0259r i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n orta hesabla 65 sosial dostu olan\u0131n, bunun m\u00fcqabilind\u0259 real h\u0259yatda orta hesabla 14 yolda\u015f\u0131n\u0131n oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Ancaq millenium n\u0259slinin sosial dostlar\u0131n\u0131n say\u0131 is\u0259 103-\u0259 q\u0259d\u0259r gedib \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rma bir t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 t\u0259nhal\u0131q \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rin nec\u0259 internetd\u0259ki f\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lar\u0131n torlar\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc d\u0259 ortaya \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259nhal\u0131q \u00e7\u0259kdiyini dey\u0259nl\u0259rin 36%-i internetd\u0259 b\u0259zil\u0259rin\u0259 etimad etdikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn aldad\u0131ld\u0131qlar\u0131n\u0131 deyir. Eyni nisb\u0259t, \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259nha hiss etm\u0259y\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 9% nisb\u0259tind\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>AB\u015e-da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u201cPiper Sandler\u201d \u015firk\u0259tinin ara\u015fd\u0131rmas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259lum olub ki, g\u0259ncl\u0259r \u0259n \u00e7ox \u201cInstagram\u201d, \u0259n az is\u0259 facebook-da zaman ke\u00e7irirl\u0259r. Facebook-dan daha \u00e7ox orta ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n istifad\u0259 etdiyi m\u0259lum olub.<\/strong><\/p>\n<p>Texniki olaraq is\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r iki tip\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr: horizontal v\u0259 vertikal olanlar. Horizontal olan sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 insanlar x\u00fcsusi ortaq maraq dair\u0259si olmadan topla\u015f\u0131rlar, \u00fcnsiyy\u0259t qururlar, tan\u0131\u015f olurlar. M\u0259s\u0259l\u0259n, Facebook-da bir-birind\u0259n f\u0259rqli maraq dair\u0259l\u0259ri olan insanlar dostla\u015fa bilir. Vertikal sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 iyerarxiya m\u00f6vcuddur. \u0130nsanlar\u0131n ortaq maraq dair\u0259si olur v\u0259 \u00f6z maraq dair\u0259l\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq \u00fcnsiyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131rlar. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cLinkedin\u201dd\u0259 bir PR m\u00fct\u0259x\u0259ssisi \u00f6z h\u0259mkarlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259 qurur, \u00e7\u00fcnki onlar\u0131n ortaq mara\u011f\u0131 var. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 kommunikasiya bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131qda is\u0259 2 n\u00f6v\u0259 b\u00f6lm\u0259liyik: birinci fiziki, individual \u015f\u0259xsl\u0259rin kommunikasiyas\u0131, ikinci is\u0259 korporativ kommunikasiya. Bu sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin dem\u0259k olar ki, h\u0259r birini, h\u0259r iki m\u0259qs\u0259d \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 istifad\u0259 etm\u0259k olur.<\/p>\n<p><strong>Haz\u0131rda h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu kimi h\u00fccumlar\u0131n arxas\u0131nda gizl\u0259n\u0259n adamlar\u0131 tapmaq asan olmur. M\u0259s\u0259l\u0259nin kriminal \u00e7alarlar\u0131 varsa, bunun hans\u0131sa texniki h\u0259ll yollar\u0131 ola bil\u0259r. Lakin Facebook, Instagram, Youtube v\u0259 bir \u00e7ox sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin idar\u0259\u00e7iliyi xarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 oldu\u011funa g\u00f6r\u0259, onlardan informasiya almaq asan m\u0259s\u0259l\u0259 deyil. Kiml\u0259rins\u0259 Facebook hesab\u0131n\u0131 q\u0131r\u0131b onun yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 oxumaq, sahibini tapmaq bar\u0259d\u0259 iddialar \u0259sas\u0259n \u0259fsan\u0259dir. Ekspertl\u0259r bildirir ki, b\u0259lli bir yerd\u0259 oturan v\u0259 serveri, eyni zamanda ad\u0131 m\u0259lum olan \u015f\u0259xsin yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 m\u00fcxt\u0259lif \u00fcsullarla a\u00e7maq m\u00fcmk\u00fcn olsa da saxta profil sahibl\u0259rini tapmaq m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. \u00c7\u00fcnki h\u0259min \u015f\u0259xs xarici \u00f6lk\u0259d\u0259n d\u0259 yaza bil\u0259r, yerini d\u0259 tez- tez d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r. \u00dcst\u0259lik, bu i\u015fl\u0259ri yax\u015f\u0131 bil\u0259n insan gizl\u0259nm\u0259yin d\u0259 b\u00fct\u00fcn yollar\u0131n\u0131 bilir.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 aktivlik artd\u0131qdan sonra sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 cinay\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u015fantaj\u0131n say\u0131 da t\u0259bii olaraq art\u0131b. Qurbanlar is\u0259 yaln\u0131z qad\u0131nlar deyil. Tan\u0131nm\u0131\u015f simalar\u0131n da \u015f\u0259xsi h\u0259yatlar\u0131, yataq g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259ri il\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si, g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lm\u0259si hallar\u0131 az olmay\u0131b. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259n istifad\u0259 \u00f6z\u00fc ayr\u0131ca bir m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 qabiliyy\u0259t t\u0259l\u0259b edir. Amma aldad\u0131lan, sevgi toruna d\u00fc\u015f\u00fcb ba\u015f\u0131 b\u0259la \u00e7\u0259k\u0259n, h\u0259tta tor olmasa bel\u0259, ayr\u0131ld\u0131qdan sonra ke\u00e7mi\u015f h\u0259yat yolda\u015f\u0131n\u0131 biab\u0131r etm\u0259kl\u0259 t\u0259hdid ed\u0259n cani beyinli ki\u015fil\u0259r v\u0259 qad\u0131nlar ordusu da yaran\u0131b. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n maarifl\u0259nm\u0259k deyil, intiqam, qisas al\u0259ti kimi istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 da yar\u0131-yar\u0131yad\u0131r des\u0259k, yan\u0131lmar\u0131q. Bunu sad\u0259 insanlar sad\u0259 i\u015fl\u0259r, pul qazanmaq v\u0259 ya incitm\u0259k m\u0259qs\u0259dli \u015fantaj kimi edirl\u0259rs\u0259, y\u00fcks\u0259k ranql\u0131 m\u0259murlar da kompromat m\u00fcharib\u0259si format\u0131nda apar\u0131rlar ki, son d\u00f6vrl\u0259r bunun daha \u00e7ox \u015fahidi oluruq.<\/p>\n<p><strong>Yaz\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131: Sevinc TELMANQIZI<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Niy\u0259 sosial media g\u0259nc n\u0259sil \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7evrilib?\u00a0 Az\u0259rbaycanda 17 ya\u015fl\u0131 q\u0131z adam qa\u00e7\u0131r\u0131b. Bunu ARB telekanal\u0131nda yay\u0131mlanan v\u0259 Xo\u015fq\u0259d\u0259m Hiday\u0259tq\u0131z\u0131n\u0131n apar\u0131c\u0131l\u0131q etdiyi \u201cS\u0259ni Axtar\u0131ram\u201d verili\u015fin\u0259 \u00e7\u0131xan 17 ya\u015fl\u0131 R\u00fcq\u0259yya adl\u0131 q\u0131z bildirib. O qeyd edib ki, \u201cTikTok\u201d sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 tan\u0131\u015f oldu\u011fu Aysu adl\u0131 q\u0131z onu \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259yi il\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259yib: \u201cAysu il\u0259 &#8220;TikTok&#8221; sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 tan\u0131\u015f oldum. O, m\u0259ni h\u0259d\u0259l\u0259di ki, s\u0259nin \u015f\u0259klini montaj edib, sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 payla\u015facam. Aysu Bak\u0131da ya\u015fay\u0131r. Arxamca ma\u015f\u0131n g\u00f6nd\u0259rdi. M\u0259n\u0259 silah \u015f\u0259kli g\u00f6nd\u0259rib bildirdi ki, \u00e7\u00f6l\u0259 \u00e7\u0131xmasan s\u0259ni \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259m. M\u0259n d\u0259 qorxub, onun g\u00f6nd\u0259rdiyi ma\u015f\u0131na minib&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":668565,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/4d53c976cc6f008b41bbd935895a6d22.jpg",620,412,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/4d53c976cc6f008b41bbd935895a6d22.jpg",620,412,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/4d53c976cc6f008b41bbd935895a6d22.jpg",620,412,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/4d53c976cc6f008b41bbd935895a6d22-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/4d53c976cc6f008b41bbd935895a6d22-549x365.jpg",549,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/4d53c976cc6f008b41bbd935895a6d22.jpg",620,412,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/4d53c976cc6f008b41bbd935895a6d22.jpg",620,412,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/4d53c976cc6f008b41bbd935895a6d22.jpg",620,412,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/4d53c976cc6f008b41bbd935895a6d22-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/4d53c976cc6f008b41bbd935895a6d22.jpg",620,412,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Niy\u0259 sosial media g\u0259nc n\u0259sil \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7evrilib?\u00a0 Az\u0259rbaycanda 17 ya\u015fl\u0131 q\u0131z adam qa\u00e7\u0131r\u0131b. Bunu ARB telekanal\u0131nda yay\u0131mlanan v\u0259 Xo\u015fq\u0259d\u0259m Hiday\u0259tq\u0131z\u0131n\u0131n apar\u0131c\u0131l\u0131q etdiyi \u201cS\u0259ni Axtar\u0131ram\u201d verili\u015fin\u0259 \u00e7\u0131xan 17 ya\u015fl\u0131 R\u00fcq\u0259yya adl\u0131 q\u0131z bildirib. O qeyd edib ki, \u201cTikTok\u201d sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 tan\u0131\u015f oldu\u011fu Aysu adl\u0131 q\u0131z onu \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259yi il\u0259 h\u0259d\u0259l\u0259yib: \u201cAysu il\u0259 &#8220;TikTok&#8221; sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 tan\u0131\u015f&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/668564"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=668564"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/668564\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/668565"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=668564"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=668564"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=668564"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}