{"id":668838,"date":"2023-12-14T15:00:53","date_gmt":"2023-12-14T11:00:53","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=668838"},"modified":"2023-12-14T15:00:53","modified_gmt":"2023-12-14T11:00:53","slug":"ilham-%c9%99liyevin-prezidentliyi-dovrund%c9%99-az%c9%99rbaycan-iqtisadiyyati-20-ild%c9%99-kecil%c9%99n-boyuk-yol","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=668838","title":{"rendered":"\u0130lham \u018fliyevin prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131: 20 ild\u0259 ke\u00e7il\u0259n b\u00f6y\u00fck yol"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi 20 il \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131 b\u00f6y\u00fck inki\u015faf yolu ke\u00e7ib.<\/p>\n<p>T\u0259m\u0259li \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulmu\u015f, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin inamla davam etdirdyi sosial-iqtisadi inki\u015faf strategiyas\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 taley\u00fckl\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llini m\u00fcmk\u00fcn edib.<\/p>\n<div id=\"AinsyndicationPlayerId1702550351\" class=\"inpage\" data-viewable=\"1\"><\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>C\u0259nab \u018fliyevin 20 illik prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 b\u00fct\u00fcn sferalarda \u00e7evik islahatlar apar\u0131l\u0131b, d\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131 q\u0259bul olunub. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f iqtisadi siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlarla s\u0259m\u0259r\u0259li \u0259laq\u0259l\u0259r qurulub, vacib olan neft strategiyas\u0131 davam etdirilib.<\/p>\n<p>\u0130lham \u018fliyev birinci d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti se\u00e7il\u0259rk\u0259n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f s\u0259rh\u0259dl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn v\u0259 suverenliyinin tam v\u0259 \u015f\u0259rtsiz b\u0259rpas\u0131n\u0131 \u00f6z siyasi proqram\u0131n\u0131n ali m\u0259qs\u0259di olaraq b\u0259yan etmi\u015fdi. Bu g\u00fcn bu siyasi proqram art\u0131q realla\u015f\u0131b. Tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259tli Z\u0259f\u0259rin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259mizin \u0259sas iqtisadi inki\u015faf proqramlar\u0131n\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259si say\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olub.<\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/3932_1667635075_1702468541.jpg\" alt=\"\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Bu inki\u015faf v\u0259 t\u0259r\u0259qqi Q\u0259l\u0259b\u0259mizin t\u0259m\u0259lini t\u0259\u015fkil edib, ona z\u0259ruri maliyy\u0259 v\u0259 maddi resurslar yarad\u0131b.<\/p>\n<p><strong><em>M\u00f6hk\u0259m t\u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 \u0259saslanan milli iqtisadi inki\u015faf modeli<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u0130qtisadiyyat Nazirliyinin m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, yeni v\u0259 \u00e7evik iqtisadi yana\u015fmalar, iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, \u0259lveri\u015fli biznes m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131, investisiya c\u0259lbediciliyinin daha da art\u0131r\u0131lmas\u0131, vergi v\u0259 g\u00f6mr\u00fck sistemind\u0259 k\u00f6kl\u00fc d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi m\u00fch\u00fcm amill\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n dayan\u0131ql\u0131 v\u0259 inkl\u00fcziv sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min edib. \u00d6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n pandemiya v\u0259 qlobal b\u00f6hranlara y\u00fcks\u0259k immunitetinin t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 bu b\u00f6hranlar\u0131n m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rinin minimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259hz m\u00f6hk\u0259m t\u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 \u0259saslanan milli iqtisadi inki\u015faf modelinin dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 izah olunur.<\/p>\n<p>Nazirlikd\u0259n \u201c<a class=\"hyperlink\" href=\"https:\/\/apa.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">APA<\/a>-Economics\u201d\u0259 bildirilib ki, D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan 2002-2022-ci ill\u0259rd\u0259 yuxar\u0131 orta g\u0259lirli \u00f6lk\u0259l\u0259r qrupuna daxil olub. Son 20 il \u0259rzind\u0259 \u00fcmumi daxili m\u0259hsul (\u00dcDM) 6,2 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan 78,7 milyard AB\u015e dollar\u0131na \u00e7at\u0131b, \u00dcDM-in real h\u0259cmi 4 d\u0259f\u0259 art\u0131b.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/Pictureudm_1702533435.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Adamba\u015f\u0131na \u00dcDM 769 AB\u015e dollar\u0131ndan 7.798 AB\u015e dollar\u0131na y\u00fcks\u0259lib. Qeyri-neft-qaz \u00dcDM-i 4,1 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan 41,1 milyard AB\u015e dollar\u0131na \u00e7at\u0131b. \u00d6lk\u0259nin xarici ticar\u0259t d\u00f6vriyy\u0259si 3,8 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan 52,7 milyard AB\u015e dollar\u0131na y\u00fcks\u0259lib. \u0130xrac\u0131n h\u0259cmi 2,2 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan 38,1 milyard AB\u015e dollar\u0131na \u00e7at\u0131b. Qeyri-neft ixrac\u0131 0,26 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan 3,05 milyard AB\u015e dollar\u0131na y\u00fcks\u0259lib. Xarici ticar\u0259tin profisiti 0,5 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan 23,6 milyard AB\u015e dollar\u0131na \u00e7at\u0131b. 2003-2022-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 2,2 d\u0259f\u0259, n\u0259qliyyat sektoru 4,9 d\u0259f\u0259, turizm v\u0259 ictimai ia\u015f\u0259 18,9 d\u0259f\u0259, informasiya v\u0259 rabit\u0259 sah\u0259si is\u0259 23 d\u0259f\u0259 art\u0131b.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/1700652042_68de8190d1965afb082b92c27151cacd_1702467510.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259nin strateji valyuta ehtiyatlar\u0131 1,4 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan 58,5 milyard AB\u015e dollar\u0131na y\u00fcks\u0259lib. 2002-ci il il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2022-ci ild\u0259 yoxsulluq s\u0259viyy\u0259si 46,7%-d\u0259n 5,5%-\u0259 enib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n 2030-cu il\u0259d\u0259k Milli Prioritetl\u0259rind\u0259 v\u0259 2022-2026-c\u0131 ill\u0259r \u00fczr\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf Strategiyas\u0131nda h\u0259d\u0259fl\u0259n\u0259n n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 sa\u011flam prinsipl\u0259r\u0259 \u0259saslanmaqla g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 qeyri-neft iqtisadiyyat\u0131n\u0131 daha da inki\u015faf etdirm\u0259k, insan kapital\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131nda \u00f6lk\u0259nin m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, daha yuxar\u0131 g\u0259lirli \u00f6lk\u0259l\u0259r qrupuna daxil olmaq h\u0259d\u0259fl\u0259nir.<\/p>\n<p>Transmilli enerji v\u0259 n\u0259qliyyat-kommunikasiya d\u0259hlizl\u0259ri sah\u0259sind\u0259 u\u011furlu siyas\u0259t sosial-iqtisadi inki\u015faf g\u00f6st\u0259ricil\u0259rini y\u00fcks\u0259ldib. \u00d6lk\u0259miz Avropan\u0131n enerji t\u0259minat\u0131nda strateji v\u0259 etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fa \u00e7evrilib. 2006-c\u0131 ild\u0259 istismara veril\u0259n Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan boru k\u0259m\u0259ri, 2018-ci ild\u0259 r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olan C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi bu bax\u0131mdan x\u00fcsusi qeyd edilm\u0259lidir. Enerji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yeni m\u0259rh\u0259l\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn 2022-ci ild\u0259 Avropa v\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 energetika sah\u0259sind\u0259 strateji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa dair Memorandum v\u0259 Sazi\u015f imzalan\u0131b. H\u0259min s\u0259n\u0259dl\u0259r qaz n\u0259qlinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, b\u0259rpa olunan m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n elektrik enerjisinin v\u0259 maye hidrogenin Avropaya ixrac\u0131n\u0131, habel\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn infrastrukturun qurulmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. \u00d6lk\u0259miz qlobal enerji ke\u00e7idi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na uy\u011fun olaraq, xarici investorlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 b\u0259rpa olunan enerji m\u0259nb\u0259l\u0259rinin s\u0259m\u0259r\u0259li istehsal\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rinin \u201cMasdar\u201d v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u201cAcwa Power\u201d \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 k\u00fcl\u0259k v\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f enerjisinin istehsal\u0131 layih\u0259l\u0259ri u\u011furla icra edilir. Bununla yana\u015f\u0131, BP \u015firk\u0259ti il\u0259 birlikd\u0259 240 meqavatl\u0131q g\u00fcn\u0259\u015f elektrik stansiyas\u0131n\u0131n tikintisi planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Dig\u0259r bir s\u0131ra enerji \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 birg\u0259 h\u0259m quruda, h\u0259m d\u0259 d\u0259nizd\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f v\u0259 k\u00fcl\u0259k enerjisi istehsal\u0131 layih\u0259l\u0259rinin icras\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p>\u015e\u0259rq-Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin k\u0259si\u015fm\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan yaln\u0131z tranzit \u00f6lk\u0259 kimi yox, eyni zamanda bir s\u0131ra n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259rinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir. \u00d6lk\u0259mizin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu layih\u0259si 2017-ci ild\u0259 istismara verilib. Bu, t\u0259kc\u0259 3 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda deyil, h\u0259m d\u0259 Asiya il\u0259 Avropa aras\u0131nda \u0259n q\u0131sa yoldur. Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar\u0131 oldu\u011fu dig\u0259r m\u00fch\u00fcm layih\u0259 Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Ticar\u0259t Liman\u0131d\u0131r. Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Ticar\u0259t Liman\u0131 \u00fczr\u0259 \u00f6t\u0259n il \u00fcmumi y\u00fcka\u015f\u0131rman\u0131n h\u0259cmi 15% artaraq 6,4 milyon ton t\u0259\u015fkil edib. Bunun 90%-\u0259 q\u0259d\u0259ri tranzit y\u00fckl\u0259rin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Tranzit potensial\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Liman\u0131n 2-ci fazas\u0131n\u0131n tikintisi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259sasl\u0131 i\u015fl\u0259r\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u018fl\u0259t Azad \u0130qtisadi Zonas\u0131 yerli v\u0259 xarici investorlar\u0131 c\u0259lb etm\u0259kl\u0259 y\u00fcks\u0259k \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259rli, ixracy\u00f6n\u00fcml\u00fc m\u0259hsul v\u0259 xidm\u0259tl\u0259r istehsal\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k, Az\u0259rbaycan\u0131n tranzit imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndir\u0259c\u0259k, y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131 art\u0131racaq.<\/p>\n<p>Orta D\u0259hlizin artan imkanlar\u0131ndan optimal \u015f\u0259kild\u0259 yararlanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259qliyyat infrastrukturu t\u0259kmill\u0259\u015fdirilir. Nax\u00e7\u0131vanla Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas hiss\u0259sini birl\u0259\u015fdir\u0259n d\u0259hliz d\u0259 Orta D\u0259hliz mar\u015frutunun \u015fax\u0259l\u0259nm\u0259sini t\u0259min ed\u0259c\u0259k. 2022-2026-c\u0131 ill\u0259r\u0259 dair sosial-iqtisadi inki\u015faf Strategiyas\u0131nda da \u00f6lk\u0259mizin regio\u00adnal haba v\u0259 e-ticar\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si, tranzit y\u00fckda\u015f\u0131ma v\u0259 logistika \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n h\u0259cminin art\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p><strong><em>\u0130nnovativ yana\u015fmalar\u0131n t\u0259tbiqi il\u0259 investisiya c\u0259lbediciliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 davaml\u0131 makroiqtisadi v\u0259 maliyy\u0259 sabitliyi daxili v\u0259 xarici investisiya f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir. Sa\u011flam v\u0259 \u015f\u0259ffaf biznes m\u00fchitinin yarad\u0131lmas\u0131 \u00f6lk\u0259y\u0259 y\u00fcks\u0259k texnologiya v\u0259 bilik g\u0259tir\u0259n birba\u015fa xarici investisiyalar\u0131n ax\u0131n\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131r. Az\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 ikit\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 30-d\u0259k \u00f6lk\u0259 il\u0259 s\u0259rmay\u0259l\u0259rin t\u0259\u015fviqi v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 qorunmas\u0131 haqq\u0131nda sazi\u015fl\u0259r imzalay\u0131b. Davaml\u0131 islahatlarla investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn yarad\u0131lan \u0259lveri\u015fli biznes m\u00fchiti, g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259r, imtiyazlar v\u0259 stimullar \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na qoyulan investisiyalar\u0131n artmas\u0131n\u0131, yeni istehsal sah\u0259l\u0259ri v\u0259 i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min edib. Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n ke\u00e7iril\u0259n sor\u011fular\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 biznes m\u00fchitinin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 investorlar\u0131n g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. 154,1 milyard AB\u015e dollar\u0131 xarici investisiya olmaqla, 2003-2022-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na y\u00f6n\u0259ldil\u0259n investisiyalar\u0131n \u00fcmumi h\u0259cmi 310,4 milyard AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/Picture1_1702533625.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>2002-ci ild\u0259 iqtisadiyyata y\u00f6n\u0259ldil\u0259n investisiyalar\u0131n h\u0259cmi 2,8 milyard AB\u015e dollar\u0131 idis\u0259, 2022-ci il \u00fczr\u0259 bu r\u0259q\u0259m 17,1 milyard AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edib. 2003-2022-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na qoyulmu\u015f birba\u015fa xarici investisiyalar\u0131n (BX\u0130) h\u0259cmi 100,7 milyard AB\u015e dollar\u0131 olub. \u00d6lk\u0259d\u0259 investisiya m\u00fchitinin c\u0259lbediciliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. Xarici investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cvahid p\u0259nc\u0259r\u0259\u201d prinsipi t\u0259tbiq edilir v\u0259 onlara m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259rilir. H\u0259m\u00e7inin birba\u015fa xarici investisiyalar\u0131n t\u0259\u015fviqin\u0259 dair Strategiya haz\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n<p><strong><em>Ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n say\u0131 55 \u00f6lk\u0259d\u0259n 185-\u0259 y\u00fcks\u0259lib<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Bu d\u00f6vrd\u0259 \u00f6lk\u0259nin ticar\u0259t t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131n say\u0131 artaraq 2022-ci ild\u0259 55 \u00f6lk\u0259d\u0259n 185-\u0259 \u00e7at\u0131b. \u00d6t\u0259n il Az\u0259rbaycandan 110-dan \u00e7ox \u00f6lk\u0259y\u0259 qeyri-neft m\u0259hsullar\u0131 ixrac olunub. Qeyri-neft-qaz ixrac\u0131 sah\u0259sind\u0259 co\u011frafi \u015fax\u0259l\u0259nm\u0259 il\u0259 yana\u015f\u0131, m\u0259hsul \u00e7e\u015fidl\u0259rinin \u015fax\u0259l\u0259nm\u0259si \u00fczr\u0259 d\u0259 u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 olunub. Beyn\u0259lxalq s\u0259rgi v\u0259 ticar\u0259t yarmarkalar\u0131nda \u00f6lk\u0259 sahibkarlar\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u0131na v\u0259 \u201cMade in Azerbaijan\u201d brendinin xaricd\u0259 tan\u0131d\u0131lmas\u0131na d\u0259st\u0259k v\u0259 s. t\u0259dbirl\u0259r d\u0259 ixrac\u0131n art\u0131m\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan m\u0259hsullar\u0131n\u0131n v\u0259 m\u0259tb\u0259xinin t\u0259qdim olundu\u011fu 11 ticar\u0259t evi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. \u00d6lk\u0259nin iqtisadi-ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k, bu sah\u0259d\u0259 maraqlar\u0131n\u0131 qorumaq v\u0259 t\u0259msil etm\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131yan ticar\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti geni\u015fl\u0259nir.<\/p>\n<p>Haz\u0131rl\u0131q m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 olan ixrac\u0131n co\u011frafiyas\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sinin stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 mexanizml\u0259rind\u0259n biri &#8211; logistikan\u0131n subsidiyala\u015fmas\u0131 \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n tranzit y\u00fckl\u0259rin qiym\u0259tinin enm\u0259si, bununla da \u00f6lk\u0259mizin tranzit sah\u0259sind\u0259 r\u0259qab\u0259t qabiliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u0259st\u0259k m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>Haz\u0131rlanan Milli \u0130xrac Strategiyas\u0131nda q\u0131sa v\u0259 orta perspektivd\u0259 m\u00f6vcud m\u0259hsullar\u0131n yeni bazarlara, uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 is\u0259 yeni m\u0259hsullar\u0131n yeni bazarlara ixrac\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259nir. 2021-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2026-c\u0131 ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n qeyri-neft ixrac\u0131n\u0131n 85%, y\u0259ni t\u0259xmin\u0259n 5 milyard AB\u015e dollar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p><strong><em>\u00d6z\u0259l sektorun rolu art\u0131b<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/1702201603_606babedd626829fde84e6022b11665c_1702468592.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>M\u0259\u015f\u011fullu\u011fun, qeyri-neft ixrac\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 dig\u0259r strateji m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6z\u0259l sektor h\u0259lledici rola malikdir. Az\u0259rbaycanda azad r\u0259qab\u0259t m\u00fchitinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, inzibati prosedurlar\u0131n sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si, vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri v\u0259 subsidiyalar, real sektora maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi v\u0259 dig\u0259r t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bunun n\u0259tic\u0259si olaraq \u00f6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 biznes f\u0259aliyy\u0259ti geni\u015f miqyas al\u0131b. Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f adamlar\u0131 xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n layih\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edir, m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259r\u0259 investisiya yat\u0131r\u0131r, etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi tan\u0131n\u0131rlar. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 aktiv m\u0259\u015f\u011ful olanlar\u0131n say\u0131 683 mind\u0259n \u00e7oxdur. \u00d6z\u0259l b\u00f6lm\u0259nin \u00dcDM-d\u0259 pay\u0131 83,5%, m\u0259\u015f\u011fulluqda pay\u0131 is\u0259 78%-\u0259 yax\u0131nd\u0131r.<\/p>\n<p>2003-2022-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Sahibkarl\u0131\u011f\u0131n \u0130nki\u015faf\u0131 Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n sahibkarl\u0131q subyektl\u0259rinin 42.703 investisiya layih\u0259sinin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 2,83 milyard manat g\u00fcz\u0259\u015ftli kredit verilib.<\/p>\n<p>Maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilmi\u015f layih\u0259l\u0259r hesab\u0131na 178 mind\u0259n \u00e7ox yeni i\u015f yerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 imkan\u0131 yaran\u0131b.<\/p>\n<p>Bak\u0131 v\u0259 Ab\u015feron iqtisadi rayonu istisna olmaqla, ayr\u0131lm\u0131\u015f g\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259rin 62,2%-i (1,76 milyard manat) regionlar\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Kreditl\u0259rin 50,7%-i k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131na, 49,3%-i is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131, emal\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n aqrar m\u0259hsullar\u0131n emal\u0131 v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rin inki\u015faf\u0131na y\u00f6nl\u0259ndirilib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/Picture4_1702534595.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Sahibkarl\u0131q subyektl\u0259rinin d\u00f6vl\u0259tin g\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259rin\u0259 \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan s\u0259n\u0259dl\u0259rin say\u0131 minimuma endirilib, s\u0259n\u0259dl\u0259rin notarial t\u0259sdiq olunmas\u0131 \u015f\u0259rti l\u0259\u011fv edilib v\u0259 200 min manatad\u0259k kreditl\u0259r \u00fczr\u0259 biznes plan t\u0259l\u0259bi aradan qald\u0131r\u0131l\u0131b. 2018-ci ild\u0259 is\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259rin illik faiz d\u0259r\u0259c\u0259si 5%-\u0259 endirilib.<\/p>\n<p>Sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 yersiz m\u00fcdaxil\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259, bir s\u0131ra hallar istisna olmaqla, yoxlamalar 2015-ci ild\u0259n 1 yanvar 2024-c\u00fc il tarixin\u0259d\u0259k dayand\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 sahibkarlara g\u00f6st\u0259ril\u0259n d\u0259st\u0259k d\u00f6vl\u0259tin daim sahibkarlar\u0131n yan\u0131nda oldu\u011funun g\u00f6st\u0259ricisidir. Bu t\u0259dbirl\u0259r sahibkarlar\u0131n iqtisadi f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n b\u0259rpas\u0131 v\u0259 artmas\u0131na, iqtisadi inki\u015faf\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259sin\u0259 imkan verib. Bu, regionda \u00dcDM-\u0259 nisb\u0259td\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck d\u0259st\u0259k paketi idi. Pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi alm\u0131\u015f sahibkarlar\u0131n say\u0131 132 mind\u0259n \u00e7ox, \u00fcmumi \u00f6d\u0259nilmi\u015f maliyy\u0259 v\u0259saitinin h\u0259cmi is\u0259 364 mln. manata yax\u0131n olub. Sahibkarlara h\u0259cmi 115 milyon manatdan \u00e7ox olan vergi g\u00fcz\u0259\u015fti paketi t\u0259qdim edilib. Bununla yana\u015f\u0131, pandemiyan\u0131n t\u0259sirl\u0259rind\u0259n z\u0259r\u0259r \u00e7\u0259k\u0259n sahibkarlar \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259y\u0259ri 1,5 milyard manat olan kredit-z\u0259man\u0259t v\u0259 m\u00f6vcud kredit portfeli \u00fczr\u0259 faizl\u0259rin subsidiyala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 mexanizml\u0259rini x\u00fcsusil\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Sahibkarlar\u0131n i\u015finin sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si, onlara d\u0259st\u0259k mexanizminin art\u0131r\u0131lmas\u0131 d\u00f6vl\u0259t \u0259mlak\u0131n\u0131n icar\u0259y\u0259 verilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 sahibkarl\u0131q subyektl\u0259rinin 99,6%-i mikro, ki\u00e7ik v\u0259 orta sahibkarl\u0131q (KOB) subyektl\u0259ridir.<\/p>\n<p>\u0130nnovativ sahibkarl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131nda bilik iqtisadiyyat\u0131n\u0131n, 4-c\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131n\u0131n elementl\u0259rinin t\u0259tbiqi, qlobal d\u0259y\u0259r z\u0259ncirin\u0259 inteqrasiya, klasterl\u0259\u015fm\u0259, s\u0259nayenin r\u0259q\u0259msal transformasiyas\u0131, \u201ca\u011f\u0131ll\u0131\u201d biznes modell\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rd\u0259ndir.<\/p>\n<p>Lisenziyalar v\u0259 icaz\u0259l\u0259rin al\u0131nmas\u0131 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259ndir. Bu prosesi sad\u0259l\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130qtisadiyyat Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n, d\u00f6vl\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyind\u0259n ir\u0259li g\u0259l\u0259n hallar istisna olmaqla, sahibkarlara lisenziyalar\u0131n \u201cASAN xidm\u0259t\u201d m\u0259rk\u0259zl\u0259ri v\u0259 \u201cKOB evl\u0259ri\u201d vasit\u0259sil\u0259 verilm\u0259si davam etdirilir. H\u0259m\u00e7inin, lisenziya v\u0259 icaz\u0259l\u0259r elektron qaydada \u201cLisenziyalar v\u0259 icaz\u0259l\u0259r\u201d portal\u0131 vasit\u0259sil\u0259 verilir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/2gebib7swi_14_final_1702467603.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Biznes m\u00fchitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn davaml\u0131 islahatlar\u0131n n\u0259tic\u0259si beyn\u0259lxalq hesabatlarda qeyd olunur. D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunun \u201cQlobal R\u0259qab\u0259tlilik \u0130ndeksi\u201d hesabat\u0131nda \u00f6lk\u0259miz 11 pill\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k 141 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 58-ci m\u00f6vqed\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b. Hesabata \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan 12 indikatordan 8-i \u00fczr\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k MDB \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda lider m\u00f6vqel\u0259r s\u0131ras\u0131nda yer al\u0131b, h\u0259m\u00e7inin C\u0259nubi Qafqaz regionunda birinci olub. Bu hesabatda \u201cbiznesin dinamikliyi\u201d \u00fczr\u0259 Az\u0259rbaycan 8 pill\u0259 ir\u0259lil\u0259y\u0259r\u0259k d\u00fcnya s\u0131ralamas\u0131nda 23-c\u00fc yerd\u0259 q\u0259rarla\u015f\u0131b ki, bununla \u00f6lk\u0259mizin biznes m\u00fchitinin inki\u015faf\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 intensiv islahatlar bir daha t\u0259sdiqini tap\u0131r.<\/p>\n<p>Son 20 il \u0259rzind\u0259 s\u0259nayed\u0259 m\u0259hsul istehsal\u0131n\u0131n h\u0259cmi 4,0 milyard manatdan 86,4 milyard manata \u00e7at\u0131b. S\u0259naye m\u0259hsulunun \u00fcmumi h\u0259cmind\u0259 \u00f6z\u0259l sektorun pay\u0131 2002-ci ild\u0259 54,9% oldu\u011fu halda, 2022-ci ild\u0259 87,6% t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/Picture6_1702535085.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>2002-2022-ci ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259nin qeyri-neft-qaz s\u0259nayesind\u0259 istehsal\u0131n h\u0259cmi 1,6 milyard manatdan 17,7 milyard manata \u00e7at\u0131b ki, bu da 4,3 d\u0259f\u0259 real art\u0131mdan x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n<p>S\u0259nayenin inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259lmi\u015f \u0259h\u0259miyy\u0259tli mexanizml\u0259rd\u0259n biri d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 s\u0259naye zonalar\u0131n\u0131n &#8211; s\u0259naye parklar\u0131 v\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00d6lk\u0259d\u0259 7 s\u0259naye park\u0131 &#8211; Sumqay\u0131t Kimya, Balaxan\u0131, Ming\u0259\u00e7evir, Qarada\u011f, Pirallah\u0131, A\u011fdam v\u0259 C\u0259bray\u0131l rayonunda \u201cAraz Vadisi \u0130qtisadi Zonas\u0131\u201d s\u0259naye parklar\u0131, 5 s\u0259naye m\u0259h\u0259ll\u0259si &#8211; Neft\u00e7ala, Masall\u0131, Hac\u0131qabul, Sabirabad v\u0259 \u015e\u0259rur s\u0259naye m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>S\u0259naye zonalar\u0131nda \u00fcmumilikd\u0259 10,23 milyard manatl\u0131q m\u0259hsul istehsal edilib ki, bunun 3,35 milyard manatl\u0131q hiss\u0259si ixrac olunub. Cari ilin I yar\u0131s\u0131nda s\u0259naye zonalar\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n 1,4 milyard manatl\u0131q m\u0259hsul sat\u0131l\u0131b ki, bunun da 33,2%-i, y\u0259ni 470,6 milyon manatl\u0131q hiss\u0259si ixrac\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>2023-c\u00fc ilin I yar\u0131s\u0131nda s\u0259naye zonalar\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259 s\u0259nayesinin qeyri-neft sektorunda x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi 16,5 faiz, qeyri-neft s\u0259naye m\u0259hsullar\u0131n\u0131n ixrac\u0131nda is\u0259 20,7 faiz (470,6 milyon manat) olub. S\u0259naye zonalar\u0131nda istehsal edil\u0259n m\u0259hsullar 50-d\u0259n art\u0131q \u00f6lk\u0259y\u0259 ixrac olunur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/1695802984_6d65514b60d9f46730cfd37ecd017bab_1702467703.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Sahibkarlar\u0131n biznes f\u0259aliyy\u0259tini stimulla\u015fd\u0131ran, onlar\u0131n vergi v\u0259 g\u00f6mr\u00fck g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri \u0259ld\u0259 etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaradan v\u0259 2016-c\u0131 ild\u0259n t\u0259tbiq edil\u0259n investisiya t\u0259\u015fviqi mexanizmi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 7 ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 583 layih\u0259 t\u0259\u015fviq olunub. Layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 iqtisadiyyata 5,6 milyard manatdan art\u0131q investisiya yat\u0131r\u0131lmas\u0131, 38,6 mind\u0259n \u00e7ox i\u015f yerinin yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. \u0130ndiy\u0259d\u0259k d\u0259y\u0259ri 1,8 milyard manatdan art\u0131q olan texnika, texnoloji avadanl\u0131q v\u0259 qur\u011fular g\u00fcz\u0259\u015ftli \u015f\u0259rtl\u0259rl\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 idxal edilib v\u0259 m\u00fcasir istehsal sah\u0259l\u0259ri qurulub. T\u0259\u015fviq edilmi\u015f layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 yeni m\u0259hsullar istehsal ed\u0259n m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Prezidentin 20 dekabr 2022-ci il tarixli F\u0259rman\u0131 il\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259si n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla investisiya t\u0259\u015fviqi mexanizmi t\u0259kmill\u0259\u015fdirilib. \u0130nvestisiya t\u0259\u015fviqi s\u0259n\u0259di 2023-c\u00fc ilin 1 yanvar tarixind\u0259n 3 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 s\u0259naye m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri, aqroparklar, turizm v\u0259 rekreasiya zonalar\u0131 v\u0259 m\u00fcvafiq \u0259razil\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n layih\u0259l\u0259r\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 strateji layih\u0259l\u0259r\u0259 verilir. Yeni meyarlara ekoloji n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli olan tullant\u0131lar\u0131n t\u0259krar emal\u0131 f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259si \u0259lav\u0259 olunub, turizm istiqam\u0259tli f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259l\u0259ri geni\u015fl\u0259ndirilib. Mexanizm \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 layih\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 idxal olunan texnika, texnoloji avadanl\u0131q v\u0259 qur\u011fular\u0131n \u0259hat\u0259 dair\u0259sinin d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 mal m\u00f6vqel\u0259rinin siyah\u0131s\u0131 t\u0259sdiq edilib. Haz\u0131rda strateji layih\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 istiqam\u0259tl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u018frzaq m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131n\u0131n artmas\u0131nda, \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259minetm\u0259 s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sind\u0259 aqroparklar effektiv mexanizml\u0259rd\u0259ndir. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131na \u0259sas\u0259n aqroparklar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 z\u0259ruri xarici infrastrukturun d\u00f6vl\u0259t v\u0259saiti hesab\u0131na qurulmas\u0131, g\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259rin v\u0259 investisiya t\u0259\u015fviqi s\u0259n\u0259dl\u0259rinin verilm\u0259si yolu il\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nir. \u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 respublikan\u0131n 32 rayonu \u00fczr\u0259 239,3 min hektar \u0259razid\u0259 \u00fcmumi layih\u0259 d\u0259y\u0259ri 2,4 milyard manat olan 51 aqropark\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilib. H\u0259min aqroparklardan 46-s\u0131 art\u0131q f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b, dig\u0259rl\u0259rind\u0259 is\u0259 layih\u0259l\u0259ndirm\u0259 v\u0259 ya tikinti i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r. Aqroparklar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na indiy\u0259d\u0259k sahibkarlar t\u0259r\u0259find\u0259n 1,5 milyard manatdan \u00e7ox investisiya qoyulub. \u0130nnovativ texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi n\u0259tic\u0259sind\u0259 aqroparklarda h\u0259r hektara d\u00fc\u015f\u0259n orta m\u0259hsuldarl\u0131q respublika \u00fczr\u0259 orta g\u00f6st\u0259ricini t\u0259qrib\u0259n 2 d\u0259f\u0259 \u00fcst\u0259l\u0259yib.<\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n d\u0259st\u0259k t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 2003-2022-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 iqtisadi art\u0131m\u0131n sah\u0259vi h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259si olan qeyri-neft-qaz s\u0259nayesind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r real olaraq 4,7 d\u0259f\u0259 art\u0131b.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/Picture7_1702535248.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u201cYa\u015f\u0131l iqtisadiyyat\u201da ke\u00e7id v\u0259 \u201cya\u015f\u0131l texnologiya\u201dlar\u0131n t\u0259tbiqi istiqam\u0259tind\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259nayenin strukturunun yenil\u0259nm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 add\u0131mlar at\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong><em>R\u0259q\u0259msal iqtisadiyyat inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn f\u00fcrs\u0259tl\u0259r yarad\u0131r<\/em><\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131nda s\u00fcr\u0259tli r\u0259q\u0259msalla\u015fma v\u0259 bu x\u00fcsusda m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli art\u0131m\u0131 keyfiyy\u0259tli inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn f\u00fcrs\u0259tl\u0259r yarad\u0131r. Bu bax\u0131mdan, d\u00f6vl\u0259t r\u0259q\u0259msal infrastrukturun t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 investisiya qoyulu\u015funu art\u0131r\u0131b. R\u0259q\u0259msal iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 strategiyan\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 t\u0259tbiqi, inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259nziml\u0259yici mexanizmin, \u0259lveri\u015fli infrastrukturun yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bununla yana\u015f\u0131, innovativ texnologiyalar\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131 olan insan kapital\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 da z\u0259ruridir v\u0259 bu sah\u0259y\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilir. R\u0259q\u0259msal texnologiyalar\u0131n iqtisadiyyat\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rind\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 dig\u0259r sferalarda t\u0259tbiqi dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf drayverl\u0259rinin h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259tirilm\u0259sini, \u00f6lk\u0259mizin yeni qlobal trendl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc S\u0259naye \u0130nqilab\u0131n\u0131n T\u0259hlili v\u0259 Koordinasiya M\u0259rk\u0259zi d\u0259 m\u0259hz yeni reall\u0131qlar \u015f\u0259raitind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin m\u00f6vqeyini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, qabaqc\u0131l texnoloji imkanlardan maksimum yararlanmaq m\u0259qs\u0259din\u0259 xidm\u0259t edir. M\u0259rk\u0259z r\u0259q\u0259msal iqtisadiyyat \u00fczr\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131n, t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin, strategiyalar\u0131n, layih\u0259l\u0259rin t\u0259hlili v\u0259 koordinasiyas\u0131 \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p><strong><em>Rayonlar m\u00fcasirl\u0259\u015fir<\/em><\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/1697384299_3e4f2bbc21c1af45b2b293fd65424319_1702467728.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Paytaxtla regionlar aras\u0131nda inki\u015faf f\u0259rqini aradan qald\u0131rma\u011fa hesablanm\u0131\u015f Regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqramlar\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 infrastrukturun yenil\u0259nm\u0259si, rayonlar\u0131n simas\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. B\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 istehsal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin dir\u00e7\u0259li\u015fi v\u0259 yeni s\u0259naye obyektl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131, yerli resurslardan istifad\u0259nin s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, aqrar sektorun m\u00fcxt\u0259lif d\u0259st\u0259k mexanizml\u0259ri v\u0259 innovativ \u00fcsullarla inki\u015faf etdirilm\u0259si, m\u00fcasir infrastrukturun, yeni i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 d\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131n\u0131n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u0259sas nailiyy\u0259tl\u0259r s\u0131ras\u0131nda qeyd edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259 4 d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 \u00fczr\u0259 regionlara yat\u0131r\u0131lm\u0131\u015f investisiyalar\u0131n h\u0259cmi 104 milyard manat t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>2022-ci ild\u0259 regionlar \u00fczr\u0259 m\u0259hsul burax\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n nominal h\u0259cmi 2003-c\u00fc il\u0259 nisb\u0259t\u0259n 13,5 d\u0259f\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcb, \u0259halinin nominal g\u0259lirl\u0259ri is\u0259 10,5 d\u0259f\u0259 art\u0131b. 2004-c\u00fc ild\u0259n b\u0259ri regionlarda 1,8 milyondan \u00e7ox yeni i\u015f yeri v\u0259 52 mind\u0259n art\u0131q yeni m\u00fc\u0259ssis\u0259 yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>2004-2022-ci ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 60-dan \u00e7ox yeni elektrik stansiyas\u0131 istismara verilib. Elektrik enerjisinin 76%-i regionlarda istehsal edilir. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan elektrik enerjisini idxal ed\u0259n \u00f6lk\u0259d\u0259n ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilib. Regionlarda qazla\u015fd\u0131rman\u0131n s\u0259viyy\u0259si 94%-i \u00f6t\u00fcb, fasil\u0259siz i\u00e7m\u0259li su alan \u0259hali \u00fczr\u0259 g\u00f6st\u0259rici 9%-d\u0259n 73%-\u0259 \u00e7at\u0131b. Bu ill\u0259rd\u0259 9 hava liman\u0131 tikilib v\u0259 yenid\u0259n qurulub. La\u00e7\u0131n hava liman\u0131n\u0131n tikintisi is\u0259 davam edir. H\u0259min m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u0259sas hiss\u0259si b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 aid olmaqla 3.600-d\u0259n \u00e7ox m\u0259kt\u0259b, 760-a yax\u0131n tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259si tikilib v\u0259 ya t\u0259mir olunub, 43 Olimpiya \u0130dman Kompleksi tikilib, \u00e7oxlu sayda k\u00f6rp\u00fc v\u0259 tunell\u0259r, yollar istifad\u0259y\u0259 verilib. \u0130stehsal v\u0259 s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin \u00e7oxu b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 aiddir. Haz\u0131rlanan n\u00f6vb\u0259ti d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 da regionlar\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131n m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na hesablan\u0131b.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131na \u0259sas\u0259n, Nax\u00e7\u0131van\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na dair proqram v\u0259 strateji layih\u0259l\u0259rin icras\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131b ki, bu da regionda rifah\u0131n y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259, biznes f\u0259aliyy\u0259tinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 m\u00fcnbit \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/p>\n<p><strong><em>Azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259r \u00f6lk\u0259nin iqtisadi potensial\u0131n\u0131 daha da art\u0131racaq<\/em><\/strong><\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/1697384290_bf72c3ebd25e6c0457ea353623c84651_1702470112.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Azad edilmi\u015f torpaqlar\u0131n dir\u00e7\u0259li\u015fi v\u0259 reinteqrasiyas\u0131 \u00fcmumilikd\u0259 \u00f6lk\u0259nin iqtisadi potensial\u0131n\u0131n artmas\u0131na geni\u015f imkanlar v\u0259d edir. \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rin\u0259 B\u00f6y\u00fck Qay\u0131d\u0131\u015fa dair I D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dn\u0131n u\u011furla icras\u0131 bu bax\u0131mdan b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r. B\u00f6lg\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n 2021-ci ild\u0259n bu g\u00fcn\u0259d\u0259k 12 milyard manata yax\u0131n v\u0259sait ayr\u0131l\u0131b. Bununla yana\u015f\u0131, b\u0259rpa v\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259rin\u0259 \u00f6z\u0259l investisiya c\u0259lb olunmas\u0131 \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259rd\u0259ndir. \u0130nvestisiya c\u0259lbi il\u0259 sahibkarl\u0131q f\u0259aliyy\u0259tinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, m\u0259hsuldar \u0259rzaq istehsal\u0131na \u0259saslanan dayan\u0131ql\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin t\u0259tbiqi, turizmin t\u0259\u015fviqi v\u0259 dig\u0259r t\u0259dbirl\u0259r ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilir. B\u00f6lg\u0259d\u0259 yeni istehsal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131, m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun t\u0259min olunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 buraya yerli v\u0259 xarici investorlar\u0131n c\u0259lbi istiqam\u0259tind\u0259 d\u0259st\u0259k t\u0259dbirl\u0259ri x\u00fcsusi qeyd edilm\u0259lidir. B\u00f6lg\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli investisiya m\u00fchiti yarad\u0131l\u0131b. \u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 istehsal f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan rezidentl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn idxal olunan texnika, texnoloji avadanl\u0131q v\u0259 qur\u011fular, habel\u0259 xammal v\u0259 materiallar \u018fDV v\u0259 g\u00f6mr\u00fck r\u00fcsumlar\u0131ndan azad edilib. Regionda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n sahibkarl\u0131q subyektl\u0259ri m\u0259nf\u0259\u0259t (g\u0259lir), torpaq, \u0259mlak v\u0259 sad\u0259l\u0259\u015fdirilmi\u015f vergid\u0259n d\u0259 azad olunub. Sahibkarlar\u0131n maliyy\u0259y\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkanlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 kreditl\u0259r\u0259 d\u00f6vl\u0259t z\u0259man\u0259tinin verilm\u0259si v\u0259 faizl\u0259rin subsidiyala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 elektron platforma haz\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n<p>Qlobal iqtisadiyyatda \u201cya\u015f\u0131lla\u015fma v\u0259 karbonsuzla\u015fma\u201d meyll\u0259ri qeyri-resurs iqtisadiyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar yarad\u0131r. Bu bax\u0131mdan, Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun \u0259h\u0259miyy\u0259tli potensial\u0131 var v\u0259 bu, xarici investorlar\u0131n mara\u011f\u0131n\u0131 c\u0259lb edir. Art\u0131q bu sah\u0259d\u0259 xarici investisiyal\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 add\u0131mlar at\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Reinteqrasiya kompleks xarakter da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 \u0259razil\u0259rin iqtisadi dir\u00e7\u0259li\u015fi il\u0259 yana\u015f\u0131, sosial inki\u015faf da diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. Burada ya\u015fay\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn rahat \u015f\u0259rait t\u0259min edilir, sosial m\u00fcdafi\u0259nin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, xidm\u0259tl\u0259rin qabaqc\u0131l standartlara uy\u011fun t\u0259min olunmas\u0131 v\u0259 m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun art\u0131r\u0131lmas\u0131na m\u00fch\u00fcm diqq\u0259t yetirilir. Art\u0131q soyda\u015flar\u0131m\u0131z azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 sal\u0131nan yeni ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131blar. \u201cA\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\u201d, \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd\u201d v\u0259 \u201cya\u015f\u0131l enerji zonas\u0131\u201d konsepsiyalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi b\u00f6lg\u0259d\u0259 rahat v\u0259 m\u00fcasir h\u0259yat \u015f\u0259raitini t\u0259min edir.<\/p>\n<p><strong><em>\u201cK\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131\u201d il\u0259 m\u00fcbariz\u0259<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u0130qtisadi \u015f\u0259ffafla\u015fma, biznes m\u00fchitinin c\u0259lbediciliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, \u201ck\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131\u201dn\u0131n minimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, haqs\u0131z r\u0259qab\u0259tin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, intizaml\u0131 biznes \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fchitin t\u0259min edilm\u0259si vergi siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259ridir. Son bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259 biznes f\u0259aliyy\u0259tinin v\u0259 g\u0259lirl\u0259rin leqalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 kontekstind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 olunub. \u018fg\u0259r 2018-ci il\u0259, y\u0259ni vergi sistemind\u0259 \u201cyeni keyfiyy\u0259t ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131\u201d adland\u0131ra bil\u0259c\u0259yimiz d\u00f6vr\u00fcn \u0259vv\u0259lin\u0259 qay\u0131tsaq, son ill\u0259rd\u0259 ist\u0259r vergi sistemind\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 biznes-d\u00f6vl\u0259t m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 v\u0259 biznesin f\u0259aliyy\u0259ti kontekstind\u0259 b\u00f6y\u00fck d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik.<\/p>\n<p>2022-ci ild\u0259 ilk d\u0259f\u0259 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sin\u0259 15,5 milyard manat h\u0259cmind\u0259 vergi daxilolmas\u0131 t\u0259min edilib. \u018fg\u0259r d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sin\u0259 vergi daxilolmalar\u0131n\u0131n h\u0259cmini 2002-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259 ets\u0259k, iqtisadiyyat\u0131m\u0131zla yana\u015f\u0131, d\u00f6vl\u0259timizin maliyy\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fcd\u00fcy\u00fcn\u00fcn \u015fahidi ola bil\u0259rik. Bel\u0259 ki, 2002-ci ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 vergi daxilolmalar\u0131nda art\u0131m 23 d\u0259f\u0259y\u0259 yax\u0131n, qeyri-neft-qaz sektorundan daxilolmalar is\u0259 23,4 d\u0259f\u0259y\u0259d\u0259k art\u0131b. Regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259n daxilolmalar son 20 il \u0259rzind\u0259 35,8 d\u0259f\u0259 art\u0131b. Vergi daxilolmalar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli art\u0131m\u0131 \u00f6lk\u0259mizin maliyy\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u0259st\u0259k olub.<\/p>\n<p>\u0130qtisadi art\u0131m i\u015fg\u00fczar aktivliyin v\u0259 sahibkarlar\u0131n say\u0131n\u0131n ild\u0259n-il\u0259 artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. \u018fg\u0259r 2002-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 c\u0259mi 180 min\u0259 yax\u0131n sahibkarl\u0131q subyekti m\u00f6vcud idis\u0259, 2022-ci ilin sonuna qeydiyyatda olan vergi \u00f6d\u0259yicil\u0259rinin say\u0131 1,4 milyondan \u00e7ox olub, aktiv vergi \u00f6d\u0259yicil\u0259rinin say\u0131 is\u0259 \u00f6t\u0259n ilin sonuna 712 min t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>\u018fm\u0259k bazar\u0131n\u0131n \u201ca\u011fard\u0131lmas\u0131\u201d m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u0259m\u0259k haqlar\u0131 \u00fczr\u0259 2019-cu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259n t\u0259tbiq olunan vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri say\u0259sind\u0259 qeyri-neft \u00f6z\u0259l sektorunda \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin say\u0131 h\u0259min d\u00f6vrl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 340 mind\u0259n \u00e7ox art\u0131b. Bu, islahat\u0131n ortam\u00fcdd\u0259tli d\u00f6vrd\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259liliyin\u0259 d\u0259lal\u0259t edir. \u018fm\u0259k m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin say\u0131n\u0131n artmas\u0131 il\u0259 \u0259m\u0259khaqq\u0131 fondunun b\u00f6y\u00fcm\u0259si sosial s\u0131\u011forta haqlar\u0131n\u0131n y\u0131\u011f\u0131m bazas\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Qeyri-neft-qaz \u00f6z\u0259l sektorun \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259l\u0259rind\u0259 pay\u0131 islahat\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131nda olan 38,5%-d\u0259n 49,8%-\u0259 y\u00fcks\u0259lib.<\/p>\n<p>Qar\u015f\u0131dak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 vergi sah\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259r, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, iqtisadi t\u0259\u015fviq, effektiv n\u0259zar\u0259t, r\u0259q\u0259msalla\u015fma prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda realla\u015fd\u0131r\u0131lacaq. \u0130qtisadi diversifikasiya v\u0259 investisiyalar\u0131n c\u0259lbind\u0259 vergi siyas\u0259tinin t\u0259nziml\u0259yici rolu davam etdiril\u0259c\u0259k. \u201cK\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131\u201d il\u0259 sistemli m\u00fcbariz\u0259 yen\u0259 \u0259sas prioritet olaraq qal\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/72e7e22d435ad36ef1b4862ca6870658_9281977_1702470156.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>D\u00f6vl\u0259t \u0259mlak\u0131n\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si v\u0259 \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259 proqramlar\u0131n\u0131n icras\u0131<\/em><\/strong><\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t \u0259mlak\u0131n\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si v\u0259 \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259 proqramlar\u0131n\u0131n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesi m\u00fcasir t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r \u0259sas\u0131nda optimalla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. \u018fsas prioritet \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259nin sosial \u0259dal\u0259t prinsipi r\u0259hb\u0259r tutulmaqla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, proses\u0259 geni\u015f maliyy\u0259 imkanlar\u0131na v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik investorlar\u0131n c\u0259lbidir. 2003-c\u00fc ild\u0259n sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirm\u0259 prosesi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 23 mind\u0259n art\u0131q ki\u00e7ik m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 obyekt \u00f6z\u0259l m\u00fclkiyy\u0259t\u0259 ke\u00e7ib. Orta v\u0259 iri d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin bazas\u0131nda yarad\u0131lm\u0131\u015f 1600-\u0259 yax\u0131n a\u00e7\u0131q s\u0259hmdar c\u0259miyy\u0259tind\u0259n 1100-\u0259 yax\u0131n\u0131 m\u0259hz h\u0259min d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirilib. T\u0259kc\u0259 investisiya m\u00fcsabiq\u0259l\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirilmi\u015f m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r\u0259 900 milyon AB\u015e dollar\u0131na yax\u0131n investisiya yat\u0131r\u0131l\u0131b, r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli v\u0259 ixracy\u00f6n\u00fcml\u00fc, h\u0259m\u00e7inin idxal\u0131 \u0259v\u0259zl\u0259y\u0259n bir s\u0131ra m\u0259hsullar\u0131n istehsal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn imkan yarad\u0131l\u0131b. D\u00f6vl\u0259t \u0259mlak\u0131n\u0131n \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu d\u00f6vrd\u0259 300 mind\u0259n art\u0131q i\u015f yeri a\u00e7\u0131l\u0131b, 220 mind\u0259n \u00e7ox \u015f\u0259xs s\u0259hm sahibi olub. \u00dcDM-d\u0259 \u00f6z\u0259l sektorun pay\u0131n\u0131n \u00e7oxalmas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t \u0259mlak\u0131n\u0131n \u00f6z\u0259ll\u0259\u015fdirilm\u0259sinin m\u00fch\u00fcm rolu var.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin korporativ idar\u0259etm\u0259 prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259ti, iqtisadi effektivliyin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 iqtisadi inki\u015fafa t\u00f6hf\u0259dir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 yarad\u0131lan Az\u0259rbaycan \u0130nvestisiya Holdinqin\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin idar\u0259\u00e7iliyinin h\u0259val\u0259 olunmas\u0131, m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 yarad\u0131lan m\u00fc\u015fahid\u0259 \u015furalar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin optimal t\u0259nziml\u0259nm\u0259si &#8211; m\u0259suliyy\u0259tin b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si, hesabatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n t\u0259min edilm\u0259si d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin iqtisadi dividendl\u0259rini art\u0131r\u0131b, z\u0259r\u0259rd\u0259n m\u0259nf\u0259\u0259t\u0259 ke\u00e7m\u0259y\u0259, b\u00fcdc\u0259y\u0259 \u00f6d\u0259m\u0259l\u0259r ed\u0259n kommersiya \u0259sasl\u0131 strukturlara \u00e7evrilm\u0259y\u0259 \u0259sasl\u0131 z\u0259min yarad\u0131b.<\/p>\n<p>Bu ilin 6 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 is\u0259 artan tendensiya qorunmaqla d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin \u00fcmumi d\u00f6vriyy\u0259si 44 milyard manatdan y\u00fcks\u0259k olmaqla, toplam \u0259m\u0259liyyat m\u0259nf\u0259\u0259ti t\u0259qrib\u0259n 5,5 milyard manat t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>Yeni idar\u0259etm\u0259 metodu h\u0259m d\u0259 iri d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6z\u0259l investisiyalar\u0131n c\u0259lbini asanla\u015fd\u0131r\u0131r. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6z\u0259l investisiyalar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan S\u0259r\u0259ncam\u0131 \u0259sas\u0131nda m\u00fch\u00fcm sektorlar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n iri d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259 institusional islahatlar davam etdiril\u0259c\u0259k v\u0259 onlarda d\u00f6vl\u0259tin i\u015ftirak pay\u0131 t\u0259dric\u0259n azald\u0131lacaq. Kapital bazarlar\u0131n\u0131n canland\u0131r\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yaradacaq bu yenilik d\u00f6vl\u0259t m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin idar\u0259 edilm\u0259sind\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n i\u015ftirak\u0131n\u0131 v\u0259 h\u0259min m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r\u0259 \u00f6z\u0259l investisiyalar\u0131n yat\u0131r\u0131lmas\u0131 imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndir\u0259c\u0259k. \u018fld\u0259 olunacaq t\u0259cr\u00fcb\u0259nin dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n t\u0259s\u0259rr\u00fcfat subyektl\u0259rin\u0259 d\u0259 t\u0259tbiqi g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p>\u0130qtisadiyyat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 d\u00f6vl\u0259t-\u00f6z\u0259l sektor t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 \u00f6z\u0259l sektorun iqtisadi inki\u015fafda rolunun art\u0131r\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, qabaqc\u0131l t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 \u0259saslanan yeni qanunun q\u0259bul edilm\u0259si d\u0259 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m k\u0259sb edir. Qanunun t\u0259tbiqi il\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131nda investisiya f\u0259all\u0131\u011f\u0131n\u0131n h\u0259m dinamikas\u0131, h\u0259m d\u0259 keyfiyy\u0259tind\u0259 yeni bir s\u0259hif\u0259 a\u00e7\u0131l\u0131b. Bu g\u00fcn d\u00f6vl\u0259t-\u00f6z\u0259l sektor t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 innovativ v\u0259 prioritet layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015flan\u0131b.<\/p>\n<p>\u015e\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 dig\u0259r add\u0131m 14 iyul 2023-c\u00fc il tarixind\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cD\u00f6vl\u0259t sat\u0131nalmalar\u0131 haqq\u0131nda\u201d Qanunun imzalanmas\u0131d\u0131r. Yeni qanun d\u00f6vl\u0259t sat\u0131nalmalar\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 intizaml\u0131l\u0131q s\u0259viyy\u0259sini art\u0131rma\u011f\u0131, \u00e7eviklik t\u0259l\u0259bl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alma\u011f\u0131, d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si v\u0259saitl\u0259rind\u0259n q\u0259na\u0259tli istifad\u0259ni v\u0259 elektron sat\u0131nalmalara ke\u00e7idi t\u0259min etm\u0259yi, n\u0259zar\u0259t imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yir.<\/p>\n<p>Sa\u011flam r\u0259qab\u0259t \u00f6lk\u0259d\u0259 iqtisadi inki\u015faf\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259ndir. \u018fdal\u0259tli r\u0259qab\u0259td\u0259n, qiym\u0259tl\u0259rin azalmas\u0131ndan, m\u0259hsul \u00e7e\u015fidinin geni\u015fl\u0259nm\u0259sind\u0259n t\u0259kc\u0259 sahibkarlar, d\u00f6vl\u0259t deyil, h\u0259m d\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar, sad\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar qazan\u0131rlar. Bu bax\u0131mdan R\u0259qab\u0259t M\u0259c\u0259ll\u0259sinin q\u0259bul olunmas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00f6z\u0259l sektorun inki\u015faf\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n \u0259lveri\u015fli biznes m\u00fchitinin inki\u015faf etdirilm\u0259sin\u0259 imkan yaradacaq, inhisar\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na, yerli t\u0259s\u0259rr\u00fcfat subyektl\u0259rinin daxili v\u0259 xarici bazarlarda r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tliliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131na, d\u00f6vl\u0259tin iqtisadi t\u0259nziml\u0259m\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259, iqtisadi art\u0131m v\u0259 inki\u015faf\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259nm\u0259sin\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u00f6hf\u0259 ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259d\u0259 idar\u0259etm\u0259nin insan amili \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259m\u0259rk\u00fczl\u0259\u015fm\u0259si, v\u0259t\u0259nda\u015flara xidm\u0259tin texnoloji yenilikl\u0259r v\u0259 m\u00fcasir trendl\u0259r \u0259sas\u0131nda qurulmas\u0131 prinsipl\u0259ri r\u0259hb\u0259r tutulur. V\u0259t\u0259nda\u015flara, o c\u00fcml\u0259d\u0259n sahibkarlara g\u00f6st\u0259ril\u0259n xidm\u0259tl\u0259rin keyfiyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan islahatlara uy\u011fun olaraq, \u0130qtisadiyyat Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n 260-dan \u00e7ox xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rilir. H\u0259min xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n art\u0131q 194-\u00fc elektronla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131 n\u00f6vb\u0259ti b\u00f6y\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f astanas\u0131na g\u0259tirib. Yeni m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf t\u0259dbirl\u0259rinin u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, o c\u00fcml\u0259d\u0259n iqtisadiyyat\u0131n innovativ \u00fcsullarla inki\u015faf etdirilm\u0259si, qeyri-neft sektorunun \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, r\u0259q\u0259msal ekosistemin inki\u015faf\u0131, Qaraba\u011f\u0131n v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zurun b\u0259rpas\u0131, habel\u0259 iqtisadi v\u0259 sosial sah\u0259l\u0259rd\u0259 n\u0259tic\u0259y\u00f6n\u00fcml\u00fc islahatlar\u0131n davam etdirilm\u0259si, \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259, daha y\u00fcks\u0259k sosial-iqtisadi nailiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 art\u0131m\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u0130lham \u018fliyevin 2003-2023 ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n 20 illik r\u0259hb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 g\u00f6mr\u00fck orqanlar\u0131nda m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi, g\u00f6mr\u00fck \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n potensial\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, s\u0259rh\u0259d-burax\u0131l\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rind\u0259 infrastrukturun d\u00fcnya standartlar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131 siyas\u0259ti u\u011furla davam etdirilib.<\/p>\n<p><em><strong>G\u00f6mr\u00fck qanunvericiliyi t\u0259kmill\u0259\u015fdirilir, \u015f\u0259ffafl\u0131q art\u0131r\u0131l\u0131r<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>D\u00f6vl\u0259t G\u00f6mr\u00fck Komit\u0259sind\u0259n \u201c<a class=\"hyperlink\" href=\"https:\/\/apa.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">APA<\/a>-Economics\u201d\u0259 bildirilib ki,\u00a0<\/em>Tarixi \u0130p\u0259k yolu \u00fcz\u0259rind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 beyn\u0259lxalq ticar\u0259t z\u0259ncirinin m\u00fch\u00fcm h\u0259lq\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi &#8220;\u015eimal-C\u0259nub&#8221;, &#8220;\u015e\u0259rq-Q\u0259rb&#8221; d\u0259hlizl\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 y\u00fckl\u0259rin s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 vaxt\u0131nda da\u015f\u0131nmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Haz\u0131rda d\u00fcnyada ged\u0259n qloballa\u015fma prosesinin fonunda \u00f6lk\u0259l\u0259ri, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri beyn\u0259lxalq ticar\u0259t z\u0259ncirinin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n, intensivliyinin t\u0259min olunmas\u0131 v\u0259 asanla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Respublikan\u0131n iqtisadi-ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin co\u011frafiyas\u0131n\u0131n ild\u0259n-il\u0259 geni\u015fl\u0259nm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin idxal-ixrac \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n h\u0259cminin durmadan artmas\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq iqtisadi sistem\u0259 inteqrasiya prosesi g\u00f6mr\u00fck i\u015fi sah\u0259sind\u0259 qabaqc\u0131l t\u0259cr\u00fcb\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259nin qo\u015fuldu\u011fu beyn\u0259lxalq konvensiyalar\u0131n m\u00fcdd\u0259alar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 g\u00f6mr\u00fck qanunvericiliyinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sini, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bu sah\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm olan G\u00f6mr\u00fck M\u0259c\u0259ll\u0259sinin q\u0259bul edilm\u0259sini z\u0259ruri edib. Art\u0131q Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6mr\u00fck qanunvericiliyinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 g\u00f6mr\u00fck i\u015fi sah\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq standartlar\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si v\u0259 onlar\u0131n t\u0259tbiq edilm\u0259si i\u015finin davam etdirilm\u0259si, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n &#8220;Yeni Qon\u015fuluq Siyas\u0259ti&#8221; \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 2006-c\u0131 ild\u0259 q\u0259bul edilmi\u015f &#8220;Az\u0259rbaycan-Avropa \u0130ttifaq\u0131 F\u0259aliyy\u0259t Plan\u0131&#8221;n\u0131n &#8220;Az\u0259rbaycan g\u00f6mr\u00fck xidm\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259tinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si&#8221; il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131n yerin\u0259 yetirilm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin, &#8220;G\u00f6mr\u00fck prosedurlar\u0131n\u0131n sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 uzla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda&#8221; Beyn\u0259lxalq Konvensiyan\u0131n m\u00fcdd\u0259alar\u0131n\u0131n (Kioto Konvensiyas\u0131) v\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya G\u00f6mr\u00fck T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n &#8220;Beyn\u0259lxalq Ticar\u0259tin Asanla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fczr\u0259 \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Standartlar\u0131&#8221;n\u0131n milli g\u00f6mr\u00fck qanunvericiliyind\u0259 \u0259ks etdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 2011-ci il 24 iyun tarixli 164-IVQ n\u00f6mr\u0259li Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunu &#8211; yeni G\u00f6mr\u00fck M\u0259c\u0259ll\u0259si q\u0259bul edilib.<\/p>\n<p>2003-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya G\u00f6mr\u00fck T\u0259\u015fkilat\u0131 Regional T\u0259dris M\u0259rk\u0259zi v\u0259 Kinoloji M\u0259rk\u0259z istifad\u0259y\u0259 verilib. 2006-c\u0131 ild\u0259 D\u00f6vl\u0259t G\u00f6mr\u00fck Komit\u0259sind\u0259 \u0130nformasiya-Sor\u011fu M\u0259rk\u0259zi v\u0259 m\u00fcasir Server Xidm\u0259ti istifad\u0259y\u0259 verilib, 2011-ci ild\u0259 is\u0259 \u00dcGT-nin Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Potensial\u0131n G\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u00fczr\u0259 Avropa Regional ofisi a\u00e7\u0131l\u0131b. 2014-c\u00fc ild\u0259 Hava N\u0259qliyyat\u0131nda Ba\u015f G\u00f6mr\u00fck \u0130dar\u0259sind\u0259 &#8220;H\u0259d\u0259f&#8221; M\u0259rk\u0259zi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r m\u0259kan\u0131nda m\u00f6vqel\u0259rini durmadan m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir. G\u00f6mr\u00fck i\u015fi sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan 130-dan \u00e7ox s\u0259n\u0259dl\u0259r imzalan\u0131b.<br \/>\nB\u00fcdc\u0259 daxilolmalar\u0131nda x\u00fcsusi pay\u0131 olan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t G\u00f6mr\u00fck Komit\u0259si fiskal sah\u0259d\u0259 qar\u015f\u0131ya qoyulmu\u015f v\u0259zif\u0259 v\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 yerin\u0259 yetirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f b\u00fcdc\u0259 \u00f6hd\u0259likl\u0259rini u\u011furla icra edir.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, cari ilin 9 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 g\u00f6mr\u00fck orqanlar\u0131n\u0131n x\u0259tti il\u0259 4 milyard 392,78 milyon manat proqnoza qar\u015f\u0131 4 milyard 706,61 milyon manat olmaqla, 318,82 milyon manat art\u0131q v\u0259saitin g\u00f6mr\u00fck orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si t\u0259min edilmi\u015f v\u0259 9 ayl\u0131q b\u00fcdc\u0259 \u00f6hd\u0259liyi 107,14 faiz yerin\u0259 yetirilib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/1700652043_4ae6462159c43d7368f101d81af86092_1702467833.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Rabit\u0259, n\u0259qliyyat v\u0259 y\u00fcks\u0259k texnologiyalar sah\u0259sind\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r r\u0259q\u0259ml\u0259rd\u0259<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Son 20 ild\u0259 Az\u0259rbaycanda rabit\u0259, n\u0259qliyyat v\u0259 y\u00fcks\u0259k texnologiyalar sah\u0259sind\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r olub.<\/p>\n<p>R\u0259q\u0259msal \u0130nki\u015faf v\u0259 N\u0259qliyyat Nazirliyind\u0259n \u201c<a class=\"hyperlink\" href=\"https:\/\/apa.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">APA<\/a>-Economics\u201d\u0259 bildirilib ki, bu m\u00fcdd\u0259td\u0259 20 min kilometrd\u0259n \u00e7ox avtomobil yolu v\u0259 1500 kilometr\u0259 yax\u0131n d\u0259mir yolu yeni tikilib v\u0259 ya \u0259sasl\u0131 t\u0259mir olunub. \u00d6lk\u0259 regional \u0259h\u0259miyy\u0259tli n\u0259qliyyat-logistika v\u0259 ticar\u0259t qov\u015fa\u011f\u0131na \u00e7evrilib v\u0259 \u0259sas ticar\u0259t mar\u015frutlar\u0131ndan b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259kd\u0259dir. N\u0259qliyyat sektorunun b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 xidm\u0259t infrastrukturlar\u0131 modernl\u0259\u015fdirilib, yol t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n yenid\u0259n qurulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilib, \u00e7oxsayl\u0131 yol \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u0259ri, k\u00f6rp\u00fcl\u0259r, tunell\u0259r, yeralt\u0131 v\u0259 yer\u00fcst\u00fc piyada ke\u00e7idl\u0259ri in\u015fa olunub. N\u0259qliyyat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 n\u0259qliyyat park\u0131n\u0131n yenil\u0259nm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131b. TRASEKA, \u015eimal-C\u0259nub kimi iri n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 n\u0259h\u0259ng infrastruktur layih\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilib. Avropa v\u0259 Asiya d\u0259mir yolu \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin birl\u0259\u015fdirilm\u0259sini t\u0259min ed\u0259n Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu 2017-ci ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 verilib. \u015e\u0259rq-Q\u0259rb d\u0259hlizinin \u0259sas alternativi olan Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu mar\u015frutu hesab\u0131na Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n y\u00fck da\u015f\u0131malar\u0131n h\u0259cmi art\u0131b. Regionun m\u00fcasir v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz liman\u0131 hesab edil\u0259n Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Ticar\u0259ti Liman\u0131 2018-ci ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 verilib.<\/p>\n<p>Liman infrastrukturu, limanlar\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 logistika yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b, limanlarda tranzit y\u00fckda\u015f\u0131mas\u0131 \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 nail olunub.<\/p>\n<p>M\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab ver\u0259n v\u0259 2013-c\u00fc ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f Bak\u0131 G\u0259miqay\u0131rma Zavodu \u0259n m\u00fcxt\u0259lif t\u0259yinatl\u0131 g\u0259mil\u0259rin tikintisi, t\u0259miri sah\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Ticar\u0259t Liman\u0131 \u0259razisind\u0259 Azad \u0130qtisadi Zonan\u0131n v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Beyn\u0259lxalq Aeroportu \u0259razisind\u0259 logistika qov\u015fa\u011f\u0131n\u0131n (hub) yarad\u0131lmas\u0131 hesab\u0131na tranzit y\u00fckl\u0259r \u00fczr\u0259 \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r art\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>M\u00fcasir tipli 8 aeroport tikilib v\u0259 ya yenid\u0259n qurularaq beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tli aeroport infrastrukturu yarad\u0131l\u0131b. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 n\u0259qliyyat sisteminin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, n\u0259qliyyat xidm\u0259tl\u0259rinin keyfiyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, ictimai n\u0259qliyyat\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tinin t\u0259nziml\u0259nm\u0259si v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t mar\u015frutlar\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na n\u0259zar\u0259t ed\u0259n N\u0259qliyyat\u0131 \u0130ntellektual \u0130dar\u0259etm\u0259 M\u0259rk\u0259zi yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r (2011-ci il dekabr\u0131n 29-da a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olub). N\u0259qliyyat sah\u0259sind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq sazi\u015fl\u0259r\u0259 qo\u015fulmu\u015f, \u00f6lk\u0259 qanunvericiliyinin qabaqc\u0131l t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 apar\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u0130\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 apar\u0131lan i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259, F\u00fczuli (r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f 26.10.2021) v\u0259 Z\u0259ngilan (20.10.2022) hava limanlar\u0131 in\u015fa edilib, La\u00e7\u0131n (Qor\u00e7u) Hava Liman\u0131nda tikinti i\u015fl\u0259ri davam edir. Horadiz-A\u011fb\u0259nd (110,4 km) v\u0259 B\u0259rd\u0259-A\u011fdam (47,1 km) d\u0259mir yollar\u0131nda tikinti i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r, F\u00fczuli-\u015eu\u015fa (79 km) d\u0259mir yolunun layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259si i\u015fl\u0259ri ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. \u00dcmumi uzunlu\u011fu 177,9 km avtomobil yollar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b, 666,1 km yollarda is\u0259 tikinti i\u015fl\u0259ri davam etdirilir. A\u011fdam v\u0259 F\u00fczuli \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 tikil\u0259c\u0259k avtova\u011fzal kompleksl\u0259rinin layih\u0259l\u0259ndirm\u0259 i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>R\u0259q\u0259msal inki\u015faf sah\u0259sind\u0259 \u0259ld\u0259 olunmu\u015f nailiyy\u0259tl\u0259r\u0259 g\u0259linc\u0259, son 20 ild\u0259 informasiya v\u0259 rabit\u0259 sah\u0259sind\u0259 10 d\u0259f\u0259d\u0259n art\u0131q art\u0131ma nail olunmu\u015f, b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilib. \u0130nformasiya v\u0259 rabit\u0259 sektorunda \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7il\u0259rin say\u0131 32 min n\u0259f\u0259ri ke\u00e7ib. \u0130nformasiya v\u0259 rabit\u0259 sektoru \u00fczr\u0259 orta ayl\u0131q \u0259m\u0259khaqq\u0131 1,500 manat\u0131 ke\u00e7ib. \u00d6lk\u0259d\u0259 telekommunikasiya infrastrukturunun yenil\u0259nm\u0259si layih\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irilib, b\u00fct\u00fcn istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqin\u0259 nail olunub. \u018fhalinin elektron d\u00f6vl\u0259t xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. \u018fhalinin r\u0259q\u0259msal bacar\u0131qlar\u0131 art\u0131r\u0131l\u0131b. Na\u011fds\u0131z \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259rin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn elektron h\u00f6kum\u0259t \u00f6d\u0259ni\u015f sistemi \u2013 \u201cE-gov Pay\u201d yarad\u0131l\u0131b v\u0259 istifad\u0259y\u0259 verilib. 40-dan \u00e7ox d\u00f6vl\u0259t qurumunun 350-d\u0259n art\u0131q xidm\u0259ti \u201cElektron h\u00f6kum\u0259t\u201d portal\u0131nda v\u0259t\u0259nda\u015flara t\u0259qdim olunub. Elektron xidm\u0259tl\u0259r\u0259 artan t\u0259l\u0259bat fonunda e-imzan\u0131n istifad\u0259si t\u0259kmill\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k \u201celektron imza\u201d tokenl\u0259ri yarad\u0131l\u0131b. Az\u0259rbaycanda r\u0259q\u0259msal transformasiyan\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 onlayn xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n istifad\u0259ni t\u0259\u015fviq etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 S\u0130MA ad\u0131 alt\u0131nda bulud \u0259sasl\u0131 yeni n\u0259sil r\u0259q\u0259msal imza istifad\u0259y\u0259 verilib. M\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f \u0130T resurs funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259n Regional Data M\u0259rk\u0259zi istifad\u0259y\u0259 verilib. \u201cD\u00f6vl\u0259t informasiya sisteml\u0259rinin v\u0259 ehtiyatlar\u0131n\u0131n \u201cH\u00f6kum\u0259t buluduna Ke\u00e7id Plan\u0131\u201dn\u0131n icras\u0131 \u00fczr\u0259 100 d\u00f6vl\u0259t qurumu C\u0259nubi Qafqaz regionunda ilk TIER III s\u0259viyy\u0259li m\u00f6vcud Data M\u0259rk\u0259zind\u0259n istifad\u0259 edir. B\u00fct\u00fcn infrastrukturu il\u0259 \u201celektron h\u00f6kum\u0259t\u201d sisteml\u0259ri 2018-ci ild\u0259n etibar\u0259n Data M\u0259rk\u0259zin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcr, d\u00f6vl\u0259t \u0259h\u0259miyy\u0259tli sisteml\u0259r kiberm\u0259kanda m\u00fchafiz\u0259 olunur v\u0259 xidm\u0259tl\u0259r r\u0259q\u0259msalla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. 2018-ci ild\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131na verilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015f yeni n\u0259sil \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259siq\u0259l\u0259rind\u0259 e-ID t\u0259tbiq edilib. \u0130\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259r\u0259 \u201cA\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r\u201d (Smart City) v\u0259 \u201cA\u011f\u0131ll\u0131 k\u0259nd\u201d (Smart Village) konsepsiyalar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla \u0259halinin dayan\u0131ql\u0131 m\u0259skunla\u015fmas\u0131 t\u0259min olunur. \u00d6lk\u0259d\u0259 internetd\u0259n istifad\u0259 v\u0259 bilavasit\u0259 elektron ticar\u0259tin h\u0259cmi d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 y\u00fcks\u0259lib. \u00d6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n internet provayderl\u0259rinin say\u0131 150-ni ke\u00e7ib. \u018fhalinin 88%-i internet, eyni zamanda geni\u015fzolaql\u0131 internet istifad\u0259\u00e7isidir. \u00d6lk\u0259 \u0259halisinin mobil \u015f\u0259b\u0259k\u0259 il\u0259 \u0259hat\u0259 faizi 100%, 3G \u015f\u0259b\u0259k\u0259si \u00fczr\u0259 \u0259hat\u0259 99.8%, 4G \u015f\u0259b\u0259k\u0259si \u00fczr\u0259 \u0259hat\u0259 94% t\u0259\u015fkil edir. H\u0259r 100 n\u0259f\u0259r\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n aktiv mobil geni\u015fzolaql\u0131 internet abun\u0259\u00e7il\u0259rinin say\u0131 80%-i ke\u00e7ib. Y\u00fcks\u0259ks\u00fcr\u0259tli internet \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin \u0259hat\u0259 dair\u0259sinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u201cOnlayn Az\u0259rbaycan\u201d layih\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b. Art\u0131q ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n 50%-d\u0259n \u00e7oxunun y\u00fcks\u0259ks\u00fcr\u0259tli internet xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 t\u0259min edilib. \u0130\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 mobil infrastruktur, fiber-optik kabel \u015f\u0259b\u0259k\u0259si, m\u00fcasir standartlara cavab ver\u0259n telekommunikasiya qov\u015faqlar\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015f, televiziya v\u0259 radio proqramlar\u0131n\u0131n yer\u00fcst\u00fc yay\u0131m\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259r davam etdirilir. \u0130KT sektoruna xarici investorlar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259si v\u0259 potensial xarici investorlarla yerli \u0130T \u015firk\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u201c\u0130T investorlar klubu\u201d v\u0259 yerli ven\u00e7ur fondu yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/18CC6D1F-FE15-462C-A7BC-D41F31B8613C_cx0_cy5_cw0_w1200_r1_1702467884.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>2013-c\u00fc ild\u0259 \u201cAzerspace-1\u201d, 2018-ci ild\u0259 is\u0259 \u201cAzerspace-2\u201d telekommunikasiya peykl\u0259ri orbit\u0259 burax\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>M\u00fcdafi\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, f\u00f6vq\u0259lad\u0259 hallar, t\u0259bii ehtiyatlar\u0131n t\u0259dqiqi, d\u0259niz\u00e7ilik, \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259si, \u015f\u0259h\u0259rsalma, x\u0259rit\u0259\u00e7\u0259km\u0259, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, turizm v\u0259 s. kimi sah\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259n \u201cAzersky\u201d Yerin m\u00fc\u015fahid\u0259 peyki 2014-c\u00fc ild\u0259 orbit\u0259 burax\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>C\u0259nubi Qafqazda ilk d\u0259f\u0259 2004-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131da televiziyan\u0131n r\u0259q\u0259msal s\u0131naq yay\u0131m\u0131na ba\u015flan\u0131l\u0131b v\u0259 2016-c\u0131 ild\u0259n Az\u0259rbaycanda r\u0259q\u0259msal yay\u0131ma ke\u00e7id edilib.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259hali ya\u015fayan \u0259razil\u0259rin 99,8%-i sosial r\u0259q\u0259msal televiziya yay\u0131m\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunur v\u0259 bu proqramlar paytaxtda SD il\u0259 yana\u015f\u0131, HD format\u0131nda da yay\u0131mlan\u0131r. 2019-cu ild\u0259n paytaxtda r\u0259q\u0259msal radio yay\u0131m\u0131na (12 radio proqram) ba\u015flan\u0131l\u0131b. 2022-ci ild\u0259n yerli televiziya proqramlar\u0131n\u0131n peykd\u0259n HD format\u0131nda yay\u0131m\u0131 t\u0259min olunur. 2022-ci il 26-29 mayda t\u0259xmin\u0259n 300 min insan\u0131n ziyar\u0259t etdiyi \u201cTEKNOFEST Az\u0259rbaycan\u201d Aerokosmik v\u0259 Texnologiya Festival\u0131 ke\u00e7irilib. 2023-c\u00fc il 2-6 oktyabrda Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 50 ild\u0259n sonra yenid\u0259n \u201cQlobal \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar v\u0259 imkanlar: kosmosa \u015fans ver\u0259k\u201d \u015f\u00fcar\u0131 alt\u0131nda Beyn\u0259lxalq Astronavtika Konqresi ke\u00e7irilib. Konqres\u0259 rekord sayda &#8211; 95 \u00f6lk\u0259d\u0259n 3600 elmi m\u0259qal\u0259 t\u0259qdim olunub. Bak\u0131 Konqresi \u0259ld\u0259 edilmi\u015f sponsorluq paketl\u0259rinin say\u0131na g\u00f6r\u0259 rekord g\u00f6st\u0259rici qazan\u0131b, 22 \u015firk\u0259t t\u0259dbir\u0259 sponsorluq paketi al\u0131b. Bu, son be\u015f \u00f6lk\u0259d\u0259 Avstraliya, Almaniya, AB\u015e, Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259ri v\u0259 Fransada ke\u00e7irilmi\u015f konqresl\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u0259n y\u00fcks\u0259k g\u00f6st\u0259rici idi. Konqresd\u0259 rekord sayda \u2013 132 \u00f6lk\u0259d\u0259n 5404 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 namin\u0259 informasiya v\u0259 kommunikasiya texnologiyalar\u0131 \u00fczr\u0259 Milli Strategiya (2003-2012-ci ill\u0259r)\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda informasiya c\u0259miyy\u0259tinin inki\u015faf\u0131na dair 2014-2020-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Milli Strategiya\u201d u\u011furla icra edilib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/n9vyx0td1_1_1702467994.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Az\u0259rbaycan Avropaya qaz ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilib<\/em><\/strong><\/p>\n<p>2003-c\u00fc ild\u0259 &#8220;\u015eahd\u0259niz&#8221; yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259si \u00fczr\u0259 M\u0259rh\u0259l\u0259 1 layih\u0259si t\u0259sdiq edilib.<\/p>\n<p>2004-c\u00fc ild\u0259 &#8220;Az\u0259ri-\u00c7\u0131raq-D\u0259rinsulu G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; yataqlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259si \u00fczr\u0259 M\u0259rh\u0259l\u0259 3 t\u0259sdiq edilib. C\u0259nubi Qafqaz Boru K\u0259m\u0259rinin tikintisin\u0259 ba\u015flan\u0131b.<\/p>\n<p>2005-ci ild\u0259 S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131nda xam neftin Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan boru k\u0259m\u0259rin\u0259 vurulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259smi t\u0259dbir ke\u00e7irilib, &#8220;Az\u0259ri Faza 1&#8221; layih\u0259si \u00fczr\u0259 \u201cM\u0259rk\u0259zi Az\u0259ri\u201d yata\u011f\u0131ndan neft hasilat\u0131na ba\u015flan\u0131b.<\/p>\n<p>2006-c\u0131 ild\u0259 &#8220;Az\u0259ri Faza 2&#8221; layih\u0259si \u00fczr\u0259 \u201cQ\u0259rbi Az\u0259ri\u201d yata\u011f\u0131ndan neft hasilat\u0131na ba\u015flan\u0131b. &#8220;Az\u0259ri Faza 2&#8221; layih\u0259si \u00fczr\u0259 \u201c\u015e\u0259rqi Az\u0259ri\u201d yata\u011f\u0131nda neft hasilat\u0131na ba\u015flan\u0131b. C\u0259nubi Qafqaz Boru K\u0259m\u0259rind\u0259n ilk qaz vurulub. May\u0131n 28-d\u0259 Az\u0259rbaycan nefti Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 Ceyhan liman\u0131na \u00e7at\u0131b. \u0130yulun 13-d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Ceyhan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 XXI \u0259srin \u0259n b\u00f6y\u00fck enerji layih\u0259l\u0259ri olan Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan \u018fsas \u0130xrac Boru K\u0259m\u0259rinin t\u0259nt\u0259n\u0259li a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>2007-ci ild\u0259 &#8220;\u015eahd\u0259niz&#8221; yata\u011f\u0131ndan T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qaz\u0131n ilk n\u0259qli h\u0259yata ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>2008-ci ild\u0259 &#8220;G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinsulu hiss\u0259sind\u0259n ilk neft hasil olunub. SOCAR &#8220;Petkim&#8221; neft-kimya kompleksinin 51%-lik s\u0259hmini sat\u0131n alaraq T\u00fcrkiy\u0259 bazar\u0131na daxil olub.<\/p>\n<p>2009-cu ild\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan boru k\u0259m\u0259rinin tutumu g\u00fcnd\u0259lik 1,2 milyon barrel\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>2010-cu ild\u0259 \u201c\u00c7\u0131raq\u201d neft layih\u0259si t\u0259sdiq edilib. \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131 \u00fczr\u0259 Hasilat\u0131n Pay B\u00f6lg\u00fcs\u00fc Sazi\u015finin 2031-ci ild\u0259n 2036-c\u0131 il\u0259d\u0259k uzad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda s\u0259n\u0259d imzalan\u0131b.<\/p>\n<p>Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 1 milyard\u0131nc\u0131 barrel neft da\u015f\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>2010-cu ild\u0259 &#8220;\u00dcmid&#8221; qaz-kondensat yata\u011f\u0131 k\u0259\u015ff edilib. Bu, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan sonra SOCAR-\u0131n \u00f6z imkanlar\u0131 il\u0259 k\u0259\u015ff olunan ilk yataqd\u0131r.<\/p>\n<p>2011-ci ild\u0259 Avropa Komissiyas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan H\u00f6kum\u0259ti aras\u0131nda C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi haqq\u0131nda Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259 imzalan\u0131b. T\u00fcrkiy\u0259nin \u0130zmir \u015f\u0259h\u0259rinin \u018flia\u011fa b\u00f6lg\u0259sind\u0259 \u201cSTAR\u201d neft emal\u0131 zavodunun t\u0259m\u0259li qoyulub. SOCAR Karbamid zavodunun t\u0259m\u0259li qoyulub.<\/p>\n<p>2012-ci ild\u0259 \u0130stanbulda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Ba\u015f naziri R\u0259c\u0259b Tayyib \u018frdo\u011fan\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 \u201cTrans-Anadolu qaz boru k\u0259m\u0259ri\u201d (TANAP) layih\u0259si \u00fczr\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259rin imzalanmas\u0131 m\u0259rasimi ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>2013-c\u00fc ild\u0259 Qafqazda ilk v\u0259 yegan\u0259 olan Metanol zavodu istismara verilib. \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d konsorsiumu \u201c\u015eahd\u0259niz-2\u201d layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 yekun investisiya q\u0259rar\u0131 al\u0131b. \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131ndan hasil olunan qaz\u0131n Avropaya ixrac mar\u015furutu kimi Trans-Adriatik boru k\u0259m\u0259ri (TAP) mar\u015frutu se\u00e7ilib.<\/p>\n<p>2014-c\u00fc ild\u0259 \u201cQ\u0259rbi \u00c7\u0131raq\u201d platformas\u0131ndan neftin hasilat\u0131 ba\u015flan\u0131b.<\/p>\n<p>2015-ci ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Qars \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 TANAP boru k\u0259m\u0259rinin t\u0259m\u0259li qoyulub.<\/p>\n<p>2016-c\u0131 ild\u0259 sentyabr\u0131n 20-d\u0259 SOCAR t\u0259r\u0259find\u0259n ilk d\u0259f\u0259 istiqrazlar sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/i5_1702468224.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>2017-ci ild\u0259 SOCAR-\u0131n \u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259ki t\u00f6r\u0259m\u0259 \u015firk\u0259ti &#8220;SOCAR Energy Holdings\u201d Avstriyan\u0131n p\u0259rak\u0259nd\u0259 yanacaq sat\u0131\u015f\u0131 bazar\u0131na daxil olaraq, &#8220;A1\u201d \u015firk\u0259tin\u0259 m\u0259xsus yanacaqdoldurma m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rini v\u0259 neft ya\u011flar\u0131n\u0131n ticar\u0259ti sah\u0259sind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u201cPronto Oil\u201d \u015firk\u0259tini sat\u0131n al\u0131b. Sentyabr\u0131n 14-d\u0259 \u201cAz\u0259ri\u201d, \u201c\u00c7\u0131raq\u201d yataqlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nilm\u0259si v\u0259 hasilat\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda s\u0259n\u0259d\u0259 d\u00fcz\u0259li\u015f edilib v\u0259 yenid\u0259n i\u015fl\u0259nmi\u015f Sazi\u015f imzalan\u0131b. 2049-cu ilin sonunad\u0259k uzad\u0131lm\u0131\u015f yeni Sazi\u015f\u0259 \u0259sas\u0259n, bp f\u0259aliyy\u0259tini layih\u0259nin operatoru kimi davam etdirir, SOCAR-\u0131n pay\u0131 11,65%-d\u0259n 25%-\u0259 qald\u0131r\u0131l\u0131r, m\u0259nf\u0259\u0259t neftinin is\u0259 75%-i Az\u0259rbaycana \u00e7at\u0131r. Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na 6-c\u0131 n\u0259sil Yar\u0131mdalma \u00fcz\u0259n qazma qur\u011fusu istismara verilib. Noyabr\u0131n 8-d\u0259 Az\u0259rbaycanda 2 milyard\u0131nc\u0131 ton neft hasil edilib. \u201cPetkim\u201d K\u00fcl\u0259k Elektrik Stansiyas\u0131 istismara verilib.<\/p>\n<p>2018-ci ild\u0259 Bak\u0131da S\u0259ng\u0259\u00e7al terminal\u0131nda C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irilib. TANAP boru k\u0259m\u0259rinin T\u00fcrkiy\u0259-G\u00fcrc\u00fcstan s\u0259rh\u0259dind\u0259n \u018fski\u015f\u0259h\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r olan birinci hiss\u0259si istifad\u0259y\u0259 verilib. \u201c\u015eahd\u0259niz-2\u201d layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 TANAP boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 ilk kommersiya qaz\u0131n\u0131n n\u0259qlin\u0259 ba\u015flan\u0131b. \u201cSOCAR Polymer\u201d layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Polipropilen (PP) zavodu istismara verilib. SOCAR-\u0131n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck investisiya layih\u0259si &#8211; \u201cSTAR\u201d neft emal\u0131 zavodunun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irilib. \u201cBulla-d\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131nda SOCAR-\u0131n \u201cNeftqaztikinti\u201d Tresti t\u0259r\u0259find\u0259n in\u015fa edilmi\u015f yeni 12 sayl\u0131 stasionar d\u0259niz \u00f6z\u00fcl\u00fc istismara verilib.<\/p>\n<p>2019-cu il Az\u0259rbaycanda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n v\u0259 qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131na t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n \u201cSOCAR Karbamid\u201d zavodu istismara verilib. \u201cSOCAR Polymer\u201d layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Y\u00fcks\u0259k S\u0131xl\u0131ql\u0131 Polietilen zavodu (YSPE) istismara verilib. Mart ay\u0131ndan s\u0259hml\u0259rinin 70%-i \u201cPetkim\u201d\u0259 m\u0259xsus olan Petlim Konteyner Liman\u0131n\u0131n idar\u0259\u00e7iliyi APMT-d\u0259n &#8220;SOCAR T\u00fcrkiy\u0259&#8221;y\u0259 ke\u00e7dikd\u0259n sonra liman \u201cSOCAR Terminal\u201d kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. Noyabr\u0131n 30-da TANAP-\u0131n Avropa ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>2020-ci il mart\u0131n 19-da SOCAR v\u0259 &#8220;Equinor&#8221; \u015firk\u0259tl\u0259ri \u201cQaraba\u011f\u201d neft yata\u011f\u0131n\u0131n k\u0259\u015ff olundu\u011funu t\u0259sdiq edibl\u0259r. \u201cQaraba\u011f\u201d yata\u011f\u0131 m\u00fcst\u0259qilliyimiz d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 k\u0259\u015ff edilmi\u015f ilk neft yata\u011f\u0131 olaraq tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Mart\u0131n 20-d\u0259 C\u0259nubi Qafqaz Boru K\u0259m\u0259rinin texniki operatorlu\u011fu bp \u015firk\u0259tind\u0259n SOCAR-a ke\u00e7ib. Aprelin 24-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Ab\u015feron rayonunun \u0259razisind\u0259 X\u0131z\u0131 rayonunun A\u011fd\u0259r\u0259 k\u0259ndind\u0259n Sumqay\u0131t \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n magistral qaz k\u0259m\u0259rinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olub. Avqustun 10-da \u201cQaraba\u011f\u201d dayaq bloku d\u0259niz\u0259 yola sal\u0131n\u0131b. Sentyabr\u0131n 19-da \u201cAb\u015feron\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259niz i\u015fl\u0259rinin t\u0259m\u0259lqoyma m\u0259rasimi ke\u00e7irilib. Dekabr\u0131n 31-d\u0259 TAP boru k\u0259m\u0259rinin istismara verilm\u0259si il\u0259 \u201cC\u0259nub Qaz D\u0259hlizi\u201d layih\u0259sinin birinci m\u0259rh\u0259l\u0259si faktiki olaraq tamamlan\u0131b v\u0259 Az\u0259rbaycan qaz\u0131 tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq birba\u015fa Avropa bazar\u0131na n\u0259ql edilib.<\/p>\n<p>2021-ci ild\u0259 \u201c\u015e\u0259f\u0259q-Asiman\u201d yata\u011f\u0131nda ilk qaz-kondensat ehtiyatlar\u0131 a\u015fkar olunub. Yanvar\u0131n 23-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin F\u0259rman\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259tinin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 \u00fcmumi r\u0259hb\u0259rliyi v\u0259 n\u0259zar\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn SOCAR-\u0131n M\u00fc\u015fahid\u0259 \u015euras\u0131 yarad\u0131l\u0131b. Sentyabr\u0131n 5-d\u0259 A\u011fdam \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u201cSOCAR\u201d brendli modul tipli yeni yanacaqdoldurma stansiyas\u0131 istifad\u0259y\u0259 verilib. Sentyabr\u0131n 20-d\u0259 SOCAR t\u0259r\u0259find\u0259n daxili bazar \u00fc\u00e7\u00fcn ikinci d\u0259f\u0259 istiqrazlar burax\u0131l\u0131b. Dekabr\u0131n 20-d\u0259 Gorus-Qafan yolunun Qubadl\u0131 rayonunun Eyvazl\u0131 k\u0259ndind\u0259n ke\u00e7\u0259n hiss\u0259sind\u0259 SOCAR-\u0131n yanacaqdoldurma m\u0259nt\u0259q\u0259sinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olub.<\/p>\n<p>2022-ci il sentyabr\u0131n 21-d\u0259 Xocav\u0259nd rayonunun Hadrut q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 SOCAR-\u0131n yeni modul tipli yanacaqdoldurma stansiyas\u0131 istifad\u0259y\u0259 verilib. Bu m\u0259nt\u0259q\u0259 F\u00fczuli-Hadrut-\u015eu\u015fa avtomobil yolundan istifad\u0259 ed\u0259n avton\u0259qliyyat vasit\u0259si sahibl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli hesab edilir. Dekabr\u0131n 13-d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na Bak\u0131 D\u0259rin \u00d6z\u00fcll\u0259r Zavodunda \u201cAz\u0259ri-M\u0259rk\u0259zi-\u015e\u0259rqi\u201d platformas\u0131n\u0131n dayaq bloku d\u0259niz\u0259 yola sal\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>2023-c\u00fc il fevral\u0131n 20-d\u0259 La\u00e7\u0131n \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 SOCAR-\u0131n yanacaqdoldurma stansiyas\u0131 istifad\u0259y\u0259 verilib. Modul tipli stansiya La\u00e7\u0131n-\u015eu\u015fa yolundan istifad\u0259 ed\u0259n avton\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/2017-06-01-11-24-37jjjjj_1702468246.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>M\u0259hz bu d\u00f6vrd\u0259 \u0259fsan\u0259vi \u201c\u015eahd\u0259niz\u201d qaz-kondensat yata\u011f\u0131 istismara verilib ki, onun potensial\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131 n\u0259inki qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259, h\u0259tta Avropaya qaz ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evirm\u0259y\u0259 imkan verib.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin v\u0259 onun t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olub. Buna nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn C\u0259nubi Qafqaz qaz k\u0259m\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131b, Trans-Anadolu v\u0259 Trans-Adriatik qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri tikilib istifad\u0259y\u0259 verilib. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 ixrac\u0131n\u0131n \u0259hat\u0259 dair\u0259sinin v\u0259 h\u0259cml\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 f\u0259al i\u015f apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u201c\u015eahd\u0259niz\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini r\u0259q\u0259ml\u0259r n\u00fcmayi\u015f etdirir. Bel\u0259 ki, yataq istismara veril\u0259nd\u0259n 01 dekabr 2023-c\u00fc il tarixin\u0259d\u0259k buradan 206,7 mlrd. kubmetr qaz hasil edilib. Bu d\u00f6vrd\u0259 \u201c\u015eahd\u0259niz\u201dd\u0259n hasil edil\u0259n qaz\u0131n 146,4 mlrd. kubmetri ixraca n\u0259ql edilib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/i9_1702468390.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong><em>Bank-maliyy\u0259 sektoru: \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n\u0131n g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n apard\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u0259hlill\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, son 20 ild\u0259 bank-maliyy\u0259 sektorunda da \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verib. Bel\u0259 ki, 2003-2023-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda bank aktivl\u0259rinin \u00fcmumi h\u0259cmi 46 d\u0259f\u0259 artaraq 46.1 milyard manat, banklar\u0131n kredit portfelinin h\u0259cmi 47 d\u0259f\u0259 artaraq 22,5 milyard manat t\u0259\u015fkil edib. Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bank sektorunun depozit bazas\u0131 54 d\u0259f\u0259 artaraq 33 milyard manat, \u0259halinin \u0259man\u0259tl\u0259ri 49 d\u0259f\u0259 artaraq 12.2 milyard manat, \u015firk\u0259tl\u0259rin depozitl\u0259ri is\u0259 58 d\u0259f\u0259 artaraq 20.8 milyard manat olub.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 bank sektorunun kapitalla\u015fmas\u0131 davam edib. C\u0259mi kapital\u0131n h\u0259cmind\u0259 31 d\u0259f\u0259y\u0259 yax\u0131n art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub. Bel\u0259 ki, 188 mln. manatdan ba\u015flayan balans kapital\u0131n\u0131n h\u0259cmi bu g\u00fcn 5.9 mlrd. manata \u00e7at\u0131b.<\/p>\n<p>M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n valyuta ehtiyatlar is\u0259 14 d\u0259f\u0259 v\u0259 ya 9.8 milyard dollar artaraq 10,6 milyard dollar t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Neft Fondunun bu ill\u0259rd\u0259 olan f\u0259aliyy\u0259ti m\u00fcdd\u0259tind\u0259 g\u0259lirl\u0259rinin h\u0259cmi 192,7 mld. AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edib. Fondun x\u0259rcl\u0259ri 137,2 mld. AB\u015e dollar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 olub. D\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sin\u0259 transfertin h\u0259cmi is\u0259 120,3 mld. AB\u015e dollar\u0131 v\u0259 ya \u00fcmumi x\u0259rcl\u0259rin 87,7%-ni t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/apa.az\/storage\/news\/upload\/1697807004_4aff00a8b1c8128da98874c34910e15e_1702468352.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki,\u00a02015-ci ilin 21 fevral v\u0259 21 dekabr devalvasiya q\u0259rarlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f problemli kreditl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, 2019-cu ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev fiziki \u015f\u0259xsl\u0259rin xarici valyutada olan problemli kreditl\u0259rinin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259rman verdi. N\u0259tic\u0259d\u0259, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 850-900 min insan\u0131n kredit problemi d\u00f6vl\u0259tin g\u00fcz\u0259\u015fti il\u0259 h\u0259llini tapd\u0131.<\/p>\n<p><strong>Yekun olaraq qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan 20 il \u0259rzind\u0259 iqtisadi inki\u015faf parametrl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada lider m\u00f6vqey\u0259 malik olub. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu inki\u015faf\u0131n qar\u015f\u0131dak\u0131 ill\u0259rd\u0259 daha da artaca\u011f\u0131n\u0131 \u0259minlikl\u0259 vur\u011fulamaq olar.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\n<div class=\"banner banner-6cdd60ea0045eb7a6ec44c54d29ed402\" data-banner=\"MTg0\">\n<div><ins id=\"revive-0-0\" data-revive-zoneid=\"134\" data-revive-id=\"144e1bb6fa796840b2323709bbb2f595\" data-revive-seq=\"0\" data-revive-loaded=\"1\"><iframe width=\"0\" height=\"0\" frameborder=\"0\" scrolling=\"no\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/ins><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi 20 il \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131 b\u00f6y\u00fck inki\u015faf yolu ke\u00e7ib. T\u0259m\u0259li \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulmu\u015f, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin inamla davam etdirdyi sosial-iqtisadi inki\u015faf strategiyas\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 taley\u00fckl\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llini m\u00fcmk\u00fcn edib. &nbsp; C\u0259nab \u018fliyevin 20 illik prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 b\u00fct\u00fcn sferalarda \u00e7evik islahatlar apar\u0131l\u0131b, d\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131 q\u0259bul olunub. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f iqtisadi siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlarla s\u0259m\u0259r\u0259li \u0259laq\u0259l\u0259r qurulub, vacib olan neft strategiyas\u0131 davam etdirilib. \u0130lham \u018fliyev birinci d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti se\u00e7il\u0259rk\u0259n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f s\u0259rh\u0259dl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn v\u0259 suverenliyinin tam v\u0259 \u015f\u0259rtsiz b\u0259rpas\u0131n\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":668839,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/ab67037af0aea11286297a9542cba984.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/ab67037af0aea11286297a9542cba984.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/ab67037af0aea11286297a9542cba984.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/ab67037af0aea11286297a9542cba984-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/ab67037af0aea11286297a9542cba984-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/ab67037af0aea11286297a9542cba984-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/ab67037af0aea11286297a9542cba984.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/ab67037af0aea11286297a9542cba984.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/ab67037af0aea11286297a9542cba984-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/ab67037af0aea11286297a9542cba984.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Prezident \u0130lham \u018fliyevin Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi 20 il \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131 b\u00f6y\u00fck inki\u015faf yolu ke\u00e7ib. T\u0259m\u0259li \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n qoyulmu\u015f, d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 \u0130lham \u018fliyevin inamla davam etdirdyi sosial-iqtisadi inki\u015faf strategiyas\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 taley\u00fckl\u00fc m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llini m\u00fcmk\u00fcn edib. &nbsp; C\u0259nab \u018fliyevin 20 illik prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 b\u00fct\u00fcn sferalarda \u00e7evik islahatlar apar\u0131l\u0131b, d\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131 q\u0259bul olunub. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/668838"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=668838"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/668838\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/668839"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=668838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=668838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=668838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}