{"id":670634,"date":"2023-12-19T12:33:15","date_gmt":"2023-12-19T08:33:15","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=670634"},"modified":"2023-12-19T12:33:15","modified_gmt":"2023-12-19T08:33:15","slug":"rus-h%c9%99rbcil%c9%99rin-dir%c9%99nisi-qafqaz-altimdadir-%c9%99n-uca-zirv%c9%99d%c9%99-m%c9%99n-epoxasinin-sonu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=670634","title":{"rendered":"Rus h\u0259rb\u00e7il\u0259rin dir\u0259ni\u015fi &#8211; \u201cQafqaz alt\u0131mdad\u0131r, \u0259n uca zirv\u0259d\u0259 m\u0259n\u201d epoxas\u0131n\u0131n sonu"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bir zamanlar (200 il \u00f6nc\u0259) t\u0259m\u0259lli \u015f\u0259kild\u0259, diviziyalar\u0131, h\u0259rbi bazalar\u0131, rus icmas\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r Qafqaza yerl\u0259\u015fmi\u015f Rusiya indi 3 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin \u0259razisind\u0259 bir \u00e7ad\u0131rl\u0131q da olsa yer tutaraq ili\u015fib qalmaq niyy\u0259tind\u0259dir.<\/strong><\/p>\n<p>3 il \u0259vv\u0259l \u00f6z\u00fcn\u00fc birt\u0259h\u0259r Qaraba\u011fa p\u0259r\u00e7im ed\u0259n, \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 mahaldak\u0131 erm\u0259nil\u0259rin ke\u015fik\u00e7isi olmaq funksiyas\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u0259n Rusiya h\u0259rbi kontingentinin haz\u0131rda Qaraba\u011f torpaqlar\u0131n\u0131n minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si i\u015fi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6lg\u0259d\u0259 qalmaq plan\u0131 m\u0259hz bundan x\u0259b\u0259r verir: onlar buralardan getm\u0259k ist\u0259mirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 is\u0259 rus h\u0259rb\u00e7il\u0259rin C\u0259nubi Qafqazda, Qaraba\u011fda i\u015fl\u0259ri qalmay\u0131b. Az\u0259rbaycandak\u0131 erm\u0259nil\u0259r \u00f6z \u201cmiatsum\u201d (\u201cbalan\u0131n anaya qovu\u015fmas\u0131\u201d) arzular\u0131n\u0131, n\u0259hay\u0259t, h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r, Erm\u0259nisanda ya\u015fayan Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri is\u0259 h\u0259l\u0259 35 il bundan \u0259vv\u0259l d\u0259d\u0259-baba yurdundan deportasiya edilibl\u0259r v\u0259 \u00f6z soyda\u015flar\u0131 il\u0259 birg\u0259 ya\u015fama\u011fa ba\u015flay\u0131blar.<\/p>\n<p>H\u0259r etnik azl\u0131q \u00f6z milli m\u0259nzill\u0259rin\u0259 \u00e7\u0259kildikd\u0259n v\u0259 onlar\u0131n aras\u0131nda milli z\u0259mind\u0259 toqqu\u015fma ehtimal\u0131 minimuma endikd\u0259n sonra, t\u0259bii ki, n\u0259 haray\u00e7\u0131ya, n\u0259 d\u0259 arbitr\u0259 ehtiyaclar\u0131 yoxdur. Qan v\u0259 namuz d\u00fc\u015fm\u0259nin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f bu qon\u015fular n\u0259 vaxtsa yenid\u0259n gedi\u015f-g\u0259li\u015fi, al\u0131\u015f-veri\u015fi b\u0259rpa etm\u0259k ist\u0259s\u0259l\u0259r, bunu russuz, ingilissiz, frans\u0131zs\u0131z da ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259r. \u00d6zl\u0259ri ist\u0259m\u0259s\u0259, d\u00fcnyada he\u00e7 bir k\u0259nar q\u00fcvv\u0259 bu iki xalq\u0131 bu tezlikd\u0259 bar\u0131\u015fd\u0131ra, i\u00e7-i\u00e7\u0259 ya\u015fama\u011fa raz\u0131 sala bilm\u0259z.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/47e7b1c5402b44f239ac543c5a3e7b1d.jpg\" alt=\"7778899.jpg (194 KB)\" width=\"750\" height=\"523\" \/><\/p>\n<p>F\u0259q\u0259t Qaraba\u011fda i\u015fsiz qalm\u0131\u015f Rusiya h\u0259rb\u00e7il\u0259ri \u00f6z darda olan, m\u00fcharib\u0259 aparan, b\u00f6y\u00fck itkil\u0259r ver\u0259n, canl\u0131 q\u00fcvv\u0259y\u0259 ehtiyac duyan v\u0259t\u0259nl\u0259rin\u0259 getm\u0259k ist\u0259mirl\u0259r. \u018flb\u0259tt\u0259, il\u0131q haval\u0131 Qafqazda qalma\u011f\u0131 a\u011f\u0131r i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u0259d\u0259n, h\u0259yatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir t\u0259hl\u00fck\u0259 hiss etm\u0259d\u0259n xidm\u0259t ke\u00e7\u0259n zabit v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259r d\u0259 ist\u0259yirl\u0259r, Kremld\u0259 oturanlar, rus d\u00f6vl\u0259tini idar\u0259 ed\u0259nl\u0259r d\u0259.<\/p>\n<p>Bu regionda qalmaq h\u0259rb\u00e7il\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015f\u0131n salamatl\u0131\u011f\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sidirs\u0259, d\u00f6vl\u0259t adamlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t \u0259h\u0259miyy\u0259tli strateji m\u0259s\u0259l\u0259dir, imperiya ambisiyas\u0131ndan vaz ke\u00e7m\u0259m\u0259yin t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>200 il \u0259vv\u0259l rus \u00e7ar\u0131 Qafqaz\u0131 i\u015f\u011fal etm\u0259k bar\u0259d\u0259 \u0259mr ver\u0259nd\u0259 he\u00e7 d\u0259 bu i\u015f\u011fal v\u0259 ilhaq\u0131n m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaca\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmurdu. O, buralar\u0131 \u0130randan qoparmaq, bu \u0259razil\u0259ri \u00f6z torpaqlar\u0131na qatmaq, zamanla slavyan m\u0259n\u015f\u0259li \u0259hali il\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131rmaq ist\u0259yirdi. Rus d\u00f6vl\u0259ti buna b\u00f6y\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 nail olmu\u015fdu. \u0130ranla h\u0259ms\u0259rh\u0259d rayonlarda (F\u00fczuli, Bil\u0259suvar, C\u0259lilabad v\u0259 s.) yerl\u0259\u015fdiril\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 rus icmalar\u0131 buna misal idi. Adamlar ellikc\u0259 Tambov v\u0259 ona yax\u0131n \u0259razil\u0259rd\u0259n C\u0259nubi Qafqaza, Kr\u0131ma, Qarsa k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r. Bu \u015f\u0259xsl\u0259rin k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas s\u0259b\u0259b dini, kils\u0259ni inkar etm\u0259l\u0259ri idis\u0259, o zaman onlar\u0131 Rusiyan\u0131n ucsuz-bucaqs\u0131z \u0259razil\u0259rin\u0259 d\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259 bil\u0259rdil\u0259r. Ancaq onlar\u0131 Rusiyan\u0131n yeni b\u0259rq\u0259rar edilmi\u015f c\u0259nub s\u0259rh\u0259dl\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/7143a1fc7df3ecaffaa5abe470a5d588.jpg\" alt=\"malakanlar1...jpg (143 KB)\" width=\"744\" height=\"469\" \/><\/p>\n<p>Bu, o dem\u0259k idi ki, Rusiya C\u0259nubi Qafqazda \u0259b\u0259dilik qalmaq, onu \u00f6z\u00fcn\u00fcnk\u00fc etm\u0259k, yerli xalqlar\u0131 zamanla assimlyasiyaya m\u0259ruz qoymaq siyas\u0259ti yeridir. Ancaq bu siyas\u0259t sonrak\u0131 \u0259srl\u0259rd\u0259 u\u011furlu olmad\u0131. C\u0259nubi Qafqaz xalqlar\u0131nda milli oyan\u0131\u015f prosesi ba\u015fland\u0131, insanlar hans\u0131 mill\u0259td\u0259n olduqlar\u0131n\u0131, hans\u0131 din\u0259 etiqad etdikl\u0259rini unutmad\u0131lar, rus siyasi v\u0259 h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin bu regionda m\u00f6vcudlu\u011funun mahiyy\u0259tc\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik oldu\u011funu d\u0259rk etdil\u0259r. 100 ild\u0259n sonra milli respublikalar quruldu, ancaq onlar tezlikl\u0259 SSR\u0130 adlanan rus imperiyas\u0131nda muxtar subyektl\u0259r\u0259 \u00e7evrildil\u0259r. Budur, daha 100 il sonra bu respublikalar \u00f6z m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilikl\u0259rini b\u0259rpa edibl\u0259r, amma rus generallar Paskevi\u00e7in, Sisianovun, polkovnik Karyaginin x\u0259l\u0259fl\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 regiondad\u0131rlar.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 onlar\u0131n g\u00fcn\u00fc bu g\u00fcn C\u0259nubi Qafqazdan \u00e7\u0259kilm\u0259si h\u0259l\u0259 regiona istiqrar g\u0259l\u0259c\u0259yi dem\u0259k deyil. Burada g\u00f6z\u00fc olanlar \u00e7oxdur. Fransa ne\u00e7\u0259 vaxtd\u0131r sa\u011fdan, soldan t\u0259pilir ki, Erm\u0259nistan\u0131 bastion etm\u0259kl\u0259 Qafqaza yerl\u0259\u015fsin. AB\u015e da \u00e7oxdand\u0131r o fikird\u0259dir v\u0259 o, art\u0131q bu istiqam\u0259td\u0259 daha b\u00f6y\u00fck u\u011furlar \u0259ld\u0259 edib, \u00f6z diplomatlar\u0131n\u0131 v\u0259 k\u0259\u015ffiyyat\u00e7\u0131lar\u0131 \u0130r\u0259vanda laz\u0131m\u0131nca yerl\u0259\u015fdirib v\u0259 onlar Rusiyan\u0131n h\u0259rbi bazas\u0131n\u0131n bu \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k ist\u0259yirl\u0259r. C\u0259nub t\u0259r\u0259fd\u0259n \u0130ran da 200 il \u0259vv\u0259l ona m\u0259xsus olmu\u015f mahallara i\u015ftahla bax\u0131r, onlar\u0131 yiy\u0259siz g\u00f6rs\u0259, \u201ctarixi \u0259dal\u0259ti b\u0259rpa etm\u0259k\u201d niyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Rusiya buralar\u0131 ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 buraxmamaq, \u201cged\u0259r\u0259m, yen\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259m\u201d \u0259ziyy\u0259tin\u0259 qatla\u015fmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259ri ba\u015fdan dir\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn-sabah Qaraba\u011fdak\u0131 rus h\u0259rb\u00e7il\u0259rin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na aid m\u00f6vs\u00fcmi i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olduqlar\u0131, \u0259l-ayaq i\u015fl\u0259rin\u0259 baxd\u0131qlar\u0131 bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rl\u0259r g\u0259ls\u0259, t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc olmayacaq. M\u0259qs\u0259d buralarda qalmaq v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u0259\u015f\u011ful, laz\u0131ml\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259kdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir zamanlar (200 il \u00f6nc\u0259) t\u0259m\u0259lli \u015f\u0259kild\u0259, diviziyalar\u0131, h\u0259rbi bazalar\u0131, rus icmas\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r Qafqaza yerl\u0259\u015fmi\u015f Rusiya indi 3 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin \u0259razisind\u0259 bir \u00e7ad\u0131rl\u0131q da olsa yer tutaraq ili\u015fib qalmaq niyy\u0259tind\u0259dir. 3 il \u0259vv\u0259l \u00f6z\u00fcn\u00fc birt\u0259h\u0259r Qaraba\u011fa p\u0259r\u00e7im ed\u0259n, \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 mahaldak\u0131 erm\u0259nil\u0259rin ke\u015fik\u00e7isi olmaq funksiyas\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u0259n Rusiya h\u0259rbi kontingentinin haz\u0131rda Qaraba\u011f torpaqlar\u0131n\u0131n minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si i\u015fi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6lg\u0259d\u0259 qalmaq plan\u0131 m\u0259hz bundan x\u0259b\u0259r verir: onlar buralardan getm\u0259k ist\u0259mirl\u0259r. \u018fslind\u0259 is\u0259 rus h\u0259rb\u00e7il\u0259rin C\u0259nubi Qafqazda, Qaraba\u011fda i\u015fl\u0259ri qalmay\u0131b. Az\u0259rbaycandak\u0131 erm\u0259nil\u0259r \u00f6z \u201cmiatsum\u201d (\u201cbalan\u0131n anaya qovu\u015fmas\u0131\u201d) arzular\u0131n\u0131, n\u0259hay\u0259t, h\u0259yata ke\u00e7iribl\u0259r, Erm\u0259nisanda ya\u015fayan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":670635,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/0045d12fc988572ba387b03245ced0de.jpg",620,390,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/0045d12fc988572ba387b03245ced0de.jpg",620,390,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/0045d12fc988572ba387b03245ced0de.jpg",620,390,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/0045d12fc988572ba387b03245ced0de-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/0045d12fc988572ba387b03245ced0de-580x365.jpg",580,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/0045d12fc988572ba387b03245ced0de.jpg",620,390,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/0045d12fc988572ba387b03245ced0de.jpg",620,390,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/0045d12fc988572ba387b03245ced0de.jpg",620,390,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/0045d12fc988572ba387b03245ced0de-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/0045d12fc988572ba387b03245ced0de.jpg",620,390,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Bir zamanlar (200 il \u00f6nc\u0259) t\u0259m\u0259lli \u015f\u0259kild\u0259, diviziyalar\u0131, h\u0259rbi bazalar\u0131, rus icmas\u0131 il\u0259 b\u0259rab\u0259r Qafqaza yerl\u0259\u015fmi\u015f Rusiya indi 3 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin \u0259razisind\u0259 bir \u00e7ad\u0131rl\u0131q da olsa yer tutaraq ili\u015fib qalmaq niyy\u0259tind\u0259dir. 3 il \u0259vv\u0259l \u00f6z\u00fcn\u00fc birt\u0259h\u0259r Qaraba\u011fa p\u0259r\u00e7im ed\u0259n, \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 mahaldak\u0131 erm\u0259nil\u0259rin ke\u015fik\u00e7isi olmaq funksiyas\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u0259n Rusiya h\u0259rbi kontingentinin haz\u0131rda Qaraba\u011f torpaqlar\u0131n\u0131n minalardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259si&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/670634"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=670634"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/670634\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/670635"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=670634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=670634"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=670634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}