{"id":674572,"date":"2023-12-27T19:44:37","date_gmt":"2023-12-27T15:44:37","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=674572"},"modified":"2023-12-27T19:44:37","modified_gmt":"2023-12-27T15:44:37","slug":"makron-m%c9%99glubiyy%c9%99t-burulganina-dusub-s%c9%99rh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=674572","title":{"rendered":"Makron m\u0259\u011flubiyy\u0259t burul\u011fan\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcb &#8211; \u015e\u018fRH"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>\u00d6lk\u0259l\u0259rin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmamaq prinsipin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259k beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 haz\u0131rda \u0259n \u00e7ox t\u0259l\u0259b olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir.\u00a0\u00a0Amma m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik ki, siyasi t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259r, &#8220;Diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r haqq\u0131nda&#8221; 1961-ci il Vyana Konvensiyas\u0131na zidd davran\u0131\u015f h\u0259tta pe\u015f\u0259kar diplomatik xidm\u0259tin ilk yarand\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 ba\u015f verir. Bu c\u00fcr \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259n birincisi el\u0259 Fransad\u0131r. Amma diplomatik bir d\u00f6vl\u0259td\u0259 bu c\u00fcr siyas\u0259tin y\u00fcr\u00fcd\u00fclm\u0259si q\u0259tiyy\u0259n yolverilm\u0259zdir.\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Bu da Fransan\u0131n xarici siyas\u0259t konsepsiyas\u0131nda \u00f6lk\u0259l\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r m\u0259d\u0259niyy\u0259tini maraqlara qurban edilm\u0259si dem\u0259kdir.<br \/>\n\u0130st\u0259nil\u0259n halda h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin bu c\u00fcr davran\u0131\u015f\u0131 ona m\u00fc\u0259yy\u0259n iqtisadi v\u0259 siyasi dividendl\u0259r qazand\u0131rsa da, diplomatik effektivliyini d\u0259 azald\u0131r.<br \/>\nFransa Q\u0259rbi Avropan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00f6lk\u0259si kimi \u0259srl\u0259r boyu beyn\u0259lxalq siyas\u0259td\u0259 hegemon d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n biri olsa da, son ill\u0259rd\u0259 y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc siyas\u0259t Parisin diplomatiyas\u0131n\u0131n n\u00fcfuzunun itirilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259kd\u0259dir. Biz bunu Emmanuel Makaronun islahatlar\u0131n\u0131n Fransan\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259, \u0259sas\u0259n d\u0259 ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259ri olan Afrika \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259ki ciddi\u00a0 u\u011fursuzluqlar\u0131nda gorm\u0259kd\u0259yik. \u00c7\u00fcnki \u0130kinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan \u00f6lk\u0259l\u0259r Fransaya problem yaratma\u011fa ba\u015flad\u0131lar. 150 ild\u0259n \u00e7oxdur Q\u0259rbi Afrikada m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fcd\u0259n Fransa art\u0131q Mali, Niger v\u0259 Burnika-Fasoda h\u0259rb\u00e7il\u0259rini \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 m\u0259cbur olub. Bu is\u0259 ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259tin ilk add\u0131mlar\u0131ndan idi.<br \/>\nBu bax\u0131mdan Fransa n\u0259inki Afrikada el\u0259 C\u0259nubi Qafqazda da g\u00fccl\u00fc t\u0259zyiql\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131 v\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259tin ilk akkordlar\u0131n\u0131 duydu.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, Fransan\u0131n erm\u0259ni y\u00f6n\u00fcml\u00fc siyas\u0259tinin son ill\u0259rd\u0259 a\u00e7\u0131q formada t\u0259zah\u00fcr\u00fc il\u0259 paralel olaraq, Parisin \u00f6lk\u0259miz\u0259 edil\u0259n b\u00fct\u00fcn t\u0259zyiql\u0259rin\u0259 baxmayaraq, Az\u0259rbaycan V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131 ac\u0131 m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011fratd\u0131, Qaraba\u011fda suverenliyini t\u0259min etdi.\u00a0\u00a0\u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra is\u0259 Emmanuel Makaronun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Fransan\u0131n \u0259n\u0259n\u0259vi erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00f6vqeyi onun vasit\u0259\u00e7ilik missiyas\u0131n\u0131 da iflasa u\u011fratd\u0131. Eyni zamanda, r\u0259smi Parisin C\u0259nubi Qafqazda m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si c\u0259hdi \u00f6lk\u0259mizin u\u011furlu s\u0259yl\u0259ri il\u0259 ba\u015f tutmad\u0131.\u00a0B\u00fct\u00fcn bunlar is\u0259 Fransada yaranan siyasi xofun, \u0259s\u0259bin v\u0259 m\u0259\u011flubiyy\u0259tl\u0259rin qisas\u0131n\u0131 Az\u0259rbaycandan almaq s\u0259yl\u0259rini art\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Fransa m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6lk\u0259mizin siyasi irad\u0259sin\u0259 t\u0259sir etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn yollar\u0131 s\u0131nasa da, u\u011fursuzluqlara d\u00fc\u00e7ar oldu.<br \/>\nBildiyimiz kimi, dekabr\u0131n 26-da Fransan\u0131n \u00f6lk\u0259mizd\u0259ki s\u0259firliyinin iki \u0259m\u0259kda\u015f\u0131n\u0131n diplomatik statuslar\u0131na uy\u011fun olmayan v\u0259 &#8220;Diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r haqq\u0131nda&#8221; 1961-ci il Vyana Konvensiyas\u0131 il\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil ed\u0259n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;persona-non-grata&#8221; (arzuolunmaz \u015f\u0259xs) elan olunub.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n x\u00fcsusi xidm\u0259t orqanlar\u0131n\u0131n bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131 Fransan\u0131n \u0259sl simas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya g\u00f6st\u0259rilm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck rol oynad\u0131.<br \/>\nBu, Fransan\u0131n Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 u\u011fursuz xarici h\u0259ml\u0259l\u0259rinin n\u0259tic\u0259 verm\u0259m\u0259si il\u0259 sonland\u0131.\u00a0 Geosiyasi reall\u0131qlar onu g\u00f6st\u0259rdi ki, Fransa m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun davranmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn siyas\u0259t burul\u011fan\u0131nda ili\u015fir.<\/p>\n<p>Fransan\u0131n v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n siyas\u0259t x\u0259tl\u0259rinin \u0259sas ox\u015farl\u0131qlar\u0131ndan biri d\u0259 diplomatik iki\u00fczl\u00fcl\u00fckl\u0259ri v\u0259 bo\u015f inadkarl\u0131qlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2023\/12\/27\/\/-c0a271bc170368004624273017311017013.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>Elmir S\u0259ft\u0259rov<\/strong><br \/>\n<em>Siyasi \u015f\u0259rh\u00e7i<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6lk\u0259l\u0259rin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmamaq prinsipin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259k beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 haz\u0131rda \u0259n \u00e7ox t\u0259l\u0259b olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir.\u00a0\u00a0Amma m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik ki, siyasi t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259r, &#8220;Diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r haqq\u0131nda&#8221; 1961-ci il Vyana Konvensiyas\u0131na zidd davran\u0131\u015f h\u0259tta pe\u015f\u0259kar diplomatik xidm\u0259tin ilk yarand\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 ba\u015f verir. Bu c\u00fcr \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259n birincisi el\u0259 Fransad\u0131r. Amma diplomatik bir d\u00f6vl\u0259td\u0259 bu c\u00fcr siyas\u0259tin y\u00fcr\u00fcd\u00fclm\u0259si q\u0259tiyy\u0259n yolverilm\u0259zdir.\u00a0 Bu da Fransan\u0131n xarici siyas\u0259t konsepsiyas\u0131nda \u00f6lk\u0259l\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r m\u0259d\u0259niyy\u0259tini maraqlara qurban edilm\u0259si dem\u0259kdir. \u0130st\u0259nil\u0259n halda h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin bu c\u00fcr davran\u0131\u015f\u0131 ona m\u00fc\u0259yy\u0259n iqtisadi v\u0259 siyasi dividendl\u0259r qazand\u0131rsa da, diplomatik effektivliyini d\u0259 azald\u0131r.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":674573,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/9ceee75017036802879145892331018975.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/9ceee75017036802879145892331018975.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/9ceee75017036802879145892331018975.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/9ceee75017036802879145892331018975-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/9ceee75017036802879145892331018975-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/9ceee75017036802879145892331018975-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/9ceee75017036802879145892331018975.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/9ceee75017036802879145892331018975.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/9ceee75017036802879145892331018975-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2023\/12\/9ceee75017036802879145892331018975.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00d6lk\u0259l\u0259rin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmamaq prinsipin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259k beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 haz\u0131rda \u0259n \u00e7ox t\u0259l\u0259b olunan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir.\u00a0\u00a0Amma m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik ki, siyasi t\u0259n\u0259zz\u00fcl\u0259r, &#8220;Diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r haqq\u0131nda&#8221; 1961-ci il Vyana Konvensiyas\u0131na zidd davran\u0131\u015f h\u0259tta pe\u015f\u0259kar diplomatik xidm\u0259tin ilk yarand\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 ba\u015f verir. Bu c\u00fcr \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259n birincisi el\u0259 Fransad\u0131r. Amma diplomatik bir d\u00f6vl\u0259td\u0259 bu c\u00fcr siyas\u0259tin y\u00fcr\u00fcd\u00fclm\u0259si&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/674572"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=674572"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/674572\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/674573"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=674572"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=674572"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=674572"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}