{"id":679428,"date":"2024-01-13T10:03:01","date_gmt":"2024-01-13T06:03:01","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=679428"},"modified":"2024-01-13T10:03:01","modified_gmt":"2024-01-13T06:03:01","slug":"olumu-il%c9%99-basqasina-h%c9%99yat-ver%c9%99nl%c9%99r-az%c9%99rbaycanda-kiml%c9%99r-orqan-donoru-ola-bilm%c9%99z","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=679428","title":{"rendered":"\u00d6l\u00fcm\u00fc il\u0259 ba\u015fqas\u0131na h\u0259yat ver\u0259nl\u0259r &#8211; Az\u0259rbaycanda kiml\u0259r orqan donoru ola bilm\u0259z?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycanda \u015f\u0259xsin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra orqanlar\u0131n\u0131n transplantasiyas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ya orqanlar\u0131n\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n imtina bar\u0259d\u0259 \u0259riz\u0259nin formas\u0131 t\u0259sdiql\u0259nib. Bel\u0259 ki, \u015f\u0259xs \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra donor orqanlar\u0131n transplantasiyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n transplantasiya m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u0259d\u0259nind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n donor orqan(lar)\u0131n\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 raz\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirm\u0259lidir:\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u00fcr\u0259k<\/p>\n<p>&#8211; a\u011fciy\u0259r (\u00fcr\u0259k-a\u011fciy\u0259r kompleksi)<\/p>\n<p>&#8211; b\u00f6yr\u0259kl\u0259r<\/p>\n<p>&#8211; qaraciy\u0259r<\/p>\n<p>&#8211; m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259z<\/p>\n<p>&#8211; m\u0259d\u0259<\/p>\n<p>&#8211; ba\u011f\u0131rsaqlar<\/p>\n<p>&#8211; u\u015faql\u0131q<\/p>\n<p>&#8211; yuxar\u0131 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 \u0259traflar<\/p>\n<p>&#8211; s\u00fcm\u00fckl\u0259r<\/p>\n<p>&#8211; d\u0259ri-fassiya-\u0259z\u0259l\u0259 kompleksi v\u0259 onlar\u0131n seqmentl\u0259ri<\/p>\n<p>&#8211; s\u00fcm\u00fck iliyi<\/p>\n<p>&#8211; g\u00f6z\u00fcn buynuz qi\u015fas\u0131<\/p>\n<p>&#8211; k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri<\/p>\n<p>S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin kollegiyas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 t\u0259sdiql\u0259n\u0259n \u0259riz\u0259 formas\u0131nda beyin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra \u0259laq\u0259 saxlan\u0131lacaq \u015f\u0259xsl\u0259r d\u0259 g\u00f6st\u0259rilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, meyit donordan transplantasiya m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00fcr\u0259k, a\u011fciy\u0259r (\u00fcr\u0259k-a\u011fciy\u0259r kompleksi), b\u00f6yr\u0259kl\u0259r, qaraciy\u0259r, m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zi, m\u0259d\u0259, ba\u011f\u0131rsaqlar, u\u015faql\u0131q, yuxar\u0131 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 \u0259traflar, s\u00fcm\u00fckl\u0259r, d\u0259ri-fassiya-\u0259z\u0259l\u0259 kompleksi v\u0259 onlar\u0131n seqmentl\u0259ri, s\u00fcm\u00fck iliyi, g\u00f6z\u00fcn buynuz qi\u015fas\u0131 v\u0259 k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Kiml\u0259r orqan donoru ola bilm\u0259z? X\u0259st\u0259nin cavan v\u0259 ya ya\u015fl\u0131 olmas\u0131n\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259ti varm\u0131?<\/p>\n<p>B\u0259s islam dini insan orqan\u0131 translpantasiyas\u0131na nec\u0259 bax\u0131r?<\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, 1971-1972-ci ill\u0259rd\u0259 akademik M.Cavadzad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n regionda ilk d\u0259f\u0259 b\u00f6yr\u0259k transplantasiyas\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131 Az\u0259rbaycanda icra olunub. Bu \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n bir qismi meyit orqanlar\u0131n hesab\u0131na h\u0259yata ke\u00e7irilib. Haz\u0131rda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu kimi, bizim \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 orqan \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259rin say\u0131 art\u0131r. Ekspertl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, canl\u0131 donorlar\u0131n say\u0131 qat-qat azd\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259, canl\u0131 donor olma \u015fans\u0131 olmayan x\u0259st\u0259l\u0259r d\u0259 var.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2022\/3\/1200x630\/16719070376309540294_1200x630.jpg\" alt=\"R\u0259\u015fad Mahmudov: Q\u00fcdr\u0259timiz qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00fct\u00fcn mane\u0259l\u0259r ki\u00e7ik g\u00f6r\u00fcn\u00fcr - AZ\u018fRTAC\" \/><\/p>\n<p><strong>R\u0259\u015fad Mahmudov: \u201c2024-c\u00fc ild\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bunun t\u0259tbiq olunmamas\u0131&#8230;\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Parlamentin Tibb komit\u0259sinin \u00fczv\u00fc, c\u0259rrah-kardioloq R\u0259\u015fad Mahmudov m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da fikirl\u0259rini a\u00e7\u0131qlad\u0131: \u201cS\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin kollegiyas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 t\u0259sdiql\u0259n\u0259n \u0259riz\u0259 formas\u0131 sonras\u0131nda \u0259sas odur ki, insanlar sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda \u00f6z orqanlar\u0131n\u0131 k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdikd\u0259n sonra ba\u015fqa insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn donordan istifad\u0259sin\u0259 icaz\u0259 veril\u0259n bir s\u0259n\u0259ddir. \u018flb\u0259tt\u0259, ail\u0259nin d\u0259 son raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. Bununla \u0259laq\u0259dar d\u00fcnyada m\u00fcxt\u0259lif t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r var. \u018fn ba\u015fda, qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259ni misal g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar ki, uzun ill\u0259rdir ki, bu \u0259m\u0259liyyatlar h\u0259yata ke\u00e7irilir. \u0130nsan\u0131n \u00f6z\u00fc t\u0259r\u0259find\u0259n orqan\u0131n\u0131n istifad\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yetkinlik ya\u015f\u0131na \u00e7atmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Y\u0259ni insan bu q\u0259rar\u0131 verm\u0259 g\u00fcc\u00fcnd\u0259\u00a0 olmal\u0131d\u0131r. Ya da h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdikd\u0259n sonra. Onsuz da v\u0259fat etmi\u015f insanlar\u0131n valideynl\u0259ri rahat \u015f\u0259kild\u0259 yax\u0131nlar\u0131n\u0131n ist\u0259nil\u0259n orqan\u0131ndan istifad\u0259sin\u0259 icaz\u0259 ver\u0259 bilir. B\u0259s kiml\u0259rin donorundan istifad\u0259 oluna bil\u0259r, burada meyarlar \u00f6lk\u0259d\u0259n \u00f6lk\u0259y\u0259 d\u0259yi\u015fir. Ortalama olaraq 65 ya\u015f\u0131nda, b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 55 ya\u015fdan yuxar\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rin orqan\u0131ndan istifad\u0259sin\u0259 s\u0259rh\u0259d qoyulur. Amma d\u0259rind\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 baxd\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman burada donordon istifad\u0259 xronoloji ya\u015fa g\u00f6r\u0259 deyil, \u0259sas\u0259n bioloji ya\u015fa g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. \u0130st\u0259nil\u0259n insan 45 ya\u015f\u0131nda olsa bel\u0259 onun orqan\u0131ndan istifad\u0259 olunmas\u0131na q\u0259rar verm\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l m\u00fctl\u0259q onun bioloji olaraq h\u0259min orqan\u0131n keyfiyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn yoxlamalar tamamland\u0131qdan sonra q\u0259rarlar verilir. Y\u0259ni icaz\u0259 verilm\u0259si, o dem\u0259k deyil ki, istifad\u0259 olunacaq. \u0130caz\u0259 veril\u0259n insan\u0131n ancaq orqanlar\u0131 transplantasiya \u00fc\u00e7\u00fcn uy\u011fundursa, o zaman istifad\u0259sin\u0259 icaz\u0259 veril\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n<p>Deputat \u0259lav\u0259 edib ki, x\u0259st\u0259nin cavan ya\u015fda olmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u0259mi var: \u201cD\u00fcnyada \u0259vv\u0259ll\u0259r 55 ya\u015f, indi is\u0259 65 ya\u015f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 orqanlar\u0131n istifad\u0259sinin \u00e7ox da m\u0259qbul olmad\u0131\u011f\u0131 bildirilir. Amma bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r individual olaraq x\u00fcsusi h\u0259kim ekspertl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n orqan\u0131na g\u00f6r\u0259, toxumas\u0131na g\u00f6r\u0259 f\u0259rqli c\u00fcr yana\u015fmalar \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259 bilir. \u00dcmumilikd\u0259 onu dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 h\u0259m qanunvericilik n\u00f6qteyi n\u0259z\u0259rd\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00f6z h\u0259llini tapd\u0131qdan sonra, h\u0259m d\u0259 bu g\u00fcn icra strukturlar\u0131nda da S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin koordinasiya m\u0259rk\u0259zi t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan i\u015fl\u0259r t\u0259qdir\u0259layiqdir. Amma biz bu i\u015fl\u0259rin sevincini tam olaraq o zaman ya\u015fayaca\u011f\u0131q ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 art\u0131q h\u0259yat\u0131n\u0131 itirmi\u015f insanlardan orqan transplantasiyas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilsin. H\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r xo\u015f t\u0259r\u0259find\u0259n yana\u015fsaq da, unutmamal\u0131y\u0131q ki, 2024-c\u00fc ild\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bunun t\u0259tbiq olunmamas\u0131, qanunvericilik v\u0259 tibb m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259n \u00e7ox h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259tin buna yana\u015fmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r, burada ciddi problemin oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 b\u00fct\u00fcn aspektl\u0259rd\u0259n baxd\u0131qda g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, bu \u0259n xeyirxah \u0259m\u0259l say\u0131lsa da, h\u0259l\u0259 d\u0259 bunun \u00f6lk\u0259mizd\u0259 olmamas\u0131 h\u0259r birimizi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u0259lidir. \u018fmin\u0259m ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259mr\u0259yliy\u0259 nail olaca\u011f\u0131q\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/www.adalet.az\/uploads\/photos\/adalet\/2019-11-20-13-35-09frt.jpg\" alt=\"Qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fcn\u00fcn d\u0259qiq tarixi - Allah\u0131n yaz\u0131s\u0131n\u0131 b\u0259nd\u0259 nec\u0259 oxuya bil\u0259r?\" \/><\/p>\n<p><strong>\u0130lahiyyat\u00e7\u0131 F\u0259rid Abdulla: \u201cDin o zaman yasaq edir ki&#8230;\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u0130lahiyyat\u00e7\u0131 F\u0259rid Abdulla da m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015fd\u0131. O dedi ki, bir insan v\u0259 ya heyvan \u0259zas\u0131n\u0131n ba\u015fqa bir yer\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259rqli yana\u015fmalar var: \u201cBir var insan\u0131n \u00f6z \u0259zas\u0131 olsun, hans\u0131sa bir hadis\u0259 zaman\u0131 qopub, onu birl\u0259\u015fdirm\u0259k olar. Protezi d\u0259 insan b\u0259d\u0259nin\u0259 yerl\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259 he\u00e7 bir yasaq yoxdur. Amma sa\u011f bir insan\u0131n \u00f6z \u0259zas\u0131n\u0131 ba\u015fqa birin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259si m\u0259s\u0259sl\u0259sind\u0259 fikirl\u0259r ha\u00e7alan\u0131r. Y\u0259ni sa\u011flam bir insan \u00f6z orqan\u0131n\u0131 ba\u015fqas\u0131na ver\u0259r\u0259k, \u00f6z h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 at\u0131rsa bu qada\u011fand\u0131r. Yox \u0259g\u0259r insan, misal \u00fc\u00e7\u00fcn ciy\u0259rinin birini kim\u0259s\u0259 verirs\u0259, burada qada\u011fa yoxdur. Amma m\u0259s\u0259l\u0259n, sa\u011flam bir insan \u00fcr\u0259yini \u00e7\u0131xar\u0131b ba\u015fqas\u0131na verir, \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00f6l\u00fcm\u0259 at\u0131rsa, buna icaz\u0259 verilmir. Daha bir sual da, \u00f6l\u00fc insandan sa\u011f insana \u0259za k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 aliml\u0259r f\u0259rqli fikird\u0259dirl\u0259r. B\u0259lk\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti buna icaz\u0259 vermir. Amma bir s\u0131ra din aliml\u0259ri buna icaz\u0259 verir, onlar bunu \u0259sasland\u0131r\u0131rlar ki, \u00f6lm\u00fc\u015f bir k\u0259sin \u0259d\u0259bl\u0259rin\u0259 riay\u0259t etm\u0259kl\u0259 \u0259zas\u0131n\u0131 sa\u011flam bir insan\u0131n xilas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k yasaq deyil.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, kliniki \u00f6l\u00fcml\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 var. Ola bilir ki, adam\u0131n beyni \u00f6l\u00fcr, b\u0259d\u0259ni \u00f6lm\u00fcr. B\u0259s bu nec\u0259 olsun? B\u0259s bu insandan donor k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si nec\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Burada da b\u0259zi aliml\u0259r qeyd edirl\u0259r ki, beyin \u00f6ld\u00fcs\u0259, insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc hesab olunur. Y\u0259ni fikrimi yekunla\u015fd\u0131rsam,\u00a0 insan\u0131n \u00f6z \u0259zas\u0131 qopubsa, onun k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si yasaq deyil, heyvan donorunun k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si d\u0259 yasaq deyil, ba\u015fqa insan\u0131n donor kimi k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si d\u0259 yasaq deyil. Yaln\u0131z o zaman yasaqd\u0131r ki, sa\u011f adam\u0131n orqan\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fcy\u00fc zaman h\u0259yat\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259 yaranarsa, yaxud \u015fik\u0259st qalarsa, o zaman din buna m\u00fcsb\u0259t yana\u015fm\u0131r. \u00d6lm\u00fc\u015f insandan \u0259za k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 is\u0259 din aliml\u0259ri aras\u0131nda fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 var&#8221;.<\/p>\n<p>Yada salaq ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 qanunlar\u0131na g\u00f6r\u0259 insan orqanlar\u0131 alq\u0131-satq\u0131 obyekti deyil. Yad insanlar\u0131n bir-biril\u0259rin\u0259 orqan verm\u0259si qanunla qada\u011fan edilib, yaln\u0131z qohumlar \u00f6z orqanlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flaya bil\u0259r. 18 ya\u015fdan yuxar\u0131 sa\u011flam \u015f\u0259xs canl\u0131 donor &#8211; \u00f6z orqan v\u0259 (v\u0259 ya) toxumalar\u0131n\u0131 x\u0259st\u0259 \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00f6n\u00fcll\u00fc olaraq m\u00fcraci\u0259t ed\u0259 bil\u0259r. Az\u0259rbaycanda beyin \u00f6l\u00fcm\u00fc ke\u00e7ir\u0259n insandan donor kimi istifad\u0259 edil\u0259c\u0259k. Beyin \u00f6l\u00fcm\u00fc, \u00fcr\u0259k \u00f6l\u00fcm\u00fc v\u0259 ya bioloji \u00f6l\u00fcm meydana g\u0259lmi\u015f 1 ya\u015fdan yuxar\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259n orqan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259r\u0259k canl\u0131 insana k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Haz\u0131rk\u0131 qanunun 9-cu (Transplantasiya m\u0259qs\u0259dil\u0259 meyitd\u0259n orqan v\u0259 (v\u0259 ya) toxumalar\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si) madd\u0259sind\u0259 edil\u0259n d\u0259yi\u015fikliy\u0259 \u0259sas\u0259n, \u015f\u0259xs sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda meyitinin, orqan v\u0259 toxumalar\u0131n\u0131n transplantasiya, t\u0259dris v\u0259 elmi m\u0259qs\u0259dl\u0259rl\u0259 istfad\u0259 edilm\u0259sin\u0259 yaz\u0131l\u0131 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259rs\u0259, \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra onun meyiti, orqan v\u0259 (v\u0259 ya) toxumalar\u0131 istifad\u0259 oluna bil\u0259r. \u015e\u0259xs sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259tini bildirm\u0259yibs\u0259, \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra yax\u0131n qohumlar\u0131ndan h\u0259r hans\u0131 birinin (h\u0259yat yolda\u015f\u0131, h\u0259ddi bulu\u011fa \u00e7atm\u0131\u015f \u00f6vlad\u0131, valideyinl\u0259rind\u0259n biri, qarda\u015f -bac\u0131lar\u0131ndan biri), v\u0259 ya qanuni n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin icaz\u0259si il\u0259 onun orqan v\u0259 (v\u0259 ya) toxumalar\u0131n\u0131n transplatasiya, t\u0259dris v\u0259 elmi m\u0259qs\u0259dl\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 yol verilir. G\u00f6z\u00fcn buynuz qi\u015fas\u0131 kimi meyit \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259yi\u015fiklik etm\u0259y\u0259n toxumalar h\u0259r hansi bir icaz\u0259 v\u0259 v\u0259siyy\u0259t olunmadan da al\u0131na bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda \u015f\u0259xsin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra orqanlar\u0131n\u0131n transplantasiyas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ya orqanlar\u0131n\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n imtina bar\u0259d\u0259 \u0259riz\u0259nin formas\u0131 t\u0259sdiql\u0259nib. Bel\u0259 ki, \u015f\u0259xs \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra donor orqanlar\u0131n transplantasiyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n transplantasiya m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u0259d\u0259nind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n donor orqan(lar)\u0131n\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 raz\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirm\u0259lidir:\u00a0 &#8211; \u00fcr\u0259k &#8211; a\u011fciy\u0259r (\u00fcr\u0259k-a\u011fciy\u0259r kompleksi) &#8211; b\u00f6yr\u0259kl\u0259r &#8211; qaraciy\u0259r &#8211; m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259z &#8211; m\u0259d\u0259 &#8211; ba\u011f\u0131rsaqlar &#8211; u\u015faql\u0131q &#8211; yuxar\u0131 v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 \u0259traflar &#8211; s\u00fcm\u00fckl\u0259r &#8211; d\u0259ri-fassiya-\u0259z\u0259l\u0259 kompleksi v\u0259 onlar\u0131n seqmentl\u0259ri &#8211; s\u00fcm\u00fck iliyi &#8211; g\u00f6z\u00fcn buynuz qi\u015fas\u0131 &#8211; k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin kollegiyas\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":679429,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a19923f33c27584445c53b6fb4d664ca.jpg",850,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a19923f33c27584445c53b6fb4d664ca.jpg",850,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a19923f33c27584445c53b6fb4d664ca.jpg",850,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a19923f33c27584445c53b6fb4d664ca-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a19923f33c27584445c53b6fb4d664ca-621x365.jpg",621,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a19923f33c27584445c53b6fb4d664ca-840x494.jpg",640,376,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a19923f33c27584445c53b6fb4d664ca.jpg",850,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a19923f33c27584445c53b6fb4d664ca.jpg",850,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a19923f33c27584445c53b6fb4d664ca-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/a19923f33c27584445c53b6fb4d664ca.jpg",850,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda \u015f\u0259xsin \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra orqanlar\u0131n\u0131n transplantasiyas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 ya orqanlar\u0131n\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259n imtina bar\u0259d\u0259 \u0259riz\u0259nin formas\u0131 t\u0259sdiql\u0259nib. Bel\u0259 ki, \u015f\u0259xs \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra donor orqanlar\u0131n transplantasiyas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n transplantasiya m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u0259d\u0259nind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n donor orqan(lar)\u0131n\u0131n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 raz\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirm\u0259lidir:\u00a0 &#8211; \u00fcr\u0259k &#8211; a\u011fciy\u0259r (\u00fcr\u0259k-a\u011fciy\u0259r kompleksi) &#8211; b\u00f6yr\u0259kl\u0259r &#8211; qaraciy\u0259r &#8211; m\u0259d\u0259alt\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/679428"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=679428"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/679428\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/679429"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=679428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=679428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=679428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}