{"id":683369,"date":"2024-01-25T09:25:29","date_gmt":"2024-01-25T05:25:29","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=683369"},"modified":"2024-01-25T09:25:29","modified_gmt":"2024-01-25T05:25:29","slug":"q%c9%99rbi-az%c9%99rbaycan-xronikasi-%c9%99rtikd%c9%99-turk-izl%c9%99rinin-itirilm%c9%99si-plani-video","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=683369","title":{"rendered":"Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131: \u018frtikd\u0259 t\u00fcrk izl\u0259rinin itirilm\u0259si plan\u0131 &#8211; V\u0130DEO"},"content":{"rendered":"<article class=\"news\">\n<div class=\"news-inner\">\n<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131 layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 jurnalist \u018fsg\u0259r \u0130brahimovun m\u00fc\u0259llifliyi il\u0259 fitn\u0259kar erm\u0259ni siyas\u0259tinin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f qurban\u0131 olan rayonlardan biri &#8211; \u018frtik rayonu haqq\u0131nda s\u00fcjet haz\u0131rlan\u0131b.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ <\/strong>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, \u201cV \u0259sr\u0259 aid\u00a0t\u00fcrk-xristian m\u0259b\u0259dinin m\u00f6vcud oldu\u011fu m\u0259kan\u201d adl\u0131 s\u00fcjetd\u0259 XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rin\u0259 erm\u0259nil\u0259rin s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259n sonra\u00a0xalq\u0131m\u0131za m\u0259xsus \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rin izinin itirilm\u0259si prosesin\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t, dini abid\u0259l\u0259rin da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131\u011f\u0131, m\u0259nims\u0259nildiyi v\u0259 vandalizm\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131r.<\/p>\n<p>Bildirilir ki, \u018frtik rayonu\u00a0Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n, indiki Erm\u0259nistan\u0131n\u00a0\u015e\u00f6r\u0259yel mahal\u0131\u00a0\u0259razisind\u0259 Alag\u00f6z\u00a0da\u011f\u0131n\u0131n \u015fimal-q\u0259rb \u0259t\u0259yind\u0259 yerl\u0259\u015fir. \u018frtik yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l XIV-XI \u0259srl\u0259r\u0259 aid katakombalar\u0131n a\u015fkar edilm\u0259si bu m\u0259kan\u0131n q\u0259dimliyini g\u00f6st\u0259rir. \u018frtik \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n\u00a0G\u00fcmr\u00fc-Aleksandropol q\u0259zas\u0131nda, indiki Artik rayonunda\u00a0k\u0259nd\u00a0ad\u0131 kimi d\u0259 tan\u0131n\u0131b. H\u0259min q\u0259zada\u00a0XIX \u0259srin\u00a0ax\u0131rlar\u0131nda \u018frtik adl\u0131 k\u0259nd xarabal\u0131\u011f\u0131 da m\u00f6vcud olub. 1728-ci il Osmanl\u0131 icmal d\u0259ft\u0259rind\u0259 ad\u0131 qeyd edil\u0259n \u018frtik \u015e\u00f6r\u0259yel mahal\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zi say\u0131l\u0131b v\u0259 \u0259halisi Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t olub. 1804-c\u00fc ild\u0259 rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n bu \u0259razini i\u015f\u011fal etm\u0259sind\u0259n sonra yerli m\u00fcs\u0259lman-t\u00fcrk \u0259halisinin ba\u015fqa yerl\u0259r\u0259 b\u00f6y\u00fck k\u00f6\u00e7\u00fc ba\u015flay\u0131b. 1878-ci ild\u0259\u00a0Az\u0259rbaycan t\u00fcrkl\u0259ri\u00a0bu \u0259razid\u0259n tam qovulub v\u0259\u00a0erm\u0259nil\u0259r\u00a0yerl\u0259\u015fdirilib. \u015e\u00f6r\u0259yel mahal\u0131n\u0131n Rusiya t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunmu\u015f hiss\u0259si 1920-1930-cu ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistan SSR rayonla\u015fd\u0131r\u0131lark\u0259n 3 inzibati rayona \u2013 D\u00fczk\u0259nd, Agin v\u0259 \u018frtik rayonlar\u0131na b\u00f6l\u00fcn\u00fcb. Rayon \u0259razisind\u0259 \u015eirvanc\u0131q k\u0259ndind\u0259 V \u0259sr\u0259 aid\u00a0\u015eirvanc\u0131q t\u00fcrk-xristian m\u0259b\u0259di, Q\u0131p\u00e7aq k\u0259ndind\u0259 1201-ci ild\u0259 tikil\u0259n q\u0259dim Q\u0131p\u00e7aq t\u00fcrk qalas\u0131 v\u0259 Q\u0131p\u00e7aq m\u0259b\u0259di d\u0259 m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r ki, 1946-c\u0131 il may\u0131n 31-d\u0259 k\u0259ndin t\u00fcrkc\u0259 Q\u0131p\u00e7aq ad\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259r\u0259k Ari\u00e7, m\u0259b\u0259din ad\u0131 is\u0259 Ari\u00e7av\u0259ng qoyulub: \u201cM\u0259b\u0259din yerl\u0259\u015fdiyi Q\u0131p\u00e7aq k\u0259ndi q\u0259dimd\u0259n t\u00fcrk-o\u011fuz boylar\u0131n\u0131n ana yurdu olub. Bu yerl\u0259r\u0259 erm\u0259nil\u0259rin ilk k\u00fctl\u0259vi ax\u0131n\u0131 XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 b\u00f6lg\u0259nin Rusiya imperiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra ba\u015flay\u0131b. Haylar bura \u0130randan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcbl\u0259r. 1930-cu il sentyabr\u0131n 9-da yarad\u0131lan \u018frtik rayonu 1995-ci il\u0259d\u0259k indiki Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 inzibati-\u0259razi vahidi olub. Erm\u0259nil\u0259r \u0259razisi 632 kvadrat kilometr olan bu rayonu Artik adland\u0131r\u0131blar. \u018frtik 1945-i ild\u0259n respublika tabeli \u015f\u0259h\u0259r olub. Rayon 1962-ci ild\u0259 l\u0259\u011fv olunub, lakin 1964-c\u00fc ild\u0259 yenid\u0259n b\u0259rpa edilib. 1995-ci ild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n yeni inzibati-\u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fcn\u0259 ke\u00e7idi zaman\u0131 rayon\u00a0l\u0259\u011fv olunaraq \u015eirak m\u0259rzliyinin t\u0259rkibin\u0259 daxil edilib. \u00dcmumilikd\u0259, Erm\u0259nistan SSR Ali Soveti R\u0259yas\u0259t Hey\u0259tinin m\u00fcxt\u0259lif f\u0259rmanlar\u0131 il\u0259 rayon \u00fczr\u0259 31 tarixi yer ad\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib\u201d.<\/p>\n<p>Sonda vur\u011fulan\u0131r ki, q\u0259dim t\u00fcrk torpa\u011f\u0131 olan \u018frtik rayonunun \u00e7ox z\u0259ngin tarixi, burada ya\u015fam\u0131\u015f az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin d\u0259rin k\u00f6k\u00fc v\u0259 irsi var: \u201cM\u0259hz bu irsi qoruyub saxlamaq, ya\u015fatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nfur erm\u0259nil\u0259rin \u00f6zl\u0259rin\u0259 m\u0259kan sayd\u0131qlar\u0131 tarixi o\u011fuz yurdlar\u0131na qay\u0131tmaq vacib \u015f\u0259rtdir v\u0259 h\u0259r bir Q\u0259rbi az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259vi borcudur\u201d.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131 layih\u0259sinin m\u0259qs\u0259di tarixi q\u0259dim torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n ad\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131lmas\u0131, tan\u0131d\u0131lmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n deportasiyaya m\u0259ruz qoyulmas\u0131ndan, h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f, lakin ad\u0131 silin\u0259n toponiml\u0259rin, says\u0131z-hesabs\u0131z yeralt\u0131 v\u0259 yer\u00fcst\u00fc maddi m\u0259d\u0259niyy\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri &#8211; q\u0259dim ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259sk\u0259nl\u0259ri, nekropollar, kurqanlar, qala, saray v\u0259 istehkam qal\u0131qlar\u0131, karvansaralar, k\u00f6rp\u00fcl\u0259r, q\u0259bir\u00fcst\u00fc s\u0259nduq\u0259l\u0259r, xa\u00e7da\u015flar, at-qo\u00e7 heyk\u0259ll\u0259ri, m\u0259b\u0259d, kils\u0259, m\u0259scid, pir v\u0259 ocaqlar\u0131n \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, h\u0259min \u0259razinin t\u0259miz o\u011fuz-t\u00fcrk m\u0259sk\u0259nl\u0259ri oldu\u011funu t\u0259sdiq ed\u0259n faktlar\u0131n d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin Prezident\u00a0<strong>\u0130lham \u018fliyevin\u00a0<\/strong>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 dediyi \u201cXX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 t\u0259sad\u00fcf ed\u0259n x\u0259rit\u0259 bir daha onu g\u00f6st\u0259rir ki, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan tarixi Az\u0259rbaycan diyar\u0131d\u0131r, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rin, k\u0259ndl\u0259rin adlar\u0131 Az\u0259rbaycan m\u0259n\u015f\u0259lidir v\u0259 biz yax\u015f\u0131 bilirik ki, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 tarix boyu Az\u0259rbaycan xalq\u0131 ya\u015fay\u0131b. \u0130ndi \u0259sas v\u0259zif\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, d\u00fcnya ictimaiyy\u0259ti d\u0259 bunu bilsin\u201d, &#8211; fikrini \u0259sas tutaraq Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 Qay\u0131d\u0131\u015f Konsepsiyas\u0131ndan ir\u0259li g\u0259l\u0259n v\u0259zif\u0259l\u0259rin t\u0259bli\u011fidir.<\/p>\n<p>\u018ftrafl\u0131 Baku TV-nin s\u00fcjetind\u0259:<\/p>\n<div><iframe loading=\"lazy\" title=\"YouTube video player\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ug-9h0A73q4?si=LyUvIc9rUDL63FCP\" width=\"560\" height=\"315\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\" data-mce-fragment=\"1\"><\/iframe><\/div>\n<\/div>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131 layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 jurnalist \u018fsg\u0259r \u0130brahimovun m\u00fc\u0259llifliyi il\u0259 fitn\u0259kar erm\u0259ni siyas\u0259tinin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f qurban\u0131 olan rayonlardan biri &#8211; \u018frtik rayonu haqq\u0131nda s\u00fcjet haz\u0131rlan\u0131b. ARANTV.AZ \u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, \u201cV \u0259sr\u0259 aid\u00a0t\u00fcrk-xristian m\u0259b\u0259dinin m\u00f6vcud oldu\u011fu m\u0259kan\u201d adl\u0131 s\u00fcjetd\u0259 XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rin\u0259 erm\u0259nil\u0259rin s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259n sonra\u00a0xalq\u0131m\u0131za m\u0259xsus \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rin izinin itirilm\u0259si prosesin\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t, dini abid\u0259l\u0259rin da\u011f\u0131d\u0131ld\u0131\u011f\u0131, m\u0259nims\u0259nildiyi v\u0259 vandalizm\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 vur\u011fulan\u0131r. Bildirilir ki, \u018frtik rayonu\u00a0Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan\u0131n, indiki Erm\u0259nistan\u0131n\u00a0\u015e\u00f6r\u0259yel mahal\u0131\u00a0\u0259razisind\u0259 Alag\u00f6z\u00a0da\u011f\u0131n\u0131n \u015fimal-q\u0259rb \u0259t\u0259yind\u0259 yerl\u0259\u015fir. \u018frtik yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda eram\u0131zdan \u0259vv\u0259l XIV-XI \u0259srl\u0259r\u0259 aid katakombalar\u0131n a\u015fkar&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":683370,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/FotoJet-6-11.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/FotoJet-6-11.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/FotoJet-6-11.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/FotoJet-6-11-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/FotoJet-6-11-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/FotoJet-6-11.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/FotoJet-6-11.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/FotoJet-6-11.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/FotoJet-6-11-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/01\/FotoJet-6-11.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan Xronikas\u0131 layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 jurnalist \u018fsg\u0259r \u0130brahimovun m\u00fc\u0259llifliyi il\u0259 fitn\u0259kar erm\u0259ni siyas\u0259tinin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f qurban\u0131 olan rayonlardan biri &#8211; \u018frtik rayonu haqq\u0131nda s\u00fcjet haz\u0131rlan\u0131b. ARANTV.AZ \u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, \u201cV \u0259sr\u0259 aid\u00a0t\u00fcrk-xristian m\u0259b\u0259dinin m\u00f6vcud oldu\u011fu m\u0259kan\u201d adl\u0131 s\u00fcjetd\u0259 XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rin\u0259 erm\u0259nil\u0259rin s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259n sonra\u00a0xalq\u0131m\u0131za m\u0259xsus \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rin izinin itirilm\u0259si prosesin\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/683369"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=683369"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/683369\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/683370"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=683369"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=683369"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=683369"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}