{"id":685981,"date":"2024-02-01T15:03:16","date_gmt":"2024-02-01T11:03:16","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=685981"},"modified":"2024-02-01T15:03:16","modified_gmt":"2024-02-01T11:03:16","slug":"fransa-neokolonializminin-q%c9%99ddarligi-yeni-kaledoniyanin-must%c9%99qillik-h%c9%99r%c9%99kati-bogulur-s%c9%99rh-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=685981","title":{"rendered":"Fransa neokolonializminin q\u0259ddarl\u0131\u011f\u0131 &#8211; Yeni Kaledoniyan\u0131n m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259kat\u0131 bo\u011fulur &#8211; \u015e\u018fRH + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>Fransan\u0131n y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc b\u0259dnam siyas\u0259tin \u0259n bariz n\u00fcmun\u0259si neokolonializmdir. Ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olan r\u0259smi Paris bu \u0259razil\u0259ri \u0259lind\u0259n buraxmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l atmaqdad\u0131r. Bura h\u0259min d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259razil\u0259rind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 yaratmaqdan tutmu\u015f, qo\u015funlar\u0131n\u0131 \u201cs\u00fclhm\u0259raml\u0131 missiya\u201d ad\u0131 alt\u0131nda yerl\u0259\u015fdirm\u0259k kimi \u00e7irkin \u0259m\u0259ll\u0259r daxildir. Demokratiyadan d\u0259m vuran Fransa neokolonializm siyas\u0259tini h\u0259r v\u0259chl\u0259 davam etdirir. XXI \u0259srd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc insan h\u00fcquqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t ed\u0259n \u0259sas \u00f6lk\u0259 adland\u0131ran r\u0259smi Paris Mayot adas\u0131, Yeni Kaledoniya, dig\u0259r d\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 icma v\u0259 \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015fayan xalqlar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>Lakin bu siyas\u0259t d\u0259 fiasko il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259kd\u0259dir. Ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si Nigerd\u0259n biab\u0131rcas\u0131na qovulduqdan sonra Fransa n\u0259zar\u0259t etdiyi Yeni Kaledoniyada m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259kat\u0131na z\u0259rb\u0259 vurmaq istiqam\u0259tind\u0259 aktiv f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ke\u00e7ib. H\u0259r v\u0259chl\u0259 d\u0259 m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda vuru\u015fanlara \u0259ks-c\u0259bh\u0259 yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Yerli mediada yer alan x\u0259b\u0259rl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, Yeni Kaledoniya il\u0259 ba\u011fl\u0131 iki\u00a0qanun layih\u0259si h\u00f6kum\u0259t\u0259 t\u0259qdim olunub, birinci layih\u0259d\u0259 konstitusiyada d\u0259yi\u015fiklik t\u0259l\u0259b ed\u0259n Kaledoniyada yerli se\u00e7kid\u0259 s\u0259s ver\u0259nl\u0259rin say\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, dig\u0259rind\u0259 is\u0259 yerli se\u00e7kinin tarixinin d\u0259yi\u015film\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. H\u0259r iki layih\u0259 yax\u0131n vaxtda Fransa parlamentin\u0259 t\u0259qdim olunacaq.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjQvMDIvMDEvMTMvNDcvMzUvMzgwYWZhOTYtMWI4ZC00OTI0LThhYmUtODFiZGRmZWZiYThmL2Q2YzAxZTYwLTJjMGMtMzgzMy05YWZjLTUzYTQ0Mjg4MzIzYS5qcGVnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=147b4016b6ef39e0\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, haz\u0131rda Yeni Kaledoniyada yerli se\u00e7kid\u0259 yaln\u0131z 1988-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r orada m\u0259skunla\u015fan insanlar s\u0259s ver\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Yeni layih\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n is\u0259, h\u00f6kum\u0259t burada anadan olan v\u0259 ya \u0259n az\u0131 10 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 burada ya\u015fayan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 s\u0259s verm\u0259k h\u00fcququnu verm\u0259k ist\u0259yir. D\u0259yi\u015fiklik ba\u015f ver\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259 40 000 n\u0259f\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259lav\u0259 insan s\u0259s verm\u0259k h\u00fcququnu \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259k. H\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259rin m\u00fctl\u0259q \u00e7oxlu\u011fu Fransadan sonradan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n (v\u0259 ya onlar\u0131n \u00f6vladlar\u0131) v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyin \u0259leyhdarlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Fransa Yeni Kaledoniyada son d\u00f6vrl\u0259r f\u0259alla\u015fan m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259kat\u0131na z\u0259rb\u0259 vurmaq v\u0259 g\u0259lm\u0259l\u0259r hesab\u0131na m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 \u0259ks c\u0259bh\u0259 yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l Prezident Makron da Yeni Kaledoniya m\u00f6vzusuna toxunub. O, b\u0259yanat\u0131nda \u201cq\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259yyar\u0259l\u0259rimizi 48 saat \u0259rzind\u0259 Yeni Kaledoniyada yerl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259rik&#8221; t\u0259hdidini s\u0259sl\u0259ndirib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjQvMDIvMDEvMTMvNDcvMzQvNGFhZDBjZjctMTJlMC00MWE2LWE1MjEtN2Y3Njc0ZDdkM2E4L2ZmMzhmNDUwLThiNDQtM2I0ZS04Y2RhLWJlMWY0YzE3YWE3ZS5qcGVnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=4f704c471f69510e\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, Fransa \u0259leyhin\u0259 artan etirazlar\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda bu \u00f6lk\u0259 \u0259leyhin\u0259 ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259r, t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r d\u0259 yer al\u0131r. Konkret olaraq, r\u0259smi Bak\u0131n\u0131n Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n s\u0259dri kimi m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7iliy\u0259 qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 d\u0259 Yelisey saray\u0131n\u0131n maraqlar\u0131na toxunur. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs v\u0259 t\u0259klifi il\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 Fransa m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7iliyin\u0259 qar\u015f\u0131 ciddi m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131l\u0131r. Bu proses\u0259 Bak\u0131n\u0131n liderlik etdiyi he\u00e7 kim\u0259 sirr deyil. Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin &#8211;\u00a0Fransan\u0131n d\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 b\u00f6y\u00fck konfranslar t\u0259\u015fkil edir. B\u0259yan edilir ki, Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131nda s\u0259drliyi ba\u015fa \u00e7atsa da, Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupu ya\u015fayacaq. Frans\u0131z neokolonializminin if\u015fa olunmas\u0131n\u0131 v\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin Fransan\u0131n z\u00fclm\u00fcnd\u0259n azad olunmas\u0131 prosesini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Bu il yanvar\u0131n 11-d\u0259 Yeni Kaledoniya parlamentinin (Konqres) qar\u015f\u0131s\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n etiraz aksiyas\u0131 da qeyd olunanlar\u0131n n\u0259tic\u0259sidir. Aksiyada Fransan\u0131n Yeni Kaledoniyan\u0131n daxilind\u0259 g\u0259rginlik yaratmaq siyas\u0259ti v\u0259 yerli \u0259halinin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131na etirazlar s\u0259sl\u0259nib. H\u0259tta aksiyada Az\u0259rbaycan v\u0259 Yeni Kaledoniya bayraqlar\u0131 dal\u011faland\u0131r\u0131l\u0131b. Fransa h\u00f6kum\u0259tinin yerli \u0259halinin m\u00f6vqeyini n\u0259z\u0259r\u0259 almadan konstitusiya d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri etm\u0259sini yolverilm\u0259z sayan aksiya i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 bildiribl\u0259r ki, kanaklar \u0259halinin maraqlar\u0131na zidd \u201ckonstitusiya islahatlar\u0131na\u201d yox deyirl\u0259r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjQvMDIvMDEvMTMvNDcvMzQvY2I4NTU4ZmYtZjFjNi00N2ZkLWIzOTUtNzhjODkyN2ZhYjhlLzg1NDhmZDRjLWNmNGYtM2MyMC1hYzJjLTBhNzFkODI0MzM2Yy5qcGVnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=4fe949356bdc0663\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, Yeni Kaledoniya n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259yan edibl\u0259r ki, Fransan\u0131n atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar onlar\u0131 neokolonializm istiqam\u0259tin\u0259 apar\u0131r. A\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 bildirirl\u0259r ki, Fransa qarda\u015fl\u0131q b\u0259rab\u0259rliyi t\u0259\u015fviq etdiyini deyir, \u00f6z\u00fcn\u00fc demokratik \u00f6lk\u0259 kimi tan\u0131d\u0131r, b\u00fct\u00fcn bunlar yaland\u0131r. Onlar Fransan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259n sosial probleml\u0259r, irq\u00e7i cinay\u0259tl\u0259rin onun xarakterini g\u00f6st\u0259rdiyini vur\u011fulay\u0131blar.<\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, Fransa indiy\u0259 q\u0259d\u0259r Yeni Kaledoniyada iki referendumu g\u00f6zard\u0131 edib.<\/p>\n<p>Bu \u0259razid\u0259 is\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7iliyin 171 ili \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 suverenlik v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik qazanana q\u0259d\u0259r m\u00fcbariz\u0259ni dayand\u0131rmayacaqlar\u0131n\u0131 birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 bildirirl\u0259r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Yeni Kaledoniya xalq\u0131 m\u00f6vqeyind\u0259 q\u0259tidir. N\u0259yin bahas\u0131na olursa-olsun, Fransa h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131ndan qurtulmaq, sosial v\u0259 siyasi m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etm\u0259k h\u0259d\u0259f g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. \u00d6zl\u0259rinin d\u0259 ifad\u0259 etdiyi kimi, m\u0259qs\u0259dl\u0259ri g\u0259nc v\u0259 ya\u015fl\u0131 n\u0259sill\u0259rin sosial m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r haqq\u0131nda a\u00e7\u0131q dan\u0131\u015fa bildiyi x\u00fcsusi \u015f\u0259b\u0259k\u0259 yaratmaqd\u0131r. Bununla Yeni Kaledoniyada t\u0259hl\u00fck\u0259siz g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 nail olunmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. G\u00f6zl\u0259m\u0259k olar ki, bu proses t\u0259k Yeni Kaledoniya il\u0259 m\u0259hdudla\u015fmayacaq, dig\u0259r ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259ri d\u0259 \u0259hat\u0259 ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>\u201cReport\u201d \u0130nformasiya Agentliyi<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fransan\u0131n y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc b\u0259dnam siyas\u0259tin \u0259n bariz n\u00fcmun\u0259si neokolonializmdir. Ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olan r\u0259smi Paris bu \u0259razil\u0259ri \u0259lind\u0259n buraxmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l atmaqdad\u0131r. Bura h\u0259min d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259razil\u0259rind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 yaratmaqdan tutmu\u015f, qo\u015funlar\u0131n\u0131 \u201cs\u00fclhm\u0259raml\u0131 missiya\u201d ad\u0131 alt\u0131nda yerl\u0259\u015fdirm\u0259k kimi \u00e7irkin \u0259m\u0259ll\u0259r daxildir. Demokratiyadan d\u0259m vuran Fransa neokolonializm siyas\u0259tini h\u0259r v\u0259chl\u0259 davam etdirir. XXI \u0259srd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc insan h\u00fcquqlar\u0131na h\u00f6rm\u0259t ed\u0259n \u0259sas \u00f6lk\u0259 adland\u0131ran r\u0259smi Paris Mayot adas\u0131, Yeni Kaledoniya, dig\u0259r d\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 icma v\u0259 \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015fayan xalqlar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozmaqdad\u0131r. Lakin bu siyas\u0259t d\u0259 fiasko il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fm\u0259kd\u0259dir. Ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259si&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":685982,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/7cbd8dfc-b290-30f0-a357-2167df8433e2_850.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/7cbd8dfc-b290-30f0-a357-2167df8433e2_850.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/7cbd8dfc-b290-30f0-a357-2167df8433e2_850.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/7cbd8dfc-b290-30f0-a357-2167df8433e2_850-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/7cbd8dfc-b290-30f0-a357-2167df8433e2_850-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/7cbd8dfc-b290-30f0-a357-2167df8433e2_850.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/7cbd8dfc-b290-30f0-a357-2167df8433e2_850.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/7cbd8dfc-b290-30f0-a357-2167df8433e2_850.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/7cbd8dfc-b290-30f0-a357-2167df8433e2_850-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/7cbd8dfc-b290-30f0-a357-2167df8433e2_850.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Fransan\u0131n y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc b\u0259dnam siyas\u0259tin \u0259n bariz n\u00fcmun\u0259si neokolonializmdir. Ke\u00e7mi\u015f m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcst\u0259qillik verm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olan r\u0259smi Paris bu \u0259razil\u0259ri \u0259lind\u0259n buraxmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l atmaqdad\u0131r. Bura h\u0259min d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259razil\u0259rind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259 yaratmaqdan tutmu\u015f, qo\u015funlar\u0131n\u0131 \u201cs\u00fclhm\u0259raml\u0131 missiya\u201d ad\u0131 alt\u0131nda yerl\u0259\u015fdirm\u0259k kimi \u00e7irkin \u0259m\u0259ll\u0259r daxildir. Demokratiyadan d\u0259m vuran Fransa neokolonializm siyas\u0259tini h\u0259r v\u0259chl\u0259 davam etdirir. XXI \u0259srd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/685981"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=685981"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/685981\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/685982"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=685981"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=685981"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=685981"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}