{"id":686368,"date":"2024-02-02T14:09:12","date_gmt":"2024-02-02T10:09:12","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=686368"},"modified":"2024-02-02T14:09:12","modified_gmt":"2024-02-02T10:09:12","slug":"bu-gun-umumdunya-su-bataqliq-%c9%99razil%c9%99ri-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=686368","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn \u00dcmumd\u00fcnya Su-Bataql\u0131q \u018frazil\u0259ri G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>Bataql\u0131q \u0259razil\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259ti v\u0259 onlar\u0131n biom\u00fcxt\u0259lifliyinin qorunmas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259r il fevral\u0131n 2-d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Su-Bataql\u0131q \u018frazil\u0259ri G\u00fcn\u00fc qeyd olunur. Bu, 1971-ci ild\u0259 su-bataql\u0131q \u0259razil\u0259ri haqq\u0131nda Ramsar Konvensiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edildiyi tarixdir. G\u00fcn\u00fcn m\u0259qs\u0259di b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada bataql\u0131q \u0259razil\u0259rinin qorunmas\u0131 v\u0259 davaml\u0131 istifad\u0259sinin t\u0259\u015fviq edilm\u0259sidir.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, \u00dcmumd\u00fcnya Su-Bataql\u0131q \u018frazil\u0259ri G\u00fcn\u00fc ilk d\u0259f\u0259 1997-ci ild\u0259 qeyd olunub. 2021-ci il avqustun 30-da BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131 fevral\u0131n 2-ni \u00dcmumd\u00fcnya Su-Bataql\u0131q \u018frazil\u0259ri G\u00fcn\u00fc elan ed\u0259n q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etdi.<\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya Su-Bataql\u0131q \u018frazil\u0259ri G\u00fcn\u00fc bu il \u201cBataql\u0131qlar v\u0259 insan rifah\u0131\u201d devizi alt\u0131nda ke\u00e7irilir v\u0259 h\u0259min m\u00f6vzu su-bataql\u0131qlar\u0131n v\u0259 insan h\u0259yat\u0131n\u0131n nec\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011funu diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlay\u0131r. \u0130nsan rifah\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn aspektl\u0259rinin bataql\u0131qlar il\u0259 nec\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011funu vur\u011fulay\u0131r. Bu, h\u0259r birimizi su-bataql\u0131q \u0259razil\u0259rimizi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259y\u0259 v\u0259 onlar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini diqq\u0259td\u0259 saxlama\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnyadak\u0131 bataql\u0131qlar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 90 faizi deqradasiyaya u\u011fray\u0131b v\u0259 biz bataql\u0131q \u0259razil\u0259rini me\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 tez itiririk. Bataql\u0131qlar biom\u00fcxt\u0259lifliy\u0259, iqlimin yum\u015fald\u0131lmas\u0131na v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fmaya, \u015firin suyun m\u00f6vcudlu\u011funa, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131na v\u0259 s. t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli ekosisteml\u0259rdir.<\/p>\n<p><strong>Bataql\u0131qlar me\u015f\u0259l\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 \u0259n m\u00fch\u00fcm oksigen b\u0259rpaedicil\u0259ridir<\/strong><\/p>\n<p>Bir \u00e7ox insan\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, bataql\u0131qlar sad\u0259c\u0259 pal\u00e7\u0131ql\u0131 \u0259razil\u0259rdir. Lakin bataql\u0131qlar me\u015f\u0259l\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 \u0259n m\u00fch\u00fcm oksigen b\u0259rpaedicil\u0259ridir v\u0259 bataql\u0131q \u0259razil\u0259rin \u0259sas d\u0259y\u0259ri su toplamaq v\u0259 onun keyfiyy\u0259tini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq qabiliyy\u0259tidir. Bataql\u0131qlar yerin s\u0259thind\u0259n d\u0259rinlikl\u0259r\u0259 s\u0131zan v\u0259 m\u00fch\u00fcm i\u00e7m\u0259li su m\u0259nb\u0259yi olan yeralt\u0131 sular\u0131 dolduran su \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bii filtr rolunu oynay\u0131r. Bataql\u0131q \u0259razil\u0259r v\u0259 onun bol bitki \u00f6rt\u00fcy\u00fc s\u0259naye v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 istehsal\u0131n\u0131n z\u0259h\u0259rli madd\u0259l\u0259rini v\u0259 tullant\u0131lar\u0131n\u0131 udur.<\/p>\n<p>Bataql\u0131q \u0259razil\u0259r da\u015fq\u0131nlar\u0131n v\u0259 quraql\u0131qlar\u0131n m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rinin azald\u0131lmas\u0131nda rol oynay\u0131r. Bataql\u0131qlar \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcl\u0259ri udan v\u0259 saxlayan t\u0259bii s\u00fcng\u0259r kimi h\u0259r\u0259k\u0259t edir, suyun axmas\u0131n\u0131 azald\u0131r. Quru m\u00f6vs\u00fcmd\u0259 bataql\u0131qlar t\u0259dric\u0259n y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f su ehtiyatlar\u0131n\u0131 burax\u0131r, quraql\u0131\u011f\u0131n ba\u015flanmas\u0131n\u0131 gecikdirir v\u0259 su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azald\u0131r.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, bataql\u0131qlar bir \u00e7ox heyvanlar\u0131n v\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 su qu\u015flar\u0131n\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f yeridir. Onlar d\u00fcnyan\u0131n bir hiss\u0259sind\u0259n dig\u0259rin\u0259 miqrasiya etm\u0259kl\u0259 bataql\u0131q sisteml\u0259rinin qlobal v\u0259hd\u0259tini t\u0259min edirl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bataql\u0131qlar\u0131n qorunmas\u0131 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 su yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda ya\u015fayan qu\u015flar\u0131n qorunmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p><strong>1970-ci ild\u0259n b\u0259ri d\u00fcnyadak\u0131 bataql\u0131qlar\u0131n 35 faizi itirilib<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bataql\u0131q \u0259razil\u0259r \u0259n y\u00fcks\u0259k azalma, itki v\u0259 deqradasiya nisb\u0259tl\u0259rin\u0259 malik ekosisteml\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Onlar me\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259 tez yox olurlar. 1970-ci ild\u0259n b\u0259ri d\u00fcnyadak\u0131 bataql\u0131qlar\u0131n 35 faizi itirilib. Bataql\u0131q \u0259razil\u0259rin itirilm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olan insan f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 tikinti \u00fc\u00e7\u00fcn drenaj, su v\u0259 torpa\u011f\u0131n \u00e7irkl\u0259nm\u0259si, ehtiyatlar\u0131n h\u0259ddind\u0259n art\u0131q ovlanmas\u0131 v\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istismar\u0131, invaziv flora v\u0259 fauna n\u00f6vl\u0259rinin yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi aiddir.<\/p>\n<p>Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bataql\u0131q \u0259razil\u0259rin m\u00fchafiz\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas problem h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri v\u0259 icmalar\u0131 su-bataql\u0131q \u0259razil\u0259r\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 v\u0259 prioritetl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bataql\u0131q \u0259razil\u0259ri haqq\u0131nda t\u0259s\u0259vv\u00fcr\u00fc d\u0259yi\u015fdirm\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>Ramsar \u0259razil\u0259rinin say\u0131 2470-i \u00f6t\u00fcb<\/strong><\/p>\n<p>Su qu\u015flar\u0131n\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f yeri kimi beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n su-bataql\u0131q \u0259razil\u0259r haqq\u0131nda Konvensiya 1971-ci il fevral\u0131n 2-d\u0259 Ramsarda (\u0130ran) imzalan\u0131b v\u0259 o vaxtdan Ramsar Konvensiyas\u0131 adlan\u0131r. H\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcqavil\u0259 kimi Ramsar Konvensiyas\u0131n\u0131n \u0259sas m\u0259qs\u0259di b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada dayan\u0131ql\u0131 inki\u015fafa nail olunmas\u0131na t\u00f6hf\u0259 olaraq yerli, regional v\u0259 milli f\u0259aliyy\u0259t v\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q yolu il\u0259 b\u00fct\u00fcn bataql\u0131q \u0259razil\u0259rin qorunmas\u0131 v\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 istifad\u0259sidir.<\/p>\n<p>Ramsar Konvensiyas\u0131na qo\u015fulma\u011f\u0131n \u0259sas \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biri onun \u0259razisind\u0259 \u0259n az\u0131 bir Ramsar sah\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u018frazi se\u00e7imi m\u00fcr\u0259kk\u0259b meyarlar sistemin\u0259 uy\u011fun olaraq h\u0259yata ke\u00e7irilir. D\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n Ramsar elan edilmi\u015f \u0259razil\u0259r Konvensiya Katibliyi t\u0259r\u0259find\u0259n Ramsar Beyn\u0259lxalq \u018fh\u0259miyy\u0259tli Su-bataql\u0131qlar Siyah\u0131s\u0131na daxil edilir. H\u0259min obyektl\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti haqq\u0131nda m\u0259lumat Bataql\u0131qlar\u0131n M\u00fchafiz\u0259si \u00fczr\u0259 Beyn\u0259lxalq B\u00fcrosunun m\u0259lumat bazas\u0131nda yer al\u0131r v\u0259 daim yenil\u0259nir.<\/p>\n<p>1971-ci ild\u0259 Ramsar Konvensiyas\u0131n\u0131 18 d\u00f6vl\u0259t, 2000-ci ild\u0259 119, haz\u0131rda is\u0259 (2023-c\u00fc il\u0259 kimi) 172 d\u00f6vl\u0259t qo\u015fulub. Siyah\u0131ya daxil edilmi\u015f Ramsar \u0259razil\u0259rinin \u00fcmumi say\u0131 2471-dir ki, bunun da \u00fcmumi sah\u0259si 256 milyon hektardan \u00e7oxdur.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycanda sah\u0259si 200 min hektardan art\u0131q olan su-bataql\u0131q \u0259razisi m\u00f6vcuddur<\/strong><\/p>\n<p>Respublikam\u0131zda sah\u0259si 200 min hektardan art\u0131q olan su-bataql\u0131q \u0259razisi m\u00f6vcuddur. Az\u0259rbaycanda A\u011fg\u00f6l v\u0259 Q\u0131z\u0131la\u011fac milli parklar\u0131n\u0131n \u0259razisi m\u00fch\u00fcm su-bataql\u0131q \u0259razil\u0259ri kimi \u201cRamsar\u201d Konvensiyan\u0131n siyah\u0131s\u0131na daxil edilib.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn \u00dcmumd\u00fcnya Su-Bataql\u0131q \u018frazil\u0259ri G\u00fcn\u00fc il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq Q\u0131z\u0131la\u011fac, \u015eirvan, Ab\u015feron v\u0259 A\u011fg\u00f6l milli parklar\u0131nda \u201cA\u00e7\u0131q qap\u0131\u201d g\u00fcn\u00fc ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bataql\u0131q \u0259razil\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259ti v\u0259 onlar\u0131n biom\u00fcxt\u0259lifliyinin qorunmas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259r il fevral\u0131n 2-d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Su-Bataql\u0131q \u018frazil\u0259ri G\u00fcn\u00fc qeyd olunur. Bu, 1971-ci ild\u0259 su-bataql\u0131q \u0259razil\u0259ri haqq\u0131nda Ramsar Konvensiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edildiyi tarixdir. G\u00fcn\u00fcn m\u0259qs\u0259di b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada bataql\u0131q \u0259razil\u0259rinin qorunmas\u0131 v\u0259 davaml\u0131 istifad\u0259sinin t\u0259\u015fviq edilm\u0259sidir. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, \u00dcmumd\u00fcnya Su-Bataql\u0131q \u018frazil\u0259ri G\u00fcn\u00fc ilk d\u0259f\u0259 1997-ci ild\u0259 qeyd olunub. 2021-ci il avqustun 30-da BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131 fevral\u0131n 2-ni \u00dcmumd\u00fcnya Su-Bataql\u0131q \u018frazil\u0259ri G\u00fcn\u00fc elan ed\u0259n q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul etdi. \u00dcmumd\u00fcnya Su-Bataql\u0131q \u018frazil\u0259ri G\u00fcn\u00fc bu il \u201cBataql\u0131qlar v\u0259 insan rifah\u0131\u201d devizi alt\u0131nda ke\u00e7irilir v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":686369,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1706864517535787562_1200x630.jpg",924,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1706864517535787562_1200x630.jpg",924,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1706864517535787562_1200x630.jpg",924,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1706864517535787562_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1706864517535787562_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1706864517535787562_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1706864517535787562_1200x630.jpg",924,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1706864517535787562_1200x630.jpg",924,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1706864517535787562_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1706864517535787562_1200x630-924x620.jpg",924,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bataql\u0131q \u0259razil\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259ti v\u0259 onlar\u0131n biom\u00fcxt\u0259lifliyinin qorunmas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259r il fevral\u0131n 2-d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Su-Bataql\u0131q \u018frazil\u0259ri G\u00fcn\u00fc qeyd olunur. Bu, 1971-ci ild\u0259 su-bataql\u0131q \u0259razil\u0259ri haqq\u0131nda Ramsar Konvensiyas\u0131n\u0131n q\u0259bul edildiyi tarixdir. G\u00fcn\u00fcn m\u0259qs\u0259di b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada bataql\u0131q \u0259razil\u0259rinin qorunmas\u0131 v\u0259 davaml\u0131 istifad\u0259sinin t\u0259\u015fviq edilm\u0259sidir. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, \u00dcmumd\u00fcnya Su-Bataql\u0131q \u018frazil\u0259ri G\u00fcn\u00fc ilk d\u0259f\u0259 1997-ci&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/686368"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=686368"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/686368\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/686369"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=686368"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=686368"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=686368"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}