{"id":686975,"date":"2024-02-04T20:29:11","date_gmt":"2024-02-04T16:29:11","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=686975"},"modified":"2024-02-04T20:29:11","modified_gmt":"2024-02-04T16:29:11","slug":"borc-girdabinda-bogulan-erm%c9%99nistan-kaspinin-t%c9%99hlili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=686975","title":{"rendered":"Borc girdab\u0131nda bo\u011fulan Erm\u0259nistan &#8211; \u201cKaspi\u201dnin T\u018fHL\u0130L\u0130"},"content":{"rendered":"<p>Son ill\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n d\u00f6vl\u0259t borcu k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131b. T\u0259k bu il xarici borclara xidm\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259rcl\u0259rin iki milyard dollar t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu r\u0259q\u0259m \u00f6t\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 500 milyon dollar \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistanda 2018-ci ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n Nikol Pa\u015finyan m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 sosial sektorda yeni proqramlar v\u0259d ets\u0259 d\u0259, fiaskoya u\u011fray\u0131b. \u00d6lk\u0259d\u0259 yoxsulluq v\u0259 d\u00f6vl\u0259t borcu h\u0259r il artan templ\u0259 inki\u015faf edir, \u0259halinin sosial durumu is\u0259 g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r. Hakim partiyan\u0131n v\u0259d etdiyi he\u00e7 bir layih\u0259 u\u011fur qazana bilmir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/kaspi.az\/borc-girdabinda-bogulan-ermenistan?fbclid=IwAR2kkQcTZn0tBiKH8zLcUg49wUrH4RGUdrI2ajKdv1WJjtEgS9e2ATQUQ1Y\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>\u201cKaspi\u201d\u00a0<\/strong><\/a>q\u0259zeti m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259qal\u0259 d\u0259rc edib.<\/p>\n<p><strong>Artan yoxsulluq<\/strong><\/p>\n<p>Erm\u0259nistan statistika idar\u0259sinin m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, 2023-c\u00fc ild\u0259 \u00f6t\u0259n ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 yoxsulluq indeksind\u0259 k\u0259skin art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 edilib. \u018fg\u0259r 2018-ci ild\u0259 yoxsulluq s\u0259viyy\u0259si 23.5 faiz idis\u0259, ke\u00e7\u0259n ilin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici art\u0131q 24.8 faiz\u0259 \u00e7at\u0131b. Ba\u015f nazirin orta ayl\u0131q \u0259m\u0259khaqq\u0131n\u0131n artmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 arzular\u0131 da \u00e7\u00fcr\u00fck \u00e7\u0131x\u0131b. M\u0259lum olub ki, sad\u0259c\u0259 bir-iki sektorda \u0259m\u0259khaqq\u0131n\u0131n ciddi art\u0131m\u0131 \u00fcmumi tendensiyaya t\u0259sir edib, minimum \u0259m\u0259k haqq\u0131nda is\u0259 art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259yib. \u0130nflyasiya a\u015fa\u011f\u0131 g\u0259lirli insanlar\u0131n real g\u0259lirl\u0259rini d\u0259 azald\u0131b.<\/p>\n<p><strong>\u0130nflyasiya artmaqda davam edir<\/strong><\/p>\n<p>Pa\u015finyan h\u00f6kum\u0259ti be\u015f ildir ki, b\u00fct\u00fcn se\u00e7ki\u00f6nc\u0259si platformalarda \u0259halinin v\u0259ziyy\u0259tinin yax\u015f\u0131 olaca\u011f\u0131na s\u00f6z vers\u0259 d\u0259, tam \u0259ksi m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Erm\u0259nistanda bu g\u00fcn \u0259halinin 60 faizind\u0259n \u00e7oxu faktiki olaraq adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n minimum istehlak s\u0259b\u0259tinin d\u0259y\u0259rind\u0259n d\u0259 az qazan\u0131r. Haz\u0131rda Erm\u0259nistanda minimum \u0259m\u0259khaqq\u0131 75 min dramd\u0131r. Minimum ya\u015fay\u0131\u015f s\u0259b\u0259ti is\u0259 80 min dram t\u0259\u015fkil edir. \u0130nflyasiya is\u0259 artmaqda davam edir, orta pensiya h\u0259ddi minimum istehlak s\u0259b\u0259ti d\u0259y\u0259rind\u0259n iki d\u0259f\u0259 azd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Pafoslu pensiya v\u0259di<\/strong><\/p>\n<p>Pa\u015finyan cari il yanvar\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 h\u00f6kum\u0259t iclas\u0131nda pensiyalar\u0131 iki d\u0259f\u0259 art\u0131raca\u011f\u0131na s\u00f6z verib. Amma h\u00f6kum\u0259tin bunu hans\u0131 \u00fcsulla yerin\u0259 yetir\u0259c\u0259yi m\u0259lum deyil. Erm\u0259nistan\u0131n haz\u0131rk\u0131 durumunda bu, art\u0131q pul \u00e7ap\u0131 v\u0259 y\u00fcks\u0259k inflyasiya hesab\u0131na h\u0259ll edil\u0259 bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki real g\u0259lirl\u0259r azal\u0131r, sosial c\u0259h\u0259td\u0259n imkans\u0131z olanlar daha da kas\u0131blay\u0131r. Kas\u0131blayanlar\u0131n s\u0131ras\u0131na azt\u0259minatl\u0131lar, i\u015fl\u0259y\u0259n yoxsullar, yoxsullu\u011fa g\u00f6r\u0259 m\u00fcavin\u0259t alanlar v\u0259 pensiya\u00e7\u0131lar daxildir.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 yoxsullu\u011fu aradan qald\u0131rma\u011f\u0131n \u0259sas \u00fcsullar\u0131ndan biri i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. Qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, Erm\u0259nistan iqtisadiyyat\u0131nda xarici faktorun yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcv\u0259qq\u0259ti iqtisadi art\u0131m var v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 xidm\u0259t, ticar\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 t\u0259l\u0259bin yaratd\u0131\u011f\u0131 i\u015f yeri imkanlar\u0131 zaman-zaman ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. F\u0259q\u0259t, bu davaml\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sabun k\u00f6p\u00fcy\u00fc kimi \u015fi\u015f\u0259r\u0259k partlay\u0131r. Haz\u0131rda xarici faktorun azalmas\u0131 art\u0131m tempini z\u0259ifl\u0259dir v\u0259 a\u00e7\u0131lan i\u015f yerl\u0259ri d\u0259 ba\u011flan\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Real sektor \u00f6l\u00fcmc\u00fcl v\u0259ziyy\u0259td\u0259dir<\/strong><\/p>\n<p>Erm\u0259nistan iqtisadiyyat\u0131nda real sektorun \u00f6l\u00fcmc\u00fcl v\u0259ziyy\u0259td\u0259 oldu\u011fu da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 v\u0259 s\u0259naye sah\u0259l\u0259rind\u0259 art\u0131m n\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7arpm\u0131r. Bu da \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 sosial v\u0259ziyy\u0259t\u0259 t\u0259sir edir. Bu sah\u0259l\u0259ri t\u0259\u015fviq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri, m\u00fc\u0259yy\u0259n proqramlar h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. Amma bu g\u00fcn \u015fahidi oluruq ki, vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri l\u0259\u011fv edilir, vergi y\u00fck\u00fc art\u0131r. 2024-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn \u0130qtisadiyyat Nazirliyi 7 faizlik iqtisadi art\u0131m proqnozla\u015fd\u0131r\u0131b. G\u00f6r\u00fcn\u0259n odur ki, bu, sad\u0259c\u0259 bir utopiyad\u0131r v\u0259 g\u0259lir-x\u0259rc nisb\u0259tind\u0259 erm\u0259ni iqtisadiyyat\u0131nda ciddi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r olacaq.<\/p>\n<p><strong>Artan d\u00f6vl\u0259t borcu<\/strong><\/p>\n<p>Son ill\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n d\u00f6vl\u0259t borcu da h\u00f6kum\u0259tin g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc b\u00f6y\u00fck borclar s\u0259b\u0259bind\u0259n k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131b. Eyni zamanda, xarici borclara g\u00f6r\u0259 xidm\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259rcl\u0259r d\u0259 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 artmaqda davam edir. T\u0259k bu il xarici borclara xidm\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259rcl\u0259rin iki milyard dollar t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu r\u0259q\u0259m \u00f6t\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 500 milyon dollar \u00e7oxdur. Ehtimal edilir ki, cari ild\u0259 erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin borcu 655 milyard dram artaraq 5.3 trilyon drama, y\u0259ni 13 milyard dollara \u00e7atacaq. Son be\u015f il \u0259rzind\u0259 m\u00f6vcud hakimiyy\u0259t be\u015f milyard dollar borc g\u00f6t\u00fcr\u00fcb.<\/p>\n<p><strong>Pa\u015finyan h\u00f6kum\u0259tinin maliyy\u0259 f\u0131r\u0131lda\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Borcu \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259ll\u0259r valyuta borclar\u0131 ancaq xaricd\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr, beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131ndan kreditl\u0259r al\u0131n\u0131rd\u0131. Son ill\u0259r is\u0259 daxili bazardan h\u0259m dramla, h\u0259m d\u0259 xarici valyuta il\u0259 borclar al\u0131n\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259, xarici valyuta istiqrazlar\u0131 burax\u0131l\u0131r v\u0259 bu da sonradan valyuta borcuna \u00e7evrilir. Bu tendensiya xaricd\u0259n al\u0131nan kreditd\u0259n baha ba\u015fa g\u0259lir. Ehtimal edilir ki, bunun s\u0259b\u0259bi xaricd\u0259n ucuz qiym\u0259t\u0259 kredit ver\u0259nin olmamas\u0131d\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259 Pa\u015finyan h\u00f6kum\u0259ti daha y\u00fcks\u0259k faizl\u0259 daxild\u0259n pul t\u0259dar\u00fck edir. Art\u0131q daxili bazardan al\u0131nan valyuta 500 milyon dollar h\u0259ddini \u00f6t\u00fcb. Bu m\u0259bl\u0259\u011f \u00fc\u00e7\u00fcn faizl\u0259r t\u0259k cari ild\u0259 72 milyon dollar t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259k. \u00dcmumilikd\u0259 valyuta borclar\u0131na xidm\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n 716 milyon dollar \u00f6d\u0259nil\u0259c\u0259k. 1.2 milyard dollar is\u0259 daxili borcun \u00f6d\u0259nilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da sadalananlardan g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Pa\u015finyan h\u00f6kum\u0259ti \u00f6lk\u0259ni borc bataql\u0131\u011f\u0131na s\u00fcr\u00fckl\u0259yib. Ucuz xarici kreditl\u0259r bahal\u0131 daxili borcla \u0259v\u0259z edilib. Son \u00fc\u00e7 ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t borcunun orta faiz d\u0259r\u0259c\u0259si 2.7 faiz b\u0259ndi art\u0131m g\u00f6st\u0259rib. Bu b\u0259ndin 7.2 faiz\u0259 \u00e7ataca\u011f\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. B\u00fcdc\u0259nin talanmas\u0131, yerli icra hakimiyy\u0259ti orqanlar\u0131 v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n iri ranql\u0131 m\u0259murlar t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259zm-rabed\u0259n ke\u00e7irilm\u0259si, xalq\u0131n g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n yoxsulla\u015fmas\u0131 fonunda Pa\u015finyan\u0131n a\u011f\u0131zdolusu sosial islahatlardan, proqramlardan dan\u0131\u015fmas\u0131, pensiyalar\u0131 iki d\u0259f\u0259 art\u0131raca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 v\u0259dl\u0259ri art\u0131q g\u00fcl\u00fcnc g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son ill\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n d\u00f6vl\u0259t borcu k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131b. T\u0259k bu il xarici borclara xidm\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259rcl\u0259rin iki milyard dollar t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu r\u0259q\u0259m \u00f6t\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 500 milyon dollar \u00e7oxdur. Erm\u0259nistanda 2018-ci ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n Nikol Pa\u015finyan m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 sosial sektorda yeni proqramlar v\u0259d ets\u0259 d\u0259, fiaskoya u\u011fray\u0131b. \u00d6lk\u0259d\u0259 yoxsulluq v\u0259 d\u00f6vl\u0259t borcu h\u0259r il artan templ\u0259 inki\u015faf edir, \u0259halinin sosial durumu is\u0259 g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n a\u011f\u0131rla\u015f\u0131r. Hakim partiyan\u0131n v\u0259d etdiyi he\u00e7 bir layih\u0259 u\u011fur qazana bilmir. \u201cKaspi\u201d\u00a0q\u0259zeti m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259qal\u0259 d\u0259rc edib. Artan yoxsulluq Erm\u0259nistan statistika idar\u0259sinin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":686976,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/FotoJet-2-2.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/FotoJet-2-2.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/FotoJet-2-2.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/FotoJet-2-2-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/FotoJet-2-2-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/FotoJet-2-2.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/FotoJet-2-2.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/FotoJet-2-2.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/FotoJet-2-2-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/FotoJet-2-2.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Son ill\u0259r Erm\u0259nistan\u0131n d\u00f6vl\u0259t borcu k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131b. T\u0259k bu il xarici borclara xidm\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259rcl\u0259rin iki milyard dollar t\u0259\u015fkil ed\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu r\u0259q\u0259m \u00f6t\u0259n ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 500 milyon dollar \u00e7oxdur. Erm\u0259nistanda 2018-ci ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n Nikol Pa\u015finyan m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 sosial sektorda yeni proqramlar v\u0259d ets\u0259 d\u0259, fiaskoya u\u011fray\u0131b. \u00d6lk\u0259d\u0259 yoxsulluq v\u0259 d\u00f6vl\u0259t&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/686975"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=686975"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/686975\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/686976"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=686975"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=686975"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=686975"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}