{"id":688653,"date":"2024-02-08T15:44:07","date_gmt":"2024-02-08T11:44:07","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=688653"},"modified":"2024-02-08T15:44:07","modified_gmt":"2024-02-08T11:44:07","slug":"folklorsunas-alim-xidir-n%c9%99bi-bayrami-t%c9%99bi%c9%99tin-oyanmasinin-baslangici-sayilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=688653","title":{"rendered":"Folklor\u015f\u00fcnas alim: \u201cX\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131 t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 say\u0131l\u0131r\u201d"},"content":{"rendered":"<p>X\u0131d\u0131r N\u0259bi, yaxud X\u0131d\u0131r \u0130lyas Nax\u00e7\u0131van diyar\u0131n\u0131n q\u0259dim tarix\u0259 malik v\u0259 el aras\u0131nda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f m\u0259rasiml\u0259rind\u0259n biridir. H\u0259r il fevral ay\u0131n\u0131n 9-u, 10-u, b\u0259zi k\u0259ndl\u0259rd\u0259 is\u0259 14-\u00fc, 15-i (X\u0131d\u0131r \u0130lyas\u0131n do\u011fuldu\u011fu g\u00fcn) X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131 x\u00fcsusi qeyd edilir. M\u0259rasim h\u0259m d\u0259 fevral\u0131n 1-d\u0259n 20-d\u0259k olan ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259y\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. T\u0259dqiqatlarda X\u0131d\u0131r N\u0259bi \u201csu, k\u00fcl\u0259k v\u0259 havan\u0131n himay\u0259\u00e7isi\u201d kimi t\u0259qdim edilir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bu mifik obrazla ba\u011fl\u0131 m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00e7oxdur. Onun ad\u0131n\u0131n X\u0131z\u0131r, X\u0131z\u0131r \u0130lyas, X\u0131d\u0131r N\u0259bi, X\u0131d\u0131r baba v\u0259 X\u0131d\u0131r Zind\u0259 olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259r m\u00fcxt\u0259lifdir. Ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259nin \u00e7\u0131xmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 ke\u00e7iril\u0259n X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131 \u0259sas\u0259n Nax\u00e7\u0131van, Tovuz, Qazax v\u0259 s. b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif adlarla (X\u0131d\u0131r \u0130lyas, X\u0131d\u0131r Zind\u0259) ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>Bu s\u00f6zl\u0259ri AZ\u018fRTAC-a m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 AMEA-n\u0131n Folklor \u0130nstitutu Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan folkloru \u015f\u00f6b\u0259sinin apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u018fpo\u015f V\u0259liyev deyib.<\/p>\n<p>\u201cNax\u00e7\u0131vandan toplan\u0131lm\u0131\u015f r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259n birind\u0259 deyilir ki, \u201cX\u0131d\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259r bir qabda dirilik suyu g\u00f6t\u00fcr\u00fcb insanlara g\u0259tirirmi\u015f. \u00c7ox yoruldu\u011fundan yolda bir a\u011fac\u0131n k\u00f6lg\u0259sind\u0259 yat\u0131r. H\u0259min a\u011fac da \u00e7inar a\u011fac\u0131 imi\u015f. Bird\u0259n qab a\u015f\u0131r, su t\u00f6k\u00fcl\u00fcr \u00e7inar\u0131n dibind\u0259ki \u00e7uxura. Suyun bir hiss\u0259sini qar\u011falar g\u0259lib i\u00e7ir. Qalan\u0131n\u0131 da \u00e7inar\u0131n k\u00f6kl\u0259ri \u00e7\u0259kir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 deyirl\u0259r ki, qar\u011falar \u00fc\u00e7 y\u00fcz il ya\u015fay\u0131r, \u00e7inar a\u011fac\u0131 da uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, xalqda inam var ki, X\u0131d\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259r darda qalanlar\u0131n, \u00e7\u0259tinliy\u0259 d\u00fc\u015f\u0259nl\u0259rin, x\u0259st\u0259l\u0259rin hamisin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kl\u0259 \u0259n \u00e7\u0259tin anda onlar\u0131n k\u00f6m\u0259yin\u0259 \u00e7at\u0131b. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 q\u0131\u015f\u0131n \u201co\u011flan \u00e7a\u011f\u0131\u201dnda X\u0131d\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 X\u0131d\u0131r N\u0259bi m\u0259rasimini t\u0259\u015fkil etm\u0259k, onu k\u00f6m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131rmaq q\u0131\u015f\u0131n \u00e7\u0259tinliyind\u0259n, soyu\u011fundan xilas olmaq anlam\u0131na g\u0259lir\u201d, &#8211; dey\u0259 alim bildirib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan folklorunda X\u0131d\u0131r, X\u0131d\u0131r baba v\u0259 X\u0131d\u0131r Zind\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 inanclar \u00e7oxdur:<\/p>\n<p>\u201cM\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cTut a\u011fac\u0131n\u0131 qurumam\u0131\u015f k\u0259sm\u0259k g\u00fcnahd\u0131r\u201d. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, bu a\u011fac\u0131 X\u0131d\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259r ehsanl\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259kib. Yaxud \u201cX\u0131d\u0131r gec\u0259si\u201d pey\u011f\u0259mb\u0259r hans\u0131 qap\u0131dan \u00f6z bu\u011fda pay\u0131n\u0131 apararsa, h\u0259min il o evin ruzi-b\u0259r\u0259k\u0259ti artar. Xalq\u0131n X\u0131d\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 olan inam\u0131 o h\u0259dd\u0259 malikdir ki, bu ad insanlar\u0131n and yerin\u0259 \u00e7evrilib. \u201cX\u0131d\u0131r \u0130lyas haqq\u0131\u201d, \u201cX\u0131d\u0131ra and olsun\u201d, \u201cX\u0131d\u0131r Zind\u0259 babaya and olsun\u201d v\u0259 bu s\u0259pkili dig\u0259r andlar xalq\u0131n bu obraza olan m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 inam\u0131ndan do\u011fub. B\u0259zi alq\u0131\u015flar da m\u0259hz X\u0131d\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259rin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cX\u0131d\u0131r\u0131n dil\u0259yi \u00fcst\u00fcnd\u0259 olsun\u201d, \u201cX\u0131d\u0131r N\u0259bi k\u00f6m\u0259yin olsun\u201d, \u201cX\u0131d\u0131r N\u0259bi hay\u0131na yetsin\u201d, \u201cX\u0131d\u0131r N\u0259bi k\u00f6m\u0259k \u0259lini \u00fcst\u00fcnd\u0259n \u0259skik el\u0259m\u0259sin\u201d, \u201cX\u0131d\u0131r k\u00f6m\u0259yin\u0259 yetsin\u201d, \u201cX\u0131d\u0131r s\u0259ni dardan qurtars\u0131n\u201d, \u201cX\u0131d\u0131r s\u0259ni yolda qoymas\u0131n\u201d, \u201cX\u0131d\u0131ra rast g\u0259l\u0259s\u0259n\u201d, \u201cX\u0131d\u0131r pay\u0131n\u0131 versin\u201d, \u201cX\u0131d\u0131r Zind\u0259 dil\u0259yini q\u0259bul etsin\u201d, \u201cX\u0131d\u0131r Zind\u0259y\u0259 apard\u0131\u011f\u0131n qurban s\u0259nin arzunu versin\u201d v\u0259 s.<\/p>\n<p>Xalq \u0259d\u0259biyyat\u0131nda X\u0131d\u0131rla ba\u011fl\u0131 \u0259fsan\u0259 v\u0259 r\u0259vay\u0259tl\u0259r d\u0259 geni\u015f yay\u0131l\u0131b. \u018ffsan\u0259l\u0259rin birind\u0259 deyilir ki, \u201cQaranl\u0131q d\u00fcnyada bir bulaq ax\u0131r, onun suyunu i\u00e7\u0259n he\u00e7 vaxt \u00f6lm\u00fcr. X\u0131d\u0131r o dirilik suyundan i\u00e7diyi \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 diridir v\u0259 ya\u015fay\u0131r. X\u0131d\u0131r h\u0259r adam\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259z. Onu g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259r\u0259k lap yax\u015f\u0131 adam olasan, he\u00e7 k\u0259si incitm\u0259y\u0259s\u0259n. X\u0131d\u0131r\u0131 kim g\u00f6rs\u0259, ondan n\u0259 ist\u0259s\u0259, yerin\u0259 yetir\u0259r\u201d. Eyni zamanda, \u201cX\u0131d\u0131r \u0130lyas\u201d X\u0131d\u0131r adl\u0131 ya\u015f\u0131l geyimli m\u00fcq\u0259dd\u0259s ruhdur v\u0259 h\u0259r adam\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. \u00c7\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n yol\u00e7ulara k\u00f6m\u0259k ed\u0259n ilahi q\u00fcvv\u0259 kimi, o, dastanlar\u0131m\u0131zda da t\u0259svir olunub. X\u0131d\u0131r gah ya\u015f\u0131l r\u0259ngli, gah da boz atl\u0131 kimi t\u0259svir edilir. Az\u0259rbaycanda Siy\u0259z\u0259n rayonunda X\u0131d\u0131r Zind\u0259 adl\u0131 pir d\u0259 var. D\u0259nizd\u0259n ba\u015flam\u0131\u015f X\u0131d\u0131r Zind\u0259 pirin\u0259 q\u0259d\u0259r bir s\u0131ra yerl\u0259rd\u0259 onun izl\u0259ri indi d\u0259 qorunur. Be\u015fbarmaq da\u011f\u0131nda at\u0131n\u0131n v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn ayaq izl\u0259rinin olmas\u0131na inam var v\u0259 bu yer d\u0259 m\u00fcq\u0259dd\u0259s pir kimi yol\u00e7ular t\u0259r\u0259find\u0259n x\u00fcsusi ehtiramla yad edilir\u201d.<\/p>\n<p>Folklor\u015f\u00fcnas alim qeyd edib ki, d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda da X\u0131d\u0131rla ba\u011fl\u0131 \u0259fsan\u0259 v\u0259 r\u0259vay\u0259tl\u0259r \u00e7oxdur. X\u0131d\u0131r\u00a0pey\u011f\u0259mb\u0259r Orta Asiya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 i\u00e7\u0259risind\u0259 ya\u015f\u0131ll\u0131\u011f\u0131n hamisi kimi tan\u0131n\u0131r. Buxarinin bir h\u0259disin\u0259 g\u00f6r\u0259, X\u0131d\u0131r bir bo\u015f yerd\u0259 \u0259yl\u0259\u015firdis\u0259, ora sonra \u00e7\u0259m\u0259nliy\u0259 d\u00f6n\u00fcrd\u00fc. \u018fbu H\u0259yyan \u0259l \u018fnd\u0259lusi (1256-1344) onun tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t oldu\u011funu, Ayni is\u0259 (1331-d\u0259 v\u0259fat edib) onun Musa pey\u011f\u0259mb\u0259r zaman\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaz\u0131b.<\/p>\n<p>\u018f.V\u0259liyev Nax\u00e7\u0131vanda X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131na h\u0259r il x\u00fcsusi haz\u0131rl\u0131q g\u00f6r\u00fcld\u00fcy\u00fcn\u00fc qeyd edib:<\/p>\n<p>\u201cBir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259d\u0259n h\u0259y\u0259t-baca, ev e\u015fik t\u0259mizl\u0259nir. Bir ne\u00e7\u0259 ay \u00f6nc\u0259d\u0259n t\u0259dar\u00fck edilmi\u015f \u0259rzaq, azuq\u0259 kis\u0259l\u0259rinin, torbalar\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131r. Bayram\u0131n \u0259sas atributlar\u0131 qovrulmu\u015f bu\u011fda (qovur\u011fa) v\u0259 qovut hesab olunur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259mizl\u0259nib yuyulmu\u015f bu\u011fdadan ocaq \u00fcst\u00fcnd\u0259 q\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f sacda qovur\u011fa haz\u0131rlan\u0131r. Qovur\u011fa sonra kirkir\u0259d\u0259 (d\u0259st\u0259rd\u0259) \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k iki hiss\u0259y\u0259 ayr\u0131l\u0131r. \u0130ri d\u0259n\u0259cikl\u0259r yarmal\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn, nar\u0131n hiss\u0259 is\u0259 qovut \u00fc\u00e7\u00fcn qablara y\u0131\u011f\u0131l\u0131r. Qovutu haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn kirkir\u0259d\u0259 \u00e7\u0259kilmi\u015f qovur\u011fan\u0131n nar\u0131n hiss\u0259sind\u0259n qaba t\u00f6k\u00fcl\u00fcr, \u00fcst\u00fcn\u0259 do\u015fab, \u015fir\u0259 v\u0259 ya \u015f\u0259k\u0259r tozu \u0259lav\u0259 edil\u0259r\u0259k qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Ovucda s\u0131x\u0131laraq b\u0259rkidilir v\u0259 qablara y\u0131\u011f\u0131laraq s\u00fcfr\u0259y\u0259 qoyulur. Bayram g\u00fcn\u00fc x\u00fcsusi X\u0131d\u0131r N\u0259bi xon\u00e7as\u0131 haz\u0131rlan\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn qar\u011f\u0131dal\u0131, \u015fabal\u0131d, badam, noxud, k\u00fcnc\u00fct, g\u00fcn\u0259baxan toxumu v\u0259 s. d\u0259 qovrulur. Qovrulmu\u015f \u00e7\u0259r\u0259zl\u0259r qovur\u011fa il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Qar\u0131\u015f\u0131\u011fa innab, iyd\u0259, ki\u015fmi\u015f, qoz, f\u0131nd\u0131q v\u0259 meyv\u0259 qurular\u0131 da qat\u0131l\u0131r. H\u0259min xon\u00e7an\u0131n ortas\u0131na bir qabda qovut da qoyulur. Xon\u00e7a evd\u0259 \u0259l\u00e7atmayan h\u00fcnd\u00fcr bir yer\u0259 qoyulur. \u0130nama g\u00f6r\u0259 gec\u0259 X\u0131d\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259r g\u0259lir, ona \u0259l bas\u0131r. Bayram s\u00fcfr\u0259sin\u0259 x\u0259mird\u0259n v\u0259 yarmadan bi\u015firilmi\u015f x\u00f6r\u0259kl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 plov da qoyulur. Bu yem\u0259kl\u0259r isti-isti yeyildiyi \u00fc\u00e7\u00fcn soyuqda b\u0259d\u0259n\u0259 istilik g\u0259tirir. Evd\u0259 X\u0131d\u0131r N\u0259binin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 \u00e7\u0131raq da yand\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bayram g\u00fcn\u00fc \u0259n \u00e7ox u\u015faqlar sevinir. Hava qaralandan sonra onlar qap\u0131lara gedib torba at\u0131r v\u0259 X\u0131d\u0131r pay\u0131 ist\u0259yirl\u0259r. U\u015faqlar\u0131n torbalar\u0131na X\u0131d\u0131r xon\u00e7as\u0131ndak\u0131 \u015firniyyat, \u00e7\u0259r\u0259z v\u0259 qovur\u011fa qoyularaq yola sal\u0131nar\u201d.<\/p>\n<p>Alim bildirib ki, Nax\u00e7\u0131vanda X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131nda ni\u015fanl\u0131lara v\u0259 t\u0259z\u0259 g\u0259lin k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f q\u0131zlara pay aparmaq ad\u0259ti d\u0259 var. O\u011flan evind\u0259n ni\u015fanl\u0131 q\u0131zlara, ata evind\u0259n is\u0259 t\u0259z\u0259 g\u0259linl\u0259r\u0259 X\u0131d\u0131r xon\u00e7as\u0131 aparmaq \u0259n\u0259n\u0259si geni\u015f yay\u0131l\u0131b. X\u0131d\u0131r xon\u00e7as\u0131n\u0131n yan\u0131nda yundan toxunulmu\u015f isti q\u0131\u015f geyiml\u0259ri d\u0259 qoyulur. X\u0131d\u0131r N\u0259bi xon\u00e7as\u0131ndan \u0259lav\u0259, \u015firniyyat v\u0259 meyv\u0259 xon\u00e7alar\u0131 da pay apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Bayram \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 do\u011fulan o\u011flan u\u015faqlar\u0131na X\u0131d\u0131r, N\u0259bi, \u0130lyas kimi adlar\u0131n qoyulmas\u0131 geni\u015f yay\u0131l\u0131b. Bu adlar\u0131n verildiyi u\u015faqlar\u0131n \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259km\u0259y\u0259c\u0259yin\u0259, darda qalmayaca\u011f\u0131na inan\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cX\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131ndan sonra art\u0131q yalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 g\u0259lir. Daha sonra is\u0259 x\u0259b\u0259r\u00e7i \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 g\u0259lir. Bu bayram h\u0259m d\u0259 Novruza giri\u015f rolunu oynay\u0131r. Daha sonra torpaq, od, su v\u0259 ilax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259r g\u0259lir v\u0259 Novruz bayram\u0131 qeyd edilir. X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131 t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131n\u0131n, canlanmas\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 say\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>X\u0131d\u0131r N\u0259bi m\u0259rasimini n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fad\u0131lmas\u0131 olduqca vacibdir. Bu m\u0259rasim xalq\u0131m\u0131z\u0131n z\u0259ngin m\u0259d\u0259niyy\u0259tini, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirir. \u00d6lk\u0259mizin m\u0259d\u0259niyy\u0259t x\u0259zin\u0259sind\u0259 \u0259n \u00f6n\u0259mli yerini saxlamaqla yana\u015f\u0131, xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixiliyini, q\u0259dimliyini g\u00f6st\u0259r\u0259n bu c\u00fcr bayramlar\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 tan\u0131d\u0131lmas\u0131 h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n borcudur\u201d, &#8211; dey\u0259 \u018f.V\u0259liyev fikrini yekunla\u015fd\u0131r\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>X\u0131d\u0131r N\u0259bi, yaxud X\u0131d\u0131r \u0130lyas Nax\u00e7\u0131van diyar\u0131n\u0131n q\u0259dim tarix\u0259 malik v\u0259 el aras\u0131nda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f m\u0259rasiml\u0259rind\u0259n biridir. H\u0259r il fevral ay\u0131n\u0131n 9-u, 10-u, b\u0259zi k\u0259ndl\u0259rd\u0259 is\u0259 14-\u00fc, 15-i (X\u0131d\u0131r \u0130lyas\u0131n do\u011fuldu\u011fu g\u00fcn) X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131 x\u00fcsusi qeyd edilir. M\u0259rasim h\u0259m d\u0259 fevral\u0131n 1-d\u0259n 20-d\u0259k olan ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259y\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. T\u0259dqiqatlarda X\u0131d\u0131r N\u0259bi \u201csu, k\u00fcl\u0259k v\u0259 havan\u0131n himay\u0259\u00e7isi\u201d kimi t\u0259qdim edilir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bu mifik obrazla ba\u011fl\u0131 m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00e7oxdur. Onun ad\u0131n\u0131n X\u0131z\u0131r, X\u0131z\u0131r \u0130lyas, X\u0131d\u0131r N\u0259bi, X\u0131d\u0131r baba v\u0259 X\u0131d\u0131r Zind\u0259 olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259r m\u00fcxt\u0259lifdir. Ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259nin \u00e7\u0131xmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259til\u0259 ke\u00e7iril\u0259n X\u0131d\u0131r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":688654,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/42234_60221c57870bc.jpg",1000,463,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/42234_60221c57870bc.jpg",1000,463,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/42234_60221c57870bc.jpg",1000,463,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/42234_60221c57870bc-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/42234_60221c57870bc-660x306.jpg",660,306,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/42234_60221c57870bc-840x389.jpg",640,296,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/42234_60221c57870bc.jpg",1000,463,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/42234_60221c57870bc.jpg",1000,463,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/42234_60221c57870bc-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/42234_60221c57870bc.jpg",1000,463,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"X\u0131d\u0131r N\u0259bi, yaxud X\u0131d\u0131r \u0130lyas Nax\u00e7\u0131van diyar\u0131n\u0131n q\u0259dim tarix\u0259 malik v\u0259 el aras\u0131nda geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f m\u0259rasiml\u0259rind\u0259n biridir. H\u0259r il fevral ay\u0131n\u0131n 9-u, 10-u, b\u0259zi k\u0259ndl\u0259rd\u0259 is\u0259 14-\u00fc, 15-i (X\u0131d\u0131r \u0130lyas\u0131n do\u011fuldu\u011fu g\u00fcn) X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131 x\u00fcsusi qeyd edilir. M\u0259rasim h\u0259m d\u0259 fevral\u0131n 1-d\u0259n 20-d\u0259k olan ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259y\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. T\u0259dqiqatlarda X\u0131d\u0131r N\u0259bi \u201csu, k\u00fcl\u0259k v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/688653"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=688653"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/688653\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/688654"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=688653"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=688653"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=688653"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}