{"id":688906,"date":"2024-02-09T10:01:41","date_gmt":"2024-02-09T06:01:41","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=688906"},"modified":"2024-02-09T10:01:41","modified_gmt":"2024-02-09T06:01:41","slug":"xidir-n%c9%99bi-bayraminiz-mubar%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=688906","title":{"rendered":"X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131n\u0131z m\u00fcbar\u0259k!"},"content":{"rendered":"<p>Q\u0259dim tarix\u0259 malik X\u0131d\u0131r N\u0259bi\u00a0 bayram\u0131 \u00a0\u0259vv\u0259ll\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 daha t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edilib. X\u0131d\u0131r N\u0259bi ad\u0259t\u0259n t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131, otlar\u0131n c\u00fcc\u0259rm\u0259si, axar suyun t\u0259mizl\u0259nm\u0259si v\u0259 dig\u0259r t\u0259bii prosesl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edilib. H\u0259r il q\u0131\u015f yar\u0131 olanda B\u00f6y\u00fck \u00c7ill\u0259 il\u0259 Ki\u00e7ik \u00c7ill\u0259 aras\u0131nda X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131 ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p><b>yenigence.com-<\/b>a AMEA G\u0259nc\u0259 B\u00f6lm\u0259si Humanitar T\u0259dqiqatlar \u0130nstitutunun \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Ruziy\u0259 Quliyeva bildirib ki, hesablamalara g\u00f6r\u0259, X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131 Ki\u00e7ik \u00c7ill\u0259nin \u0259vv\u0259lind\u0259, indiki vaxtla t\u0259qrib\u0259n fevral\u0131n birinci ong\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bir \u00e7ox m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131n\u0131n ikinci \u00c7ill\u0259nin qurtarmas\u0131na 2-5 g\u00fcn qalm\u0131\u015f ke\u00e7irildiyi bildirilir. Bayram\u0131n t\u0259sad\u00fcf etdiyi g\u00fcnl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar aras\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif fikirl\u0259r m\u00f6vcuddur. X\u0131d\u0131r N\u0259bi ad\u0259t\u0259n t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131, otlar\u0131n c\u00fcc\u0259rm\u0259si, axar suyun t\u0259mizl\u0259nm\u0259si v\u0259 sair\u0259 t\u0259bii prosesl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edilir. Q\u0259dimd\u0259n xalq t\u0259qvimind\u0259 q\u0131\u015f f\u0259sli iki \u0259sas m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 \u2013 40 g\u00fcn s\u00fcr\u0259n B\u00f6y\u00fck \u00c7ill\u0259y\u0259 (22 dekabr \u2013 31 yanvar) v\u0259 Ki\u00e7ik \u00c7ill\u0259y\u0259 (1 fevral \u2013 20 fevral) b\u00f6l\u00fcn\u00fcb, sonrak\u0131 30 g\u00fcn is\u0259 boz ay adlan\u0131b. Fevral\u0131n 1-d\u0259 q\u0131\u015f f\u0259slinin \u0259n soyuq g\u00fcnl\u0259ri, qar-\u00e7ov\u011funlu d\u00f6vr\u00fc olan Ki\u00e7ik \u00c7ill\u0259 ba\u015flay\u0131r. Q\u0259dim xalq m\u0259rasiml\u0259rind\u0259n biri olan X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131 da \u00e7ill\u0259 g\u00fcnl\u0259rin\u0259- fevral ay\u0131n\u0131n 10-na d\u00fc\u015f\u00fcr. X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131ndan sonra art\u0131q yalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 g\u0259lir. Daha sonra x\u0259b\u0259r\u00e7i \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 v\u0259 boz ay g\u0259lir. Boz aydan sonra is\u0259, o biri \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259r ba\u015flay\u0131r. Y\u0259ni bu bayram Novruza giri\u015f bayram\u0131d\u0131r, t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131na ba\u015flan\u011f\u0131cd\u0131r.<b><\/b><\/p>\n<p>T\u0259dqiqatlarda X\u0131d\u0131r N\u0259bi \u201csuyun, k\u00fcl\u0259yin v\u0259 havan\u0131n himay\u0259\u00e7isi\u201d kimi t\u0259qdim olunur, X\u0131z\u0131r pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259 eynil\u0259\u015fdirilir. X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131n\u0131n n\u0259 vaxtdan b\u0259ri ke\u00e7irildiyi tam m\u0259lum olmasa da, onun t\u00fcrk xalqlar\u0131 aras\u0131nda geni\u015f yay\u0131l\u0131b. X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131 \u2013 t\u00fcrkdilli xalqlar mifologiyas\u0131nda mifik obraz, yaz\u0131n g\u0259li\u015fini \u00a0x\u0259b\u0259r ver\u0259n m\u00f6vs\u00fcm m\u0259rasimidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu bayram yerini d\u0259yi\u015fmir. Ad\u0259t\u0259n bu bayram q\u0131\u015fda, ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259nin 10-cu g\u00fcn\u00fc ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>X\u0131d\u0131r N\u0259bi xalq\u0131n yadda\u015f\u0131na h\u0259yat g\u00fcc\u00fc, h\u0259yat e\u015fqi, od, istilik g\u0259tir\u0259n bir obraz kimi daxil olub. Bir \u00e7ox m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 haz\u0131rda yel \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259 yerin\u0259 yetiril\u0259n ayinl\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259r X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131nda qeyd olundu\u011fu yaz\u0131l\u0131r. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131ndan \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u0259vv\u0259l, \u00fc\u00e7 g\u00fcn d\u0259 sonra \u0259s\u0259n yel onun k\u00fcl\u0259yidir. Ona \u201cX\u0131d\u0131r N\u0259bi yeli\u201d deyirl\u0259r. Xalq aras\u0131nda deyilir ki, h\u0259min vaxt X\u0131d\u0131r N\u0259bi yel qanadl\u0131 at\u0131 il\u0259 obaya \u00e7\u0131x\u0131r, evl\u0259ri g\u0259zib \u00f6z pay\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130ll\u0259r \u00f6td\u00fckc\u0259 unudma\u011fa ba\u015flayan X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131nda yerin\u0259 yetiril\u0259n ayinl\u0259r bar\u0259d\u0259<b>\u00a0<\/b>Ruziy\u0259 Quliyeva bel\u0259 deyib: \u201dFevral\u0131n 1-ci ong\u00fcnl\u00fcy\u00fc \u0259rzind\u0259 ax\u015fam \u015f\u0259r qar\u0131\u015fandan sonra u\u015faqlar, cavanlar bir yer\u0259 topla\u015far, d\u0259st\u0259l\u0259nib X\u0131d\u0131r n\u0259\u011fm\u0259si oxuya-oxuya qap\u0131lar\u0131 d\u00f6y\u0259r, X\u0131d\u0131r ad\u0131na pay y\u0131\u011fard\u0131lar. H\u0259r qap\u0131da \u201cX\u0131d\u0131r pay\u0131\u201d qoyard\u0131lar. Kimi bir badyan s\u00fcd, kimi bir torba un\u2026 H\u0259min paylar\u0131 gec\u0259 bir yer\u0259 y\u0131\u011f\u0131b saxlayard\u0131lar. S\u0259h\u0259r onlardan iri \u00a0k\u00f6mb\u0259l\u0259r d\u00fcz\u0259ld\u0259rdil\u0259r v\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq, bir d\u0259 qovut bi\u015fir\u0259rdil\u0259r. X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131nda yeddi nem\u0259td\u0259n \u2013 (bu\u011fda, qoz, f\u0131nd\u0131q, badam, k\u00fcnc\u00fct, qar\u011f\u0131dal\u0131, arpa) qovur\u011fa qovrulur, qovut haz\u0131rlan\u0131r. O gec\u0259nin ad\u0131 \u201cX\u0131d\u0131r gec\u0259si\u201ddir. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, \u00e7ox m\u00fcbar\u0259k gec\u0259dir. Bayram\u0131n atributu is\u0259, qovrulmu\u015f bu\u011fda v\u0259 qovutdur. Xalq inanclar\u0131na g\u00f6r\u0259, \u0259fsan\u0259vi X\u0131d\u0131r N\u0259bi g\u0259l\u0259n g\u00fcn qovrulmu\u015f bu\u011fdadan \u00e7\u0259kil\u0259n qovut unundan\u00a0 x\u0259lv\u0259t bir yer\u0259 qoyurlar. El\u0259 bir yer\u0259 ki, ora insan n\u0259f\u0259si, \u0259l-ayaq toxunmur. H\u0259tta ora onu qoyan adam\u0131n \u00f6z\u00fc bel\u0259 girm\u0259m\u0259lidir. Hans\u0131 evd\u0259 qovutun \u00fcz\u0259rin\u0259 X\u0131d\u0131r\u0131n barmaq izl\u0259ri d\u00fc\u015f\u0259rs\u0259, h\u0259min evd\u0259 b\u00f6y\u00fck\u00a0 bayram ed\u0259rdil\u0259r, h\u0259min il o evd\u0259 ruzi-b\u0259r\u0259k\u0259t olar. Bir g\u00fcn \u0259vv\u0259l tax\u0131l qovrularaq kir-kir\u0259d\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k un hal\u0131na sal\u0131nard\u0131. Qovut unu b\u00f6y\u00fck bir siniy\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u0259rdi v\u0259 ax\u015fam bir t\u0259r\u0259f\u0259 qoyulard\u0131. Guya gec\u0259 vaxt\u0131 X\u0131d\u0131r N\u0259bi at\u0131 il\u0259 \u00e7aparaq g\u0259lir v\u0259 qovut ununa \u0259l bas\u0131r, onu ovsunlay\u0131r. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259, g\u0259l\u0259n il b\u0259r\u0259k\u0259tli olur. X\u0131d\u0131r N\u0259bi darda qalanlara k\u00f6m\u0259k ed\u0259n, sevgilil\u0259ri qovu\u015fduran bir q\u00fcvv\u0259dir. Sabah\u0131, bayram g\u00fcn\u00fc qovut haz\u0131rlan\u0131rd\u0131. Sad\u0259c\u0259, qovut ununa \u015firin su t\u00f6k\u00fcl\u0259r\u0259k qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 qovut hal\u0131na g\u0259tirilirdi. Bununla yana\u015f\u0131 ba\u015fqa nem\u0259tl\u0259r d\u0259 bi\u015firil\u0259rdi. \u0130nsanlar bir-birin\u0259 qonaq ged\u0259r, \u015f\u0259nlik ed\u0259rdil\u0259r. Bayramdan bir g\u00fcn \u0259vv\u0259l evin ki\u00e7ik \u00f6vlad\u0131n\u0131 (o\u011flan u\u015fa\u011f\u0131) alma a\u011fac\u0131n\u0131n \u00e7ubu\u011fu dal\u0131nca g\u00f6nd\u0259r\u0259rl\u0259r. G\u0259tiril\u0259n \u015f\u00f6vl\u0259r \u00fc\u00e7 t\u0259r\u0259fd\u0259n s\u0259liq\u0259 il\u0259 pamb\u0131\u011fa sar\u0131n\u0131b ya\u011fda q\u0131zard\u0131lar. Ax\u015fam evin b\u00f6y\u00fcy\u00fc bir-bir \u015f\u00f6vl\u0259ri g\u00f6t\u00fcr\u00fcb niyy\u0259tl\u0259rini sadalayar. H\u0259r \u015f\u00f6v bir niyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. Yurdun salamatl\u0131\u011f\u0131, mal-qaran\u0131n m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131, ba\u011f-ba\u011f\u00e7ada bolluq, o\u011ful-q\u0131z toyu v\u0259 sair\u0259 niyy\u0259tl\u0259r edilir. Sonra h\u0259min \u015f\u00f6vl\u0259r d\u0259st\u0259l\u0259nib orta hiss\u0259d\u0259n pamb\u0131qla ba\u011flanar v\u0259 qabdak\u0131 unun \u00fcst\u00fcn\u0259 sanc\u0131lar. Burada X\u0131d\u0131r N\u0259binin onlar\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 g\u00f6z olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131ca \u00e7ubuq qoyular. Gec\u0259 d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 h\u0259min d\u0259st\u0259l\u0259nmi\u015f \u00e7ubuqlar \u015fam kimi yand\u0131r\u0131lar. \u00d6z\u00fc yan\u0131b ke\u00e7\u0259n\u0259d\u0259k ona toxunulmaz. H\u0259m d\u0259 s\u0259h\u0259r\u0259d\u0259k qablardak\u0131 una \u0259l vurulmaz. \u00c7\u00fcnki \u0259vv\u0259lc\u0259 X\u0131d\u0131r N\u0259bi g\u0259lib \u00f6z pay\u0131n\u0131 g\u00f6t\u00fcrm\u0259lidir\u201d.<b><\/b><\/p>\n<p><b>H\u0259r birinizin s\u00fcfr\u0259niz ruzi-b\u0259r\u0259k\u0259tli olsun, X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131n\u0131z m\u00fcbar\u0259k!<\/b><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Q\u0259dim tarix\u0259 malik X\u0131d\u0131r N\u0259bi\u00a0 bayram\u0131 \u00a0\u0259vv\u0259ll\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 daha t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edilib. X\u0131d\u0131r N\u0259bi ad\u0259t\u0259n t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131, otlar\u0131n c\u00fcc\u0259rm\u0259si, axar suyun t\u0259mizl\u0259nm\u0259si v\u0259 dig\u0259r t\u0259bii prosesl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edilib. H\u0259r il q\u0131\u015f yar\u0131 olanda B\u00f6y\u00fck \u00c7ill\u0259 il\u0259 Ki\u00e7ik \u00c7ill\u0259 aras\u0131nda X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131 ke\u00e7irilib. yenigence.com-a AMEA G\u0259nc\u0259 B\u00f6lm\u0259si Humanitar T\u0259dqiqatlar \u0130nstitutunun \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Ruziy\u0259 Quliyeva bildirib ki, hesablamalara g\u00f6r\u0259, X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131 Ki\u00e7ik \u00c7ill\u0259nin \u0259vv\u0259lind\u0259, indiki vaxtla t\u0259qrib\u0259n fevral\u0131n birinci ong\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bir \u00e7ox m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131n\u0131n ikinci \u00c7ill\u0259nin qurtarmas\u0131na 2-5 g\u00fcn qalm\u0131\u015f&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":688907,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424774195_724609553093482_7505078325824577599_n.jpg",1080,1080,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424774195_724609553093482_7505078325824577599_n.jpg",1080,1080,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424774195_724609553093482_7505078325824577599_n.jpg",1080,1080,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424774195_724609553093482_7505078325824577599_n-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424774195_724609553093482_7505078325824577599_n-365x365.jpg",365,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424774195_724609553093482_7505078325824577599_n-840x840.jpg",640,640,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424774195_724609553093482_7505078325824577599_n.jpg",1080,1080,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424774195_724609553093482_7505078325824577599_n.jpg",1080,1080,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424774195_724609553093482_7505078325824577599_n-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/424774195_724609553093482_7505078325824577599_n-1080x620.jpg",1080,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Q\u0259dim tarix\u0259 malik X\u0131d\u0131r N\u0259bi\u00a0 bayram\u0131 \u00a0\u0259vv\u0259ll\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 daha t\u0259nt\u0259n\u0259 il\u0259 qeyd edilib. X\u0131d\u0131r N\u0259bi ad\u0259t\u0259n t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131, otlar\u0131n c\u00fcc\u0259rm\u0259si, axar suyun t\u0259mizl\u0259nm\u0259si v\u0259 dig\u0259r t\u0259bii prosesl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t edilib. H\u0259r il q\u0131\u015f yar\u0131 olanda B\u00f6y\u00fck \u00c7ill\u0259 il\u0259 Ki\u00e7ik \u00c7ill\u0259 aras\u0131nda X\u0131d\u0131r N\u0259bi bayram\u0131 ke\u00e7irilib. yenigence.com-a AMEA G\u0259nc\u0259 B\u00f6lm\u0259si Humanitar T\u0259dqiqatlar \u0130nstitutunun \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/688906"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=688906"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/688906\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/688907"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=688906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=688906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=688906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}