{"id":690051,"date":"2024-02-13T10:24:22","date_gmt":"2024-02-13T06:24:22","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=690051"},"modified":"2024-02-13T10:24:22","modified_gmt":"2024-02-13T06:24:22","slug":"wi-fi-x%c9%99b%c9%99rdarligi-n%c9%99l%c9%99r%c9%99-diqq%c9%99t-etm%c9%99liyik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=690051","title":{"rendered":"\u201cWi-Fi\u201d x\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131: N\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t etm\u0259liyik?"},"content":{"rendered":"<p>Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n telekommunikasiya v\u0259 po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259ri \u00fczr\u0259 t\u0259nziml\u0259yici qurumu \u2013 \u0130nformasiya-Kommunikasiya Texnologiyalar\u0131 Agentliyi (\u0130KTA) v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 uy\u011funluq sertifikat\u0131 olan telekommunikasiya vasit\u0259l\u0259ri v\u0259 qur\u011fular\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f etdi. Bildirildi ki, uy\u011funluq sertifikat\u0131 olmayan avadanl\u0131qlardan istifad\u0259 edilm\u0259si \u00f6lk\u0259nin iqtisadi maraqlar\u0131na zidd olmaqla yana\u015f\u0131, sa\u011flam r\u0259qab\u0259t m\u00fchitinin formala\u015fmas\u0131na, bazara keyfiyy\u0259tli telekommunikasiya vasit\u0259l\u0259rinin v\u0259 qur\u011fular\u0131n\u0131n daxil olmas\u0131na mane olur. X\u00fcsusil\u0259 qeyd edildi ki, bazara g\u0259tiril\u0259n sertifikat\u0131 olmayan \u201cWi-Fi\u201d qur\u011fular\u0131n\u0131n z\u0259if v\u0259 dayan\u0131qs\u0131z yay\u0131m siqnallar\u0131 \u00f6t\u00fcrm\u0259si keyfiyy\u0259tsiz internet xidm\u0259tin\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p><em><strong>M\u0259hsulun etibarl\u0131 olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 z\u0259man\u0259t varm\u0131?<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u0130nformasiya Texnologiyalar\u0131 (\u0130T) m\u00fct\u0259x\u0259ssisi F\u0259rhad Mir\u0259liyev m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201c\u0130ki sahil\u201d\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirdi ki,\u00a0<\/strong><\/em>telekomunikasiya qur\u011fular\u0131 v\u0259 vasit\u0259l\u0259ri \u0130T infrastrukturunun v\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin \u00e7ox vacib komponentl\u0259rind\u0259n biri say\u0131l\u0131r: \u201cBir \u00e7ox m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n bu avadanl\u0131qlar v\u0259 qur\u011fulara uy\u011funluq sertifikat\u0131 verilir. S\u00f6z\u00fcged\u0259n avadanl\u0131qlar laboratoriya \u015f\u0259raitind\u0259 yoxlamalardan ke\u00e7irilir. Burada avadanl\u0131qlar\u0131n funksionall\u0131\u011f\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259min olduqdan sonra onlar\u0131n istifad\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verilir. \u0130st\u0259r \u00f6z\u0259l, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259t korporativ m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 bu c\u00fcr avadanl\u0131qlar\u0131n v\u0259 qur\u011fular\u0131n i\u015fin\u0259, onlar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259siz qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na n\u0259zar\u0259t m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fmi\u015f qaydada h\u0259yata ke\u00e7irilir. \u018fn az\u0131ndan h\u0259min m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin \u00f6z\u00fcnd\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri daim n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir \u0130T komanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Amma f\u0259rdi istifad\u0259\u00e7il\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 bir az q\u0259lizdir. Sahibkar \u201cx\u201d bir m\u0259hsulun xaricd\u0259n Az\u0259rbaycana g\u0259tirilm\u0259sini t\u0259min edir v\u0259 h\u0259min m\u0259hsulun sat\u0131\u015f\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z ma\u011fazalar \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 apar\u0131l\u0131r. \u0130stifad\u0259\u00e7i d\u0259 h\u0259min sat\u0131\u015f yerl\u0259rind\u0259n m\u0259hsulu \u0259ld\u0259 edir. Amma m\u0259hsulun n\u0259 q\u0259d\u0259r etibarl\u0131 v\u0259 uy\u011fun olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 onda he\u00e7 bir z\u0259man\u0259t olmur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 m\u00fct\u0259madi olaraq t\u0259fti\u015fl\u0259r etm\u0259li, standartlara uy\u011fun olmayan avadanl\u0131q v\u0259 qur\u011fular\u0131 sat\u0131\u015fdan k\u0259narla\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>Bu qur\u011fularla ba\u011fl\u0131 b\u0259zi t\u0259hl\u00fck\u0259li n\u00fcanslar ola bil\u0259r. Bel\u0259 ki, h\u0259r bir cihaz\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259m aparat, h\u0259m d\u0259 proqram t\u0259minat\u0131nda informasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259li, qorunmal\u0131 m\u0259qamlar var. \u018fg\u0259r bu c\u00fcr avadanl\u0131qlar \u00fc\u00e7\u00fcn yoxlamalar t\u0259\u015fkil olunmazsa, hans\u0131sa testl\u0259rd\u0259n v\u0259 laboratoriya yoxlamalar\u0131ndan ke\u00e7irilm\u0259zs\u0259, h\u0259min avadanl\u0131qlarda istehsal\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259l\u0259bl\u0259rinin g\u00f6zl\u0259nilm\u0259diyi m\u0259lum ola bil\u0259r. S\u00f6z\u00fcged\u0259n \u201cWi-Fi\u201d \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fc v\u0259 yaxud paylay\u0131c\u0131 qur\u011fular provayderin \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259n g\u0259l\u0259n trafiki emal edir, paylay\u0131r. Burdan da bel\u0259 m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, b\u00fct\u00fcn trafik h\u0259min avadanl\u0131\u011f\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259n ke\u00e7ir. Siz evd\u0259 v\u0259 ya ki\u00e7ik ofisl\u0259rd\u0259 n\u0259zar\u0259tsiz yaxud vendoru b\u0259lli olmayan, zirz\u0259mi \u015f\u0259raitind\u0259 haz\u0131rlanan avadanl\u0131q v\u0259 cihazlardan istifad\u0259 etdikd\u0259 telefondan v\u0259 kompyuterl\u0259rd\u0259n ke\u00e7\u0259n b\u00fct\u00fcn trafikin izl\u0259nilm\u0259sin\u0259, emal olunmas\u0131na, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qaydalar\u0131na riay\u0259t olunmadan \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131rs\u0131z.<\/p>\n<p><em><strong>B\u0259z\u0259n istifad\u0259\u00e7il\u0259r \u201cWi-Fi\u201d qur\u011fular\u0131ndan siqnal\u0131n z\u0259ifliyind\u0259n \u015fikay\u0259tl\u0259nirl\u0259r<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Burada \u201cHuawei\u201d \u015firk\u0259tini n\u00fcmun\u0259 olaraq g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik. Bu \u015firk\u0259tin istehsal etdiyi \u00e7ip v\u0259 mikrosxeml\u0259r \u0259ks\u0259r s\u0259naye avadanl\u0131q v\u0259 cihazlar\u0131nda istifad\u0259 olunur. Bu yax\u0131nlarda Amerikada apar\u0131lan laboratoriya yoxlan\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6st\u0259rdi ki, \u015firk\u0259tin \u00e7ip v\u0259 mikrosxeml\u0259ri o q\u0259d\u0259r d\u0259 etibarl\u0131 deyil v\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck ehtimal ki, m\u0259lumatlar\u0131 k\u0259nara s\u0131zd\u0131r\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n Amerikada \u015firk\u0259t\u0259 sanksiyalar t\u0259tbiq edildi. \u201cHuawei\u201d \u015firk\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 insident, b\u00f6y\u00fck miqyasl\u0131 hadis\u0259dir. Amma eyni prinsipl\u0259 evl\u0259rimizd\u0259 istifad\u0259 etdiyimiz qur\u011fular da informasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hdid say\u0131la bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki h\u0259min qur\u011fular\u0131n birinci aparat t\u0259minat\u0131, ikinci is\u0259 proqram t\u0259minat\u0131 \u00e7ox d\u0259qiqlikl\u0259 yoxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r onlarda informasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u0259hdid yoxdursa, o zaman sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131xar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yaxud h\u0259min cihazlar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcraci\u0259t edil\u0259r\u0259k uy\u011funluq sertifikat\u0131 al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259z\u0259n evl\u0259rd\u0259 \u201cWi-Fi\u201d qur\u011fular\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259r siqnal\u0131n z\u0259ifliyind\u0259n \u015fikay\u0259tl\u0259nirl\u0259r. Bir qur\u011fuya art\u0131q 5-10 n\u0259f\u0259r istifad\u0259\u00e7i qo\u015fuldu\u011fu zaman is\u0259 internetd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n l\u0259ngim\u0259l\u0259r olur v\u0259 funksionall\u0131q a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 h\u0259min cihazlar\u0131n standartlara uy\u011fun olmayan formada, ucuz detallarla haz\u0131rlanmas\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n avadanl\u0131qlar\u0131 alark\u0259n bazarda tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z vendorlar\u0131n m\u0259hsullar\u0131n\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u0259sl\u0259h\u0259tlidir. Yaxud alaca\u011f\u0131n\u0131z ventor haqq\u0131nda geni\u015f ara\u015fd\u0131rma etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Se\u00e7im ed\u0259n zaman avadanl\u0131\u011f\u0131n istehsal\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fct\u0259madi yenil\u0259m\u0259l\u0259r almas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si x\u00fcsusil\u0259 diqq\u0259td\u0259 saxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r bir avadanl\u0131q yenil\u0259m\u0259 alm\u0131rsa yaxud yenil\u0259m\u0259si istehsal\u00e7\u0131n\u0131n sayt\u0131nda yerl\u0259\u015fdirilmirs\u0259, onda o t\u0259hl\u00fck\u0259li hesab olunur. Bu c\u00fcr avadanl\u0131qlardan istifad\u0259ni \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, dayand\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. \u0130nformasiya t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 ed\u0259c\u0259yim m\u0259qamlardan biri d\u0259 istifad\u0259 olunan avadanl\u0131qlar\u0131n istehsal m\u00fcdd\u0259tinin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259m\u0259sidir. Y\u0259ni, bir avadanl\u0131q 3-5 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 istifad\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Bu m\u00fcdd\u0259ti \u00f6t\u00fcrd\u00fckd\u0259n sonra h\u0259min avadanl\u0131qdan istifad\u0259ni davam etdirm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. \u00dcst\u0259lik bu m\u00fcdd\u0259ti \u00f6t\u00fcrd\u00fckd\u0259n sonra art\u0131q texnoloji c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259 h\u0259min avadanl\u0131q k\u00f6hn\u0259lmi\u015f hesab olunur. Biz onun i\u015find\u0259 fasil\u0259l\u0259r, dayanmalar, keyfiyy\u0259tsiz xidm\u0259t, a\u015fa\u011f\u0131 performans kimi hallar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n telekommunikasiya v\u0259 po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259ri \u00fczr\u0259 t\u0259nziml\u0259yici qurumu \u2013 \u0130nformasiya-Kommunikasiya Texnologiyalar\u0131 Agentliyi (\u0130KTA) v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 uy\u011funluq sertifikat\u0131 olan telekommunikasiya vasit\u0259l\u0259ri v\u0259 qur\u011fular\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f etdi. Bildirildi ki, uy\u011funluq sertifikat\u0131 olmayan avadanl\u0131qlardan istifad\u0259 edilm\u0259si \u00f6lk\u0259nin iqtisadi maraqlar\u0131na zidd olmaqla yana\u015f\u0131, sa\u011flam r\u0259qab\u0259t m\u00fchitinin formala\u015fmas\u0131na, bazara keyfiyy\u0259tli telekommunikasiya vasit\u0259l\u0259rinin v\u0259 qur\u011fular\u0131n\u0131n daxil olmas\u0131na mane olur. X\u00fcsusil\u0259 qeyd edildi ki, bazara g\u0259tiril\u0259n sertifikat\u0131 olmayan \u201cWi-Fi\u201d qur\u011fular\u0131n\u0131n z\u0259if v\u0259 dayan\u0131qs\u0131z yay\u0131m siqnallar\u0131 \u00f6t\u00fcrm\u0259si keyfiyy\u0259tsiz internet xidm\u0259tin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. M\u0259hsulun etibarl\u0131 olmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 z\u0259man\u0259t varm\u0131? \u0130nformasiya Texnologiyalar\u0131 (\u0130T) m\u00fct\u0259x\u0259ssisi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":690052,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1548402189_4415326.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1548402189_4415326.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1548402189_4415326.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1548402189_4415326-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1548402189_4415326-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1548402189_4415326-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1548402189_4415326.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1548402189_4415326.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1548402189_4415326-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/1548402189_4415326.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n telekommunikasiya v\u0259 po\u00e7t xidm\u0259tl\u0259ri \u00fczr\u0259 t\u0259nziml\u0259yici qurumu \u2013 \u0130nformasiya-Kommunikasiya Texnologiyalar\u0131 Agentliyi (\u0130KTA) v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 uy\u011funluq sertifikat\u0131 olan telekommunikasiya vasit\u0259l\u0259ri v\u0259 qur\u011fular\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f etdi. Bildirildi ki, uy\u011funluq sertifikat\u0131 olmayan avadanl\u0131qlardan istifad\u0259 edilm\u0259si \u00f6lk\u0259nin iqtisadi maraqlar\u0131na zidd olmaqla yana\u015f\u0131, sa\u011flam r\u0259qab\u0259t m\u00fchitinin formala\u015fmas\u0131na, bazara keyfiyy\u0259tli telekommunikasiya vasit\u0259l\u0259rinin v\u0259 qur\u011fular\u0131n\u0131n daxil&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/690051"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=690051"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/690051\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/690052"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=690051"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=690051"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=690051"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}