{"id":690157,"date":"2024-02-13T12:26:02","date_gmt":"2024-02-13T08:26:02","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=690157"},"modified":"2024-02-13T12:26:02","modified_gmt":"2024-02-13T08:26:02","slug":"m%c9%99h%c9%99mm%c9%99d-%c9%99min-b%c9%99y-fazil-mustafa-yazir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=690157","title":{"rendered":"M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259y &#8211; Fazil Mustafa yaz\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Ankaran\u0131n sakit gu\u015f\u0259l\u0259rinin birind\u0259 \u00f6nd\u0259rimiz M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 uyuyur. H\u0259r d\u0259f\u0259 m\u0259zar\u0131n\u0131 ziyar\u0259t ed\u0259rk\u0259n, onun b\u0259lk\u0259 indi d\u0259 torpa\u011f\u0131n alt\u0131ndan &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; dey\u0259 inild\u0259y\u0259n s\u00fcm\u00fckl\u0259rinin v\u0259t\u0259n\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259diyin\u0259 min d\u0259f\u0259 \u015f\u00fck\u00fcr edirdim. \u00d6nd\u0259rin ruhunu m\u0259ml\u0259k\u0259t\u0259 \u00e7oxdan da\u015f\u0131m\u0131\u015f\u0131q. H\u0259r g\u00fcn dostlar \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n sevgisini, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r xofunu ya\u015famaqdad\u0131rlar! H\u0259r g\u00fcn milli himnimizin s\u0259dalar\u0131 dostlar\u0131n \u00fcr\u0259yin\u0259 ax\u0131r, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rin qula\u011f\u0131n\u0131 d\u0259lib ke\u00e7ir. \u0130ndi milli d\u00f6vl\u0259timizin ad\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kili\u015fin\u0259 g\u00f6zl\u0259rimiz ya\u015far\u0131r. Y\u0259ni bunlar ham\u0131s\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 R\u0259sulzad\u0259nin ya\u015fayan ruhudur. S\u00fcm\u00fckl\u0259rini is\u0259 h\u0259l\u0259lik rahats\u0131z etm\u0259yin. Bu g\u00fcn onun ruhunu s\u00f6y\u0259nl\u0259r, \u0259tini yey\u0259nl\u0259r m\u00fctl\u0259q s\u00fcm\u00fckl\u0259rin\u0259 d\u0259 g\u00f6z dik\u0259c\u0259kl\u0259r. \u00d6t\u0259n y\u00fczilin 80-ci ill\u0259rind\u0259 q\u0259rib \u015f\u0259hid H\u00fcseyn Cavidin s\u00fcm\u00fckl\u0259rini xo\u015f niyy\u0259tl\u0259 m\u0259ml\u0259k\u0259t\u0259 g\u0259tir\u0259nd\u0259 d\u0259 i\u00e7imd\u0259n bel\u0259 bir s\u0131z\u0131lt\u0131 ke\u00e7mi\u015fdi: &#8220;Ruhu m\u0259ml\u0259k\u0259timiz \u00fcz\u0259rind\u0259 dola\u015fan \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin s\u00fcm\u00fckl\u0259rin\u0259 toxunmamaq da olar. Rusiyan\u0131n soyuq havas\u0131nda Yusif V\u0259zirin he\u00e7 s\u00fcm\u00fckl\u0259ri d\u0259 tap\u0131lmad\u0131. S\u00fcm\u00fckl\u0259ri bo\u015f verin, dola\u015fan ruhunu mill\u0259t olaraq g\u00f6rm\u0259yimiz, duyma\u011f\u0131m\u0131z yet\u0259rlidir&#8221;.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn d\u0259 b\u0259zi siyasi liderl\u0259r iddia edirl\u0259r ki, biz R\u0259sulzad\u0259 yolunu gedirik. Biz d\u0259 onlar\u0131 t\u0259nqid edirik ki, R\u0259sulzad\u0259 yolunu \u015f\u00fcar olaraq \u00f6yr\u0259nm\u0259k ba\u015fqa \u015feydir, onun n\u0259z\u0259ri m\u0259kt\u0259bini anlamaq, d\u0259rk etm\u0259k v\u0259 o n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259k tam ba\u015fqa bir \u015fey. M\u0259s\u0259l\u0259n, R\u0259sulzad\u0259nin tarix\u0259 bax\u0131\u015f\u0131n\u0131 bu g\u00fcn demokratik cinahda olan insanlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti inkar edir. El\u00e7ib\u0259yin &#8220;Az\u0259rbaycandan ba\u015flayan tarix&#8221; \u0259s\u0259ri R\u0259sulzad\u0259nin tariximiz\u0259 konseptual bax\u0131\u015f\u0131 il\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil edir. Fikrimc\u0259, R\u0259sulzad\u0259nin tarix anlay\u0131\u015f\u0131 daha obyektiv v\u0259 \u0259sasl\u0131 say\u0131la bil\u0259r. Biz bir \u00e7ox hallarda R\u0259sulzad\u0259d\u0259n misal g\u0259tiririk ki, iran\u00e7\u0131l\u0131\u011fa, t\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fcy\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n etnik m\u0259nz\u0259r\u0259sinin formala\u015fmas\u0131na bax\u0131\u015f\u0131n m\u0259hz bel\u0259 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259r\u0259k. \u018fzb\u0259rl\u0259dikl\u0259rin\u0259 uy\u011fun g\u0259lm\u0259diyind\u0259n, deyirl\u0259r ki, b\u0259s bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 milli \u00f6nd\u0259r yan\u0131l\u0131b. Biz indiy\u0259d\u0259k olan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259mizd\u0259 qal\u0131r\u0131q. Sonra da durub ba\u011f\u0131r\u0131rlar ki, guya ki, R\u0259sulzad\u0259 yolu gedirl\u0259r. Q\u0259rb d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nl\u0259rind\u0259n Ted Turner bu c\u00fcr zehniyy\u0259t sahibl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131na maraql\u0131 imperativ \u015f\u0259rt qoyurdu: Ya bir yol a\u00e7\u0131n, ya bir yol tap\u0131n, ya da yoldan \u00e7\u0259kilin. \u0130ndi sizl\u0259r, y\u0259ni \u0259zb\u0259r\u00e7il\u0259r, M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259yin yolundan \u00e7\u0259kilin ki, onun ayd\u0131nlad\u0131c\u0131 i\u015f\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcz\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015f\u0259 bilsin!<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259y! Az\u0259rbaycan ad\u0131n\u0131 \u015f\u0259r\u0259fl\u0259ndir\u0259n z\u0259ki v\u0259 n\u0259cib insan! Bu mill\u0259t\u0259 m\u00fcst\u0259qillik \u0259xlaq\u0131n\u0131 m\u0259nims\u0259tdin, m\u00fcst\u0259qilliyin d\u0259y\u0259rini can\u0131na hopdurdun. Sad\u0259c\u0259 s\u0259nin \u015f\u00fcarlar\u0131n\u0131 \u0259zb\u0259rl\u0259y\u0259nl\u0259rin \u00e7oxlu\u011fu s\u0259ni h\u0259r an\u0131m\u0131z\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 kitab\u0131na deyil, bir sevgi b\u00fct\u00fcn\u0259 \u00e7evirm\u0259yi bacard\u0131. Siyas\u0259t \u0259xlaq\u0131n\u0131, tarix\u0259 bax\u0131\u015f\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 irsini yet\u0259rinc\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259dil\u0259r. Halbuki Az\u0259rbaycan ad\u0131 V\u0259t\u0259n dediyimiz bir tarixi co\u011frafiyan\u0131 birl\u0259\u015fdirdiyi kimi, s\u0259nin d\u0259 ad\u0131n bu co\u011frafiyada ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn istiqlalsev\u0259r insanlar\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n m\u0259qamd\u0131r. S\u0259nin do\u011fu\u015fun h\u0259m d\u0259 bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan ruhunu can\u0131nda ya\u015fadan h\u0259r k\u0259sin do\u011fu\u015fudur. S\u0259nin m\u00fcst\u0259qillik yolunu izl\u0259y\u0259nl\u0259r, ka\u015f ki, siyasi n\u0259cibliyini, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da anlasayd\u0131lar. O zaman bamba\u015fqa ayd\u0131nl\u0131q dolu bir Az\u0259rbaycan olard\u0131q. Ruhu s\u00f6z\u00fcyl\u0259, yaz\u0131s\u0131yla, Az\u0259rbaycan adl\u0131 k\u0259\u015ffiyl\u0259 an\u0131lan t\u0259k insan!<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck frans\u0131z yaz\u0131\u00e7\u0131s\u0131 Viktor H\u00fcqo dahi filosof Volterin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn y\u00fcz\u00fcnc\u00fc ild\u00f6n\u00fcm\u00fcnd\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda qeyd edirdi ki, Volterd\u0259n sonra daha iki b\u00f6y\u00fck filosof Russo v\u0259 Didro \u00f6z \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 insanlara do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yi \u00f6yr\u0259tdil\u0259r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259, do\u011fru davran\u0131\u015flar ortaya \u00e7\u0131xd\u0131. Bug\u00fcnk\u00fc Avropa m\u0259hz bu do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 il\u0259 texnoloji \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u0259 sahib olub. Bizim \u0259d\u0259biyyatda do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259ni t\u0259qdim ed\u0259n \u0259s\u0259rl\u0259r ortaya \u00e7\u0131xd\u0131, dind\u0259 v\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259d\u0259 is\u0259 tam bir bo\u015fluq qald\u0131. Ham\u0131n\u0131n n\u00fcmun\u0259 olaraq g\u00f6st\u0259rdiyi ilk modern filosofumuz Axundov c\u0259hal\u0259tin \u00fcz\u0259rin\u0259 gets\u0259 d\u0259, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 \u0130slam\u0131 h\u0259d\u0259f ald\u0131, Pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u0259xlaq\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259y\u0259 a\u00e7d\u0131. Halbuki Axundovu iyr\u0259ndir\u0259n \u015fey \u0130slam deyil, \u0130slam ad\u0131 il\u0259 y\u00fczillikl\u0259r boyu ya\u015fanan m\u00f6vhumat, xurafat v\u0259 m\u0259n\u0259viyyats\u0131zl\u0131q idi. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259, Az\u0259rbaycan co\u011frafiyas\u0131nda \u00f6m\u00fcr s\u00fcr\u0259n bizl\u0259r bu g\u00fcn\u0259d\u0259k \u0130slam tarixinin intriqalar\u0131ndan ba\u015fqa bir \u015fey ya\u015famad\u0131q, indi-indi t\u0259rc\u00fcm\u0259 olunan kitablar hesab\u0131na \u00f6z\u00fcm\u00fcz oxuyaraq \u0130slam haqq\u0131nda sa\u011flam t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259r \u0259ld\u0259 ed\u0259 bildik, \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259rinin m\u0259ntiqd\u0259n k\u0259nar olan hans\u0131sa davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259dik. Siyas\u0259td\u0259 is\u0259 t\u0259k birc\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 do\u011fru tarix v\u0259 din \u015f\u00fcurunun da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 oldu v\u0259 modern Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tini m\u0259hz antiiran modelind\u0259 qurulmas\u0131n\u0131n vacibliyin\u0259 c\u0259miyy\u0259ti inand\u0131ra bildi. B\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259t R\u0259sulzad\u0259nin &#8220;Bir k\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n bayraq bir daha enm\u0259z!&#8221; \u015f\u00fcar\u0131n\u0131n \u0259d\u0259biyyat pafosundan uza\u011fa ged\u0259 bilm\u0259di, halbuki bir d\u0259f\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n bayra\u011f\u0131n bir daha enm\u0259sinin m\u00fcmk\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 tarixd\u0259n onlarla n\u00fcmun\u0259 g\u0259tir\u0259 bil\u0259rik. Milli \u00f6nd\u0259r R\u0259sulzad\u0259d\u0259n \u0259xz olunan m\u0259hz \u00fc\u00e7 m\u0259qam vard\u0131r: do\u011fru tarix \u015f\u00fcuru do\u011fru din \u015f\u00fcuru antiiran d\u00f6vl\u0259t modeli.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 \u00f6z siyasi ya\u015fam\u0131 boyu haradasa be\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sistemi daxilind\u0259 d\u0259yi\u015fim edibdir. Onun h\u0259yat\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131ranlar bir-bir baxar ki, bu \u015f\u0259xsiyy\u0259td\u0259 sosial-demokratl\u0131qdan tutmu\u015f milliyy\u0259t\u00e7iliy\u0259, milliyy\u0259t\u00e7ilikd\u0259n tutmu\u015f t\u00fcrk-konfederasiya fikrin\u0259, milli t\u0259san\u00fcd\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259l\u0259n bir anlay\u0131\u015f vard\u0131. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 q\u0259d\u0259r siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 bax\u0131m\u0131ndan dinamik \u015f\u0259xs tapmaq \u00e7\u0259tindir. Bilirsinizmi, &#8220;M\u0259n \u0259qid\u0259md\u0259 qal\u0131ram, Az\u0259rbaycan harada qal\u0131rsa-qals\u0131n&#8221;, kimi anlay\u0131\u015fla siyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259z! &#8220;Az\u0259rbaycan harada olmal\u0131d\u0131rsa, m\u0259n d\u0259 ona uy\u011fun siyas\u0259t formala\u015fd\u0131rmal\u0131yam&#8221;, s\u00f6yl\u0259y\u0259n z\u0259kalara salam olsun!<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck \u00f6nd\u0259r M.\u018f.R\u0259sulzad\u0259 o vaxt &#8220;\u018fsrimizin Siyavu\u015fu&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259 iddia edirdi ki, Turan v\u0259 \u0130ran m\u0259d\u0259niyy\u0259t q\u00fctbl\u0259rinin sintezi il\u0259 ideal az\u0259rbaycanl\u0131 obraz\u0131n\u0131 yaratmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Zaman is\u0259 ba\u015fqa ger\u00e7\u0259kliyi \u00f6n\u00fcm\u00fcz\u0259 qoydu: iranl\u0131 din\u00e7i kimliyind\u0259n qurtulmayan az\u0259rbaycanl\u0131 t\u0259dric\u0259n avropala\u015fm\u0131\u015f obraz\u0131n\u0131 da itir\u0259c\u0259kdir. Y\u0259ni bu g\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n v\u00fccudunda, \u0259slind\u0259, bir t\u0259r\u0259fini m\u0259d\u0259niyy\u0259t bax\u0131m\u0131ndan avropala\u015fma\u011fa y\u00f6n\u0259ld\u0259n 50 faizl\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fini iranl\u0131 olma\u011fa qaytarmaq ist\u0259y\u0259n 50 faiz vard\u0131r v\u0259 bu c\u00fcr ikiq\u00fctbl\u00fcl\u00fck m\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259n ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Heyk\u0259l siyasi liderl\u0259ri, tarixi simalar\u0131 insan t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rind\u0259 donuqla\u015fd\u0131ran, g\u00f6zl\u0259rind\u0259 da\u015fa \u00e7evir\u0259n subyektiv bir \u0259s\u0259rdir. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, bir insan eyni h\u0259r\u0259k\u0259tsizlik obraz\u0131nda yadda\u015flara k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcr, yadda\u015flarda dondurulur. Ancaq M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259y dondurulan insan tipi deyil, zaman-zaman a\u00e7\u0131lan v\u0259 ruhlara, q\u0259lbl\u0259r\u0259 yay\u0131lan bir insan obraz\u0131d\u0131r. Bir az da mistik t\u0259r\u0259fd\u0259n bu heyk\u0259l\u0259 nec\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259ksiniz onun da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131? B\u0259lk\u0259 d\u0259 buna g\u00f6r\u0259 onun q\u0259brinin Ankaradan Bak\u0131ya k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sini l\u00fczumsuz bir add\u0131m say\u0131ram. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259y dost-do\u011fmaca V\u0259t\u0259n torpa\u011f\u0131m\u0131z olan Anadoludak\u0131 q\u0259brin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u00fcrb\u0259td\u0259 deyil ki? Zira c\u0259miyy\u0259tin v\u0259 ayr\u0131ca Az\u0259rbaycan insan\u0131n\u0131n ona m\u00fcnasib\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 q\u00fcrb\u0259td\u0259 say\u0131la bil\u0259r. \u0130ndi do\u011fumunun 140 illiyinin r\u0259smi qeyd olunmas\u0131 \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259may\u00fcl olsa da, \u0259sas olan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259yin do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sistemini anlamas\u0131d\u0131r. Bu vacib amili anlay\u0131b-anlamamaq b\u0259sit bir yana\u015fma m\u0259hsulu olan R\u0259sulzad\u0259-El\u00e7ib\u0259y yolunu gedib-getm\u0259m\u0259k \u00fcz\u0259rind\u0259 siyasi cinahlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259kl\u0259 olmaz. Burada onun d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 kodunun do\u011fru a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131ndan s\u00f6hb\u0259t gedir.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n etnik v\u0259 dini strukturunun, siyasi g\u0259l\u0259c\u0259yinin d\u0259qiq t\u0259yinat\u0131n\u0131 vermi\u015f M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259yl\u0259 ba\u011fl\u0131 birc\u0259 ist\u0259yim var: onun Az\u0259rbaycan sevgisinin v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 tam anlam\u0131yla tarixd\u0259n bu g\u00fcn\u0259 d\u0259qiq tan\u0131yan t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u00fcn, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzinin Az\u0259rbaycan insan\u0131na, konkret Az\u0259rbaycan siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259sini ist\u0259rdim. Bu k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259nin maddil\u0259\u015fmi\u015f izah\u0131 nec\u0259 ola bil\u0259r? Onun h\u0259r bir hadis\u0259y\u0259, tarix\u0259, etnik sistemimiz\u0259, dini d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259miz\u0259, xarakterimiz\u0259 bax\u0131\u015f\u0131n\u0131 sad\u0259 dill\u0259 a\u00e7araq m\u0259kt\u0259blimiz\u0259, t\u0259l\u0259b\u0259miz\u0259, ayd\u0131n\u0131m\u0131za, d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k, \u00f6yr\u0259nm\u0259k ist\u0259y\u0259n h\u0259r k\u0259simiz\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq vacib bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7\u00fcnki o, ha\u00e7ansa m\u00fcasirliyini itirm\u0259y\u0259c\u0259k, onun siyas\u0259t \u0259xlaq\u0131 h\u0259r zaman \u00f6rn\u0259k olacaq, onun \u0259n a\u011f\u0131r \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259 bel\u0259 \u00e7al\u0131\u015fqanl\u0131\u011f\u0131na heyran qal\u0131nacaq.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan \u00e7a\u011fda\u015f siyasi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 sisteminin yarad\u0131c\u0131s\u0131 v\u0259 qoruyucusu M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259y, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n, buradak\u0131 T\u00fcrk etnosunun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qoruyucusu is\u0259 Nuru Pa\u015fad\u0131r. N\u0259 yaz\u0131q ki, bir xalq olaraq h\u0259r ikisin\u0259 verdiyimiz d\u0259y\u0259r, halall\u0131q qazanmaq \u0259msal\u0131na uy\u011fun g\u0259l\u0259c\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 deyil. Bu iki n\u0259h\u0259ng siman\u0131 bizl\u0259r qo\u015fa qanad kimi h\u0259mi\u015f\u0259 y\u00fcks\u0259k m\u0259qamlarda, q\u0259lbimizin ba\u015f k\u00f6\u015f\u0259sind\u0259 tutma\u011fa yaln\u0131z borclu deyil, h\u0259m d\u0259 m\u0259hkumuq.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259yi nec\u0259 sevm\u0259kd\u0259n dan\u0131\u015fm\u0131ram. \u0130nsan duy\u011fular\u0131n\u0131n i\u00e7in\u0259 girm\u0259k bizim h\u0259ddimiz deyil. Onu nec\u0259 anlamaqdan, anlatmaqdan dan\u0131\u015f\u0131ram. Az\u0259rbaycan\u0131 onun q\u0259d\u0259r sevm\u0259k, do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckl\u0259rini y\u0131lmadan, usanmadan yazmaq, h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k v\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n axar\u0131nda da insan d\u00fcr\u00fcstl\u00fcy\u00fcn\u00fc itirm\u0259m\u0259k yet\u0259rlidir R\u0259sulzad\u0259y\u0259 b\u0259nz\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn. H\u0259r bir do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n \u00f6z M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259si olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki do\u011fru d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259m d\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259ni \u00f6z obraz\u0131nda ya\u015fadan az\u0259rbaycanl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>R\u0259sulzad\u0259 qan, vicdan v\u0259 \u0259m\u0259l anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sintezini bayra\u011fa k\u00f6\u00e7\u00fcr\u0259 bildi. Bu d\u00f6vl\u0259tin \u0259sas m\u0259suliyy\u0259tinin apar\u0131c\u0131 etnos olan t\u00fcrkl\u0259rin \u00fcz\u0259rind\u0259 oldu\u011funu, t\u00fcrkl\u0259rin is\u0259 dig\u0259r xalqlar\u0131n h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n demokratik v\u0259 unitar d\u00f6vl\u0259t \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda qorunmas\u0131nda m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulad\u0131. M\u00fcasirliy\u0259 birl\u0259\u015fdirici \u00e7alar g\u0259tir\u0259r\u0259k, milli obrazda, \u0130slam inanc d\u0259y\u0259rl\u0259ri il\u0259 \u00e7a\u011fda\u015f \u0259m\u0259ll\u0259 ya\u015fama\u011f\u0131n qa\u00e7\u0131lmaz oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259di. \u0130mans\u0131z bir c\u0259miyy\u0259tin sa\u011flam d\u00f6vl\u0259t d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini b\u00fcny\u0259sind\u0259 da\u015f\u0131ya bilm\u0259y\u0259c\u0259yini \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc r\u0259ngd\u0259 \u0259ks etdirdi. El\u0259 bir real sintez yaratd\u0131 ki, bununla Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n ideal kimi g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259k xarakterinin qal\u0131c\u0131 formas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fmi\u015f oldu. Bu \u00fc\u00e7 m\u0259nan\u0131 i\u00e7ind\u0259 birl\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259n kims\u0259nin Az\u0259rbaycan t\u0259s\u0259vv\u00fcrl\u0259rind\u0259 bir natamaml\u0131q olaca\u011f\u0131n\u0131n i\u015far\u0259sini verdi.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>R\u0259sulzad\u0259 fikir adam\u0131yd\u0131, h\u0259r bir problem\u0259 \u00f6z bax\u0131\u015f\u0131 vard\u0131, Atat\u00fcrk is\u0259 praktik bir z\u0259kaya sahibdi, tezisl\u0259rinin \u00e7oxunu Ziya G\u00f6kalpdan, \u018fhm\u0259d A\u011fao\u011flundan g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fc. Sad\u0259c\u0259, bir \u00e7ox nadanlar\u0131n \u018fhm\u0259d A\u011fao\u011flunun &#8220;\u0130ran v\u0259 inqilab\u0131&#8221; \u0259s\u0259rini oxumas\u0131 yet\u0259rlidir ki, do\u011fru yana\u015fman\u0131n nec\u0259 oldu\u011funu \u00f6yr\u0259nsin. Burada problem inanc v\u0259 ya inancs\u0131zl\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259si deyil, \u00e7\u00fcnki modern d\u00fcnyada h\u0259r bir k\u0259sin h\u00fcrr se\u00e7imi vard\u0131r. S\u00f6hb\u0259t din ad\u0131 alt\u0131nda el\u0259 minalar\u0131n i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sind\u0259n gedir ki, bunlar az-\u00e7ox qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z modern d\u0259y\u0259rl\u0259ri ilk f\u00fcrs\u0259td\u0259c\u0259 darmada\u011f\u0131n ed\u0259 bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n insanlar\u0131n fikir, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 f\u0259rqliliyini bir t\u0259r\u0259f\u0259 burax\u0131b, c\u0259hal\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 vahid c\u0259bh\u0259d\u0259 yer almas\u0131 qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n mahiyy\u0259tidir. Mahiyy\u0259ti d\u0259rk etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t vaxt t\u0259l\u0259b olunur. Biz xalq olaraq, mahiyy\u0259t\u0259 yox, epizoda ba\u011fl\u0131 mill\u0259tik. Epizodlara daha \u00e7ox d\u0259y\u0259r veririk. Dind\u0259 d\u0259 epizoda d\u0259y\u0259r veririk, siyas\u0259td\u0259 d\u0259, h\u0259r bir \u015feyd\u0259 rahatl\u0131qla g\u00f6r\u0259 bildiyimiz\u0259 d\u0259y\u0259r veririk. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, g\u00f6z\u00fcm\u00fcz qar\u015f\u0131s\u0131nda olan hadis\u0259l\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox asan olur. Lakin d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k d\u0259rk etdikl\u0259rimiz \u00e7ox \u00e7\u0259tin olur. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259ni d\u0259rk etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k d\u0259y\u0259r verm\u0259k laz\u0131md\u0131r v\u0259 bir \u015f\u0259xsiyy\u0259ti d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259d\u0259n d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259nd\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r he\u00e7 d\u0259 \u00fcr\u0259ka\u00e7an olmur. Anla\u015f\u0131l\u0131r ki, biz h\u0259l\u0259 d\u0259 mahiyy\u0259ti d\u0259rk etmirik. \u018fsrl\u0259rdir biz b\u00f6y\u00fck \u015fairi \u00f6ld\u00fcr\u00fcb, ortabab \u015fair\u0259 dahi deyirik. Hindular\u0131n m\u0259\u015fhur bir deyimi var: &#8220;\u00d6l\u00fcl\u0259r g\u00fcc v\u0259 bilgil\u0259rini \u00f6zl\u0259ri il\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259zl\u0259r, ya\u015fayanlara \u0259lav\u0259 ed\u0259rl\u0259r&#8221;. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259y v\u0259 o n\u0259slin ba\u015fqa t\u0259msil\u00e7il\u0259rinin biz\u0259 miras qoydu\u011fu \u0259lav\u0259l\u0259rin n\u0259 oldu\u011funu ka\u015f ki, oxuya bil\u0259ydik&#8230;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Bizd\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik duy\u011fular\u0131 az-\u00e7ox m\u00f6vcuddur. Amma bu duy\u011fular sa\u011flam olmal\u0131d\u0131r. S\u0259f\u0259vil\u0259r iki milyon kvadratkilometrlik bir \u0259razini \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259l\u0259rind\u0259n f\u0259xrl\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rlar. Bu g\u00fcn o \u0259razil\u0259rl\u0259 k\u0259miyy\u0259t m\u00fcqayis\u0259sind\u0259 qat-qat ki\u00e7ik g\u00f6r\u00fcn\u0259n Qaraba\u011f\u0131 b\u00f6y\u00fck bir \u0259zab v\u0259 f\u0259dakarl\u0131qla ancaq azad ed\u0259 bilmi\u015fik. Bu bax\u0131mdan, iki milyon kvadratkilometrlik bir \u0259razinin geri qaytar\u0131lmas\u0131 hoqqabazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 xalq\u0131 yaz\u0131q g\u00fcn\u0259 qoyma\u011f\u0131n m\u0259nas\u0131 yoxdur. C\u0259nubi Az\u0259rbaycanda olan soyda\u015flar\u0131m\u0131z \u00f6z elementar t\u0259hsil haqlar\u0131n\u0131 bel\u0259 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259mi\u015fdir. \u0130deallar\u0131 ya\u015fatmaq yax\u015f\u0131 \u015feydir. Amma buna alud\u0259 olub m\u00f6vcud d\u00f6vl\u0259timizi d\u0259 itir\u0259 bil\u0259rik. Q\u0259bul etm\u0259liyik ki, Az\u0259rbaycanda istinad ed\u0259c\u0259yimiz \u0259n b\u00f6y\u00fck tarixi \u015f\u0259xsiyy\u0259t R\u0259sulzad\u0259dir. Onun modern d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini Az\u0259rbaycan do\u011fru yerin\u0259 yetir\u0259rs\u0259, \u00f6lk\u0259miz daha q\u00fcdr\u0259tli bir d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. Nadanlar, cahill\u0259r hans\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015famalar\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, maraql\u0131d\u0131r ki, eyni h\u0259d\u0259f\u0259 g\u0259lirl\u0259r. Biz \u00f6z \u00f6lk\u0259miz\u0259 ba\u011fl\u0131 insan tipinin \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259liyik. \u018fmin\u0259m ki, Az\u0259rbaycanda sa\u011flam d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li insanlar\u0131n istinad m\u0259nb\u0259yi R\u0259sulzad\u0259dir. Hans\u0131sa bir feodal d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn \u0259razi \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si fakt\u0131 bizim d\u0259y\u0259rimiz ola bilm\u0259z. Feodal qafam\u0131z\u0131 ya\u015fadan deyil, m\u0259hz m\u00fcasirlik obraz\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015fadan d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 istinad etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 tarixd\u0259 ilk demokratik Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurucular\u0131ndan biri kimi tan\u0131n\u0131r. Ancaq d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, onun bu q\u0259d\u0259r f\u0259rqli xat\u0131rlanmas\u0131n\u0131n, d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259sinin s\u0259b\u0259bi yaln\u0131z d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funda b\u00f6y\u00fck rolu il\u0259 ba\u011fl\u0131 deyildir. D\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259d\u0259 \u0259sas meyar odur ki, R\u0259sulzad\u0259 XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan problemini b\u00fct\u00f6v g\u00f6r\u0259 bilmi\u015f yegan\u0259 siyasi \u015f\u0259xsiyy\u0259t olaraq tan\u0131n\u0131r. Onun Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259tinin siyasi modeli \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri b\u0259lk\u0259 d\u0259 bizl\u0259rin daha \u00e7ox m\u0259lumatl\u0131 oldu\u011fumuz bir sah\u0259dir. Ancaq Az\u0259rbaycan\u0131n tarixi, \u0259d\u0259biyyat\u0131, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti , etnoqrafiyas\u0131, d\u00fcnya arenas\u0131nda yerinin m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmas\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcnl\u00fcy\u00fc , Qafqaz birliyi modeli, T\u00fcrk birliyi modeli v\u0259 ba\u015fqa problemli m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 kompleks bax\u0131\u015f\u0131 R\u0259sulzad\u0259 irsinin n\u0259 q\u0259d\u0259r z\u0259ngin oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>H\u0259rd\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m: \u00d6t\u0259n \u0259srin ba\u015flar\u0131nda do\u011fulsayd\u0131m, siyas\u0259td\u0259, \u0259d\u0259biyyatda kimin yerind\u0259 olma\u011f\u0131 arzulayard\u0131m. Yerind\u0259 olma\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcm x\u00fcsusi bir obraz axtar\u0131\u015f\u0131m h\u0259l\u0259 d\u0259 davam etm\u0259kd\u0259dir. \u018fd\u0259biyyatda he\u00e7 t\u0259r\u0259dd\u00fcds\u00fcz Mirz\u0259 C\u0259lil obraz\u0131 d\u0259rhal g\u00f6z\u00fcm\u00fcn \u00f6n\u00fcn\u0259 g\u0259lir, siyas\u0259td\u0259 is\u0259 daha \u00e7ox M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 obraz\u0131n\u0131n yerind\u0259 olmaq daha cazib\u0259li g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. X\u00fcsusil\u0259 siyas\u0259td\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259yin yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259rdim ki, d\u00f6vr\u00fcn \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 uy\u011fun daha n\u0259l\u0259ri etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr? Yen\u0259 d\u0259 o q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259rdim ki, M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259yin etdikl\u0259rin\u0259 \u0259lav\u0259 he\u00e7 n\u0259 ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m. \u00c7\u00fcnki onun uzaqg\u00f6r\u0259nliyin\u0259, onun t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u0259 yeti\u015fm\u0259k m\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259l\u00e7atmaz bir \u015feydir. Adam\u0131n h\u0259m t\u0259qdim etdiyi siyas\u0259t\u00e7i modeli, h\u0259m d\u0259 b\u00fct\u00fcn tarixi \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259n ziyal\u0131 obraz\u0131 \u00e7ox nadir bir \u015f\u0259xsiyy\u0259td\u0259n b\u0259hs etdiyimizi g\u00f6st\u0259rir. H\u0259rd\u0259n \u00f6z xarakterimi \u00e7\u0259k-\u00e7evir ed\u0259nd\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u0259m ki, kim\u0259s\u0259 \u0259s\u0259bil\u0259\u015f\u0259nd\u0259 s\u00f6y\u00fc\u015f s\u00f6y\u0259 bil\u0259r\u0259m, kimis\u0259 yerind\u0259 oturtmaq \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131sa bir s\u0259rt \u00fcslub se\u00e7\u0259 bil\u0259r\u0259m. Ancaq M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin hans\u0131sa m\u0259qamdak\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131nda bunu g\u00f6rm\u00fcr\u0259m. R\u0259sulzad\u0259 b\u00fct\u00fcn situasiyalarda ziyal\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan uzaqla\u015fa bilm\u0259y\u0259n bir \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. Onun s\u0259bri, bir h\u0259d\u0259f\u0259 do\u011fru soyuqqanl\u0131 add\u0131mlamas\u0131 \u00e7ox tarixi obrazlar i\u00e7ind\u0259 nadir hallarda rast g\u0259ldiyim c\u0259h\u0259tl\u0259rdir.<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>Bizim \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r \u015feyd\u0259n \u00f6nc\u0259 intellekti il\u0259 n\u0259yis\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259c\u0259k insanlar q\u0259hr\u0259man obraz\u0131na daha uy\u011fundur. M\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 R\u0259sulzad\u0259nin k\u0259\u015ff etdiyi bayra\u011f\u0131n r\u0259mzl\u0259rin\u0259 m\u00f6c\u00fcz\u0259 kimi bax\u0131ram! R\u0259sulzad\u0259nin k\u0259\u015ff etdiyi Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tin\u0259 m\u00f6c\u00fcz\u0259 kimi bax\u0131ram! Heyr\u0259tl\u0259 anlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram ki, ortada oxumu\u015f, t\u0259hsilli, yetkin bir xalq olmad\u0131\u011f\u0131 halda, bel\u0259 bir k\u0259\u015ff\u0259 nec\u0259 imza atmaq m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur? Bunu y\u00fcz c\u0259ngav\u0259r, y\u00fcz q\u0131l\u0131nc vura bil\u0259n adam da ed\u0259 bilm\u0259zdi. Bu bax\u0131mdan da tarixd\u0259 q\u0259hr\u0259man obraz\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 insanlar\u0131n\u0131n s\u0131ras\u0131nda axtarma\u011fa daha art\u0131q maraq g\u00f6st\u0259rir\u0259m. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, \u0259sas\u0259n h\u0259lledici tarixi anlarda mill\u0259timizin taleyi \u00fc\u00e7\u00fcn daha optimal q\u0259rarlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 onun yerin\u0259 olub, n\u0259l\u0259ris\u0259 \u0259lav\u0259 ed\u0259 bil\u0259rdim, ancaq yen\u0259 d\u0259 bu \u0259lav\u0259l\u0259ri tapmaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kir\u0259m. R\u0259sulzad\u0259nin m\u00fck\u0259mm\u0259lliyi, dahiliyi m\u0259hz bu m\u0259qamda axtar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Onun \u0259v\u0259zolunmazl\u0131\u011f\u0131nda, \u0259v\u0259zolunmaz yerind\u0259&#8230;<\/p>\n<p>***<\/p>\n<p>R\u0259sulzad\u0259 bayraqla\u015fm\u0131\u015f \u015f\u0259xsiyy\u0259tdir. H\u0259r d\u0259f\u0259 \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z dal\u011faland\u0131qca R\u0259sulzad\u0259 xat\u0131rlan\u0131rsa, ba\u015fqa atributlar\u0131 bu d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 inadla t\u0259l\u0259b etm\u0259y\u0259 n\u0259 g\u0259r\u0259k var? \u018fsas i\u015f R\u0259sulzad\u0259 irsini \u00f6yr\u0259nm\u0259k v\u0259 \u00f6yr\u0259tm\u0259kdir. Onun m\u0259fkur\u0259 yolunu ard\u0131c\u0131l, sapmadan getm\u0259kdir. Budur R\u0259sulzad\u0259nin heyk\u0259li, \u015f\u0259kli, k\u00fc\u00e7\u0259si. M\u0259zar\u0131n\u0131 da buraya da\u015f\u0131y\u0131b b\u00fctxanaya \u00e7evirm\u0259y\u0259 g\u0259r\u0259k yox. Anadolu da bizim v\u0259t\u0259nimiz. Orada rahatca uyumu\u015f. G\u0259tirs\u0259niz, onun yoluna yox, m\u0259zar\u0131na ibad\u0259t\u0259 alud\u0259 olacaqlar. \u015e\u0259hidl\u0259rimiz\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 eyni \u015feyi ill\u0259rdir g\u00f6rm\u00fcr\u00fckm\u00fc? Y\u00fcz d\u0259f\u0259 gedib oraya \u0259klil qoyan kims\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn bir i\u015f g\u00f6rm\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259rs\u0259, bu add\u0131mlar V\u0259t\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259hid olmu\u015flar\u0131n ruhuna h\u00f6rm\u0259t say\u0131lmaz. M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259yi m\u0259zar kimi g\u00f6rm\u0259y\u0259 deyil, bayraq kimi g\u00f6rm\u0259y\u0259 al\u0131\u015fd\u0131r\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc. Bir r\u0259ngd\u0259 deyil, \u00fc\u00e7 r\u0259ngd\u0259 olan bayraq kimi&#8230;<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/93145b11335b210919f43da6a61314cb.jpg\" alt=\"fazil-mustafa (4).jpg (78 KB)\" width=\"600\" height=\"448\" \/><\/p>\n<p><strong>Fazil MUSTAFA,<\/strong><br \/>\n<strong>B\u00f6y\u00fck Qurulu\u015f Partiyas\u0131n\u0131n ba\u015fqan\u0131, mill\u0259t v\u0259kili<\/strong><br \/>\n<strong>(&#8220;Diril\u0259n adam\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri&#8221; kitab\u0131ndan)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ankaran\u0131n sakit gu\u015f\u0259l\u0259rinin birind\u0259 \u00f6nd\u0259rimiz M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 uyuyur. H\u0259r d\u0259f\u0259 m\u0259zar\u0131n\u0131 ziyar\u0259t ed\u0259rk\u0259n, onun b\u0259lk\u0259 indi d\u0259 torpa\u011f\u0131n alt\u0131ndan &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; dey\u0259 inild\u0259y\u0259n s\u00fcm\u00fckl\u0259rinin v\u0259t\u0259n\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259diyin\u0259 min d\u0259f\u0259 \u015f\u00fck\u00fcr edirdim. \u00d6nd\u0259rin ruhunu m\u0259ml\u0259k\u0259t\u0259 \u00e7oxdan da\u015f\u0131m\u0131\u015f\u0131q. H\u0259r g\u00fcn dostlar \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n sevgisini, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r xofunu ya\u015famaqdad\u0131rlar! H\u0259r g\u00fcn milli himnimizin s\u0259dalar\u0131 dostlar\u0131n \u00fcr\u0259yin\u0259 ax\u0131r, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rin qula\u011f\u0131n\u0131 d\u0259lib ke\u00e7ir. \u0130ndi milli d\u00f6vl\u0259timizin ad\u0131n\u0131n \u00e7\u0259kili\u015fin\u0259 g\u00f6zl\u0259rimiz ya\u015far\u0131r. Y\u0259ni bunlar ham\u0131s\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 R\u0259sulzad\u0259nin ya\u015fayan ruhudur. S\u00fcm\u00fckl\u0259rini is\u0259 h\u0259l\u0259lik rahats\u0131z etm\u0259yin. Bu g\u00fcn onun ruhunu s\u00f6y\u0259nl\u0259r, \u0259tini yey\u0259nl\u0259r m\u00fctl\u0259q s\u00fcm\u00fckl\u0259rin\u0259 d\u0259 g\u00f6z dik\u0259c\u0259kl\u0259r. \u00d6t\u0259n y\u00fczilin 80-ci&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":690158,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ece64cffb7be2e5388d2df92a16df73f.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ece64cffb7be2e5388d2df92a16df73f.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ece64cffb7be2e5388d2df92a16df73f.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ece64cffb7be2e5388d2df92a16df73f-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ece64cffb7be2e5388d2df92a16df73f-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ece64cffb7be2e5388d2df92a16df73f-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ece64cffb7be2e5388d2df92a16df73f.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ece64cffb7be2e5388d2df92a16df73f.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ece64cffb7be2e5388d2df92a16df73f-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/ece64cffb7be2e5388d2df92a16df73f.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ankaran\u0131n sakit gu\u015f\u0259l\u0259rinin birind\u0259 \u00f6nd\u0259rimiz M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259 uyuyur. H\u0259r d\u0259f\u0259 m\u0259zar\u0131n\u0131 ziyar\u0259t ed\u0259rk\u0259n, onun b\u0259lk\u0259 indi d\u0259 torpa\u011f\u0131n alt\u0131ndan &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; dey\u0259 inild\u0259y\u0259n s\u00fcm\u00fckl\u0259rinin v\u0259t\u0259n\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259diyin\u0259 min d\u0259f\u0259 \u015f\u00fck\u00fcr edirdim. \u00d6nd\u0259rin ruhunu m\u0259ml\u0259k\u0259t\u0259 \u00e7oxdan da\u015f\u0131m\u0131\u015f\u0131q. H\u0259r g\u00fcn dostlar \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131n sevgisini, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r xofunu ya\u015famaqdad\u0131rlar! H\u0259r g\u00fcn milli himnimizin s\u0259dalar\u0131 dostlar\u0131n \u00fcr\u0259yin\u0259 ax\u0131r, d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rin qula\u011f\u0131n\u0131 d\u0259lib&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/690157"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=690157"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/690157\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/690158"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=690157"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=690157"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=690157"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}