{"id":690497,"date":"2024-02-14T10:01:59","date_gmt":"2024-02-14T06:01:59","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=690497"},"modified":"2024-02-14T10:01:59","modified_gmt":"2024-02-14T06:01:59","slug":"korp%c9%99l%c9%99rd%c9%99-depressiya-olurmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=690497","title":{"rendered":"K\u00f6rp\u0259l\u0259rd\u0259 depressiya olurmu?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Depressiya, h\u0259tta k\u00f6rp\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259 bil\u0259n bir x\u0259st\u0259likdir. K\u00f6rp\u0259 depressiyas\u0131 alt\u0131nc\u0131 aydan sonra bird\u0259n-bir\u0259 anadan ayr\u0131lma zaman\u0131 ba\u015f verir.<\/strong><\/p>\n<p>AZ\u018fRTAC m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f psixoloq M\u00fcjde Yah\u015finin apard\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rman\u0131 t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p>Psixoloq bildirir ki, anan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc v\u0259 ya uzun m\u00fcdd\u0259t x\u0259st\u0259xanada qalmas\u0131, ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 ya \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015famas\u0131, u\u015fa\u011fa baxa bilm\u0259y\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r a\u011f\u0131r fiziki v\u0259 ya ruhi x\u0259st\u0259liyin olmas\u0131 k\u00f6rp\u0259lik depressiyas\u0131na s\u0259b\u0259b olan amill\u0259rdir. Depressiya insan h\u0259yat\u0131n\u0131n ist\u0259nil\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259n beyin x\u0259st\u0259liyidir. Y\u0259ni, depressiya beynin kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rind\u0259ki balanss\u0131zl\u0131q n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaran\u0131r v\u0259 insan\u0131 b\u0259db\u0259xt, h\u0259yata qar\u015f\u0131 ist\u0259ksiz edir. Depressiyaya d\u00fc\u015f\u0259n insan ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259n h\u0259r \u015fey\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u0259sul g\u00f6r\u00fcr v\u0259 g\u00fcnahland\u0131r\u0131r. H\u0259yata h\u0259mi\u015f\u0259 m\u0259nfi t\u0259r\u0259fd\u0259n bax\u0131r. G\u0259l\u0259c\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6zl\u0259ntil\u0259ri \u00fcmidsiz v\u0259 b\u0259dbindir. O, d\u0259y\u0259rsiz v\u0259 sevilm\u0259y\u0259n oldu\u011funa inan\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n hadis\u0259l\u0259ri oldu\u011fundan daha \u015fi\u015firdilmi\u015f g\u00f6r\u00fcr v\u0259 n\u0259tic\u0259ni h\u0259mi\u015f\u0259 \u00fcmumil\u0259\u015fdirm\u0259l\u0259r ed\u0259r\u0259k \u015f\u0259rh edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cbel\u0259 \u015feyl\u0259r h\u0259r zaman ba\u015f\u0131ma g\u0259lir\u201d deyir. Yaxud 100 ball\u0131q imtahandan 75 bal toplayanda nec\u0259 s\u0259hv etdiyini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb \u00f6z\u00fcn\u00fc q\u0131nay\u0131r. O, hadis\u0259l\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u0259rh edir, ixtiyari n\u0259tic\u0259l\u0259r \u00e7\u0131xar\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cDostum m\u0259n\u0259 z\u0259ng etm\u0259di, y\u0259qin ki, daha m\u0259niml\u0259 dan\u0131\u015fmaq ist\u0259mir\u201d kimi bir \u00e7ox neqativ fikirl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edir. Depressiya genetik olaraq \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n bir x\u0259st\u0259likdir, \u0259g\u0259r ana v\u0259 ya ata depressiyaya d\u00fc\u015f\u00fcbs\u0259, h\u0259min faktorlar s\u0259b\u0259bind\u0259n \u00f6vladlar\u0131n da depressiyaya d\u00fc\u015fm\u0259si ehtimal\u0131 y\u00fcks\u0259kdir. Depressiyan\u0131n iki \u0259lam\u0259ti m\u00f6vcuddur ki, onlardan biri ist\u0259ksizlik, dig\u0259ri is\u0259 dad itkisidir. Y\u0259ni, depressiyaya d\u00fc\u015f\u0259n insan\u0131n he\u00e7 n\u0259y\u0259 h\u0259v\u0259si olmur, onu m\u0259cbur ets\u0259 d\u0259, g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fd\u0259n h\u0259zz ala bilmir. Depressiyan\u0131n dig\u0259r \u0259lam\u0259tl\u0259rin\u0259 \u00e7ar\u0259sizlik, enerjinin azl\u0131\u011f\u0131, adaptasiyan\u0131n olmamas\u0131, d\u0259y\u0259rsizlik v\u0259 g\u00fcnahkarl\u0131q d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri, i\u015ftahda v\u0259 ya \u00e7\u0259kid\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r daxildir. U\u015faqlardak\u0131 depressiya m\u0259kt\u0259b\u0259 getm\u0259k ist\u0259m\u0259m\u0259, \u00f6z\u00fcn\u0259 inam\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si, fobiyalar, qar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, \u00fcr\u0259kbulanma v\u0259 ya ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 olur, h\u0259m\u00e7inin hiperaktivlik, \u0259hval-ruhiyy\u0259, tez q\u0259z\u0259bl\u0259nm\u0259k kimi davran\u0131\u015f poz\u011funluqlar\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259 bil\u0259r. Bundan ba\u015fqa, yalan dan\u0131\u015fmaq, evd\u0259n v\u0259 ya m\u0259kt\u0259bd\u0259n qa\u00e7maq kimi pis v\u0259rdi\u015fl\u0259r yaran\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcjde Yah\u015fi qeyd edir ki, depressiya beyind\u0259ki kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259lidir. Xo\u015fb\u0259xtlikd\u0259n m\u0259sul olan serotonin hormonunun v\u0259 h\u0259zzd\u0259n m\u0259sul olan dopamin hormonunun s\u0259viyy\u0259si azal\u0131r v\u0259 u\u015faqlar, bel\u0259likl\u0259, depressiyaya m\u0259ruz qal\u0131r. Stress hormonlar\u0131 olan norepinefrin v\u0259 kortizol s\u0259viyy\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 art\u0131m var ki, bu da u\u015faq v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rin narahat, q\u0259z\u0259bli hiss etm\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olur, bununla da diqq\u0259ti toplamaqda v\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259d\u0259 probleml\u0259r yaran\u0131r. B\u0259zi u\u015faqlar v\u0259 ya yeniyetm\u0259l\u0259r bu neqativ emosiyalar\u0131 daxil\u0259n ya\u015fark\u0259n, b\u0259zi u\u015faqlar onlar\u0131 \u00fczd\u0259n ifad\u0259 edirl\u0259r. Duy\u011fular\u0131n\u0131 i\u00e7d\u0259n ya\u015fayan u\u015faqlar v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259r utancaq, narahat v\u0259 as\u0131l\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r n\u00fcmayi\u015f etdirirl\u0259r, onlar \u00f6zl\u0259rini etibars\u0131z hiss edir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 \u00f6zl\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259nfi fikirl\u0259r formala\u015fd\u0131raraq depressiyaya daha \u00e7ox meyilli olurlar. Duy\u011fular\u0131n\u0131 ifad\u0259 ed\u0259n u\u015faqlar davran\u0131\u015f poz\u011funluqlar\u0131 g\u00f6st\u0259rir, daha aqressiv davran\u0131\u015f n\u00fcmayi\u015f etdirirl\u0259r, bu u\u015faqlar\u0131n pis m\u00fchitl\u0259r\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 hallar\u0131 asanl\u0131qla ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. U\u015fa\u011f\u0131n yeddi ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r dil bacar\u0131qlar\u0131 kifay\u0259t etm\u0259diyind\u0259n diaqnoz \u00e7\u0259tin qoyula bil\u0259r. Lakin u\u015fa\u011f\u0131n \u00fcz ifad\u0259si, davran\u0131\u015flar\u0131, reaksiyalar\u0131 v\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri bu diaqnozu asanla\u015fd\u0131ra bil\u0259r. Genetik meyil v\u0259 neyrokimy\u0259vi pozuntunun olmas\u0131 u\u015fa\u011f\u0131 depressiyaya meyilli edir. M\u0259nfi h\u0259yat hadis\u0259l\u0259ri u\u015faq v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259 depressiyan\u0131n inki\u015faf\u0131na t\u0259kan verir.<\/p>\n<p>\u201cBununla ba\u011fl\u0131 valideynl\u0259r diqq\u0259tli olmal\u0131d\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 \u201cBuna g\u00f6r\u0259 narahat olma!\u201d, \u201c\u00d6z\u00fcn\u00fc incitm\u0259!\u201d, \u201cBunu unutma!\u201d kimi s\u00f6zl\u0259r s\u00f6yl\u0259m\u0259m\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki unutmaq olmaz ki, bunlar u\u015fa\u011f\u0131n \u00f6z irad\u0259sind\u0259n k\u0259nar olan m\u0259nfi emosiyalar v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rdir, y\u0259ni tamamil\u0259 beyind\u0259ki hormonlar\u0131n nizams\u0131z i\u015fl\u0259m\u0259sind\u0259n yaran\u0131r. \u018fg\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyils\u0259, onun hiss v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini d\u0259yi\u015fdirm\u0259k olar. M\u0259s\u0259l\u0259n, u\u015fa\u011f\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m idmanla m\u0259\u015f\u011ful olma\u011fa t\u0259\u015fviq etm\u0259k \u0259h\u0259miyy\u0259tli olar. \u00c7\u00fcnki m\u0259\u015fq zaman\u0131 orqanizm endorfin ifraz edir v\u0259 insan \u00f6z\u00fcn\u00fc yax\u015f\u0131 hiss etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Endorfin h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259rk\u0259n, y\u0259ni idman ed\u0259rk\u0259n, r\u0259qs ed\u0259rk\u0259n, tullanmaqda v\u0259 ya qa\u00e7ark\u0259n ifraz olunan xo\u015fb\u0259xtlik hormonudur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m idman v\u0259 ya inc\u0259s\u0259n\u0259t kursu u\u015fa\u011f\u0131n\u0131z\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc yax\u015f\u0131 hiss etm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq. Bundan ba\u015fqa, u\u015fa\u011f\u0131n \u0259n geci saat 10:00 rad\u0259l\u0259rind\u0259 yatmas\u0131 \u00e7ox vacibdir. \u00c7\u00fcnki xo\u015fb\u0259xtlik hormonu olan endorfin v\u0259 yuxu hormonu olan melatonin h\u0259min zaman \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ifraz olunur. U\u015fa\u011f\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc dinc v\u0259 xo\u015fb\u0259xt hiss etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yuxu rejimi pozulmamal\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn tor qi\u015fas\u0131ndan daxil oldu\u011fu v\u0259 sinirl\u0259r vasit\u0259sil\u0259 epifiz v\u0259zin\u0259 ke\u00e7diyi \u00fc\u00e7\u00fcn serotonin miqdar\u0131n\u0131 art\u0131raraq insan\u0131 xo\u015fb\u0259xt hiss etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6vlad\u0131n\u0131z\u0131 g\u00fcn\u0259\u015fli havada parkda v\u0259 ya ba\u011fda vaxt ke\u00e7irm\u0259y\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirm\u0259k yax\u015f\u0131 olar. U\u015fa\u011f\u0131n ad\u0259t\u0259n etm\u0259kd\u0259n h\u0259zz ald\u0131\u011f\u0131 i\u015fl\u0259ri t\u0259krarlamas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fchit yaratmaq laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki h\u0259zz duy\u011fusundan m\u0259sul olan dofamin hormonu insan sevdiyi i\u015fl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olduqda ifraz olunur. M\u0259s\u0259l\u0259n, sevimli dostlarla oyun oynamaq, kinoya getm\u0259k v\u0259 ya sevil\u0259n qidan\u0131 yem\u0259k dopamin ifraz\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. Depressiya koqnitiv davran\u0131\u015f terapiyas\u0131na \u00e7ox yax\u015f\u0131 cavab verir. U\u015fa\u011fa ota\u011f\u0131na qapanaraq, saatlarla yatmaqla v\u0259 ya ictimai h\u0259yatdan uzaq durmaqla depressiyan\u0131n daha da pisl\u0259\u015f\u0259c\u0259yini bildirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Simptomlar y\u00fcng\u00fcl olsa bel\u0259, m\u00fctl\u0259q u\u015faqlarla i\u015fl\u0259y\u0259n psixoloqa m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k m\u00fch\u00fcmd\u00fcr\u201d, &#8211; dey\u0259 M\u00fcjde Yah\u015fi \u0259lav\u0259 edib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Depressiya, h\u0259tta k\u00f6rp\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259 bil\u0259n bir x\u0259st\u0259likdir. K\u00f6rp\u0259 depressiyas\u0131 alt\u0131nc\u0131 aydan sonra bird\u0259n-bir\u0259 anadan ayr\u0131lma zaman\u0131 ba\u015f verir. AZ\u018fRTAC m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f psixoloq M\u00fcjde Yah\u015finin apard\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rman\u0131 t\u0259qdim edir. Psixoloq bildirir ki, anan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc v\u0259 ya uzun m\u00fcdd\u0259t x\u0259st\u0259xanada qalmas\u0131, ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 ya \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015famas\u0131, u\u015fa\u011fa baxa bilm\u0259y\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r a\u011f\u0131r fiziki v\u0259 ya ruhi x\u0259st\u0259liyin olmas\u0131 k\u00f6rp\u0259lik depressiyas\u0131na s\u0259b\u0259b olan amill\u0259rdir. Depressiya insan h\u0259yat\u0131n\u0131n ist\u0259nil\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259n beyin x\u0259st\u0259liyidir. Y\u0259ni, depressiya beynin kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rind\u0259ki balanss\u0131zl\u0131q n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaran\u0131r v\u0259 insan\u0131 b\u0259db\u0259xt, h\u0259yata qar\u015f\u0131 ist\u0259ksiz edir. Depressiyaya&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":690499,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/777e68f594533cbd00030b814af64cbd.png",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/777e68f594533cbd00030b814af64cbd.png",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/777e68f594533cbd00030b814af64cbd.png",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/777e68f594533cbd00030b814af64cbd-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/777e68f594533cbd00030b814af64cbd-635x365.png",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/777e68f594533cbd00030b814af64cbd-840x483.png",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/777e68f594533cbd00030b814af64cbd.png",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/777e68f594533cbd00030b814af64cbd.png",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/777e68f594533cbd00030b814af64cbd-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/777e68f594533cbd00030b814af64cbd.png",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Depressiya, h\u0259tta k\u00f6rp\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259 bil\u0259n bir x\u0259st\u0259likdir. K\u00f6rp\u0259 depressiyas\u0131 alt\u0131nc\u0131 aydan sonra bird\u0259n-bir\u0259 anadan ayr\u0131lma zaman\u0131 ba\u015f verir. AZ\u018fRTAC m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 tan\u0131nm\u0131\u015f psixoloq M\u00fcjde Yah\u015finin apard\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rman\u0131 t\u0259qdim edir. Psixoloq bildirir ki, anan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc v\u0259 ya uzun m\u00fcdd\u0259t x\u0259st\u0259xanada qalmas\u0131, ba\u015fqa \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 ya \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015famas\u0131, u\u015fa\u011fa baxa bilm\u0259y\u0259c\u0259k q\u0259d\u0259r a\u011f\u0131r fiziki v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/690497"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=690497"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/690497\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/690499"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=690497"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=690497"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=690497"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}