{"id":690585,"date":"2024-02-14T12:08:29","date_gmt":"2024-02-14T08:08:29","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=690585"},"modified":"2024-02-14T12:08:29","modified_gmt":"2024-02-14T08:08:29","slug":"qizilca-il%c9%99-bagli-statistika-gizl%c9%99dilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=690585","title":{"rendered":"Q\u0131z\u0131lca il\u0259 ba\u011fl\u0131 statistika gizl\u0259dilir"},"content":{"rendered":"<p><strong>T\u018fB\u0130B-d\u0259n &#8220;x\u0259st\u0259l\u0259rin say\u0131 daim d\u0259yi\u015fk\u0259ndir, m\u0259lumat ver\u0259 bilmirik&#8221; deyilir; Professor: &#8220;&#8221;Epidemik alovlanmaya s\u0259b\u0259b q\u0131z\u0131lcan\u0131n yeni \u015ftam\u0131d\u0131r&#8221; iddias\u0131 \u0259sass\u0131zd\u0131r&#8230;&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) ba\u015f direktoru Tedros Adhanom Gebreyesus yeni pandemiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. O, bunun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu bildirib. \u201cAmma insanlar buna haz\u0131r deyill\u0259r. D\u00fcnya h\u0259l\u0259 d\u0259 n\u00f6vb\u0259ti X x\u0259st\u0259liyin\u0259 v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti pandemiyaya haz\u0131r deyil. \u018fg\u0259r sabah n\u00f6vb\u0259ti pandemiya olsa, d\u00fcnya COV\u0130D-19 zaman\u0131 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z eyni probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259k\u201d, &#8211; \u00dcST-\u00fcn ba\u015f direktoru vur\u011fulay\u0131b.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycanda 2022-ci ild\u0259 q\u0131z\u0131lcaya yoluxma, sad\u0259c\u0259, 1 n\u0259f\u0259rd\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131bsa, 2023-c\u00fc ilin yanvar-noyabr aylar\u0131 aras\u0131nda bu say 1493-\u0259 \u00e7at\u0131b.<\/p>\n<p><em>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 is\u0259 2023-c\u00fc ilin noyabr ay\u0131 \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda 2919 n\u0259f\u0259r q\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxub.\u00a0 Maraql\u0131d\u0131r ki, DSK-n\u0131n t\u0259qdim etdiyi m\u0259lumatla, \u00dcST-\u00fcn verdiyi m\u0259lumat aras\u0131nda k\u0259skin f\u0259rq var, lakin h\u0259r iki statistikaya g\u00f6r\u0259 bu, son 23 il \u0259rzind\u0259ki \u0259n y\u00fcks\u0259k yoluxma olub. S\u0259hiyy\u0259 qurumlar\u0131 \u00f6l\u00fcm say\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlamasa da, son \u00fc\u00e7 ayda yay\u0131lan m\u0259lumatlar onu g\u00f6st\u0259rir ki, u\u015faqlar aras\u0131nda q\u0131z\u0131lcadan \u00f6l\u00fcm hallar\u0131 artmaqdad\u0131r. H\u0259tta qeyri-r\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r bu r\u0259q\u0259min 20-ni \u00fcst\u0259l\u0259diyini d\u0259 deyir.<\/em><\/p>\n<p>Qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 ayd\u0131r q\u0131z\u0131lca il\u0259 ba\u011fl\u0131 modul tipli x\u0259st\u0259xanalara xeyli insan\u0131n yerl\u0259\u015fdirildiyi bildirilir. Haz\u0131rda n\u0259 q\u0259d\u0259r insan\u0131n m\u00fcalic\u0259 al\u0131r sual\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 T\u018fB\u0130B-\u0259 sor\u011fu il\u0259 m\u00fcraci\u0259t etdik. Qurumdan \u201cYeni M\u00fcsavat\u201d\u0131n sor\u011fusuna bel\u0259 cavab verildi: \u201cQ\u0131z\u0131lca x\u0259st\u0259l\u0259rinin say\u0131 daim d\u0259yi\u015fk\u0259ndir, bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat ver\u0259 bilmirik\u201d.<\/p>\n<p>X\u0259st\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 a\u00e7\u0131q m\u0259lumat verilm\u0259diyind\u0259n \u0259hali aras\u0131nda da t\u0259\u015fvi\u015f yaran\u0131b, \u015fikay\u0259tl\u0259r art\u0131b.<\/p>\n<p>C\u0259lilabad rayonunda is\u0259 q\u0131z\u0131lca virusuna yoluxma say\u0131nda yenid\u0259n art\u0131m qeyd\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bildirilir. (Report) Rayonda noyabr ay\u0131ndan bug\u00fcn\u0259d\u0259k 493 n\u0259f\u0259r q\u0131z\u0131lcaya yoluxub. Onlardan 18 ya\u015fdan ki\u00e7ikl\u0259r 318 n\u0259f\u0259r, b\u00f6y\u00fckl\u0259r is\u0259 175 n\u0259f\u0259r t\u0259\u015fkil edir. Haz\u0131rda aktiv x\u0259st\u0259 say\u0131 47 n\u0259f\u0259rdir. X\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259n 3-\u00fc stasionar \u015f\u0259raitd\u0259 m\u00fcalic\u0259 olunur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/wikimed.az\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/musa-qaniyev-farmacology-44.jpg\" alt=\"MUSA Q\u018fN\u0130YEV. PROFESSOR | Az\u0259rbaycan Tibb Ensiklopediyas\u0131\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00a0Musa Q\u0259niyev<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Tibb Universitetinin professoru Musa Q\u0259niyev m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da fikirl\u0259rini a\u00e7\u0131qlad\u0131. O dedi ki, \u201cq\u0131z\u0131lcan\u0131n patogenlik v\u0259 letall\u0131\u011f\u0131 (\u00f6l\u00fcm t\u00f6r\u0259tm\u0259si) y\u00fcks\u0259k olan yeni \u015ftam\u0131 yay\u0131l\u0131b\u201d fikrini haz\u0131rda b\u0259zi h\u0259kiml\u0259r d\u0259 s\u00f6yl\u0259yir: \u201cElmi \u0259sas\u0131 olmayan, insanlar\u0131 g\u0259rginlik v\u0259 qorxu alt\u0131nda saxlayan bu c\u00fcr iddialara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>Q\u0131z\u0131lca virusunun b\u00fct\u00fcn \u015ftamlar\u0131na xas olan x\u00fcsusiyy\u0259t genom qurulu\u015fun 15 894 nukleotid ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131ndan ibar\u0259t olmas\u0131d\u0131r. Virusun A, B, C, D, E, F, G, H adland\u0131r\u0131lan 8 qrup \u015ftam\u0131 v\u0259 15 genotipi (yar\u0131m\u015ftam) vard\u0131r. M\u00fcxt\u0259lif d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 H1 (72), D5 (16), D9 (34), B3 (28), G3 (5) genotipl\u0259r q\u0131sa m\u00fcdd\u0259tli olsa da dominantl\u0131q edib. Lakin \u0259ks\u0259r d\u00f6vrl\u0259rd\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 haz\u0131rda dominant olanlar D4 (421), D6 (174) v\u0259 D8 (816) kimi 3 genotip\u0259 m\u0259xsus \u015ftamlard\u0131r.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Genom analizi bu \u015ftamlar\u0131n nukleid ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131nda he\u00e7 bir k\u0259miyy\u0259t v\u0259 ya struktur d\u0259yi\u015fikliyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiq edir. Y\u0259ni h\u0259r \u00fc\u00e7 genotipd\u0259 15894 nukleotid s\u0131ralanmas\u0131 v\u0259 amin tur\u015fu ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu kimi saxlan\u0131l\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, virusun bir z\u0259ncirli\u00a0 RNT-sinin \u0259sas z\u00fclallar\u0131 olan NP (nukleokapsid z\u00fclal), M (matriks z\u00fclal), H (hemaqlyutinin) v\u0259 hemolizind\u0259 praktik \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n struktur d\u0259yi\u015fikliyi yoxdur. F\u0259rqli mutant \u015ftamlarda yaln\u0131z virusun h\u00fcceyr\u0259y\u0259 daxil olmas\u0131na xidm\u0259t ed\u0259n F z\u00fclal\u0131nda d\u0259yi\u015fiklik (amintur\u015fu \u0259lav\u0259si, itkisi v\u0259 ya \u00e7arpaz ba\u011flanma) ba\u015f verir. Bu \u0259msal Ro indeksini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyind\u0259n, patoqenlik v\u0259 letall\u0131q \u0259msal\u0131 il\u0259 he\u00e7 bir ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 yoxdur. 10\/9 nisb\u0259tind\u0259 yoluxdurma \u0259msal\u0131 da oldu\u011fu kimi sabit saxlan\u0131l\u0131r. Odur ki, haz\u0131rk\u0131 epidemik alovlanmaya s\u0259b\u0259b q\u0131z\u0131lcan\u0131n yeni \u015ftam\u0131d\u0131r fikri tamamil\u0259 yanl\u0131\u015f v\u0259 \u0259sass\u0131zd\u0131r. Alovlanmaya s\u0259b\u0259b h\u0259l\u0259 iki il \u0259vv\u0259l d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 s\u00f6yl\u0259diyim v\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131m kimi, pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli s\u0259rt karantin, m\u0259lum s\u0259b\u0259bd\u0259n vaksinasiyaya neqativ m\u00fcnasib\u0259tin yaranmas\u0131 v\u0259 u\u015faqlar aras\u0131nda q\u0131z\u0131lcaya qar\u015f\u0131 \u201cpeyv\u0259ndl\u0259m\u0259 t\u0259qvimin\u0259\u201d d\u00fczg\u00fcn \u0259m\u0259l olunmamas\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki q\u0131z\u0131lca \u0259leyhin\u0259 peyv\u0259ndin ilkin dozas\u0131n\u0131n 85%-d\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 oldu\u011fu lokal \u0259razil\u0259rd\u0259 q\u0131z\u0131lca epidemiyas\u0131n\u0131n ba\u015f verm\u0259si qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. Halbuki 2022-ci ild\u0259 bu r\u0259q\u0259m 83%, ke\u00e7\u0259n il is\u0259 daha a\u015fa\u011f\u0131 faiz nisb\u0259tind\u0259 (71%-d\u0259n az) olub. Odur ki, haz\u0131rda \u201cpeyv\u0259nd t\u0259qvimin\u0259\u201d d\u00fczg\u00fcn \u0259m\u0259l edilm\u0259y\u0259n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n bizim \u00f6lk\u0259d\u0259 d\u0259 q\u0131z\u0131lcada m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n k\u0259skin art\u0131m tamamil\u0259 qanunauy\u011fun v\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259ndir. Buna g\u00f6r\u0259 t\u0259\u015fvi\u015f\u0259 v\u0259 qorxuya d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 he\u00e7 bir \u0259sas yoxdur&#8221;.<\/p>\n<p>Professor \u0259lav\u0259 edib ki, fevral ay\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ong\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259n ba\u015flayaraq v\u0259ziyy\u0259t normalla\u015facaq, sporadik yoluxma is\u0259 Novruz bayram\u0131na q\u0259d\u0259r davam ed\u0259c\u0259k: \u201cQ\u0131z\u0131lcaya yoluxanlara ikincili mikrob infeksiyas\u0131n\u0131n yoluxmas\u0131 t\u0259sdiq olunmad\u0131\u011f\u0131 hallarda antibiotik, antiviral preparat, x\u00fcsus\u0259n insanlar aras\u0131nda haz\u0131rda \u00e7ox populyar olan &#8220;sistem&#8221; vurulmas\u0131, immun sistemin supressiyas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n m\u00fctl\u0259q \u0259ks g\u00f6st\u0259ri\u015fdir. Yaln\u0131z temperatur kritik h\u0259dd\u0259 y\u00fcks\u0259ldiyi hal\u0131nda, parasetamol v\u0259 ya ibuprofen kimi preparatlardan y\u00fcks\u0259k olmayan dozalarda istifad\u0259 edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Bir daha t\u0259krar edir\u0259m, g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259 ist\u0259r q\u0131z\u0131lca, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir dig\u0259r virus infeksiyas\u0131 il\u0259\u00a0 ba\u011fl\u0131 x\u00fcsusi qorxuya s\u0259b\u0259b olacaq hal v\u0259 ya epidemioloji v\u0259ziyy\u0259t yoxdur&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u018fB\u0130B-d\u0259n &#8220;x\u0259st\u0259l\u0259rin say\u0131 daim d\u0259yi\u015fk\u0259ndir, m\u0259lumat ver\u0259 bilmirik&#8221; deyilir; Professor: &#8220;&#8221;Epidemik alovlanmaya s\u0259b\u0259b q\u0131z\u0131lcan\u0131n yeni \u015ftam\u0131d\u0131r&#8221; iddias\u0131 \u0259sass\u0131zd\u0131r&#8230;&#8221; \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) ba\u015f direktoru Tedros Adhanom Gebreyesus yeni pandemiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. O, bunun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu bildirib. \u201cAmma insanlar buna haz\u0131r deyill\u0259r. D\u00fcnya h\u0259l\u0259 d\u0259 n\u00f6vb\u0259ti X x\u0259st\u0259liyin\u0259 v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti pandemiyaya haz\u0131r deyil. \u018fg\u0259r sabah n\u00f6vb\u0259ti pandemiya olsa, d\u00fcnya COV\u0130D-19 zaman\u0131 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z eyni probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259k\u201d, &#8211; \u00dcST-\u00fcn ba\u015f direktoru vur\u011fulay\u0131b. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycanda 2022-ci ild\u0259 q\u0131z\u0131lcaya yoluxma, sad\u0259c\u0259, 1 n\u0259f\u0259rd\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131bsa, 2023-c\u00fc ilin yanvar-noyabr aylar\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":690586,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/0eeb8e81b83bf5a4ab98e9efa54d877f.jpg",740,493,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/0eeb8e81b83bf5a4ab98e9efa54d877f.jpg",740,493,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/0eeb8e81b83bf5a4ab98e9efa54d877f.jpg",740,493,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/0eeb8e81b83bf5a4ab98e9efa54d877f-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/0eeb8e81b83bf5a4ab98e9efa54d877f-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/0eeb8e81b83bf5a4ab98e9efa54d877f.jpg",640,426,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/0eeb8e81b83bf5a4ab98e9efa54d877f.jpg",740,493,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/0eeb8e81b83bf5a4ab98e9efa54d877f.jpg",740,493,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/0eeb8e81b83bf5a4ab98e9efa54d877f-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/0eeb8e81b83bf5a4ab98e9efa54d877f.jpg",740,493,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"T\u018fB\u0130B-d\u0259n &#8220;x\u0259st\u0259l\u0259rin say\u0131 daim d\u0259yi\u015fk\u0259ndir, m\u0259lumat ver\u0259 bilmirik&#8221; deyilir; Professor: &#8220;&#8221;Epidemik alovlanmaya s\u0259b\u0259b q\u0131z\u0131lcan\u0131n yeni \u015ftam\u0131d\u0131r&#8221; iddias\u0131 \u0259sass\u0131zd\u0131r&#8230;&#8221; \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcST) ba\u015f direktoru Tedros Adhanom Gebreyesus yeni pandemiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edib. O, bunun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu bildirib. \u201cAmma insanlar buna haz\u0131r deyill\u0259r. D\u00fcnya h\u0259l\u0259 d\u0259 n\u00f6vb\u0259ti X x\u0259st\u0259liyin\u0259 v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti pandemiyaya haz\u0131r deyil. \u018fg\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/690585"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=690585"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/690585\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/690586"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=690585"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=690585"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=690585"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}