{"id":693471,"date":"2024-02-22T19:15:18","date_gmt":"2024-02-22T15:15:18","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=693471"},"modified":"2024-02-22T19:15:18","modified_gmt":"2024-02-22T15:15:18","slug":"qohum-evlilikl%c9%99rind%c9%99-qusurlu-usaqlarin-dogulmasi-ehtimali-iki-d%c9%99f%c9%99-coxdur-aciqlama-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=693471","title":{"rendered":"\u201cQohum evlilikl\u0259rind\u0259 q\u00fcsurlu u\u015faqlar\u0131n do\u011fulmas\u0131 ehtimal\u0131 iki d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur\u201d &#8211; A\u00c7IQLAMA + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>Qohum evliliyi m\u0259s\u0259l\u0259si daim c\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u00fczakir\u0259 v\u0259 m\u00fcbahis\u0259 yaradan m\u00f6vzulardan biridir. Bir \u00e7oxlar\u0131 hesab edirl\u0259r ki, qan ba\u011f\u0131 olan insanlar\u0131n evliliyi g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sild\u0259 bir s\u0131ra f\u0259sadlar\u0131n meydana \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. \u015e\u0259xsl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 qan ba\u011f\u0131n\u0131n yax\u0131nl\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259si artd\u0131qca f\u0259sadlar\u0131n meydana \u00e7\u0131xma riski d\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcr.<\/p>\n<p>H\u0259tta d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 &#8211; \u00c7in, Yaponiya, AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya, \u0130sve\u00e7r\u0259, T\u00fcrkiy\u0259, Ukrayna, \u0130rlandiya, C\u0259nubi Koreya, Yeni Zelandiya, Tacikistan v\u0259 s.-d\u0259 qohum evlilikl\u0259rin\u0259 qada\u011fa qoyulub. Y\u0259ni yax\u0131n qohumlar aras\u0131nda nikah qada\u011fas\u0131 var. B\u0259s bizd\u0259 v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir? Qohum evlilikl\u0259rinin f\u0259sadlar\u0131 haqq\u0131nda m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r? \u018fsas f\u0259sadlar hans\u0131 ba\u011flar \u00fczr\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur &#8211; ata, yoxsa ana x\u0259tti \u00fczr\u0259?<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong>Oxu.Az<\/strong>-a dan\u0131\u015fan h\u0259kim-genetik\u00a0<strong>Mircavid M\u00fcsl\u00fcmov<\/strong>\u00a0bildirib ki, ist\u0259r qohum evliliyi olsun, ist\u0259r qeyri-qohum evliliyi, genetik x\u0259st\u0259likli u\u015fa\u011f\u0131n do\u011fulma ehtimal\u0131 var:<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjQvMDIvMjAvMTYvNDYvMTEvYmZmNmZkODEtNDEzYy00MGFiLTkzODAtOTc3MjJkODRjNGQzL2dlbmV0aWsuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=87b23ea8c48adf8e\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u201cH\u0259r bir insan 100 trilyondan \u00e7ox h\u00fcceyr\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. H\u0259r h\u00fcceyr\u0259 daxilind\u0259 23 c\u00fct xromosom var. H\u0259r c\u00fct xromosomdan biri anadan, dig\u0259ri atadan g\u0259lir. Xromosomlar\u0131n strukturunu da DNT formala\u015fd\u0131r\u0131r. Kodla\u015fd\u0131r\u0131lan b\u00f6lg\u0259l\u0259r\u0259 biz gen deyirik. H\u0259min genl\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rin meydana \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Statistikaya \u0259sas\u0259n, yeni do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n t\u0259xmin\u0259n iki faizi irsi x\u0259st\u0259likl\u0259r v\u0259 ya ciddi inki\u015faf q\u00fcsurlar\u0131 il\u0259 do\u011fulur.<\/p>\n<p>Genetik x\u0259st\u0259likl\u0259r ya ana b\u0259tnind\u0259ki d\u00f6ld\u0259 \u00f6z-\u00f6z\u00fcn\u0259, ya da irsi olaraq, valideynl\u0259rd\u0259ki genetik kodlarda ba\u015f ver\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir\u201d.<\/p>\n<p>Genetik vur\u011fulay\u0131b ki, d\u00fcnyada qohum evlilikl\u0259rinin say\u0131 20 faiz t\u0259\u015fkil edir v\u0259 do\u011fulan u\u015faqlar\u0131n 8,4 faizi onlar\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr:<\/p>\n<p>\u201cQohum, yaxud qeyri-qohum evliliyind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, genetik x\u0259st\u0259likli u\u015fa\u011f\u0131n do\u011fulma ehtimal\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 var. Normalda h\u0259r bir insan ortalama be\u015fd\u0259n s\u0259kkiz\u0259 q\u0259d\u0259r genetik x\u0259st\u0259liyin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r, amma bunu he\u00e7 birimiz bilmirik.<\/p>\n<p>Qohum evlilikl\u0259rind\u0259 \u0259n \u00e7ox rast g\u0259ldiyimiz qan x\u0259st\u0259likl\u0259ri, sinir-\u0259z\u0259l\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259ri, \u00fcr\u0259k-damar sistemi x\u0259st\u0259likl\u0259ri v\u0259 \u0259sas da metabolik x\u0259st\u0259likl\u0259rdir. Ara\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259, Daun sindromu h\u0259r 800 canl\u0131 do\u011fumdan bir rast g\u0259linirs\u0259, yuxar\u0131da sadalad\u0131\u011f\u0131m x\u0259st\u0259likl\u0259r h\u0259r 100 canl\u0131 do\u011fumdan bir rast g\u0259linir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r genetik x\u0259st\u0259likl\u0259r var. Yanl\u0131\u015f bir m\u0259lumat yay\u0131l\u0131b ki, genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00f6rdd\u0259bir ehtimal var v\u0259 x\u0259st\u0259 u\u015faq do\u011fulubsa, n\u00f6vb\u0259ti hamil\u0259likl\u0259rd\u0259ki \u00fc\u00e7 u\u015faq sa\u011flam olacaq. Bu c\u00fcr fikirl\u0259r tamamil\u0259 yanl\u0131\u015fd\u0131r. \u00c7\u00fcnki ata-ana genetik x\u0259st\u0259liyin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131rsa, h\u0259r hamil\u0259likd\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n 25 faiz x\u0259st\u0259 do\u011fulma ehtimal\u0131 var\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjQvMDIvMjAvMTYvNDcvMzkvZTQwNjg0MzAtYjA5Ni00MTM0LTlhMjgtOWUxNjdiNGQ5NWMwL2hhbWlsZV9xYWRpbl8wMTIxLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=6996ad74e32bdded\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Qohum evlilikl\u0259rind\u0259 ata, yoxsa ana x\u0259ttinin daha \u00e7ox x\u0259st\u0259 u\u015faqlar\u0131n do\u011fulmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmas\u0131 sual\u0131na g\u0259linc\u0259, h\u0259kim qeyd edib ki, b\u0259z\u0259n insanlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r ki, xalaq\u0131z\u0131-xalao\u011flu il\u0259 evl\u0259nm\u0259k olmaz, amma \u0259miq\u0131z\u0131-\u0259mio\u011flu il\u0259 evl\u0259nm\u0259k olar.<\/p>\n<p>\u201cBu da yanl\u0131\u015f fikirdir. H\u0259r bir u\u015fa\u011fa genomun yar\u0131s\u0131 atadan, yar\u0131s\u0131 anadan ke\u00e7ir. \u018fmiu\u015faqlar\u0131 da, xalau\u015faqlar\u0131 da, bibi, day\u0131u\u015faqlar\u0131 da ham\u0131s\u0131 eyni d\u0259r\u0259c\u0259li qohum evliliyidir v\u0259 ham\u0131s\u0131nda eyni d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 genetik x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 rastla\u015f\u0131r\u0131q. Ara\u015fd\u0131rmalara g\u00f6r\u0259, yad evlilikl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n qohum evlilikl\u0259rind\u0259 q\u00fcsurlu u\u015faqlar\u0131n do\u011fulmas\u0131 ehtimal\u0131 iki d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 qohum evliliyin\u0259 q\u0259rar ver\u0259n c\u00fctl\u00fckl\u0259r ail\u0259 qurmazdan \u00f6nc\u0259 v\u0259 hamil\u0259liyin ilk aylar\u0131nda genetik ara\u015fd\u0131rmalar \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259kim-genetikl\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259lidirl\u0259r\u201d, &#8211; h\u0259kim deyib.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn qohum evlilikl\u0259rind\u0259 x\u0259st\u0259 u\u015faqlar\u0131n do\u011fulmas\u0131 ehtimal\u0131na g\u0259linc\u0259 is\u0259 M.M\u00fcsl\u00fcmov bildirib ki, ilk d\u00f6n\u0259md\u0259 olmasa bel\u0259, onlar\u0131n n\u0259v\u0259 v\u0259 yaxud n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259 x\u0259st\u0259lik \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k:<\/p>\n<p>\u201cEl\u0259 qohum evlilikl\u0259ri var ki, onlarda he\u00e7 bir x\u0259st\u0259lik yoxdur, u\u015faqlar da \u00e7ox sa\u011flamd\u0131rlar. N\u0259sl\u0259, \u015f\u0259c\u0259r\u0259y\u0259 baxanda onlarda h\u0259r hans\u0131 genetik x\u0259st\u0259lik g\u00f6rm\u00fcr\u00fck. Amma da\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131q var. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ilk d\u00f6n\u0259md\u0259 olmasa bel\u0259, n\u0259v\u0259 v\u0259 yaxud n\u0259tic\u0259l\u0259rind\u0259 x\u0259st\u0259lik \u00f6z\u00fcn\u00fc nec\u0259s\u0259 b\u00fcruz\u0259 ver\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n<p>Qohum evliliyinin talassemiyaya s\u0259b\u0259b ola bilm\u0259si ehtimal\u0131na g\u0259linc\u0259 is\u0259 h\u0259kim bunun do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib:<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rbaycan endemik zonalardan biri oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn burada ist\u0259r qohum, ist\u0259r qeyri-qohum evlilikl\u0259rind\u0259 talassemiya x\u0259st\u0259liyin\u0259 rast g\u0259linir. \u00c7\u00fcnki insanlar aras\u0131nda da\u015f\u0131y\u0131c\u0131l\u0131q \u00e7oxdur. Qeyri-qohum evlilikl\u0259rind\u0259 d\u0259 bu x\u0259st\u0259liy\u0259 \u00e7ox rast g\u0259lirik. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 s\u0131rf qohum evliliyi talassemiyaya s\u0259b\u0259b olur dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qohum evliliyi m\u0259s\u0259l\u0259si daim c\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u00fczakir\u0259 v\u0259 m\u00fcbahis\u0259 yaradan m\u00f6vzulardan biridir. Bir \u00e7oxlar\u0131 hesab edirl\u0259r ki, qan ba\u011f\u0131 olan insanlar\u0131n evliliyi g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sild\u0259 bir s\u0131ra f\u0259sadlar\u0131n meydana \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. \u015e\u0259xsl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 qan ba\u011f\u0131n\u0131n yax\u0131nl\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259si artd\u0131qca f\u0259sadlar\u0131n meydana \u00e7\u0131xma riski d\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcr. H\u0259tta d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 &#8211; \u00c7in, Yaponiya, AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya, \u0130sve\u00e7r\u0259, T\u00fcrkiy\u0259, Ukrayna, \u0130rlandiya, C\u0259nubi Koreya, Yeni Zelandiya, Tacikistan v\u0259 s.-d\u0259 qohum evlilikl\u0259rin\u0259 qada\u011fa qoyulub. Y\u0259ni yax\u0131n qohumlar aras\u0131nda nikah qada\u011fas\u0131 var. B\u0259s bizd\u0259 v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir? Qohum evlilikl\u0259rinin f\u0259sadlar\u0131 haqq\u0131nda m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r n\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r? \u018fsas f\u0259sadlar hans\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":693472,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aciq-mn24.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aciq-mn24.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aciq-mn24.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aciq-mn24-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aciq-mn24-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aciq-mn24.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aciq-mn24.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aciq-mn24.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aciq-mn24-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/aciq-mn24.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Qohum evliliyi m\u0259s\u0259l\u0259si daim c\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u00fczakir\u0259 v\u0259 m\u00fcbahis\u0259 yaradan m\u00f6vzulardan biridir. Bir \u00e7oxlar\u0131 hesab edirl\u0259r ki, qan ba\u011f\u0131 olan insanlar\u0131n evliliyi g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sild\u0259 bir s\u0131ra f\u0259sadlar\u0131n meydana \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. \u015e\u0259xsl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 qan ba\u011f\u0131n\u0131n yax\u0131nl\u0131q d\u0259r\u0259c\u0259si artd\u0131qca f\u0259sadlar\u0131n meydana \u00e7\u0131xma riski d\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcr. H\u0259tta d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 &#8211; \u00c7in, Yaponiya, AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya, \u0130sve\u00e7r\u0259,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/693471"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=693471"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/693471\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/693472"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=693471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=693471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=693471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}