{"id":694061,"date":"2024-02-24T10:19:56","date_gmt":"2024-02-24T06:19:56","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=694061"},"modified":"2024-02-24T10:19:56","modified_gmt":"2024-02-24T06:19:56","slug":"soyqirimina-m%c9%99ruz-qalan-tarixi-m%c9%99d%c9%99ni-irsimiz-q%c9%99rbi-az%c9%99rbaycan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=694061","title":{"rendered":"Soyq\u0131r\u0131m\u0131na m\u0259ruz qalan tarixi-m\u0259d\u0259ni irsimiz &#8211; Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Erm\u0259nistan qanunverici orqan\u0131n\u0131n q\u0259rarlar\u0131 il\u0259 zaman-zaman az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin, eyni zamanda, \u00e7aylar\u0131n, g\u00f6ll\u0259rin, t\u0259p\u0259l\u0259rin adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib, tarixi, maddi-m\u0259d\u0259ni irs tamamil\u0259 silinib v\u0259 ya erm\u0259nil\u0259\u015fdirilib<\/strong><\/em><\/p>\n<p>1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 ke\u00e7mi\u015f \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 v\u0259 tarixi Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan adl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131ndan sonra orada ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z zaman-zaman \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan deportasiya olunublar. Az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus tikilil\u0259r, habel\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman abid\u0259l\u0259ri, tarixi-memarl\u0131q incil\u0259ri erm\u0259ni vandalizminin qurban\u0131na \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>1987-ci ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Moskvada \u00f6z v\u0259zif\u0259sind\u0259n istefa verm\u0259sind\u0259n sonra erm\u0259nil\u0259r f\u0259alla\u015faraq SSR\u0130 d\u00f6vl\u0259tinin himay\u0259si alt\u0131nda Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etdil\u0259r.1988-1989-cu ill\u0259rd\u0259 Erm\u0259nistandan 250 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 deportasiya edildikd\u0259n sonra tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda monoetnik erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin \u0259sas\u0131 qoyuldu. M\u0259hz bundan sonra Erm\u0259nistan qanunverici orqan\u0131n\u0131n q\u0259rarlar\u0131 il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin, eyni zamanda, \u00e7aylar\u0131n, g\u00f6ll\u0259rin, t\u0259p\u0259l\u0259rin adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib, tarixi, maddi-m\u0259d\u0259ni irs tamamil\u0259 silinib v\u0259 erm\u0259nil\u0259\u015fdirilib. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u0130ndiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 xalq\u0131m\u0131za m\u0259xsus 3 min 500 tarix v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259si, 500 q\u0259biristanl\u0131q, 391 m\u0259scid q\u0259ddarl\u0131qla da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015f, tamamil\u0259 yox edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Zaman-zaman xalq\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n t\u0259cav\u00fczkar Erm\u0259nistan\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri \u00f6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 milli-m\u0259d\u0259ni v\u0259 tarixi irsimizin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131, bu torpaqlardan Az\u0259rbaycan izinin silinm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u00e7irkin vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131blar. Q\u0259dim Az\u0259rbaycan \u015f\u0259h\u0259ri olan \u0130r\u0259van\u0131n T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259si d\u0259 m\u0259hz bu \u00e7irkin niyy\u0259tl\u0259rin qurban\u0131 olub. B\u00fct\u00fcn bunlar \u201c\u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan milli-m\u0259d\u0259ni, tarixi irsinin sonuncu qal\u0131\u011f\u0131 T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sinin taleyi: Erm\u0259nistanda Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n irsinin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 v\u0259 tarixi izl\u0259rinin silinm\u0259si\u201d \u00fczr\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rman\u0131 v\u0259 onun n\u0259tic\u0259l\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n\u00a0kitabda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. Ara\u015fd\u0131rman\u0131n m\u00fc\u0259llifi, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131, tarix\u00e7i S\u0259buhi H\u00fcseynov materiallar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Milli Arxivind\u0259, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Tarix Arxivind\u0259, Amerika Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar\u0131 Konqres Kitabxanas\u0131n\u0131n Nadir \u018flyazmalar Kolleksiyas\u0131nda, T\u00fcrkiy\u0259 Respublikas\u0131ndak\u0131 Osmanl\u0131 Arxivind\u0259, Rusiya Federasiyas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Arxivind\u0259 saxlan\u0131lan s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olundu\u011funu v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin arxivl\u0259rind\u0259 saxlan\u0131lan Erm\u0259nistan arxivind\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f mikrofilml\u0259rin t\u0259dqiqata c\u0259lb edildiyini bildirib. Ara\u015fd\u0131rma \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259sinin tarixi, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan irsinin y\u00fcz il \u0259vv\u0259l ba\u015flanm\u0131\u015f v\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 davam ed\u0259n sistemli da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 prosesi, T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sinin son qal\u0131qlar\u0131n\u0131n da s\u00f6k\u00fcl\u0259r\u0259k, m\u0259h\u0259ll\u0259nin tamamil\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259si bar\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm m\u0259lumatlar toplan\u0131b. T\u0259bii ki, \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin dig\u0259r ya\u015fay\u0131\u015f massivl\u0259ri kimi, T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259 d\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar h\u0259mi\u015f\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edib. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin bildirdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rinin T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 hiss\u0259sind\u0259n t\u0259kc\u0259 T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sinin \u0259razisi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259k, m\u00f6vcud abid\u0259l\u0259rin bazas\u0131 yarad\u0131l\u0131b. M\u0259lum olub ki, burada 300-d\u0259n \u00e7ox ya\u015fay\u0131\u015f evi m\u00f6vcuddur. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, k\u00f6hn\u0259 \u015f\u0259h\u0259r m\u00fchiti, paytaxt\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259mi\u015f simas\u0131 m\u0259hz T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131da qal\u0131b. Eyni zamanda, haz\u0131rda bir \u00e7ox tikinti \u015firk\u0259tl\u0259ri T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 \u0259razisind\u0259 in\u015faat aparmaqdad\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, T\u0259p\u0259ba\u015f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259sinin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus obraz\u0131 ke\u00e7mi\u015fd\u0259 burada ya\u015fayan yerli az\u0259rbaycanl\u0131 sakinl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandak\u0131 maddi-m\u0259d\u0259ni irsimizl\u0259 ba\u011fl\u0131 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 ciddi t\u0259bli\u011fat i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131r. Bel\u0259 ki, 2023-c\u00fc il 27 mart tarixind\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131n\u0131n UNESCO-nun ba\u015f direktoru Odri Azuley\u0259 \u00fcnvanlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubda deyilir ki, Erm\u0259nistanda Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259ni irsinin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 insanl\u0131\u011fa s\u0131\u011fmayan cinay\u0259tdir. \u0130cma \u00fczvl\u0259ri m\u0259d\u0259ni irsin v\u0259ziyy\u0259tinin monitorinqi \u00fc\u00e7\u00fcn faktara\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 missiya g\u00f6nd\u0259rm\u0259l\u0259rini xahi\u015f edir. M\u0259ktubda o da bildirilir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259ni irsini planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hv ed\u0259n Erm\u0259nistan h\u00f6kum\u0259tinin m\u0259qs\u0259di monoetnik v\u0259 t\u0259km\u0259d\u0259niyy\u0259tli m\u0259kan yaratmaq olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u018fminlikl\u0259 dem\u0259k olar ki, Prezident \u0130lham \u018fliyevin tap\u015f\u0131r\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Q\u0259rbi Az\u0259rbaycanda tarixi-m\u0259d\u0259ni irsimizin beyn\u0259xalq m\u00fcst\u0259vid\u0259 t\u0259bli\u011fi, d\u00fcnyaya tan\u0131d\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r bundan sonra da u\u011furla davam etdiril\u0259c\u0259k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erm\u0259nistan qanunverici orqan\u0131n\u0131n q\u0259rarlar\u0131 il\u0259 zaman-zaman az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin, eyni zamanda, \u00e7aylar\u0131n, g\u00f6ll\u0259rin, t\u0259p\u0259l\u0259rin adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib, tarixi, maddi-m\u0259d\u0259ni irs tamamil\u0259 silinib v\u0259 ya erm\u0259nil\u0259\u015fdirilib 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 ke\u00e7mi\u015f \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 v\u0259 tarixi Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan adl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131ndan sonra orada ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z zaman-zaman \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan deportasiya olunublar. Az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus tikilil\u0259r, habel\u0259 \u0130r\u0259van \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman abid\u0259l\u0259ri, tarixi-memarl\u0131q incil\u0259ri erm\u0259ni vandalizminin qurban\u0131na \u00e7evrilib. 1987-ci ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Moskvada \u00f6z v\u0259zif\u0259sind\u0259n istefa verm\u0259sind\u0259n sonra erm\u0259nil\u0259r f\u0259alla\u015faraq SSR\u0130 d\u00f6vl\u0259tinin himay\u0259si alt\u0131nda Q\u0259rbi Az\u0259rbaycandan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n k\u00fctl\u0259vi deportasiyas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etdil\u0259r.1988-1989-cu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":694062,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/9f9a2e9a167394097914359246110367732.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/9f9a2e9a167394097914359246110367732.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/9f9a2e9a167394097914359246110367732.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/9f9a2e9a167394097914359246110367732-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/9f9a2e9a167394097914359246110367732-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/9f9a2e9a167394097914359246110367732-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/9f9a2e9a167394097914359246110367732.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/9f9a2e9a167394097914359246110367732.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/9f9a2e9a167394097914359246110367732-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/9f9a2e9a167394097914359246110367732.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Erm\u0259nistan qanunverici orqan\u0131n\u0131n q\u0259rarlar\u0131 il\u0259 zaman-zaman az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin, eyni zamanda, \u00e7aylar\u0131n, g\u00f6ll\u0259rin, t\u0259p\u0259l\u0259rin adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib, tarixi, maddi-m\u0259d\u0259ni irs tamamil\u0259 silinib v\u0259 ya erm\u0259nil\u0259\u015fdirilib 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 ke\u00e7mi\u015f \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 v\u0259 tarixi Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 Erm\u0259nistan adl\u0131 d\u00f6vl\u0259tin yarad\u0131lmas\u0131ndan sonra orada ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z zaman-zaman \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan deportasiya olunublar. Az\u0259rbaycanl\u0131lara m\u0259xsus tikilil\u0259r, habel\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/694061"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=694061"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/694061\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/694062"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=694061"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=694061"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=694061"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}