{"id":696482,"date":"2024-03-01T11:22:52","date_gmt":"2024-03-01T07:22:52","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=696482"},"modified":"2024-03-01T11:22:52","modified_gmt":"2024-03-01T07:22:52","slug":"martin-1-d%c9%99-umumdunya-d%c9%99niz-otlari-gunu-qeyd-edilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=696482","title":{"rendered":"Mart\u0131n 1-d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya D\u0259niz Otlar\u0131 G\u00fcn\u00fc qeyd edilir"},"content":{"rendered":"<p>2022-ci ilin may ay\u0131nda BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131 1 mart tarixinin \u00dcmumd\u00fcnya D\u0259niz Otlar\u0131 G\u00fcn\u00fc elan edilm\u0259sin\u0259 dair q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib. Q\u0259tnam\u0259d\u0259 bildirilir ki, ekosistem xidm\u0259tl\u0259rinin v\u0259 funksiyalar\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sinin Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn vacibliyi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, bu sah\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, habel\u0259 insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na v\u0259 inki\u015fafa t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n d\u0259niz floras\u0131n\u0131n m\u00fchafiz\u0259si \u00fczr\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin t\u0259\u015fviq edilm\u0259si v\u0259 asanla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 z\u0259ruridir.<\/p>\n<p><a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0BMT-nin sayt\u0131na istinadla x\u0259b\u0259r verir ki, d\u0259niz otlar\u0131 tropikl\u0259rd\u0259n Arktika dair\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox yerl\u0259rind\u0259 dayaz sularda rast g\u0259lin\u0259n \u00e7i\u00e7\u0259kli bitkil\u0259rdir. Onlar m\u00fcr\u0259kk\u0259b, y\u00fcks\u0259k m\u0259hsuldar v\u0259 bioloji c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259ngin ya\u015fay\u0131\u015f yerl\u0259ri yaradaraq, geni\u015f sualt\u0131 \u00e7\u0259m\u0259nlikl\u0259r \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirirl\u0259r. Okean\u0131n dibinin yaln\u0131z 0,1 faizini \u0259hat\u0259 ed\u0259n bu \u00e7\u0259m\u0259nlikl\u0259r minl\u0259rl\u0259 bal\u0131q, d\u0259niz atlar\u0131, t\u0131sba\u011falar v\u0259 dig\u0259r su canl\u0131lar\u0131 n\u00f6vl\u0259rini qida v\u0259 s\u0131\u011f\u0131nacaqla t\u0259min edir. Onlar qida v\u0259 \u00e7irkl\u0259ndiricil\u0259ri d\u0259 s\u00fcz\u0259r\u0259k suyun keyfiyy\u0259tini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r, d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131nda \u00e7irkl\u0259nm\u0259ni azald\u0131r. Y\u00fcks\u0259k s\u0259m\u0259r\u0259li karbon s\u00fczg\u0259cl\u0259ri d\u00fcnya okean\u0131nda karbonunun 18 faiz\u0259 q\u0259d\u0259rini saxlaya bilir, bu da onlar\u0131 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirl\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 g\u00fccl\u00fc amil\u0259 \u00e7evirir. Okean suyunun tur\u015flu\u011funu da a\u015fa\u011f\u0131 salan bu \u00e7\u0259m\u0259nlikl\u0259r, h\u0259m d\u0259 m\u0259rcan rifl\u0259ri kimi \u0259n h\u0259ssas ekosisteml\u0259rin v\u0259 n\u00f6vl\u0259rin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131na t\u00f6hf\u0259 verir. D\u0259niz otlar\u0131 sahil b\u00f6lg\u0259l\u0259rinin \u0259halisi \u00fc\u00e7\u00fcn dal\u011falar\u0131n enerjisini azald\u0131r, h\u0259m\u00e7inin insanlar\u0131 artan da\u015fq\u0131n v\u0259 f\u0131rt\u0131na riskind\u0259n qoruyur.<\/p>\n<p>Davaml\u0131 inki\u015fafa, iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirinin azald\u0131lmas\u0131na verdiyi m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259y\u0259 baxmayaraq, d\u0259niz biom\u00fcxt\u0259lifliyinin bu \u0259sas komponenti t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131ndad\u0131r. Bel\u0259 ki, b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259m\u0259nlikl\u0259rin yaln\u0131z d\u00f6rdd\u0259biri d\u0259nizl\u0259rin qorunan \u0259razil\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>D\u0259niz otlar\u0131 1930-cu ill\u0259rd\u0259n b\u0259ri qlobal miqyasda azal\u0131r v\u0259 \u0259n son siyah\u0131yaalma h\u0259r il bu \u0259sas ya\u015fay\u0131\u015f m\u00fchitinin 7 faizinin yox oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Bu yax\u0131nlarda qeyd edilib ki, d\u0259niz otu n\u00f6vl\u0259rinin 21 faizi Beyn\u0259lxalq T\u0259bi\u0259ti M\u00fchafiz\u0259 Birliyinin \u201cT\u0259bi\u0259tin Q\u0131rm\u0131z\u0131 Siyah\u0131s\u0131\u201dna uy\u011fun olaraq t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n, h\u0259ssas v\u0259 n\u0259sli k\u0259silm\u0259kd\u0259 olan n\u00f6vl\u0259r kateqoriyas\u0131na daxildir.<\/p>\n<p>Sahil regionlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131n, \u00e7irkl\u0259nm\u0259nin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qurudan su ax\u0131n\u0131n\u0131n, iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin, t\u0259nziml\u0259nm\u0259mi\u015f bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q v\u0259 qay\u0131qla g\u0259zinti f\u0259aliyy\u0259tinin birg\u0259 t\u0259zyiql\u0259ri d\u0259niz otlar\u0131n\u0131n v\u0259 onlarla \u0259laq\u0259li ekosisteml\u0259rin deqradasiyas\u0131n\u0131n \u0259sas amill\u0259ridir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2022-ci ilin may ay\u0131nda BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131 1 mart tarixinin \u00dcmumd\u00fcnya D\u0259niz Otlar\u0131 G\u00fcn\u00fc elan edilm\u0259sin\u0259 dair q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib. Q\u0259tnam\u0259d\u0259 bildirilir ki, ekosistem xidm\u0259tl\u0259rinin v\u0259 funksiyalar\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sinin Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn vacibliyi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, bu sah\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, habel\u0259 insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na v\u0259 inki\u015fafa t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n d\u0259niz floras\u0131n\u0131n m\u00fchafiz\u0259si \u00fczr\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin t\u0259\u015fviq edilm\u0259si v\u0259 asanla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 z\u0259ruridir. AZ\u018fRTAC\u00a0BMT-nin sayt\u0131na istinadla x\u0259b\u0259r verir ki, d\u0259niz otlar\u0131 tropikl\u0259rd\u0259n Arktika dair\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox yerl\u0259rind\u0259 dayaz sularda rast g\u0259lin\u0259n \u00e7i\u00e7\u0259kli bitkil\u0259rdir. Onlar m\u00fcr\u0259kk\u0259b, y\u00fcks\u0259k m\u0259hsuldar v\u0259 bioloji c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259ngin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":696483,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1709275571619243970_1200x630.jpg",922,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1709275571619243970_1200x630.jpg",922,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1709275571619243970_1200x630.jpg",922,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1709275571619243970_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1709275571619243970_1200x630-534x365.jpg",534,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1709275571619243970_1200x630-840x574.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1709275571619243970_1200x630.jpg",922,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1709275571619243970_1200x630.jpg",922,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1709275571619243970_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1709275571619243970_1200x630-922x620.jpg",922,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"2022-ci ilin may ay\u0131nda BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131 1 mart tarixinin \u00dcmumd\u00fcnya D\u0259niz Otlar\u0131 G\u00fcn\u00fc elan edilm\u0259sin\u0259 dair q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib. Q\u0259tnam\u0259d\u0259 bildirilir ki, ekosistem xidm\u0259tl\u0259rinin v\u0259 funksiyalar\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sinin Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn vacibliyi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, bu sah\u0259d\u0259 b\u00fct\u00fcn s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, habel\u0259 insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na v\u0259 inki\u015fafa t\u00f6hf\u0259 ver\u0259n d\u0259niz floras\u0131n\u0131n m\u00fchafiz\u0259si \u00fczr\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/696482"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=696482"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/696482\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/696483"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=696482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=696482"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=696482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}