{"id":697569,"date":"2024-03-04T14:33:21","date_gmt":"2024-03-04T10:33:21","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=697569"},"modified":"2024-03-04T14:33:21","modified_gmt":"2024-03-04T10:33:21","slug":"az%c9%99rbaycan-oz-%c9%99razi-butovluyunu-v%c9%99-suverenliyini-tam-b%c9%99rpa-etdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=697569","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 suverenliyini tam b\u0259rpa etdi"},"content":{"rendered":"<p>Tarix\u0259n ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259razil\u0259rin\u0259 g\u00f6z dik\u0259n erm\u0259nil\u0259r mill\u0259t\u00e7iliyi v\u0259 \u015fovinizmi, qon\u015fu xalqlara nifr\u0259t ideologiyas\u0131n\u0131 r\u0259hb\u0259r tutaraq son iki \u0259srd\u0259 &#8220;milli-m\u0259d\u0259ni&#8221;, siyasi v\u0259 h\u0259tta terror\u00e7u t\u0259\u015fkilatlar yaratm\u0131\u015f, erm\u0259ni diasporunun v\u0259 lobbisinin imkanlar\u0131n\u0131 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r etmi\u015fl\u0259r. 1813-c\u00fc v\u0259 1828-ci ill\u0259rd\u0259 Rusiya il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f &#8220;G\u00fcl\u00fcstan&#8221; v\u0259 &#8220;T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay&#8221; m\u00fcqavil\u0259l\u0259r\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n, tarix\u0131 torpaqlar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcnm\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. 1849-cu ild\u0259 Rusiya \u0259razisind\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015f, erm\u0259nil\u0259rin \u0130randan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na, Qaraba\u011fa k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si prosesin\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 terror Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n \u0259sas vasit\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, \u0130r\u0259van, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Qaraba\u011f xanl\u0131qlar\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lan erm\u0259nil\u0259r, &#8211; orada ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131larla m\u00fcqayis\u0259d\u0259 azl\u0131q t\u0259\u015fkil etm\u0259l\u0259rin\u0259 baxmayaraq, &#8211; \u00f6z havadarlar\u0131n\u0131n himay\u0259s\u0131 alt\u0131nda &#8220;erm\u0259ni vilay\u0259ti&#8221; adland\u0131r\u0131lan inzibati b\u00f6lg\u00fcn\u00fcn yarad\u0131lmas\u0131na nail olmu\u015flar.<\/p>\n<p>Bel\u0259 s\u00fcni \u0259razi b\u00f6lg\u00fcs\u00fc il\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan qovulmas\u0131 v\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si siyas\u0259tinin b\u00fcn\u00f6vr\u0259si qoyulmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 \u00fcmum\u0259n Qafqaz\u0131n tarixinin t\u0259hrif olunmas\u0131 h\u0259min proqramlar\u0131n m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. &#8220;b\u00f6y\u00fck Erm\u0259nistan&#8221; yaratmaq x\u00fclyas\u0131ndan ruhlanan erm\u0259ni q\u0259sbkarlar\u0131 1905-1907-ci ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 qanl\u0131 aksiyalar h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r. Erm\u0259nil\u0259rin Bak\u0131dan ba\u015flanan v\u0259h\u015filikl\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131 v\u0259 indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259ki az\u0259rbaycanl\u0131 k\u0259ndl\u0259rini \u0259hat\u0259 etmi\u015fdir. Y\u00fczl\u0259rl\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si da\u011f\u0131d\u0131laraq yerl\u0259 yeksan edilmi\u015f, minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259sind\u0259n, Rusiyada ba\u015f vermi\u015f 1917-ci il fevral v\u0259 oktyabr \u00e7evrili\u015fl\u0259rind\u0259n m\u0259har\u0259tl\u0259 istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r \u00f6z iddialar\u0131n\u0131 bol\u015fevik bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda realla\u015fd\u0131rma\u011fa nail olmu\u015flar. 1918-ci ilin 18 mart\u0131nda \u0259z\u0259li Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda &#8220;Ararat respublikas\u0131&#8221;, sonra is\u0259 Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259ti yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 1918-ci ilin mart ay\u0131ndan etibar\u0259n \u0259ks-inqilab\u00e7\u0131 \u00fcns\u00fcrl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u015f\u00fcar\u0131 alt\u0131nda Bak\u0131 Kommunas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00fcmum\u0259n Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259mizl\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u0259n m\u0259nfur plan\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min g\u00fcnl\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259r 30 mind\u0259n art\u0131q dinc az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halini yaln\u0131z milli m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259hv etmi\u015f, evl\u0259r\u0259 od vurmu\u015f, insanlar\u0131 diri-diri yand\u0131rm\u0131\u015flar. Milli memarl\u0131q incil\u0259rini, m\u0259kt\u0259bl\u0259ri, x\u0259st\u0259xanalar\u0131, m\u0259scid v\u0259 dig\u0259r abid\u0259l\u0259ri da\u011f\u0131tm\u0131\u015f, Bak\u0131n\u0131n b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini xarabal\u0131\u011fa \u00e7evirmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>1920-ci ild\u0259n sonra Zaqafqaziyan\u0131n sovetl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n \u00e7irkin m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 ed\u0259n erm\u0259nil\u0259r 1920-ci ild\u0259 Z\u0259ng\u0259zuru v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n torpaqlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259sini Erm\u0259nistan SSR-in \u0259razisi elan etmi\u015fl\u0259r. 1923-c\u00fc ild\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz hiss\u0259si olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f &#8220;muxtar vilay\u0259t&#8221; elan olunmu\u015fdur. Sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 bu \u0259razil\u0259rd\u0259ki az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n deportasiya edilm\u0259s\u0131 siyas\u0259tini daha da geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 yeni vasit\u0259l\u0259r\u0259 \u0259l atm\u0131\u015flar. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn onlar SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin 23 dekabr 1947-ci il &#8220;Erm\u0259nistan SSR-d\u0259n kolxoz\u00e7ular\u0131n v\u0259 ba\u015fqa az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda&#8221; x\u00fcsus\u0131 q\u0259rar\u0131na v\u0259 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z tarixi torpaqlar\u0131ndan k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 deportasiyas\u0131na d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 nail olmu\u015flar.<\/p>\n<p>Erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7il\u0259ri \u00f6t\u0259n \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259n etibar\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 k\u0259skin m\u0259n\u0259v\u0131 t\u0259cav\u00fcz kampaniyas\u0131na ba\u015flam\u0131\u015flar. Erm\u0259nistanda ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin h\u00fcquqlar\u0131 erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n kobudcas\u0131na pozulmu\u015f, ana dilind\u0259 t\u0259hsil almalar\u0131na \u0259ng\u0259ll\u0259r t\u00f6r\u0259dilmi\u015f, onlara qar\u015f\u0131 repressiyalar h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan k\u0259ndl\u0259rinin tarixi adlar\u0131 d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f, toponimika tarixind\u0259 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n q\u0259dim toponiml\u0259rin m\u00fcasir adlarla \u0259v\u0259zolunma prosesi ba\u015f vermi\u015fdir. Saxtala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f erm\u0259ni tarixi g\u0259nc erm\u0259nil\u0259rin \u015fovinist ruhunda b\u00f6y\u00fcm\u0259sin\u0259 z\u0259min yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259viyyat\u0131na, milli q\u00fcruruna v\u0259 m\u0259nliyin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f b\u00f6htanlar siyasi v\u0259 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz \u00fc\u00e7\u00fcn ideoloji z\u0259min yaratmaq m\u0259qs\u0259din\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015fdir. Erm\u0259nil\u0259rin sovet rejimind\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259n\u0259r\u0259k h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri antiaz\u0259rbaycan t\u0259bli\u011fat\u0131 \u00f6t\u0259n \u0259srin 80-ci ill\u0259rinin sonunda daha da g\u00fccl\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 respublikaya r\u0259hb\u0259rliyinin birinci d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin m\u0259krli planlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 alan Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131ndan d\u0259rhal sonra erm\u0259ni separatizmi ilk h\u00fccumuna &#8211; informasiya sava\u015f\u0131na ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. A.Aqanbekyan 1987-ci ilin noyabr ay\u0131n\u0131n 18-d\u0259 Fransan\u0131n &#8220;Humanite&#8221; q\u0259zetin\u0259 verdiyi m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 c\u0259f\u0259ng iddia il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k demi\u015fdir ki, &#8220;m\u0259n iqtisad\u00e7\u0131 kimi \u0259min edir\u0259m ki, DQMV-nin co\u011frafi c\u0259h\u0259td\u0259n daha \u00e7ox ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si d\u00fczg\u00fcn olard\u0131. Bu bar\u0259d\u0259 m\u0259nim x\u00fcsusi t\u0259klifim var v\u0259 onu art\u0131q t\u0259qdim etmi\u015f\u0259m. \u0130nan\u0131ram ki, yenid\u0259nqurma v\u0259 demokratiya \u015f\u0259raitind\u0259 bu problem \u00f6z h\u0259llini tapacaq&#8221;. Bu m\u00fcsahib\u0259 separatizm meyill\u0259rinin a\u015fkar b\u00fcruz\u0259 verilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn siqnal rolunu oynam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>1988-ci ilin yanvar ay\u0131nad\u0259k Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sinin start\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn haz\u0131rl\u0131q yekunla\u015fm\u0131\u015f, Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0130ttifaq r\u0259hb\u0259rliyind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 m\u0259rk\u0259zd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin xeyrin\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259n balans problemin h\u0259llind\u0259 Moskvan\u0131n birba\u015fa olaraq erm\u0259nip\u0259r\u0259st m\u00f6vqe tutaca\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirmi\u015fdir. Sonrak\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 is\u0259 Erm\u0259nistandan xalq deputatlar\u0131 qismind\u0259 vilay\u0259t\u0259 g\u0259l\u0259n emissarlar\u0131n t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 fevral\u0131n 13-d\u0259 Xank\u0259ndid\u0259 ilk n\u00fcmayi\u015f ke\u00e7irilmi\u015fdir. Fevral\u0131n 20-d\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lan vilay\u0259tin Xalq Deputatlar\u0131 Sovetinin f\u00f6vq\u0259lad\u0259 iclas\u0131nda g\u00fcnd\u0259liy\u0259 yaln\u0131z bir m\u0259s\u0259l\u0259 &#8211; DQMV-nin Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259klif m\u00fczakir\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 antikonstitusion q\u0259rar q\u0259bul edilmi\u015fdir. Bel\u0259 bir qeyri-konstitusion q\u0259rar\u0131n verilm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin bu vilay\u0259ti X\u00fcsusi \u0130dar\u0259etm\u0259 Komit\u0259si vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tabeliyind\u0259n \u00e7\u0131xarma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan zor\u0259n h\u0259rbi m\u00fcnaqi\u015f\u0259y\u0259 c\u0259lb edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Prezident, Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda olan Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131 azad etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan Ordusunun sentyabr\u0131n 27-d\u0259 Qaraba\u011fda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 geni\u015fmiqyasl\u0131 v\u0259 u\u011furlu \u0259ks-h\u00fccum \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 noyabr\u0131n 9-d\u0259k 5 \u015f\u0259h\u0259r, 4 q\u0259s\u0259b\u0259 v\u0259 286 k\u0259nd i\u015f\u011faldan azad edildi. Az\u0259rbaycan V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259sinin 44 g\u00fcn\u00fc \u0259rzind\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquq prinsipl\u0259rini, x\u00fcsusil\u0259 BMT Nizamnam\u0259sinin 51-ci madd\u0259sini r\u0259hb\u0259r tutub \u00f6z \u0259razil\u0259rini azad etm\u0259k h\u00fcququndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k u\u011furlu v\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 \u0259ks-h\u00fccum \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdi. N\u0259tic\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti 2020-ci il oktyabr\u0131n 4-d\u0259 C\u0259bray\u0131l \u015f\u0259h\u0259rinin, 17-d\u0259 F\u00fczuli \u015f\u0259h\u0259rinin, 20-d\u0259 Z\u0259ngilan \u015f\u0259h\u0259rinin, 25-d\u0259 Qubadl\u0131 \u015f\u0259h\u0259rinin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan azad olunmas\u0131 il\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n 1993-c\u00fc ild\u0259 q\u0259bul etdiyi v\u0259 27 il yerin\u0259 yetirilm\u0259mi\u015f qalan 874 v\u0259 884 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259ni \u00f6z\u00fc icra etdi.<\/p>\n<p>2020-ci il noyabr\u0131n 8-i is\u0259 Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 \u0259n \u015fanl\u0131 bir g\u00fcn kimi yaz\u0131ld\u0131. Ali Ba\u015f Komandan \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan Ordusu tarixi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik, Qaraba\u011f\u0131n tac\u0131 olan \u015eu\u015fa \u015f\u0259h\u0259rini i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lardan azad etdi.\u00a0\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259rbi-diplomatik q\u0259l\u0259b\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n 44 g\u00fcnl\u00fck V\u0259t\u0259n m\u00fcharib\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 noyabr\u0131n 20-d\u0259 A\u011fdam\u0131n v\u0259 25-d\u0259 is\u0259 K\u0259lb\u0259c\u0259rin i\u015f\u011faldan azad edilm\u0259si 2020-ci il noyabr\u0131n 10-da imzalanm\u0131\u015f \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli B\u0259yanat\u0131n m\u00fcvafiq madd\u0259sinin yerin\u0259 yetirilm\u0259sini, el\u0259c\u0259 d\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin h\u0259rbi-siyasi h\u0259llini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi.\u00a02023-c\u00fc il sentyabr\u0131n 19-20-d\u0259 Az\u0259rbaycan apard\u0131\u011f\u0131 lokal antiterror t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259m \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fc, h\u0259m d\u0259 suverenliyini b\u0259rpa ed\u0259r\u0259k C\u0259nubi Qafqaz regionunda s\u00fclh\u00fcn b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sasl\u0131 z\u0259min yaratd\u0131. 2023-c\u00fc il oktyabr\u0131n 15-i daha bir \u015f\u0259r\u0259fli g\u00fcn kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Ali Ba\u015f Komandan, Prezident \u0130lham \u018fliyev A\u011fd\u0259r\u0259d\u0259, Xocal\u0131da, \u018fsg\u0259randa, Xocav\u0259ndd\u0259 v\u0259 Xank\u0259ndid\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Bayra\u011f\u0131n\u0131 ucaltd\u0131.<\/p>\n<p><strong>R\u00f6v\u015f\u0259n\u00a0Novruzov,<\/strong><br \/>\n<em>X\u0259tai rayonu, 265 sayl\u0131 m\u0259kt\u0259bin m\u00fc\u0259llimi,<br \/>\nYAP X\u0259tai rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarix\u0259n ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259razil\u0259rin\u0259 g\u00f6z dik\u0259n erm\u0259nil\u0259r mill\u0259t\u00e7iliyi v\u0259 \u015fovinizmi, qon\u015fu xalqlara nifr\u0259t ideologiyas\u0131n\u0131 r\u0259hb\u0259r tutaraq son iki \u0259srd\u0259 &#8220;milli-m\u0259d\u0259ni&#8221;, siyasi v\u0259 h\u0259tta terror\u00e7u t\u0259\u015fkilatlar yaratm\u0131\u015f, erm\u0259ni diasporunun v\u0259 lobbisinin imkanlar\u0131n\u0131 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r etmi\u015fl\u0259r. 1813-c\u00fc v\u0259 1828-ci ill\u0259rd\u0259 Rusiya il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f &#8220;G\u00fcl\u00fcstan&#8221; v\u0259 &#8220;T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay&#8221; m\u00fcqavil\u0259l\u0259r\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n, tarix\u0131 torpaqlar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcnm\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. 1849-cu ild\u0259 Rusiya \u0259razisind\u0259 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015f, erm\u0259nil\u0259rin \u0130randan v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259vi sur\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na, Qaraba\u011fa k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si prosesin\u0259 ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 terror Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259n \u0259sas vasit\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015f, \u0130r\u0259van,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":697570,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b2945042169944668184872928610292688.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b2945042169944668184872928610292688.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b2945042169944668184872928610292688.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b2945042169944668184872928610292688-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b2945042169944668184872928610292688-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b2945042169944668184872928610292688-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b2945042169944668184872928610292688.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b2945042169944668184872928610292688.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b2945042169944668184872928610292688-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b2945042169944668184872928610292688.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Tarix\u0259n ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u0259razil\u0259rin\u0259 g\u00f6z dik\u0259n erm\u0259nil\u0259r mill\u0259t\u00e7iliyi v\u0259 \u015fovinizmi, qon\u015fu xalqlara nifr\u0259t ideologiyas\u0131n\u0131 r\u0259hb\u0259r tutaraq son iki \u0259srd\u0259 &#8220;milli-m\u0259d\u0259ni&#8221;, siyasi v\u0259 h\u0259tta terror\u00e7u t\u0259\u015fkilatlar yaratm\u0131\u015f, erm\u0259ni diasporunun v\u0259 lobbisinin imkanlar\u0131n\u0131 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r etmi\u015fl\u0259r. 1813-c\u00fc v\u0259 1828-ci ill\u0259rd\u0259 Rusiya il\u0259 \u0130ran aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f &#8220;G\u00fcl\u00fcstan&#8221; v\u0259 &#8220;T\u00fcrkm\u0259n\u00e7ay&#8221; m\u00fcqavil\u0259l\u0259r\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131n\u0131n, tarix\u0131 torpaqlar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcnm\u0259sinin \u0259sas\u0131n\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/697569"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=697569"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/697569\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/697570"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=697569"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=697569"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=697569"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}