{"id":697785,"date":"2024-03-05T07:30:37","date_gmt":"2024-03-05T03:30:37","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=697785"},"modified":"2024-03-05T07:30:37","modified_gmt":"2024-03-05T03:30:37","slug":"gun%c9%99sin-v%c9%99-isiqli-h%c9%99yatin-r%c9%99mzi-od-c%c9%99rs%c9%99nb%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=697785","title":{"rendered":"G\u00fcn\u0259\u015fin v\u0259 i\u015f\u0131ql\u0131 h\u0259yat\u0131n r\u0259mzi &#8211; Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bu g\u00fcn Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn \u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n ikincisi &#8211; Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir. Xalq aras\u0131nda \u201cX\u0259b\u0259r\u00e7i \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d, \u201c\u00dcsk\u00fc \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d, \u201cAdd\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d kimi tan\u0131nan bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 q\u0259dim insanlar\u0131n G\u00fcn\u0259\u015f\u0259, oda olan inam\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir.<\/p>\n<p><a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0AMEA-n\u0131n Folklor \u0130nstitutunun \u201cQ\u0259rbi Az\u0259rbaycan folklor\u201d \u015f\u00f6b\u0259sinin apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u018fpo\u015f V\u0259liyevin Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qeydl\u0259rini t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p>Novruz bayram\u0131 d\u00f6rd \u0259sas \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259ni \u2013 Su, Od, Yel v\u0259 Torpaq \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirir. Boz ayda qeyd edil\u0259n ikinci \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 &#8211; Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0259dim bayramlar\u0131ndan olan Novruz yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n d\u00f6rd \u00fcns\u00fcr &#8211; su, od, yel v\u0259 torpaqla ba\u011fl\u0131 m\u0259rasiml\u0259rin qeyd olunmas\u0131 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirir. \u0130nsanlar h\u0259r zaman oda ehtiyac duyublar. Odun k\u0259\u015ffi insan h\u0259yat\u0131n\u0131 asanla\u015fd\u0131ran m\u00fch\u00fcm amill\u0259rd\u0259n olub. Mifoloji r\u0259vay\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, q\u0259dim zamanlarda insanlar n\u0259y\u0259 \u0259n \u00e7ox ehtiyac hiss etmi\u015f v\u0259 ya n\u0259d\u0259n daha \u00e7ox t\u0259sirl\u0259nmi\u015fl\u0259rs\u0259, onu m\u00fcq\u0259dd\u0259s olaraq q\u0259bul edib v\u0259 inanclar, m\u0259rasiml\u0259r yarad\u0131blar.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, t\u00fcrkdilli xalqlarda G\u00fcn\u0259\u015f\u0259, oda, at\u0259\u015f\u0259 b\u00f6y\u00fck inam olub. Ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcn tonqal qalay\u0131b, alovun \u00fcz\u0259rind\u0259n tullanmaqla daxild\u0259 olan b\u00fct\u00fcn \u00e7irkab\u0131 v\u0259 azar-bezarlar\u0131 yand\u0131r\u0131rlar. Dig\u0259r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi, Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259 d\u0259 qazanlar qaynamal\u0131, oca\u011f\u0131n \u00fcst\u00fc bo\u015f olmamal\u0131d\u0131r. Bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 odun, tonqal\u0131n yand\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259min ilin isti, b\u0259r\u0259k\u0259tli ke\u00e7m\u0259sin\u0259 i\u015far\u0259dir.<\/p>\n<p>Odun, tonqal\u0131n olmas\u0131 istiliyin m\u0259nas\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir v\u0259 yaz\u0131n g\u0259li\u015fi d\u0259 havalar\u0131n isinm\u0259sinin \u0259sas g\u00f6st\u0259ricisidir. Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si g\u00fcn\u00fcnd\u0259 qazanlar qaynamal\u0131, insanlar\u0131n oca\u011f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fc bo\u015f qalmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bayramlarda tonqal qalamaq q\u0259dim insanlar\u0131n G\u00fcn\u0259\u015f\u0259, oda olan m\u00fcq\u0259dd\u0259s inam\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir. \u0130nanclara g\u00f6r\u0259, tonqal yeni h\u0259yat\u0131n, bahar\u0131n, istiliyin g\u0259li\u015finin r\u0259mzidir. H\u0259l\u0259 q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n insanlar odu qoruyub, oda h\u00f6rm\u0259t edibl\u0259r. Qalanan tonqal is\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 n\u0259y\u0259 is\u0259 i\u015far\u0259 olub. Bunu \u201cKitabi-D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131nda da ayd\u0131n g\u00f6rm\u0259k olar. \u0130nsanlar aras\u0131nda bel\u0259 bir etiqad yaran\u0131b ki, insanlar G\u00fcn\u0259\u015fi v\u0259 odu n\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259zizl\u0259s\u0259l\u0259r, t\u0259bi\u0259t o q\u0259d\u0259r tez isin\u0259r, onlara \u0445o\u015fb\u0259\u0445tlik g\u0259tir\u0259r. Q\u0259dimd\u0259 k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 bayramlarda, \u015fad g\u00fcnl\u0259rd\u0259 k\u0259ndlil\u0259ri agah etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259mi\u015f\u0259 da\u011flar\u0131n ba\u015f\u0131nda tonqallar qalanarm\u0131\u015f. \u018fg\u0259r da\u011flar olmasa, h\u00fcnd\u00fcr yerl\u0259r se\u00e7\u0259r\u0259k, orada tonqal\u0131n qalanmas\u0131 daha m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun hesab edilirmi\u015f.<\/p>\n<p>\u015ead g\u00fcnl\u0259rd\u0259 tonqal qalanmas\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlara \u201cKitabi D\u0259d\u0259 Qorqud\u201d dastan\u0131nda da rast g\u0259linir. Burada da tonqala olan m\u00fcnasib\u0259t v\u0259 onun m\u00fcq\u0259dd\u0259sliyi haqq\u0131nda fikirl\u0259r var. Dastanda D\u0259d\u0259 Qorqud O\u011fuz igidl\u0259rin\u0259 deyir ki, \u015fad g\u00fcnl\u0259rinizd\u0259, b\u0259d g\u00fcnl\u0259rinizd\u0259 uca da\u011f ba\u015f\u0131nda tonqal qalay\u0131n. Uzaqdak\u0131 O\u011fuz igidl\u0259ri o tonqallar say\u0259sind\u0259 darda v\u0259 ya \u015fad g\u00fcnd\u0259 oldu\u011funuzu t\u0259yin edib k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259 bilsinl\u0259r. Xalq\u0131n h\u0259m \u015fad, h\u0259m d\u0259 b\u0259d g\u00fcn\u00fcnd\u0259 tonqal\u0131n k\u00f6m\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259si v\u0259 onun yand\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259rin b\u0259yan edilm\u0259si odun m\u00fcq\u0259dd\u0259sliyini bir daha diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Novruzda ayin v\u0259 m\u0259rasiml\u0259rind\u0259n biri d\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rmaq, istiliyin olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si zaman\u0131 icra edil\u0259n \u201cQodu-qodu\u201d oyunudur. \u0130nsanlar G\u00fcn\u0259\u015fi \u00e7a\u011f\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Qodu-qodu mahn\u0131s\u0131 oxuyar, ondan istilik ist\u0259yirl\u0259r. &#8220;Qodu-qodu&#8221; oyununda k\u0259nd cavanlar\u0131 \u00fcz\u0259rin\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 b\u0259z\u0259dilmi\u015f \u00e7\u00f6m\u00e7\u0259ni G\u00fcn\u0259\u015f r\u0259mzi kimi g\u00f6t\u00fcr\u00fcb qap\u0131-qap\u0131 g\u0259z\u0259r v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r oxuyard\u0131lar:<\/p>\n<p>Qodu-qodunu g\u00f6rd\u00fcnm\u00fc?<\/p>\n<p>Qoduya salam verdinmi?<\/p>\n<p>Qodu burdan \u00f6t\u0259nd\u0259<\/p>\n<p>Q\u0131rm\u0131z\u0131 g\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fcnm\u00fc?<\/p>\n<p>Qodu g\u00fclm\u0259k ist\u0259yir,<\/p>\n<p>Qoymay\u0131n a\u011flama\u011fa.<\/p>\n<p>Qoduya qaymaq g\u0259r\u0259k,<\/p>\n<p>Qablara yaymaq g\u0259r\u0259k,<\/p>\n<p>Qodu g\u00fcn \u00e7\u0131xarmasa,<\/p>\n<p>G\u00f6zl\u0259rin oymaq g\u0259r\u0259k.<\/p>\n<p>Ya\u011f verin ya\u011flama\u011fa,<\/p>\n<p>Bal verin ballama\u011fa,<\/p>\n<p>Qodu g\u00fclm\u0259k ist\u0259yir.<\/p>\n<p>Qoymay\u0131n a\u011flama\u011fa.<\/p>\n<p>Odla ba\u011fl\u0131 bir \u00e7ox atalar s\u00f6zl\u0259ri d\u0259 m\u00f6vcuddur: \u201cOdu su il\u0259 s\u00f6nd\u00fcrm\u0259k olmaz\u201d, \u201cOd \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sind\u0259 oca\u011f\u0131 bo\u015f qoymazlar,\u201d \u201cOdsuz ocaq olmaz\u201d, \u201cOd il\u0259 oynamaq olmaz\u201d, \u201cOd yanan yerd\u0259n t\u00fcst\u00fc \u00e7\u0131xar\u201d, \u201cOd yanmasa t\u00fcst\u00fc \u00e7\u0131xmaz\u201d, \u201cOcaq ke\u00e7\u0259r, k\u00fcl\u00fc qalar\u201d v\u0259 s.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda mart\u0131n 12-d\u0259 Yel \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si, mart\u0131n 19-da is\u0259 Novruzun ilax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si olan Torpaq \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si qeyd olunacaq.<\/p>\n<p>Bu il Az\u0259rbaycana yaz f\u0259sli mart\u0131n 20-d\u0259 saat 07:06:21-d\u0259 gir\u0259c\u0259k. Bu zaman gec\u0259 il\u0259 g\u00fcnd\u00fcz b\u0259rab\u0259rl\u0259\u015f\u0259c\u0259k, G\u00fcn\u0259\u015f ekliptika \u00fczr\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259r\u0259k c\u0259nub yar\u0131m k\u00fcr\u0259sind\u0259n \u015fimal yar\u0131m k\u00fcr\u0259sin\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259k v\u0259 h\u0259min andan \u015fimal yar\u0131m k\u00fcr\u0259sind\u0259 yaz f\u0259sli ba\u015flayacaq. Yaz f\u0259slinin uzunlu\u011fu 92 g\u00fcn 17 saat 44 d\u0259qiq\u0259 35 saniy\u0259 olacaq.<\/p>\n<p>Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259niz m\u00fcbar\u0259k!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir &nbsp; Bu g\u00fcn \u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n ikincisi &#8211; Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir. Xalq aras\u0131nda \u201cX\u0259b\u0259r\u00e7i \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d, \u201c\u00dcsk\u00fc \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d, \u201cAdd\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d kimi tan\u0131nan bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 q\u0259dim insanlar\u0131n G\u00fcn\u0259\u015f\u0259, oda olan inam\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir. AZ\u018fRTAC\u00a0AMEA-n\u0131n Folklor \u0130nstitutunun \u201cQ\u0259rbi Az\u0259rbaycan folklor\u201d \u015f\u00f6b\u0259sinin apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u018fpo\u015f V\u0259liyevin Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qeydl\u0259rini t\u0259qdim edir. Novruz bayram\u0131 d\u00f6rd \u0259sas \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259ni \u2013 Su, Od, Yel v\u0259 Torpaq \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdirir. Boz ayda qeyd edil\u0259n ikinci \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 &#8211; Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir. Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n q\u0259dim bayramlar\u0131ndan olan Novruz yarad\u0131l\u0131\u015f\u0131n m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rini \u0259ks etdir\u0259n d\u00f6rd \u00fcns\u00fcr&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":697786,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17095819282256433117_1200x630.jpg",924,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17095819282256433117_1200x630.jpg",924,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17095819282256433117_1200x630.jpg",924,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17095819282256433117_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17095819282256433117_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17095819282256433117_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17095819282256433117_1200x630.jpg",924,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17095819282256433117_1200x630.jpg",924,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17095819282256433117_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17095819282256433117_1200x630-924x620.jpg",924,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu g\u00fcn Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir &nbsp; Bu g\u00fcn \u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n ikincisi &#8211; Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259sidir. Xalq aras\u0131nda \u201cX\u0259b\u0259r\u00e7i \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d, \u201c\u00dcsk\u00fc \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d, \u201cAdd\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259\u201d kimi tan\u0131nan bu \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 q\u0259dim insanlar\u0131n G\u00fcn\u0259\u015f\u0259, oda olan inam\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir. AZ\u018fRTAC\u00a0AMEA-n\u0131n Folklor \u0130nstitutunun \u201cQ\u0259rbi Az\u0259rbaycan folklor\u201d \u015f\u00f6b\u0259sinin apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u018fpo\u015f V\u0259liyevin Od \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qeydl\u0259rini t\u0259qdim&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/697785"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=697785"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/697785\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/697786"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=697785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=697785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=697785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}