{"id":697789,"date":"2024-03-05T07:31:41","date_gmt":"2024-03-05T03:31:41","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=697789"},"modified":"2024-03-05T07:31:41","modified_gmt":"2024-03-05T03:31:41","slug":"turkiy%c9%99nin-ilk-qadin-huquqsunasi-susali-sur%c9%99yya-agaoglu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=697789","title":{"rendered":"T\u00fcrkiy\u0259nin ilk qad\u0131n h\u00fcquq\u015f\u00fcnas\u0131 \u2013 \u015eu\u015fal\u0131 S\u00fcr\u0259yya A\u011fao\u011flu"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>O, q\u0259tiyy\u0259ti, c\u0259sar\u0259ti il\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ilk xan\u0131m v\u0259kili, h\u00fcquq sah\u0259sind\u0259 Atat\u00fcrk\u00fcn k\u00f6m\u0259k\u00e7il\u0259rind\u0259n biri, h\u0259tta Atat\u00fcrk inqilab\u0131n\u0131n simvolu kimi tan\u0131n\u0131b<\/strong><\/em><\/p>\n<p>1923-c\u00fc ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti qurulduqdan sonra bu \u00f6lk\u0259nin banisi, qarda\u015f xalq\u0131n b\u00f6y\u00fck \u00f6nd\u0259ri Mustafa Kamal Atat\u00fcrk siyas\u0259tinin prioritetl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 t\u00fcrk qad\u0131n\u0131n\u0131 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k onlar\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 qazand\u0131rmaq idi. M\u0259hz bundan sonra qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bir \u00e7ox qad\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 ad\u0131n\u0131 ilkl\u0259r siyah\u0131s\u0131na yazd\u0131ra bildi. Bu xan\u0131mlardan biri d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin ilk qad\u0131n v\u0259kili az\u0259rbaycanl\u0131 S\u00fcr\u0259yya A\u011fao\u011fludur.<\/p>\n<p>S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m 1903-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 \u015eu\u015fada \u00f6lk\u0259mizin ictimai fikrinin b\u00f6y\u00fck n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri, g\u00f6rk\u0259mli publisist v\u0259 t\u0259nqid\u00e7i, tan\u0131nm\u0131\u015f h\u00fcquq\u015f\u00fcnas v\u0259 \u015f\u0259rq\u015f\u00fcnas alim \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flunun ail\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lib. Be\u015fu\u015faql\u0131 ail\u0259nin ilk \u00f6vlad\u0131 olan S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m\u0131n atas\u0131 \u018fhm\u0259d b\u0259y 1905-ci ild\u0259 \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tin\u0259 v\u0259 erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 gizli \u201cDifai\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131 yarad\u0131r. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra \u00e7ar h\u00f6kum\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qib olunan \u018fhm\u0259d b\u0259y aylarla dostlar\u0131n\u0131n evind\u0259 gizli ya\u015fay\u0131r. Sonra h\u0259bs olunmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn 1908-ci ilin sonlar\u0131nda V\u0259t\u0259ni t\u0259rk etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olan \u018fhm\u0259d b\u0259y \u0130stanbula k\u00f6\u00e7\u00fcr. Bundan sonra 1910-cu ild\u0259 \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flunun ail\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m \u00f6m\u00fcrl\u00fck V\u0259t\u0259ni t\u0259rk edir. Atas\u0131n\u0131n ideoloji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259ri v\u0259 tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259l\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n onun u\u015faql\u0131q v\u0259 g\u0259nclik ill\u0259ri T\u00fcrk Oca\u011f\u0131n\u0131n ziyal\u0131lar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn yax\u0131n dostlar\u0131 aras\u0131nda ke\u00e7ir. U\u015faql\u0131dan v\u0259kil olma\u011f\u0131 arzulayan S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m ictimai-siyasi prosesl\u0259rin fonunda b\u00f6y\u00fcy\u00fcr v\u0259 \u00f6z fikirl\u0259ri il\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259 d\u0259 se\u00e7ilir. \u018flb\u0259tt\u0259, \u00e7evr\u0259, d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 adamlar\u0131yla \u00fcnsiyy\u0259t S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m\u0131 beyinc\u0259 tez yetkinl\u0259\u015fdirmi\u015fdi. Yenil\u0259\u015f\u0259n, d\u0259yi\u015f\u0259n d\u00fcnyan\u0131n fonunda t\u00fcrk qad\u0131n\u0131n\u0131n \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259l\u0259r i\u00e7ind\u0259 olmas\u0131 bir ba\u015fqas\u0131 deyil, m\u0259hz S\u00fcr\u0259yya t\u0259f\u0259kk\u00fcrl\u00fc bir xan\u0131m \u00fc\u00e7\u00fcn olduqca \u00e7\u0259kilm\u0259z idi. H\u0259l\u0259 yeddinci sinifd\u0259 oxuyark\u0259n din d\u0259rsini t\u0259dris ed\u0259n m\u00fc\u0259lliminin qad\u0131nlara &#8220;m\u00fclk\u00fc-m\u00fcta&#8221; (\u0259\u015fya, mal) dey\u0259r\u0259k m\u00fcraci\u0259ti S\u00fcr\u0259yyan\u0131 incid\u0259rdi. O, c\u0259sar\u0259tli add\u0131mlar\u0131 il\u0259 ham\u0131dan f\u0259rql\u0259nirdi. Bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri etm\u0259y\u0259 onu t\u0259hrik ed\u0259n m\u0259hz d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, inam v\u0259 bilgisi idi. H\u0259tta ingilis i\u015f\u011fal\u0131 zaman\u0131 ki\u00e7ik S\u00fcr\u0259yya yolda\u015flar\u0131n\u0131 da toplayaraq oxudu\u011fu liseyin \u00fcz\u0259rind\u0259 dal\u011falanan ingilis bayra\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131r v\u0259 yerin\u0259 t\u00fcrk bayra\u011f\u0131 as\u0131r. Onu buna g\u00f6r\u0259 danlayan ingilis zabitin\u0259 \u201cSizin \u00f6lk\u0259nizi birisi i\u015f\u011fal ets\u0259ydi eyni davran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259zdinizmi\u201d, &#8211; dey\u0259 sual verir v\u0259 zabit bu s\u00f6zl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131nda sad\u0259c\u0259 cavab verm\u0259d\u0259n \u00e7\u0131x\u0131b gedir.<\/p>\n<p>S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m 1920-ci ild\u0259 \u0130stanbul Q\u0131zlar Liseyini bitirdikd\u0259n sonra 1921-ci ild\u0259 h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sind\u0259 t\u0259hsil almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Dar\u00fclf\u00fcnuna &#8211; haz\u0131rk\u0131 \u0130stanbul Universitetin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir. O, \u0130stanbul Universitetinin H\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n ilk qad\u0131n t\u0259l\u0259b\u0259 olmaqla, fak\u00fclt\u0259nin q\u0131z t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 a\u00e7\u0131lmas\u0131nda apar\u0131c\u0131 rol oynay\u0131b. Bel\u0259 ki, universitet\u0259 yan\u0131nda iki r\u0259fiq\u0259sini d\u0259 g\u0259tir\u0259n S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m bu ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sind\u0259 H\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sinin q\u0131z t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131na m\u00fcv\u0259ff\u0259q olur. Bununla da S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 tarixind\u0259 h\u00fcquq fak\u00fclt\u0259sin\u0259 daxil olan ilk qad\u0131n t\u0259l\u0259b\u0259 olur. 1925-ci ild\u0259 eyni fak\u00fclt\u0259d\u0259n m\u0259zun olan S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m\u0131n bu u\u011furu Avropada h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar aras\u0131nda b\u00f6y\u00fck mara\u011fa s\u0259b\u0259b olur v\u0259 ona Rokfeller Fondu t\u0259r\u0259find\u0259n Parisd\u0259 \u00fc\u00e7 ayl\u0131q seminar ke\u00e7m\u0259k t\u0259klif olunsa da T\u00fcrkiy\u0259 t\u0259r\u0259fi bu s\u0259f\u0259r\u0259 icaz\u0259 vermir.<\/p>\n<p>Mustafa Kamal Atat\u00fcrk il\u0259 \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flu aras\u0131nda s\u0131x dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri var idi v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 onlar m\u00fct\u0259madi olaraq bir-birinin evl\u0259rini ziyar\u0259t edirdil\u0259r. H\u0259min vaxtlar universiteti yeni bitir\u0259n v\u0259 Ankara \u018fdal\u0259t Saray\u0131nda staj ke\u00e7\u0259n S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m g\u00fcnorta yem\u0259kl\u0259rini yey\u0259 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6lg\u0259d\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 yer olan \u0130stanbul yem\u0259kxanas\u0131na gedir. Bu, oradak\u0131 insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n b\u00f6y\u00fck qalmaqala \u00e7evrilir. Bel\u0259 ki, o zamanlar bel\u0259 yem\u0259kxanalara qad\u0131nlar\u0131n daxil olmas\u0131 yax\u015f\u0131 qar\u015f\u0131lanm\u0131rd\u0131. S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m ziyar\u0259tl\u0259rin birind\u0259 bu hadis\u0259 bar\u0259d\u0259 Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u0259 m\u0259lumat verir. S\u00f6hb\u0259t \u0259snas\u0131nda \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flunun m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n Mustafa Kamal Atat\u00fcrk ert\u0259si g\u00fcn g\u00fcnorta yem\u0259yini ail\u0259si il\u0259 birg\u0259 yem\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 onu evin\u0259 d\u0259v\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m\u0131 g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 gedir. S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m bunu \u00e7a\u015fq\u0131nl\u0131q v\u0259 sevincl\u0259 qar\u015f\u0131lay\u0131r. O, ma\u015f\u0131na oturduqdan sonra h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n avtomobil h\u0259min \u0130stanbul yem\u0259kxanas\u0131n\u0131n yan\u0131ndan ke\u00e7\u0259rk\u0259n Atat\u00fcrk bird\u0259n s\u00fcr\u00fcc\u00fcy\u0259 saxlama\u011f\u0131 \u0259mr edib. Mill\u0259t v\u0259kili Salih b\u0259y t\u0259la\u015fla onlara yax\u0131nla\u015fd\u0131qda is\u0259 Atat\u00fcrk ham\u0131n\u0131n e\u015fid\u0259 bil\u0259c\u0259yi bir s\u0259sl\u0259 ona \u201cBu g\u00fcn S\u00fcr\u0259yyan\u0131 evimiz\u0259 apar\u0131ram, amma sabah bura g\u0259l\u0259c\u0259k, yem\u0259yini bu yem\u0259kxanada yey\u0259c\u0259k\u201d, &#8211; deyir. Bu hadis\u0259nin ert\u0259si g\u00fcn S\u00fcr\u0259yya A\u011fao\u011flu r\u0259fiq\u0259si il\u0259 \u0130stanbul yem\u0259kxanas\u0131na gedir v\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq bir ne\u00e7\u0259 mill\u0259t v\u0259kilinin xan\u0131m\u0131 il\u0259 burada nahar etdikl\u0259rini g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m se\u00e7iml\u0259rind\u0259, h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259 h\u0259m d\u0259 Atat\u00fcrk\u0259 arxalan\u0131rd\u0131. Mustafa Kamal\u0131n yan\u0131nda olan k\u00f6m\u0259k\u00e7il\u0259rind\u0259n biri S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m\u0131n olmas\u0131 da t\u0259sad\u00fcfi deyildi. S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m\u0131n t\u0259birinc\u0259 des\u0259k, o, Atat\u00fcrk inqilab\u0131n\u0131n simvolu idi. Qad\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 m\u00f6vzusuna kifay\u0259t q\u0259d\u0259r h\u0259ssas olan Mustafa Kamal Atat\u00fcrk qad\u0131nlar\u0131n sosial, ictimai, siyasi sferada t\u0259msil olunmas\u0131n\u0131 cani-k\u00f6n\u00fcld\u0259n ist\u0259yirdi. V\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131, idrakl\u0131 q\u0131zlar\u0131n sivil h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri onda bu ist\u0259yin daha da \u015fax\u0259l\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olurdu.<\/p>\n<p>1927-ci il dekabr\u0131n 5-d\u0259 S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m Ankara V\u0259kill\u0259r Kollegiyas\u0131nda qeydiyyata al\u0131n\u0131r. 1928-ci ild\u0259 f\u0259rdi i\u015f lisenziyas\u0131n\u0131 alaraq T\u00fcrkiy\u0259nin, el\u0259c\u0259 d\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ilk qad\u0131n v\u0259kili kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m h\u0259yat\u0131 boyu v\u0259killik karyeras\u0131n\u0131 davam etdirir. Kims\u0259siz v\u0259 qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 olan u\u015faqlara yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 1948-ci ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin bir \u00e7ox tan\u0131nm\u0131\u015f i\u015f adam\u0131n\u0131 evin\u0259 d\u0259v\u0259t ed\u0259n S\u00fcr\u0259yya A\u011fao\u011flu bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 \u201cS\u00fcr\u0259yya A\u011fao\u011flu U\u015faq Dostlar\u0131\u201d d\u0259rn\u0259yini yarad\u0131r. El\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 d\u0259 S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m \u00f6z\u00fcn\u0259 m\u0259xsus \u0259razil\u0259ri i\u015f adamlar\u0131na ver\u0259r\u0259k bu u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0131\u011f\u0131nacaq tikdirir. Haz\u0131rda bu binan\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti say\u0259sind\u0259 450-d\u0259n art\u0131q t\u0259l\u0259b\u0259 t\u0259qa\u00fcd al\u0131r.<\/p>\n<p>H\u0259yat\u0131 boyunca insanlar aras\u0131nda din, dil, irq anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259y\u0259n S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m 1950-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 alman h\u00fcquq\u015f\u00fcnas Verner Ta\u015fenbrekerl\u0259 ail\u0259 qurur. Onlar\u0131n bu izdivacdan \u00f6vladlar\u0131 olmur. Bu nikah 1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 da\u011f\u0131lsa da, onlar\u0131n aras\u0131ndak\u0131 dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri \u00f6m\u00fcrl\u0259rinin sonuna q\u0259d\u0259r davam edir.<\/p>\n<p>\u0130ngilis v\u0259 frans\u0131z dill\u0259rini bil\u0259n S\u00fcr\u0259yya A\u011fao\u011flu pe\u015f\u0259kar h\u0259yat\u0131 boyunca bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq konfranslarda T\u00fcrkiy\u0259ni t\u0259msil edib. 1946-c\u0131 ild\u0259 etdiyi c\u0259hdl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0130stanbul V\u0259kill\u0259r Kollegiyas\u0131n\u0131n Beyn\u0259lxalq V\u0259kill\u0259r Kollegiyas\u0131na \u00fczv olmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir, 1946-1960-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 bu birliyin \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin yegan\u0259 qad\u0131n \u00fczv\u00fc olaraq qal\u0131r. Sonralar o, Beyn\u0259lxalq Qad\u0131n H\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar Assosiasiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, Qad\u0131n H\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n BMT-nin Cenevr\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131ndak\u0131 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si, H\u00fcquq\u015f\u00fcnas Qad\u0131nlar Federasiyas\u0131n\u0131n vitse-prezidenti se\u00e7ilir. O, 1961-1973-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 qarda\u015f \u00f6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Yeni T\u00fcrkiy\u0259 Partiyas\u0131na daxil olaraq siyasi h\u0259yata add\u0131m at\u0131r v\u0259 partiyan\u0131n \u0130stanbul \u015f\u0259h\u0259r t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n s\u0259dri se\u00e7ilir.<\/p>\n<p>Uzun ill\u0259rd\u0259n sonra 1982-ci ild\u0259 S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m do\u011fma V\u0259t\u0259nin\u0259 &#8211; Az\u0259rbaycana g\u0259lir. O bu tarixi s\u0259f\u0259r haqq\u0131nda xatir\u0259l\u0259rind\u0259 bel\u0259 yaz\u0131b: &#8220;Bizi &#8220;Az\u0259rbaycan&#8221; adl\u0131 otel\u0259 apard\u0131lar. N\u00f6vb\u0259ti g\u00fcn Dostluq Evin\u0259 d\u0259v\u0259t etdil\u0259r. Neft sah\u0259l\u0259rini, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 d\u0259nizd\u0259ki neft \u0259razil\u0259rini g\u0259zdirdil\u0259r. Burada dola\u015fark\u0259n \u00fcr\u0259yimd\u0259n n\u0259l\u0259r ke\u00e7diyini izah ed\u0259 bilmir\u0259m. Sanki k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259ri, parklar\u0131 tan\u0131y\u0131rd\u0131m. Anamdan v\u0259 atamdan o q\u0259d\u0259r \u00e7ox dinl\u0259mi\u015fdim ki&#8230; Ke\u00e7mi\u015f milyon\u00e7ulardan Ta\u011f\u0131yevin evi muzey olub. Bu evi v\u0259 Ta\u011f\u0131yevi atamdan \u00e7ox e\u015fitmi\u015fdim. Biz\u0259 ke\u00e7mi\u015f karvansara olan binada az\u0259ri yem\u0259kl\u0259ri veril\u0259rk\u0259n bird\u0259n i\u00e7\u0259riy\u0259 iki g\u00f6z\u0259l insan daxil oldu. Bunlar \u0259mimin n\u0259v\u0259l\u0259ri idil\u0259r. \u018fll\u0259rind\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 g\u00fcll\u0259rl\u0259 &#8220;S\u00fcr\u0259yya abla!&#8221; dey\u0259 boynuma sar\u0131ld\u0131lar. Ham\u0131m\u0131z a\u011flama\u011fa ba\u015flad\u0131q&#8230; Qaraba\u011fa getm\u0259k ist\u0259dim, bak\u0131l\u0131lar &#8220;n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259&#8221; dedil\u0259r&#8221;&#8230;<\/p>\n<p>S\u00fcr\u0259yya A\u011fao\u011flu sonuncu d\u0259f\u0259 1989-cu il dekabr\u0131n 29-da \u0130stanbulda \u201cQad\u0131n haqlar\u0131 v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259\u201d m\u00f6vzusunda konfransda i\u015ftirak edir. Konfrans\u0131n ke\u00e7irildiyi binadan \u00e7\u0131xark\u0259n pill\u0259k\u0259nl\u0259rd\u0259n y\u0131x\u0131lan S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m beyin qanamas\u0131 ke\u00e7ir\u0259r\u0259k h\u0259yata g\u00f6zl\u0259rini \u0259b\u0259di olaraq yumur. S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m\u0131n v\u0259fat\u0131ndan sonra bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin r\u0259smil\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n onun v\u0259qfin\u0259 ba\u015fsa\u011fl\u0131\u011f\u0131 mesajlar\u0131 g\u00f6nd\u0259rilir.<\/p>\n<p>S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bir s\u0131ra m\u00fch\u00fcm qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n &#8211; \u201cT\u00fcrkiy\u0259 qad\u0131n h\u00fcquq\u015f\u00fcnaslar\u201d, \u201cUniversitetli qad\u0131nlar\u201d, \u201cAzad fikirl\u0259ri yayma\u201d, \u201cT\u00fcrk-Amerika universitetl\u0259ri\u201d, \u201cU\u015faq dostlar\u0131\u201d d\u0259rn\u0259kl\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u201cSoroptimistl\u0259r \u0130stanbul klubu\u201d v\u0259 s. yarad\u0131lmas\u0131nda i\u015ftirak edib. O, h\u00fcquq v\u0259 dig\u0259r m\u00f6vzularda bir ne\u00e7\u0259 m\u0259qal\u0259nin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u201cLondonda g\u00f6rd\u00fckl\u0259rim\u201d v\u0259 \u201cBir h\u0259yat bel\u0259 ke\u00e7di\u201d kitablar\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifidir. Haz\u0131rda \u0130stanbulun m\u0259rk\u0259zi b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n olan \u015ei\u015fli rayonunda k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259n biri S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m\u0131n ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>O, q\u0259tiyy\u0259ti, c\u0259sar\u0259ti il\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ilk xan\u0131m v\u0259kili, h\u00fcquq sah\u0259sind\u0259 Atat\u00fcrk\u00fcn k\u00f6m\u0259k\u00e7il\u0259rind\u0259n biri, h\u0259tta Atat\u00fcrk inqilab\u0131n\u0131n simvolu kimi tan\u0131n\u0131b 1923-c\u00fc ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti qurulduqdan sonra bu \u00f6lk\u0259nin banisi, qarda\u015f xalq\u0131n b\u00f6y\u00fck \u00f6nd\u0259ri Mustafa Kamal Atat\u00fcrk siyas\u0259tinin prioritetl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 t\u00fcrk qad\u0131n\u0131n\u0131 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k onlar\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 qazand\u0131rmaq idi. M\u0259hz bundan sonra qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bir \u00e7ox qad\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 ad\u0131n\u0131 ilkl\u0259r siyah\u0131s\u0131na yazd\u0131ra bildi. Bu xan\u0131mlardan biri d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin ilk qad\u0131n v\u0259kili az\u0259rbaycanl\u0131 S\u00fcr\u0259yya A\u011fao\u011fludur. S\u00fcr\u0259yya xan\u0131m 1903-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259t paytaxt\u0131 \u015eu\u015fada \u00f6lk\u0259mizin ictimai fikrinin b\u00f6y\u00fck n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259n biri, g\u00f6rk\u0259mli&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":697790,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8d1de745170956609632634763310289703.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8d1de745170956609632634763310289703.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8d1de745170956609632634763310289703.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8d1de745170956609632634763310289703-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8d1de745170956609632634763310289703-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8d1de745170956609632634763310289703-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8d1de745170956609632634763310289703.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8d1de745170956609632634763310289703.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8d1de745170956609632634763310289703-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8d1de745170956609632634763310289703.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"O, q\u0259tiyy\u0259ti, c\u0259sar\u0259ti il\u0259 t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ilk xan\u0131m v\u0259kili, h\u00fcquq sah\u0259sind\u0259 Atat\u00fcrk\u00fcn k\u00f6m\u0259k\u00e7il\u0259rind\u0259n biri, h\u0259tta Atat\u00fcrk inqilab\u0131n\u0131n simvolu kimi tan\u0131n\u0131b 1923-c\u00fc ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti qurulduqdan sonra bu \u00f6lk\u0259nin banisi, qarda\u015f xalq\u0131n b\u00f6y\u00fck \u00f6nd\u0259ri Mustafa Kamal Atat\u00fcrk siyas\u0259tinin prioritetl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 t\u00fcrk qad\u0131n\u0131n\u0131 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k onlar\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 qazand\u0131rmaq idi. M\u0259hz bundan sonra qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 bir \u00e7ox&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/697789"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=697789"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/697789\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/697790"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=697789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=697789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=697789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}