{"id":698362,"date":"2024-03-06T11:28:03","date_gmt":"2024-03-06T07:28:03","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=698362"},"modified":"2024-03-06T11:28:03","modified_gmt":"2024-03-06T07:28:03","slug":"z%c9%99ng%c9%99zur-d%c9%99hlizi-ucun-kalininqrad-modeli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=698362","title":{"rendered":"Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi \u00fc\u00e7\u00fcn Kalininqrad modeli"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u201cZ\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi \u00fc\u00e7\u00fcn eksterritoriall\u0131q t\u0259l\u0259bi deyil, sad\u0259c\u0259, azad iqtisadi-ticari h\u0259r\u0259k\u0259t imkanlar\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n modeldir\u201d<\/strong><\/p>\n<p>1-3 mart 2024-c\u00fc il tarixl\u0259rind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Antalya vilay\u0259tind\u0259 III Diplomatiya Forumu ke\u00e7irilib. Forumda \u00f6lk\u0259mizi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin k\u00f6m\u0259k\u00e7isi &#8211; Prezident Administrasiyas\u0131n\u0131n Xarici siyas\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri Hikm\u0259t Hac\u0131yev, Az\u0259rbaycan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri Ceyhun Bayramov v\u0259 Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 s\u0259drinin m\u00fcavini &#8211; M\u0259rk\u0259zi Aparat\u0131n r\u0259hb\u0259ri Tahir Budaqovun r\u0259hb\u0259rlik etdikl\u0259ri n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti t\u0259msil edib.<\/p>\n<p><strong>Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 \u015f\u0259rh\u00e7i \u015e\u0259hla C\u0259lilzad\u0259 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda Prezidentin k\u00f6m\u0259k\u00e7inin t\u0259dbird\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda b\u0259hs etdiyi Kalininqrad modeli haqq\u0131nda \u00e7ox maraql\u0131 faktlar s\u0259sl\u0259ndirdi:<\/strong>\u00a0\u201cForumun \u0259sas m\u0259qs\u0259di diplomatik vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k qlobal t\u0259lat\u00fcml\u0259rd\u0259n s\u00fclh yolu il\u0259 \u00e7\u0131xma\u011f\u0131n yollar\u0131n\u0131 axtarmaq, bu istiqam\u0259td\u0259 yeni ideya v\u0259 fikirl\u0259rin s\u0259sl\u0259nm\u0259sin\u0259 platforma yaratmaq idi. Bu bax\u0131mdan Az\u0259rbaycan n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti d\u0259 \u00f6z ideya v\u0259 t\u0259klifl\u0259ri il\u0259 d\u00fcnya siyas\u0259t\u00e7il\u0259rinin diqq\u0259tini c\u0259lb ed\u0259 bildi. Hikm\u0259t Hac\u0131yev forumda bildirdi ki, Az\u0259rbaycan Nax\u00e7\u0131vana daha rahat ba\u011flant\u0131 imkanlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259yir. H\u0259m\u00e7inin o qeyd etdi ki, Az\u0259rbaycan bu imkanlar\u0131 \u0259ks etdir\u0259n m\u00fcxt\u0259lif modell\u0259r haqq\u0131nda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Kalininqrad modeli haqda m\u00fcxt\u0259lif t\u0259r\u0259fl\u0259rl\u0259, h\u0259m\u00e7inin Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131b.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259klif etdiyi Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizini eksterritoriall\u0131q t\u0259l\u0259bi hesab edir v\u0259 israrla buna qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r. Hikm\u0259t Hac\u0131yevin s\u0259sl\u0259ndirdiyi Kalininqrad modeli il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikir is\u0259 \u0259slind\u0259 bu israr\u0131n \u0259sass\u0131z oldu\u011funu s\u00fcbut edir.<\/p>\n<p><strong>Kalininqrad modelinin mahiyy\u0259tini anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn tarixi-siyasi hadis\u0259l\u0259r\u0259 bax\u0131\u015f etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/azertag.az\/files\/2023\/2\/1200x630\/1692188263303505561_1200x630.jpg\" alt=\"Az\u0259rbaycan\u0131n suveren \u0259razisind\u0259 h\u0259r hans\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259 t\u00f6r\u0259dilm\u0259si yeni  antiterror \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir - AZ\u018fRTAC\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>\u015e\u0259hla C\u0259lilzad\u0259\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Qaraba\u011f\u0131n i\u015f\u011faldan tam olaraq azad edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7mi\u015f \u201cLa\u00e7\u0131n d\u0259hlizi\u201d \u00fcz\u0259rind\u0259 n\u0259zar\u0259tin t\u0259min edilm\u0259si h\u0259yati v\u0259 strateji vacib idi. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn 2022-ci ilin 12 dekabr\u0131nda ba\u015flanan 104 g\u00fcnl\u00fck sivil h\u0259r\u0259kat &#8211; ekoaksiya zaman\u0131 t\u0259sad\u00fcfi deyil ki, erm\u0259ni \u015f\u0259b\u0259k\u0259si g\u0259l\u0259c\u0259k ssenarini g\u00f6r\u00fcr, \u201cd\u0259hliz\u0259\u201d n\u0259zar\u0259tin bizi Xank\u0259ndin\u0259 bayraq sancma\u011fa q\u0259d\u0259r aparaca\u011f\u0131n\u0131 d\u0259rk edirdi. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259dir ki, erm\u0259ni lobbisin\u0259 sat\u0131lm\u0131\u015f Q\u0259rb t\u0259sisatlar\u0131, siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri media vasit\u0259sil\u0259 Az\u0259rbaycana h\u00fccum \u00e7\u0259kirdil\u0259r ki, guya Qaraba\u011f erm\u0259nil\u0259rini blokadaya alm\u0131\u015f\u0131q. Qlobal erm\u0259ni lobbisinin \u0259lalt\u0131 \u201ch\u00fcquq\u015f\u00fcnas\u0131\u201d, BMT-nin korrupsiya cinay\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 v\u0259zif\u0259sind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ke\u00e7mi\u015f ba\u015f prokuroru Okampo is\u0259 h\u0259tta Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 q\u0259r\u0259zli bir hesabat da haz\u0131rlam\u0131\u015f, yolun ba\u011flanmas\u0131n\u0131 guya Roma Statusunun 6 v\u0259 7-ci madd\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201csoyq\u0131r\u0131m cinay\u0259tin\u0259\u201d b\u0259rab\u0259r hadis\u0259 adland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. \u00a0 Erm\u0259nistan\u0131 \u00f6z \u201ch\u0259rbi-siyasi blokuna\u201d qo\u015fma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan Q\u0259rb d\u0259 bunu bel\u0259 anlay\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>\u015e.C\u0259lilzad\u0259 Q\u0259rbin narahatl\u0131\u011f\u0131na da toxundu:<\/strong>\u00a0\u201cQ\u0259rbin bu narahatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 &#8220;Axilles daban\u0131&#8221; olaraq adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 Suvalki d\u0259hlizi (Suwalki Gap) il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k olar. \u201cGap\u201d \u0259slind\u0259 \u201cbo\u015fluq\u201d dem\u0259kdir v\u0259 Q\u0259rb \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259n z\u0259if n\u00f6qt\u0259si, bo\u015flu\u011fu olaraq bu \u0259razini g\u00f6r\u00fcr. \u00c7\u00fcnki vaxtil\u0259 SSR\u0130 da\u011f\u0131landan sonra Rusiya \u00f6z\u00fcn\u00fcn Avropan\u0131n tam ortas\u0131nda, Baltik d\u0259nizinin sahilind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u0259razisi (eksklav\u0131) olan Kalininqrad \u015f\u0259h\u0259ri il\u0259 s\u0259rb\u0259st\/mane\u0259siz \u0259laq\u0259ni m\u0259hz bu yolla t\u0259min etmi\u015fdi.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/files.modern.az\/articles\/2017\/04\/27\/261428.jpg\" alt=\"Suvalk d\u0259hlizi \u2013 Rusiya v\u0259 AB\u015e-\u0131n \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yi potensial \u201cbar\u0131t \u00e7\u0259ll\u0259yi\u201d\" \/><\/p>\n<p>Suvalki d\u0259hlizi Kalininqradla Belarusu birl\u0259\u015fdir\u0259n, Litva \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259n 70 km-lik yoldur. Vaxtil\u0259 Yeltsin bu yola eksterritoriall\u0131q, h\u0259m\u00e7inin Rusiya h\u0259rb\u00e7il\u0259rinin yerl\u0259\u015fm\u0259sini t\u0259l\u0259b ets\u0259 d\u0259, Litva h\u00f6kum\u0259ti buna qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. Bununla bel\u0259, Rusiyan\u0131n t\u0259zyiql\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda Litva \u0259razid\u0259n ticar\u0259t mallar\u0131n\u0131n s\u0259rb\u0259st ke\u00e7idin\u0259 icaz\u0259 verm\u0259li olmu\u015fdu. 2003-c\u00fc ild\u0259 is\u0259 Rusiya v\u0259 Litva aras\u0131nda sad\u0259l\u0259\u015fdirilmi\u015f tranzit mexanizml\u0259ri haqq\u0131nda sazi\u015f q\u0259bul olunmu\u015f v\u0259 bundan sonra Litvan\u0131n (2004, 1 may tarixind\u0259) Avropa \u0130ttifaq\u0131na \u00fczvl\u00fcy\u00fc m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdu. 1 ay \u0259rzind\u0259 Rusiya Belarusdan g\u00f6nd\u0259ril\u0259n y\u00fczd\u0259n \u00e7ox qatar bu d\u0259hlizd\u0259n, y\u0259ni Litva \u0259razisind\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k Kalininqrada yol al\u0131r. 2022-ci ild\u0259 Ukraynada m\u00fcharib\u0259 ba\u015flayandan sonra aprel-sentyabr aylar\u0131nda Litva h\u00f6kum\u0259ti yolun tranzit imkanlar\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn NATO, Avropa \u0130ttifaq\u0131 v\u0259 Rusiya aras\u0131nda g\u0259rginl\u0259\u015fm\u0259 ya\u015fand\u0131 v\u0259 h\u0259min an \u201cm\u00fcharib\u0259 ssenaril\u0259ri\u201d i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. H\u0259tta RAND (beyin m\u0259rk\u0259zi) Rusiyan\u0131n Kr\u0131m\u0131 tutmas\u0131ndan sonra (2014-2015-ci ild\u0259) bu \u0259razid\u0259 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcharib\u0259 ssenaril\u0259rinin modelini bel\u0259 haz\u0131rlay\u0131b. Amerikan\u0131n Avropadak\u0131 h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin ke\u00e7mi\u015f komandan\u0131 Ben Hoces is\u0259 demi\u015fdi ki, Rusiya bu \u0259raziy\u0259 h\u00fccum ed\u0259rs\u0259, m\u00fctt\u0259fiql\u0259rimizi azad etm\u0259k, d\u00fc\u015fm\u0259ni \u00e7\u0259kindirm\u0259kd\u0259n daha \u00e7\u0259tin v\u0259 bahal\u0131 i\u015f olar. Bel\u0259likl\u0259, Q\u0259rb Suvalkid\u0259 g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getm\u0259li oldu v\u0259 Litva h\u00f6kum\u0259tind\u0259n sanksiyalar\u0131 aradan qald\u0131rma\u011f\u0131, tranziti b\u0259rpa etm\u0259yi t\u0259l\u0259b etdi. Q\u0259rib\u0259si is\u0259 o idi ki, Litvan\u0131n Kalininqrad\u0131 blokada saxlamas\u0131n\u0131 Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri, t\u0259sisatlar\u0131 v\u0259 medias\u0131 \u201cAvropada ruslar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d olaraq t\u0259qdim etm\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Kalininqrad modelinin t\u0259tbiqi m\u0259hz bu tarixi-siyasi hadis\u0259l\u0259r fonunda n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7iril\u0259nd\u0259 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi \u00fc\u00e7\u00fcn eksterritoriall\u0131q t\u0259l\u0259bi deyil, sad\u0259c\u0259, azad iqtisadi-ticari h\u0259r\u0259k\u0259t imkanlar\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n modeldir. Q\u0259rb Suvalki d\u0259hlizini n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00f6z t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u0259hdid hesab edirs\u0259, g\u00f6r\u00fcn\u0259n odur ki, Erm\u0259nistan v\u0259 onun havadarlar\u0131 Z\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizinin realla\u015fmas\u0131ndan da bir o q\u0259d\u0259r narahatd\u0131rlar&#8221;.<\/p>\n<p><em>P.S. Yaz\u0131da ged\u0259n fotoda qeyd olunan q\u0131rm\u0131z\u0131 x\u0259tt Suvalki d\u0259hlizini g\u00f6st\u0259rir.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cZ\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi \u00fc\u00e7\u00fcn eksterritoriall\u0131q t\u0259l\u0259bi deyil, sad\u0259c\u0259, azad iqtisadi-ticari h\u0259r\u0259k\u0259t imkanlar\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n modeldir\u201d 1-3 mart 2024-c\u00fc il tarixl\u0259rind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Antalya vilay\u0259tind\u0259 III Diplomatiya Forumu ke\u00e7irilib. Forumda \u00f6lk\u0259mizi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin k\u00f6m\u0259k\u00e7isi &#8211; Prezident Administrasiyas\u0131n\u0131n Xarici siyas\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri Hikm\u0259t Hac\u0131yev, Az\u0259rbaycan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri Ceyhun Bayramov v\u0259 Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 s\u0259drinin m\u00fcavini &#8211; M\u0259rk\u0259zi Aparat\u0131n r\u0259hb\u0259ri Tahir Budaqovun r\u0259hb\u0259rlik etdikl\u0259ri n\u00fcmay\u0259nd\u0259 hey\u0259ti t\u0259msil edib. Sosial T\u0259dqiqatlar M\u0259rk\u0259zinin \u0259m\u0259kda\u015f\u0131, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 \u015f\u0259rh\u00e7i \u015e\u0259hla C\u0259lilzad\u0259 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda Prezidentin k\u00f6m\u0259k\u00e7inin t\u0259dbird\u0259ki \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda b\u0259hs etdiyi Kalininqrad modeli&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":698363,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b099631754156a9966a2e74a29c16cb0.jpg",637,400,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b099631754156a9966a2e74a29c16cb0.jpg",637,400,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b099631754156a9966a2e74a29c16cb0.jpg",637,400,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b099631754156a9966a2e74a29c16cb0-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b099631754156a9966a2e74a29c16cb0-581x365.jpg",581,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b099631754156a9966a2e74a29c16cb0.jpg",637,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b099631754156a9966a2e74a29c16cb0.jpg",637,400,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b099631754156a9966a2e74a29c16cb0.jpg",637,400,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b099631754156a9966a2e74a29c16cb0-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b099631754156a9966a2e74a29c16cb0.jpg",637,400,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cZ\u0259ng\u0259zur d\u0259hlizi \u00fc\u00e7\u00fcn eksterritoriall\u0131q t\u0259l\u0259bi deyil, sad\u0259c\u0259, azad iqtisadi-ticari h\u0259r\u0259k\u0259t imkanlar\u0131n\u0131n n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva ed\u0259n modeldir\u201d 1-3 mart 2024-c\u00fc il tarixl\u0259rind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Antalya vilay\u0259tind\u0259 III Diplomatiya Forumu ke\u00e7irilib. Forumda \u00f6lk\u0259mizi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin k\u00f6m\u0259k\u00e7isi &#8211; Prezident Administrasiyas\u0131n\u0131n Xarici siyas\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri Hikm\u0259t Hac\u0131yev, Az\u0259rbaycan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri Ceyhun Bayramov v\u0259 Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/698362"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=698362"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/698362\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/698363"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=698362"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=698362"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=698362"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}