{"id":698475,"date":"2024-03-06T13:25:54","date_gmt":"2024-03-06T09:25:54","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=698475"},"modified":"2024-03-06T13:25:54","modified_gmt":"2024-03-06T09:25:54","slug":"moldovali-politoloq-kisineu-qaqauziyaya-olan-diqq%c9%99ti-tam-d%c9%99rk-etmir-s%c9%99rh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=698475","title":{"rendered":"Moldoval\u0131 politoloq: \u201cKi\u015fineu Qaqauziyaya olan diqq\u0259ti tam d\u0259rk etmir\u201d &#8211; \u015e\u018fRH"},"content":{"rendered":"<p>Moldovada c\u0259r\u0259yan ed\u0259n siyasi hadis\u0259l\u0259r m\u0259tbuat\u0131n g\u00fcnd\u0259mind\u0259n d\u00fc\u015fm\u00fcr.<\/p>\n<p>Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, bu yax\u0131nlarda \u00f6zl\u0259rini \u201cDnestryan\u0131 Moldova Respublikas\u0131\u201dn\u0131n \u201cdeputatlar\u0131\u201d elan ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r Moldovan\u0131n t\u0259zyiqi il\u0259 \u0259laq\u0259dar Rusiyadan k\u00f6m\u0259k ist\u0259m\u0259k haqq\u0131nda \u201cq\u0259tnam\u0259\u201d q\u0259bul edibl\u0259r. Bildirilir ki, s\u00f6hb\u0259t, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, yaranm\u0131\u015f iqtisadi probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259n gedir.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, Moldova Respublikas\u0131n\u0131n Qaqauziya Muxtar \u018frazi Qurumunun (Qaqauz Yeri) r\u0259hb\u0259ri Yevgeniya Qutsul r\u0259smi Ki\u015fineu t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259zyiql\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyini yazd\u0131. Bu t\u0259zyiqin arxas\u0131nda da iqtisadi m\u0259qamlar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 m\u0259lum oldu. M\u0259s\u0259l\u0259n, r\u0259smi Ki\u015fineunun Qaqauziyan\u0131n b\u00fcdc\u0259sind\u0259n \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r vergisinin (\u018fDV) qaytar\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar\u0131 etnik t\u00fcrkl\u0259rin m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 Qaqauz Yeri b\u00f6lg\u0259sind\u0259 hidd\u0259t\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Ancaq sonra Moldovan\u0131n Konstitusiya M\u0259hk\u0259m\u0259si Vergi M\u0259c\u0259ll\u0259sin\u0259 edilmi\u015f ad\u0131\u00e7\u0259kil\u0259n d\u0259yi\u015fikliyin \u018fsas qanuna uy\u011fun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan etdi.<\/p>\n<p>B\u0259s haz\u0131rda Qaqauz Yerind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir, Ki\u015fineu il\u0259 muxtar b\u00f6lg\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri hans\u0131 perspektivl\u0259r g\u00f6zl\u0259yir? M\u00f6vzunu moldoval\u0131 politoloq, \u201cIntellect Group\u201d sosioloji \u015firk\u0259tinin direktoru\u00a0<strong>Yan Lisnevski\u00a0<a href=\"https:\/\/ru.oxu.az\/politics\/846083\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Oxu.Az<\/a><\/strong>-a \u015f\u0259rh edib.<\/p>\n<p>O qeyd edib ki, qaqauzlar h\u0259mi\u015f\u0259 Moldovan\u0131n m\u0259rk\u0259zin hakimiyy\u0259ti il\u0259 konstruktiv dialoqa yer saxlay\u0131blar.<\/p>\n<p>\u201cKomrat (Qaqauz Yerinin paytaxt\u0131 &#8211; red.) kompromisl\u0259r\u0259 Ki\u015fineudan daha \u00e7ox haz\u0131rd\u0131r. \u018fhalinin 98%-i Ki\u015fineu il\u0259 yaranan m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259llinin t\u0259r\u0259fdar\u0131d\u0131r. Qaqauz siyas\u0259t\u00e7il\u0259ri is\u0259 ist\u0259nil\u0259n \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259tin s\u00fclh yolu il\u0259 h\u0259llinin t\u0259r\u0259fdar\u0131d\u0131rlar. Moldova hakimiyy\u0259tinin hesabla\u015fmaq ist\u0259m\u0259diyi yeni r\u0259hb\u0259r Yevgeniya Qutsul da v\u0259ziyy\u0259ti yum\u015faq \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll etm\u0259y\u0259, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Rusiyan\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Ki\u015fineu il\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u201d, &#8211; dey\u0259 politoloq bildirib.<\/p>\n<p>Yan Lisnevski \u201cDnestryan\u0131 Moldova Respublikas\u0131\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n veril\u0259n b\u0259yanat\u0131n is\u0259 (Rusiya Federasiyas\u0131na k\u00f6m\u0259k ist\u0259m\u0259kl\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcraci\u0259t &#8211; red.) t\u0259kc\u0259 Rusiyaya deyil, h\u0259m d\u0259 Avropaya \u00fcnvanland\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr:<\/p>\n<p>\u201cBu, eyhamlarla dolu diplomatik mesaj idi. Amma Dnestryan\u0131 b\u00f6lg\u0259nin b\u00fct\u00fcn iqtisadiyyat\u0131, yar\u0131mr\u0259smi d\u0259 olsa, Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259dir, Tiraspol onlarla i\u015fl\u0259yir. M\u0259nc\u0259, orada Rusiyan\u0131n i\u015ftirak\u0131 v\u0259 t\u0259siri minimald\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Moldoval\u0131 politoloq r\u0259smi Ki\u015fineunun t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n diqq\u0259t v\u0259 cazib\u0259 m\u0259rk\u0259zi olan, T\u00fcrkiy\u0259, Az\u0259rbaycan, h\u0259tta T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n infrastrukturunun inki\u015faf\u0131na s\u0259rmay\u0259 qoydu\u011fu Qaqauziyan\u0131n taleyin\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r ciddi yana\u015fmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 d\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildirib:<\/p>\n<p>\u201cD\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k ist\u0259rdim ki, bu diqq\u0259t Ki\u015fineu t\u0259r\u0259find\u0259n n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r. Amma adamda bel\u0259 bir hiss yaran\u0131r ki, sanki bu b\u00f6lg\u0259y\u0259 olan diqq\u0259t (Qaqauziyan\u0131n t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259ti &#8211; red.) h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u0259rk\u0259zi hakimiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n tam d\u0259rk olunmay\u0131b. Baxmayaraq ki, Qaqauz Yeri investisiyalar\u0131n c\u0259lb edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 bariz n\u00fcmun\u0259y\u0259 \u00e7evrilib v\u0259 burada s\u00f6hb\u0259t t\u0259kc\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycandan getmir. Dnestryan\u0131 b\u00f6lg\u0259nin d\u0259 Qaqauz Yeri modelini m\u0259nims\u0259y\u0259c\u0259yi il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259r var idi. \u0130ndi is\u0259 bel\u0259 bir g\u00fcman yaran\u0131r ki, qaqauzlar, yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, el\u0259 moldoval\u0131lar kimi, \u00f6z b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259n k\u00f6\u00e7\u0259c\u0259kl\u0259r. \u0130stanbulda h\u0259yat Ki\u015fineudan qat-qat ucuzdur v\u0259 bu, zarafat deyil. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Avropa \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 ya\u015famaq Moldovan\u0131n paytaxt\u0131nda ya\u015famaqdan qat-qat asand\u0131r. \u0130nsanlar bunu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. Amma bizim siyas\u0259t\u00e7il\u0259r ba\u015fqa kateqoriyalarda f\u0259aliyy\u0259t apar\u0131rlar. \u0130ndi onlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas olan n\u00f6vb\u0259ti se\u00e7kil\u0259rd\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259dir\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Moldovada c\u0259r\u0259yan ed\u0259n siyasi hadis\u0259l\u0259r m\u0259tbuat\u0131n g\u00fcnd\u0259mind\u0259n d\u00fc\u015fm\u00fcr. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, bu yax\u0131nlarda \u00f6zl\u0259rini \u201cDnestryan\u0131 Moldova Respublikas\u0131\u201dn\u0131n \u201cdeputatlar\u0131\u201d elan ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r Moldovan\u0131n t\u0259zyiqi il\u0259 \u0259laq\u0259dar Rusiyadan k\u00f6m\u0259k ist\u0259m\u0259k haqq\u0131nda \u201cq\u0259tnam\u0259\u201d q\u0259bul edibl\u0259r. Bildirilir ki, s\u00f6hb\u0259t, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, yaranm\u0131\u015f iqtisadi probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259n gedir. Bundan ba\u015fqa, Moldova Respublikas\u0131n\u0131n Qaqauziya Muxtar \u018frazi Qurumunun (Qaqauz Yeri) r\u0259hb\u0259ri Yevgeniya Qutsul r\u0259smi Ki\u015fineu t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259zyiql\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyini yazd\u0131. Bu t\u0259zyiqin arxas\u0131nda da iqtisadi m\u0259qamlar\u0131n dayand\u0131\u011f\u0131 m\u0259lum oldu. M\u0259s\u0259l\u0259n, r\u0259smi Ki\u015fineunun Qaqauziyan\u0131n b\u00fcdc\u0259sind\u0259n \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r vergisinin (\u018fDV) qaytar\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda q\u0259rar\u0131 etnik t\u00fcrkl\u0259rin m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 Qaqauz Yeri b\u00f6lg\u0259sind\u0259 hidd\u0259t\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":698476,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/FotoJet-2024-03-06T090020.836.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/FotoJet-2024-03-06T090020.836.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/FotoJet-2024-03-06T090020.836.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/FotoJet-2024-03-06T090020.836-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/FotoJet-2024-03-06T090020.836-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/FotoJet-2024-03-06T090020.836.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/FotoJet-2024-03-06T090020.836.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/FotoJet-2024-03-06T090020.836.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/FotoJet-2024-03-06T090020.836-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/FotoJet-2024-03-06T090020.836.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Moldovada c\u0259r\u0259yan ed\u0259n siyasi hadis\u0259l\u0259r m\u0259tbuat\u0131n g\u00fcnd\u0259mind\u0259n d\u00fc\u015fm\u00fcr. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, bu yax\u0131nlarda \u00f6zl\u0259rini \u201cDnestryan\u0131 Moldova Respublikas\u0131\u201dn\u0131n \u201cdeputatlar\u0131\u201d elan ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r Moldovan\u0131n t\u0259zyiqi il\u0259 \u0259laq\u0259dar Rusiyadan k\u00f6m\u0259k ist\u0259m\u0259k haqq\u0131nda \u201cq\u0259tnam\u0259\u201d q\u0259bul edibl\u0259r. Bildirilir ki, s\u00f6hb\u0259t, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, yaranm\u0131\u015f iqtisadi probleml\u0259rin h\u0259llind\u0259n gedir. Bundan ba\u015fqa, Moldova Respublikas\u0131n\u0131n Qaqauziya Muxtar \u018frazi Qurumunun (Qaqauz Yeri) r\u0259hb\u0259ri Yevgeniya Qutsul r\u0259smi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/698475"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=698475"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/698475\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/698476"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=698475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=698475"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=698475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}