{"id":698660,"date":"2024-03-06T19:28:42","date_gmt":"2024-03-06T15:28:42","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=698660"},"modified":"2024-03-06T19:28:42","modified_gmt":"2024-03-06T15:28:42","slug":"amerikasayagi-demokratiya-v%c9%99-soz-azadligi-vasinqtonun-tiktok-qorxusu-s%c9%99rh-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=698660","title":{"rendered":"Amerikasaya\u011f\u0131 demokratiya v\u0259 s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131: Va\u015finqtonun \u201cTikTok\u201d qorxusu &#8211; \u015e\u018fRH + FOTO"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada \u0259n geni\u015f yay\u0131lan sosial \u0259yl\u0259nc\u0259 vasit\u0259si \u201cTikTok\u201da qar\u015f\u0131 Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri total h\u00fccuma ke\u00e7ibl\u0259r. Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar bu platforman\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u0259hdid adland\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p>\u00d6z\u00fcn\u00fc d\u00fcnyaya \u201cdemokratiya be\u015fiyi\u201d kimi t\u0259lqin ed\u0259n A\u011f ev sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 sisteml\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00fccum kampaniyas\u0131n\u0131 bu platformadan ba\u015flay\u0131b. V\u0259ziyy\u0259t h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcb do\u011furur. \u018fvv\u0259la, bu, d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 demokratiya v\u0259 s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 d\u0259rsi ke\u00e7\u0259n f\u00f6vq\u0259ld\u00f6vl\u0259tin daxilind\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin f\u0259rqli oldu\u011funa i\u015far\u0259dir. Y\u0259ni, AB\u015e d\u00fcnyaya t\u0259bli\u011f etdiyi kimi, s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, fikir m\u00fcxt\u0259lifliyinin m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259min edildiyi \u00f6lk\u0259 deyil. \u018fksin\u0259, bu \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, ifad\u0259 v\u0259 media azadl\u0131\u011f\u0131 kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozulur. AB\u015e Konqresi t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259mini ad\u0131 alt\u0131nda son ill\u0259r d\u00fcnyada m\u0259\u015fhurla\u015fan \u201cTikTok\u201da qar\u015f\u0131 s\u0259lib y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fcn\u0259 start verib. Konqres d\u0259 A\u011f ev kimi bunu \u0259yl\u0259nc\u0259 vasit\u0259si kimi deyil,\u00a0t\u0259hl\u00fck\u0259 kimi g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fc elan edib.<\/p>\n<p>\u201cAB\u015e-lil\u0259ri\u00a0xarici t\u0259cav\u00fczkarlar t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan proqramlardan qorumaq\u201d ad\u0131 alt\u0131nda c\u0259miyy\u0259t\u0259 s\u0131r\u0131nan qanun layih\u0259sinin m\u00fc\u0259llifl\u0259ri respublika\u00e7\u0131 Mayk Qallaqer v\u0259 demokrat Raca Kri\u015fnamurtidir. Layih\u0259d\u0259 bildirilib ki, \u201cTikTok\u201d \u201cxarici d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunur v\u0259 AB\u015e-nin\u00a0milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u0259hdiddir. Qanun layih\u0259si q\u0259bul olunarsa, \u201cTikTok\u201dun sahibi olan \u201cByteDance\u201d korporasiyas\u0131 \u201cTikTok\u201du satmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalacaq v\u0259 ya sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 AB\u015e-d\u0259 qada\u011fan edil\u0259c\u0259k. Qanun layih\u0259si \u201cTikTok\u201d il\u0259 \u00c7in t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan b\u00fct\u00fcn qurumlar aras\u0131nda ist\u0259nil\u0259n \u0259laq\u0259ni k\u0259sm\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Konqresmenl\u0259r sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259ni satmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cByteDance\u201d kompaniyas\u0131na alt\u0131 ay vaxt veribl\u0259r. \u018fks t\u0259qdird\u0259 onun \u00f6lk\u0259d\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tin\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n m\u00fcvafiq t\u0259tbiqin \u015f\u0259b\u0259k\u0259 platformalar\u0131nda yerl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 qada\u011fa qoyulacaq. Qeyd olunub\u00a0ki, qanun layih\u0259si h\u0259m d\u0259 r\u0259smil\u0259r\u0259 \u201cxarici d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259r\u201d t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan dig\u0259r platformalar\u0131 qada\u011fan etm\u0259y\u0259 imkan ver\u0259c\u0259k. N\u0259\u015frin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, siyah\u0131ya \u00c7in, Rusiya, \u015eimali Koreya v\u0259 \u0130rana ba\u011fl\u0131 platformalar daxildir. \u201cTikTok\u201d platformas\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00e7\u00fcs\u00fc Aleks Haurek bildirib ki, qanun layih\u0259si m\u00fc\u0259llifl\u0259ri onu maskalama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fsalar da, bu, \u201cTikTok\u201da birba\u015fa qada\u011fad\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjQvMDMvMDYvMTcvMzcvMjYvNDY1MGNjYjItYzU2Yi00MDliLWJkMjctMWMwZTEwYTZhZDVmLzMwZDA4YTMwLTI4ZDktNGY3Ni1iNmRmLWJkNDE1Mjc4NWQ3Ni5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=95eb9886ad4f4d26\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n may ay\u0131nda Montana qubernatoru Qreq Gianforte AB\u015e-d\u0259 \u201cTikTok\u201d sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259sini tamamil\u0259 qada\u011fan ed\u0259n ilk \u015f\u0259xs olub. Yeni qanun layih\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u015ftatda m\u00fcvafiq mobil t\u0259tbiqi y\u00fckl\u0259m\u0259k qada\u011fand\u0131r. Qeyd olunub ki, \u201cApple\u201d v\u0259 \u201cGoogle\u201d proqram t\u0259minat\u0131n\u0131n y\u00fckl\u0259nm\u0259sin\u0259 giri\u015fi bloklamal\u0131d\u0131r, \u0259ks halda, onlar\u0131 c\u0259rim\u0259 g\u00f6zl\u0259yir. 2022-ci ilin dekabr\u0131nda M\u0259rk\u0259zi K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259sinin direktoru Uilyam B\u00f6rns \u201cTikTok\u201du AB\u015e-nin milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u0259hdid adland\u0131r\u0131b. Ticar\u0259t naziri Gina Raimondo is\u0259 Senatda ke\u00e7iril\u0259n dinl\u0259m\u0259l\u0259rd\u0259 deyib ki, \u201cTikTok\u201d kimi mobil proqramlar\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259hdidl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00fcquqi al\u0259tl\u0259r yaratmaq laz\u0131md\u0131r. H\u0259tta \u201cTikTok\u201du \u00c7in Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n Troya at\u0131 adland\u0131r\u0131b, Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yi hesab edirl\u0259r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, q\u0131sa videolar\u0131 y\u00fckl\u0259m\u0259y\u0259 imkan ver\u0259n \u201cTikTok\u201d sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259si 2017-ci ild\u0259, beyn\u0259lxalq versiyas\u0131 is\u0259 2018-ci ilin avqustunda istifad\u0259y\u0259 verilib. \u015e\u0259b\u0259k\u0259nin sahibi \u201cByteDance\u201d kompaniyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>AB\u015e-d\u0259 hesab edirl\u0259r ki, bir \u00e7ox sosial media proqramlar\u0131 kimi, \u201cTikTok\u201d da istifad\u0259\u00e7il\u0259ri haqq\u0131nda vacib m\u0259lumatlar\u0131 toplay\u0131r. \u201cTikTok\u201dun m\u0259xfilik siyas\u0259tind\u0259 deyilir ki, o, istifad\u0259\u00e7i m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 ana \u015firk\u0259ti \u201cByteDance\u201d il\u0259 payla\u015fa bil\u0259r. Bundan sonra \u00c7in h\u00f6kum\u0259tinin AB\u015e-li \u201cTikTok\u201d istifad\u0259\u00e7il\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u015fans\u0131 var. Buraya onlar\u0131n yeri, bax\u0131\u015f tarix\u00e7\u0259l\u0259ri v\u0259 kontaktlar\u0131 daxildir. Bu m\u0259lumat\u0131n sonradan pis niyy\u0259tl\u0259 v\u0259 ya AB\u015e-lil\u0259r\u0259 casusluq etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259si ehtimal\u0131 var.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjQvMDMvMDYvMTcvMzcvMjYvYTI2MjU5NzgtZDY4Mi00NGMyLTliZjgtMGUxNjA5MzliNzYwL2ZkMmQ0MDgyLTJlZmEtM2Q0OS1hMzZhLWIwNWY5MzdmYjhkNi5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=c7058c861ee2a783\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Bel\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259nd\u0259 h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 q\u0259rar verm\u0259kd\u0259 m\u00fcst\u0259qildir, he\u00e7 kim d\u0259 ona qar\u0131\u015fa bilm\u0259z. B\u0259s n\u0259d\u0259n bu q\u0259rar\u0131 dig\u0259rl\u0259ri q\u0259bul ed\u0259nd\u0259 ona qar\u015f\u0131 total h\u00fccuma start verir, s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u0259tbuata t\u0259zyiq kimi qiym\u0259tl\u0259ndirirl\u0259r. D\u00f6vl\u0259t Departamenti h\u0259r ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 hesabatda m\u00fcst\u0259qil xarici siyas\u0259t yerid\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131r, onlara \u201cd\u0259rs\u201d ke\u00e7m\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Dig\u0259r m\u00fch\u00fcm bir m\u0259s\u0259l\u0259. Prezidentliy\u0259 namiz\u0259dl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri g\u00f6t\u00fcr\u0259k. 2024-c\u00fc il se\u00e7kil\u0259rind\u0259 Cozef Bayden\u0259 r\u0259qib olacaq Donald Tramp bel\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 AB\u015e hakimiyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259zyiql\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fib. Onun \u201cTwitter\u201d, \u201c\u0422wit\u0441h\u201d v\u0259 \u201cSn\u0430\u0440\u0441h\u0430t\u201d servisl\u0259rind\u0259ki hesablar\u0131 bloklan\u0131b. Qeyd ed\u0259k ki, 2021-ci il yanvar\u0131n 6-da AB\u015e-d\u0259 ba\u015f ver\u0259n i\u011fti\u015fa\u015flardan sonra Donald Tramp\u0131n sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 hesablar\u0131 bird\u0259f\u0259lik bloklan\u0131b.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, AB\u015e \u00fcslubunda s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 pl\u00fcralizm budur. \u00d6z sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rini v\u0259 internet saytlar\u0131n\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada t\u0259bli\u011f edir, ba\u015fqa \u00f6lk\u0259ninki AB\u015e bazar\u0131nda tan\u0131nma\u011fa ba\u015flayanda is\u0259 d\u0259rhal onu bloklama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u201cTikTok\u201dla ba\u011fl\u0131 apar\u0131lan kampaniya da bunun bariz n\u00fcmun\u0259sidir. G\u00f6r\u00fcn\u0259n odur ki, demokratiya, s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 AB\u015e \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r zaman siyasi oyun predmetind\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey olmay\u0131b.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnyada \u0259n geni\u015f yay\u0131lan sosial \u0259yl\u0259nc\u0259 vasit\u0259si \u201cTikTok\u201da qar\u015f\u0131 Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri total h\u00fccuma ke\u00e7ibl\u0259r. Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar bu platforman\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u0259hdid adland\u0131r\u0131b. \u00d6z\u00fcn\u00fc d\u00fcnyaya \u201cdemokratiya be\u015fiyi\u201d kimi t\u0259lqin ed\u0259n A\u011f ev sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 sisteml\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00fccum kampaniyas\u0131n\u0131 bu platformadan ba\u015flay\u0131b. V\u0259ziyy\u0259t h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcb do\u011furur. \u018fvv\u0259la, bu, d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 demokratiya v\u0259 s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 d\u0259rsi ke\u00e7\u0259n f\u00f6vq\u0259ld\u00f6vl\u0259tin daxilind\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin f\u0259rqli oldu\u011funa i\u015far\u0259dir. Y\u0259ni, AB\u015e d\u00fcnyaya t\u0259bli\u011f etdiyi kimi, s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, fikir m\u00fcxt\u0259lifliyinin m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259min edildiyi \u00f6lk\u0259 deyil. \u018fksin\u0259, bu \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, ifad\u0259 v\u0259 media azadl\u0131\u011f\u0131 kobud \u015f\u0259kild\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":698661,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b20d069b-0dcd-3518-8829-fa0f7758c9bf_850.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b20d069b-0dcd-3518-8829-fa0f7758c9bf_850.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b20d069b-0dcd-3518-8829-fa0f7758c9bf_850.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b20d069b-0dcd-3518-8829-fa0f7758c9bf_850-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b20d069b-0dcd-3518-8829-fa0f7758c9bf_850-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b20d069b-0dcd-3518-8829-fa0f7758c9bf_850.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b20d069b-0dcd-3518-8829-fa0f7758c9bf_850.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b20d069b-0dcd-3518-8829-fa0f7758c9bf_850.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b20d069b-0dcd-3518-8829-fa0f7758c9bf_850-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/b20d069b-0dcd-3518-8829-fa0f7758c9bf_850.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnyada \u0259n geni\u015f yay\u0131lan sosial \u0259yl\u0259nc\u0259 vasit\u0259si \u201cTikTok\u201da qar\u015f\u0131 Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri total h\u00fccuma ke\u00e7ibl\u0259r. Birl\u0259\u015fmi\u015f \u015etatlar bu platforman\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 t\u0259hdid adland\u0131r\u0131b. \u00d6z\u00fcn\u00fc d\u00fcnyaya \u201cdemokratiya be\u015fiyi\u201d kimi t\u0259lqin ed\u0259n A\u011f ev sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 sisteml\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00fccum kampaniyas\u0131n\u0131 bu platformadan ba\u015flay\u0131b. V\u0259ziyy\u0259t h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcb do\u011furur. \u018fvv\u0259la, bu, d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 demokratiya v\u0259 s\u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 d\u0259rsi ke\u00e7\u0259n f\u00f6vq\u0259ld\u00f6vl\u0259tin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/698660"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=698660"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/698660\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/698661"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=698660"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=698660"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=698660"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}