{"id":699875,"date":"2024-03-10T14:35:35","date_gmt":"2024-03-10T10:35:35","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=699875"},"modified":"2024-03-10T14:35:35","modified_gmt":"2024-03-10T10:35:35","slug":"tarixd%c9%99-gorunm%c9%99mis-%c9%99dal%c9%99tsizlik-1948-ci-il-deportasiya-q%c9%99rarindan-76-il-otur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=699875","title":{"rendered":"Tarixd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f \u0259dal\u0259tsizlik: 1948-ci il deportasiya q\u0259rar\u0131ndan 76 il \u00f6t\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>M\u00fcasir Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131 art\u0131q faktlarla s\u00fcbut edilib.\u00a0 Erm\u0259nil\u0259rin havadarlar\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131 il\u0259\u00a0 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00fctl\u0259vi k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 \u0259sas\u0131 qoyulan bu siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b, \u00f6z yurd-yuvalar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015f\u00fcbl\u0259r.\u00a0<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, 10 mart 1948-ci ild\u0259\u00a0 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti Erm\u0259nistandak\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycana deportasiyas\u0131 haqq\u0131nda ikinci q\u0259rar q\u0259bul edib. Q\u0259rarda g\u00f6st\u0259rilirdi ki, bu, SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin 1947-ci il 23 dekabr tarixli q\u0259rar\u0131na \u0259lav\u0259dir. SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin &#8220;Kolxoz\u00e7ular\u0131n v\u0259 dig\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda&#8221;\u00a0 1948-ci il 10 mart\u00a0 tarixli q\u0259rar\u0131na \u0259sas\u0259n, on minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 kolxoz\u00e7unun \u201ck\u00f6n\u00fcll\u00fc\u201d bo\u015faltd\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259r\u0259 xaricd\u0259n erm\u0259nil\u0259r k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259li idil\u0259r. S\u0259n dem\u0259, el\u0259 bu add\u0131m da onlar\u0131n\u00a0 \u201cV\u0259t\u0259n\u201d\u0259 k\u00f6\u00e7m\u0259k ist\u0259yind\u0259n qaynaqlan\u0131rm\u0131\u015f. H\u0259min s\u0259n\u0259dd\u0259 100\u00a0 min az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcrlm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulsa da, q\u0259rar\u0131n q\u00fcvv\u0259d\u0259 oldu\u011fu m\u00fcdd\u0259td\u0259, y\u0259ni 1953-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r bu r\u0259q\u0259m 150 min\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2024\/03\/10\/\/-4559912e171006028383446388610062636.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Deportasiyadan istifad\u0259 ed\u0259n haylar soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n ya\u015fad\u0131qlar\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259rinin adlar\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirdi, t\u0259hsil v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t ocaqlar\u0131n\u0131 ba\u011flad\u0131lar. N\u0259tic\u0259d\u0259 minl\u0259rl\u0259 k\u0259nd v\u0259 rayon adlar\u0131 erm\u0259nil\u0259\u015fdirildi. Bunu da toponimika tarixind\u0259 misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n hadis\u0259 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k olar.<br \/>\n\u015e\u00fcbh\u0259siz, 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00f6z d\u0259d\u0259-baba torpaqlar\u0131ndan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si siyas\u0259ti insan h\u00fcquqlar\u0131na zidd idi. Bir fakt\u0131 da qeyd ed\u0259k ki, Sovet r\u0259smi s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259l\u0259r\u0259 h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259t verildiyi halda, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n bu deportasiyas\u0131n\u0131n he\u00e7 ad\u0131 bel\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259yib. 1997-ci il dekabr\u0131n 18-d\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 F\u0259rmanla 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistandan deportasiyas\u0131na ilk d\u0259f\u0259 h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259t verilib. F\u0259rmanda bildirilir: \u201cSSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin 1947-ci il 23 dekabr tarixli 4083 n\u00f6mr\u0259li v\u0259 1948-ci il 10 mart tarixli 754 n\u00f6mr\u0259li q\u0259rarlar\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 n\u00f6vb\u0259ti tarixi cinay\u0259t akt\u0131 olmu\u015fdur. Adi h\u00fcquq normalar\u0131na zidd olan bu q\u0259rarlar\u0131n\u00a0 icras\u0131 zaman\u0131 avtoritar-totalitar rejimin m\u00f6vcud repressiya qaydalar\u0131 geni\u015f t\u0259tbiq edilmi\u015f, minl\u0259rl\u0259 insan, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qocalar v\u0259 k\u00f6rp\u0259l\u0259r a\u011f\u0131r\u00a0 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259 \u015f\u0259raitin\u0259, k\u0259skin iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259, fiziki sars\u0131nt\u0131lara v\u0259 m\u0259n\u0259vi genosid\u0259 d\u00f6zm\u0259y\u0259r\u0259k h\u0259lak olmu\u015flar. Bu i\u015fd\u0259 erm\u0259ni \u015fovinist\u00a0 dair\u0259l\u0259rinin v\u0259 SSR\u0130 r\u0259hb\u0259rliyinin cinay\u0259tkar siyas\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131, o d\u00f6vrki Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyinin \u00f6z xalq\u0131n\u0131n taleyin\u0259 zidd m\u00f6vqeyi,\u00a0 soyda\u015flar\u0131m\u0131za qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n cinay\u0259tl\u0259rin t\u0259\u015fkilind\u0259 v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak\u0131 da az rol oynamam\u0131\u015fd\u0131r\u201d. F\u0259rmanda 1948-1953-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n Erm\u0259nistan SSR \u0259razisind\u0259n deportasiya olunmas\u0131 fakt\u0131n\u0131n laz\u0131m\u0131nca\u00a0 ara\u015fd\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, bu hadis\u0259l\u0259r\u0259 h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259t verilm\u0259diyi d\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2024\/03\/10\/\/-96e07156171006031669926612810663888.jpg\" alt=\"\" \/><br \/>\n\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, son 200 il \u0259rzind\u0259, x\u00fcsus\u0259n 1905-1908, 1918-1920, 1948-1953 v\u0259 1987-1991-ci ill\u0259rd\u0259, indiki Erm\u0259nistan \u0259razisind\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131ndan m\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259 deportasiya edilibl\u0259r. Bu d\u0259h\u015f\u0259tli hadis\u0259l\u0259rin kulminasiya n\u00f6qt\u0259si 1987-1991-ci ill\u0259rd\u0259\u00a0 300 min\u0259 yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131ndan qovulmas\u0131 olub. Bununla da\u00a0 Erm\u0259nistan monoetnik bir d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrilib. \u015e\u00fcbh\u0259siz, vaxtil\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n kompakt \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259skunla\u015fd\u0131\u011f\u0131 torpaqlardan qovulmas\u0131 tarixd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f \u0259dal\u0259tsizliyin g\u00f6st\u0259ricisidir.<br \/>\nPrezident \u0130lham \u018fliyev d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u00f6z \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda indiki Erm\u0259nistan\u0131n tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda yarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan edib: \u201c\u018ffsuslar olsun ki, 1918-ci ild\u0259 g\u0259nc Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0130r\u0259van\u0131 Erm\u0259nistana, dem\u0259k olar, ba\u011f\u0131\u015flad\u0131. B\u00fct\u00fcn s\u0259n\u0259dl\u0259r var. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin ilk q\u0259rarlar\u0131ndan biri d\u0259 o idi ki, \u0130r\u0259van paytaxt kimi Erm\u0259nistana verilsin. Baxmayaraq ki, o vaxt \u0130r\u0259vanda \u0259halinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti az\u0259rbaycanl\u0131lar idi. Bu, b\u00f6y\u00fck s\u0259hv idi. Bu, o vaxt g\u0259nc Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tini erm\u0259ni t\u0259xribatlar\u0131ndan qorumad\u0131. B\u0259lk\u0259 d\u0259 buna \u00fcmid edirdil\u0259r. Biz, dem\u0259k olar ki, \u0130r\u0259van\u0131 o vaxt itirdik. Amma g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, erm\u0259nil\u0259rin iddialar\u0131 azalm\u0131r. Onlar vaxta\u015f\u0131r\u0131 \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif c\u0259f\u0259ng \u015f\u00fcarlar, fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259ndirirl\u0259r ki, yen\u0259 d\u0259 onlar\u0131n qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rin torpa\u011f\u0131na iddialar\u0131 var\u201d. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131, h\u0259m\u00e7inin bildirib ki, bizim tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z \u0130r\u0259van xanl\u0131\u011f\u0131d\u0131r, Z\u0259ng\u0259zur, G\u00f6y\u00e7\u0259 mahallar\u0131d\u0131r.<br \/>\nN\u0259yi, n\u0259 zaman, nec\u0259 etm\u0259yi ham\u0131dan yax\u015f\u0131 bil\u0259n Prezident\u00a0 \u0130lham \u018fliyev vur\u011fulay\u0131b ki, biz Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan tank \u00fcst\u00fcnd\u0259, h\u0259rbi yolla deyil, sivil qaydada, m\u00fcl\u00acki n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259ri il\u0259, s\u00fclh \u015f\u0259raitind\u0259 qay\u0131daca\u011f\u0131q. \u018fminlikl\u0259 dem\u0259k olar ki, Az\u0259rbaycan \u00f6z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f siyas\u0259ti il\u0259 buna da nail olacaq.<br \/>\nYeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd ed\u0259k ki, soyda\u015flar\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259ti olan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131na s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131 q\u0259dim v\u0259 z\u0259n\u00acgin bir tarixi irsin sahibi olaraq do\u011fma yurda qay\u0131tmaq haqq\u0131n\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn inadl\u0131 m\u00fcbariz\u0259sini davam etdirir. Bel\u0259 ki, Q\u0259rbi Az\u0259rbaycan \u0130cmas\u0131\u00a0 2023-c\u00fc ild\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyana m\u00fcraci\u0259t \u00fcnvanlayaraq, ata-baba torpaqlar\u0131m\u0131za s\u00fclh yolu il\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 l\u0259yaq\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 qay\u0131tmaq ist\u0259yini ifad\u0259 edib. T\u0259\u0259s\u00fcf ki, ba\u015f nazir bu m\u00fcraci\u0259t\u0259 cavab verm\u0259yib. Amma haylar icma \u00fczvl\u0259rinin geri d\u00f6n\u00fc\u015f ist\u0259yini \u0259razi iddias\u0131 kimi t\u0259fsir edibl\u0259r. Halbuki, Az\u0259rbaycan\u0131n Erm\u0259nistana qar\u015f\u0131 he\u00e7 bir \u0259razi iddias\u0131 yoxdur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcasir Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131 art\u0131q faktlarla s\u00fcbut edilib.\u00a0 Erm\u0259nil\u0259rin havadarlar\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131 il\u0259\u00a0 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00fctl\u0259vi k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 \u0259sas\u0131 qoyulan bu siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b, \u00f6z yurd-yuvalar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015f\u00fcbl\u0259r.\u00a0 Xat\u0131rladaq ki, 10 mart 1948-ci ild\u0259\u00a0 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti Erm\u0259nistandak\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycana deportasiyas\u0131 haqq\u0131nda ikinci q\u0259rar q\u0259bul edib. Q\u0259rarda g\u00f6st\u0259rilirdi ki, bu, SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin 1947-ci il 23 dekabr tarixli q\u0259rar\u0131na \u0259lav\u0259dir. SSR\u0130 Nazirl\u0259r Sovetinin &#8220;Kolxoz\u00e7ular\u0131n v\u0259 dig\u0259r az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycan SSR-in K\u00fcr-Araz oval\u0131\u011f\u0131na k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda&#8221;\u00a0 1948-ci il 10 mart\u00a0&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":699876,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8900faaa171006023648937372411027042.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8900faaa171006023648937372411027042.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8900faaa171006023648937372411027042.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8900faaa171006023648937372411027042-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8900faaa171006023648937372411027042-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8900faaa171006023648937372411027042-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8900faaa171006023648937372411027042.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8900faaa171006023648937372411027042.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8900faaa171006023648937372411027042-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/8900faaa171006023648937372411027042.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcasir Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin tarixi Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131nda t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapmas\u0131 art\u0131q faktlarla s\u00fcbut edilib.\u00a0 Erm\u0259nil\u0259rin havadarlar\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131 il\u0259\u00a0 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131na k\u00fctl\u0259vi k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 \u0259sas\u0131 qoyulan bu siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259y\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b, \u00f6z yurd-yuvalar\u0131ndan did\u0259rgin d\u00fc\u015f\u00fcbl\u0259r.\u00a0 Xat\u0131rladaq ki, 10 mart 1948-ci ild\u0259\u00a0 SSR\u0130 Nazirl\u0259r Soveti Erm\u0259nistandak\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 \u0259halinin Az\u0259rbaycana deportasiyas\u0131 haqq\u0131nda ikinci q\u0259rar q\u0259bul edib.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/699875"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=699875"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/699875\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/699876"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=699875"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=699875"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=699875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}