{"id":703659,"date":"2024-03-20T10:21:06","date_gmt":"2024-03-20T06:21:06","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=703659"},"modified":"2024-03-20T10:21:06","modified_gmt":"2024-03-20T06:21:06","slug":"unudulan-novruz-ad%c9%99t-%c9%99n%c9%99n%c9%99l%c9%99rimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=703659","title":{"rendered":"Unudulan Novruz ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimiz"},"content":{"rendered":"<p><strong>Sovet hakimiyy\u0259ti xalq\u0131m\u0131z\u0131n bu q\u0259dim bayram\u0131n\u0131 yadda\u015flardan silm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ona dini don geyindirib, amma&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>Bu g\u00fcn xalq\u0131m\u0131z q\u0259dim ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin olan Novruz bayram\u0131n\u0131 qeyd edir. B\u0259s bu bayram\u0131n tarixi haqq\u0131nda n\u0259 bilirik?<\/p>\n<p>Novruz bayram\u0131n\u0131n n\u0259 zaman yarand\u0131\u011f\u0131 haqda d\u0259qiq m\u0259lumat yoxdur. Ehtimallara g\u00f6r\u0259, Z\u0259rd\u00fc\u015ft salnam\u0259si il\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259n bu bayram\u0131n tarixi 4 min il bundan \u0259vv\u0259l yaran\u0131b. Roma m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Z\u0259rd\u00fc\u015ft eradan \u0259vv\u0259l alt\u0131nc\u0131 minillikd\u0259 ya\u015fay\u0131b. Z\u0259rd\u00fc\u015ft \u0259kin\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259, insanlar\u0131n g\u00fcz\u0259ran\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Bu amill\u0259rin Novruz bayram\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 \u0259sasl\u0131 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyi deyilir. Lakin iddialar var ki, Novruz bayram\u0131 z\u0259rd\u00fc\u015ftl\u00fcy\u00fcn geni\u015f yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan, \u0130ran, Orta Asiya, \u018ffqan\u0131stan, Pakistan v\u0259 bir s\u0131ra ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259l\u0259 \u00e7ox q\u0259dimd\u0259n ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bildirir ki, Novruz \u015e\u0259rq xalqlar\u0131n\u0131n \u0130slamdan \u00e7ox-\u00e7ox \u0259vv\u0259lki \u0259kin\u00e7ilik, m\u0259hsul bollu\u011fu etiqadlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ke\u00e7iril\u0259n bayramd\u0131r. XI \u0259sr \u0259r\u0259b tarix\u00e7isi \u018fbu Reyhan \u0259l-Biruni Novruzu t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131, \u0259kin\u00e7ilik t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n d\u00fcny\u0259vi bayram adland\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>XI \u0259sr tarix\u00e7isi Nizam-\u00fcl-M\u00fclk \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u201cSiyas\u0259tnam\u0259\u201dsind\u0259 is\u0259 Novruzu yaz\u0131n g\u0259li\u015fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 k\u00fctl\u0259vi xalq bayram\u0131 kimi t\u0259qdim edir. Daha q\u0259diml\u0259rd\u0259 t\u0259bi\u0259tin oyanmas\u0131na xo\u015fb\u0259xtlik v\u0259 s\u0259ad\u0259t r\u0259mzi kimi baxan insanlar yaz\u0131n g\u0259li\u015fi, havalar\u0131n istil\u0259\u015fm\u0259si, yeni \u0259kin\u00e7ilik m\u00f6vs\u00fcm\u00fcn\u00fcn ba\u015flanmas\u0131, t\u0259bi\u0259tin yenid\u0259n canlanmas\u0131, ya\u015f\u0131lla\u015fmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif n\u0259\u011fm\u0259l\u0259r, oyunlar, m\u0259rasiml\u0259r yaratm\u0131\u015flar. B\u00fct\u00fcn bu ilkin, ibtidai s\u0259n\u0259t n\u00fcmun\u0259l\u0259ri is\u0259 sonralar Novruz \u0259traf\u0131nda c\u0259ml\u0259\u015fib.<\/p>\n<p><strong>Hans\u0131 Az\u0259rbaycan filml\u0259rind\u0259 Novruz bayram\u0131 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b?<\/strong><\/p>\n<p>Lakin b\u0259z\u0259n bu bayram\u0131 \u0130slam dini il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar, yaxud \u0259ksin\u0259, z\u0259rd\u00fc\u015ftl\u00fckl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirib, dinimiz\u0259 aid olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd ed\u0259nl\u0259r d\u0259 var. Bu x\u00fcsusil\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rib. Sovet hakimiyy\u0259ti xalq\u0131m\u0131z\u0131n bu q\u0259dim bayram\u0131n\u0131 yadda\u015flardan silm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ona dini don geyindirib, ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259zyiql\u0259r g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi. Lakin xalq\u0131m\u0131z \u00f6z \u0259ziz bayram\u0131n\u0131 qoruyub saxlama\u011f\u0131 bacar\u0131b. H\u0259tta sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 filmd\u0259 Novruz bayram\u0131 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. H\u0259min filml\u0259rd\u0259n biri \u201cYaz\u0131\u00e7\u0131 \u0130smay\u0131l \u015e\u0131xl\u0131n\u0131n eyniadl\u0131 roman\u0131 \u0259sas\u0131nda rejissor H\u00fcseyn Seyidzad\u0259nin ekranla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 &#8220;D\u0259li K\u00fcr&#8221; filmidir (1969). Filmd\u0259 cavanlar\u0131n m\u00fc\u0259lliml\u0259rin\u0259 bayram pay\u0131 g\u0259tirm\u0259si, yumurta d\u00f6y\u00fc\u015fd\u00fcrm\u0259, u\u015faqlar\u0131n m\u00fcxt\u0259lif Novruz ad\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 oyunlar\u0131, bacadan \u015fal atmalar\u0131 \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p>Rejissoru Xalq artisti Tofiq Ta\u011f\u0131zad\u0259, ssenari m\u00fc\u0259llifi Yusif S\u0259m\u0259do\u011flu olan \u201cYeddi o\u011ful ist\u0259r\u0259m\u201d (1970) filmind\u0259 d\u0259 Novruzla ba\u011fl\u0131 epizodlar yer al\u0131b. Kosa v\u0259 ke\u00e7\u0259lin oyun n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259si, yeddi o\u011fuldan birinin \u0259lind\u0259 s\u0259m\u0259ni g\u0259lm\u0259si, camaat\u0131n bayrama haz\u0131rla\u015fmas\u0131 v\u0259 s. burada \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b.<\/p>\n<p><strong>Rejissor Fikr\u0259t \u018fliyevin \u0130brahim b\u0259y Musab\u0259yovun \u201cNeft v\u0259 milyonlar s\u0259lt\u0259n\u0259tind\u0259\u201d povestinin motivl\u0259ri \u0259sas\u0131nda \u00e7\u0259kdiyi \u201cQ\u0131z\u0131l u\u00e7urum\u201d (1980) filmind\u0259 d\u0259 Novruz var.<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Novruz bayram\u0131 yenid\u0259n d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259, t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 qeyd olunma\u011fa ba\u015flay\u0131b.<\/p>\n<p>Folklor\u015f\u00fcnaslar qeyd edir ki, d\u00f6vr\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atan Novruz ad\u0259t v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri o q\u0259d\u0259r \u00e7ox deformasiyaya u\u011framay\u0131b. Y\u0259ni bir b\u00f6lg\u0259d\u0259 hans\u0131sa ad\u0259t unudulubsa, dig\u0259r b\u00f6lg\u0259d\u0259\u00a0 icra edilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, G\u00fcrc\u00fcstanda ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131z Novruzla ba\u011fl\u0131 el\u0259 ad\u0259tl\u0259ri icra edir ki, onlar bizd\u0259 yoxdur. Bel\u0259 ki, G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n Bor\u00e7al\u0131 \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Mu\u011fanl\u0131 k\u0259ndind\u0259 libas d\u0259yi\u015fm\u0259 m\u0259rasimi var. \u0130lin son g\u00fcn\u00fcnd\u0259, y\u0259ni bayramda yeni libaslar\u0131n\u0131 geyinirl\u0259r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, G\u00fcrc\u00fcstanda ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259ri deyil, daha \u00e7ox Novruz bayram\u0131n\u0131 qeyd edirl\u0259r. T\u0259kc\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanda deyil, el\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rimiz var ki, orada bir t\u0259k \u0130lax\u0131r \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259 x\u00fcsusi t\u0259mt\u0259raqla qeyd olunur, m\u0259s\u0259l\u0259n, Nax\u00e7\u0131vanda. Amma dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rimizd\u0259 yalan\u00e7\u0131 \u00e7\u0259r\u015f\u0259nb\u0259l\u0259ri d\u0259 qeyd ed\u0259nl\u0259r var.<\/p>\n<p><strong>Unudulan Novruz ad\u0259tl\u0259ri&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259bii ki, unudulan Novruz ad\u0259tl\u0259ri d\u0259 var. M\u0259s\u0259l\u0259n, Mu\u011fanl\u0131 k\u0259ndind\u0259 \u0259ll\u0259rind\u0259 d\u0259y\u0259n\u0259k, x\u00fcsusi heyvan d\u0259ril\u0259rind\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f maskalar tax\u0131b, geyiml\u0259r geyinmi\u015f adamlar qar\u015f\u0131lar\u0131na \u00e7\u0131xan insanlar\u0131 d\u0259y\u0259n\u0259kl\u0259 d\u00f6y\u00fcr, qabaqlar\u0131na qat\u0131b apar\u0131rlar. Qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xan adam\u0131 d\u00f6ym\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 m\u00fctl\u0259q n\u0259m\u0259r almal\u0131d\u0131r. N\u0259m\u0259rin verilm\u0259si sanki ilin qurban\u0131d\u0131r. Y\u0259ni k\u00f6hn\u0259 ilin sonuncu h\u0259ml\u0259l\u0259ri, h\u00fccumlar\u0131d\u0131r. K\u00f6hn\u0259 il sanki h\u00fccuma ke\u00e7ib yeni il\u0259, yeni ideyalara, ya\u015fay\u0131\u015fa, h\u0259yata qar\u015f\u0131 amans\u0131z d\u00f6y\u00fc\u015f apar\u0131r, yenilik d\u0259 k\u00f6hn\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131nda acizlik g\u00f6st\u0259rm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, m\u00fctl\u0259q m\u00fcqavim\u0259t n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>Novruz fallar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>\u018fn q\u0259dim zamanlardan insanlar \u00f6z yeni talel\u0259rini, b\u0259xtl\u0259rini, u\u011furlar\u0131n\u0131 v\u0259 yaxud u\u011fursuzluqlar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn fallar icra edirdi. M\u0259lum oldu\u011fu kimi, Novruzla \u0259laq\u0259dar xeyli sayda icra olunan fallar var. Onlar\u0131n aras\u0131nda su il\u0259, odla, h\u0259m\u00e7inin dig\u0259r vasit\u0259l\u0259rl\u0259 icra olunan\u00a0 fallar var. M\u0259qs\u0259d birdir &#8211; insan yeni ild\u0259 taleyinin nec\u0259 olaca\u011f\u0131 il\u0259 maraqlan\u0131r.<\/p>\n<p>Qulaq fal\u0131, qap\u0131pusma kimi fallar da var ki, bu fallar\u0131n h\u0259m d\u0259 dig\u0259r m\u0259qs\u0259di insanlar\u0131 t\u0259rbiy\u0259l\u0259ndirm\u0259k, yax\u015f\u0131 s\u00f6zl\u0259r dem\u0259sin\u0259, bayram gec\u0259si sevincli, co\u015f\u011fulu olma\u011fa, k\u0259d\u0259rli olmama\u011fa vadar etm\u0259kdir.<\/p>\n<p><em>Novruz bayram\u0131n\u0131z m\u00fcbar\u0259k!<\/em><\/p>\n<p><strong>Yaz\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131: Xalid\u0259 G\u018fRAY<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sovet hakimiyy\u0259ti xalq\u0131m\u0131z\u0131n bu q\u0259dim bayram\u0131n\u0131 yadda\u015flardan silm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ona dini don geyindirib, amma&#8230; Bu g\u00fcn xalq\u0131m\u0131z q\u0259dim ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin olan Novruz bayram\u0131n\u0131 qeyd edir. B\u0259s bu bayram\u0131n tarixi haqq\u0131nda n\u0259 bilirik? Novruz bayram\u0131n\u0131n n\u0259 zaman yarand\u0131\u011f\u0131 haqda d\u0259qiq m\u0259lumat yoxdur. Ehtimallara g\u00f6r\u0259, Z\u0259rd\u00fc\u015ft salnam\u0259si il\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259n bu bayram\u0131n tarixi 4 min il bundan \u0259vv\u0259l yaran\u0131b. Roma m\u0259nb\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Z\u0259rd\u00fc\u015ft eradan \u0259vv\u0259l alt\u0131nc\u0131 minillikd\u0259 ya\u015fay\u0131b. Z\u0259rd\u00fc\u015ft \u0259kin\u00e7ilik m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259, insanlar\u0131n g\u00fcz\u0259ran\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. Bu amill\u0259rin Novruz bayram\u0131n\u0131n ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 \u0259sasl\u0131 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyi deyilir. Lakin iddialar var ki, Novruz bayram\u0131 z\u0259rd\u00fc\u015ftl\u00fcy\u00fcn geni\u015f&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":703660,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/939f75bcd5f1aa0ac5b5ca6e7e3ab980.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/939f75bcd5f1aa0ac5b5ca6e7e3ab980.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/939f75bcd5f1aa0ac5b5ca6e7e3ab980.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/939f75bcd5f1aa0ac5b5ca6e7e3ab980-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/939f75bcd5f1aa0ac5b5ca6e7e3ab980-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/939f75bcd5f1aa0ac5b5ca6e7e3ab980-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/939f75bcd5f1aa0ac5b5ca6e7e3ab980.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/939f75bcd5f1aa0ac5b5ca6e7e3ab980.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/939f75bcd5f1aa0ac5b5ca6e7e3ab980-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/939f75bcd5f1aa0ac5b5ca6e7e3ab980.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Sovet hakimiyy\u0259ti xalq\u0131m\u0131z\u0131n bu q\u0259dim bayram\u0131n\u0131 yadda\u015flardan silm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ona dini don geyindirib, amma&#8230; Bu g\u00fcn xalq\u0131m\u0131z q\u0259dim ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rl\u0259 z\u0259ngin olan Novruz bayram\u0131n\u0131 qeyd edir. B\u0259s bu bayram\u0131n tarixi haqq\u0131nda n\u0259 bilirik? Novruz bayram\u0131n\u0131n n\u0259 zaman yarand\u0131\u011f\u0131 haqda d\u0259qiq m\u0259lumat yoxdur. Ehtimallara g\u00f6r\u0259, Z\u0259rd\u00fc\u015ft salnam\u0259si il\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259n bu bayram\u0131n tarixi 4 min il bundan \u0259vv\u0259l&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/703659"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=703659"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/703659\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/703660"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=703659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=703659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=703659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}