{"id":704454,"date":"2024-03-23T18:49:52","date_gmt":"2024-03-23T14:49:52","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=704454"},"modified":"2024-03-23T18:49:52","modified_gmt":"2024-03-23T14:49:52","slug":"bu-gun-umumdunya-meteorologiya-gunudur-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=704454","title":{"rendered":"Bu g\u00fcn \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>H\u0259r il mart\u0131n 23-d\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n himay\u0259si, \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya G\u00fcn\u00fc qeyd olunur.<\/p>\n<p><a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0xat\u0131rlad\u0131r ki, 1950-ci il mart\u0131n 23-d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcMT) Konvensiyas\u0131 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib. \u00dcMT-nin yaranma tarixi onun s\u0259l\u0259fi Beyn\u0259lxalq Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (IMO) yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1873-c\u00fc il hesab olunur. 1951-ci ild\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ixtisasla\u015fm\u0131\u015f qurumuna \u00e7evril\u0259r\u0259k \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131 adland\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 o vaxtdan b\u0259ri meteorologiyan\u0131n beyn\u0259lxalq xarakterini daha dol\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks etdirib. Haz\u0131rda 187 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 alt\u0131 \u0259razi \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00dcMT hava, iqlim v\u0259 su m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur v\u0259 onun t\u0259rkibin\u0259 daxil olan \u00f6lk\u0259l\u0259r uzun ill\u0259rdir ki, u\u011furla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir, atmosferin, qurunun, d\u0259nizl\u0259rin, okeanlar\u0131n, \u00e7aylar\u0131n, d\u0259nizl\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti haqq\u0131nda operativ m\u0259lumat m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131rlar. Bunun \u0259sas\u0131nda t\u0259hl\u00fck\u0259li hidrometeoroloji hadis\u0259l\u0259r haqq\u0131nda hava proqnozlar\u0131 v\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar t\u0259rtib edilir.<\/p>\n<p>\u00dcMT-nin \u0259sas f\u0259aliyy\u0259ti \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 meteoroloji v\u0259 hidroloji xidm\u0259tl\u0259rin g\u00f6st\u0259rilm\u0259sind\u0259 d\u0259st\u0259k olmaqd\u0131r. BMT-nin dig\u0259r agentlikl\u0259ri v\u0259 milli meteorologiya v\u0259 hidroloji xidm\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131 bir s\u0131ra ekoloji konvensiyalar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini d\u0259st\u0259kl\u0259yir v\u0259 \u0259laq\u0259dar m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 h\u00f6kum\u0259tl\u0259r\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259rin verilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Bu c\u00fcr f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r xalqlar\u0131n davaml\u0131 inki\u015faf\u0131na v\u0259 rifah\u0131na t\u00f6hf\u0259 verir.<\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya G\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u00f6z\u00fc geni\u015f ictimaiyy\u0259t aras\u0131nda iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin m\u00fcmk\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ke\u00e7irilir. H\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 bu g\u00fcn s\u00fcr\u0259tli iqlim d\u0259yi\u015fikliyi b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin \u00fczl\u0259\u015fdiyi \u0259n ciddi ekoloji probleml\u0259rd\u0259n biridir. Bu, n\u0259inki hava \u015f\u0259raitinin d\u0259yi\u015fm\u0259si, temperaturun artmas\u0131\/azalmas\u0131 il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir, h\u0259m d\u0259 da\u015fq\u0131nlar, quraql\u0131qlar, sunamil\u0259r v\u0259 s. kimi da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 f\u0259lak\u0259tl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Son onillikd\u0259 toplanm\u0131\u015f statistika ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, b\u00fct\u00fcn t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259rin 80 faizd\u0259n \u00e7oxu meteoroloji v\u0259 ya hidroloji m\u0259n\u015f\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya G\u00fcn\u00fcn\u00fcn builki devizi \u201c\u0130qlim f\u0259aliyy\u0259tinin c\u0259bh\u0259 x\u0259ttind\u0259\u201d adlan\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda hidrometeoroloji m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rin t\u0259\u015fkili, proqnozlar v\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 v\u0259 yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n qurum Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin Milli Hidrometeorologiya Xidm\u0259tidir.<\/p>\n<p>Hidrometeoroloji Proqnozlar B\u00fcrosu Milli Hidrometeorologiya Xidm\u0259tinin operativ b\u00f6lm\u0259sidir. B\u00fcronun \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t istiqam\u0259ti \u0259halini g\u00f6zl\u0259nil\u0259n hava \u015f\u0259raiti haqq\u0131nda m\u0259lumatla t\u0259min etm\u0259k, t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 kritik hava \u015f\u0259raitinin insanlar\u0131n h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 yarada bil\u0259c\u0259yi riskl\u0259rin minimuma endirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 ictimaiyy\u0259ti, aidiyy\u0259ti t\u0259\u015fkilatlar\u0131, d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n x\u0259b\u0259rdar etm\u0259kdir.<\/p>\n<p>Hidrometeoroloji proqnozlar\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 ilkin m\u00fc\u015fahid\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 t\u0259\u015fkil edir. \u00d6lk\u0259 \u0259razisini \u0259hat\u0259 ed\u0259n hidrometeoroloji m\u00fc\u015fahid\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259n g\u00fcnd\u0259lik operativ olaraq h\u0259r 3 saatdan bir meteoroloji parametrl\u0259r (havan\u0131n temperaturu, \u015feh n\u00f6qt\u0259sinin temperaturu, k\u00fcl\u0259k, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f m\u0259saf\u0259si, r\u00fctub\u0259tlik, atmosfer t\u0259zyiqi, buludluluq, atmosfer hadis\u0259l\u0259ri v\u0259 s.) \u00fczr\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r, eyni zamanda X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda yerl\u0259\u015f\u0259n stansiyalardan d\u0259niz hidrometeoroloji m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259ri (d\u0259nizin s\u0259viyy\u0259si, dal\u011falanma rejimi, suyun temperaturu v\u0259 s) haqq\u0131nda m\u0259lumatlar al\u0131naraq t\u0259hlil edildikd\u0259n sonra g\u00fcnd\u0259lik icmallarda v\u0259 proqnozlarda istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Hidrometeoroloji m\u00fc\u015fahid\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sini quruda 84, d\u0259nizd\u0259 is\u0259 9 stansiyadan t\u0259\u015fkil olunub. Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 m\u00fcasir meteoroloji t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011fun olaraq insan f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan x\u0259talar\u0131n minimuma endirilm\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 meteoroloji m\u00fc\u015fahid\u0259 \u015f\u0259b\u0259k\u0259sinin \u00e7ox hiss\u0259si avtomatla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b. Bel\u0259 ki, quruda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n hidrometeoroloji stansiyalardan 51-i, d\u0259nizd\u0259 olan stansiyalardan is\u0259 4-\u00fc avtomat stansiyalarla \u0259v\u0259z olunub.<\/p>\n<p>Proqnozlar\u0131n t\u0259rtibi zaman\u0131 TURKMETCAP sistemind\u0259n, riyazi proqnoz modell\u0259rind\u0259n (NWP), peyk m\u0259lumatlar\u0131ndan, sinoptik x\u0259rit\u0259l\u0259rd\u0259n v\u0259 radar m\u0259lumatlar\u0131ndan istifad\u0259 olunur. B\u00fct\u00fcn bunlarla yana\u015f\u0131 \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 erk\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q sistemi yarad\u0131l\u0131b. Erk\u0259n X\u0259b\u0259rdarl\u0131q sistemi vasit\u0259sil\u0259 q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli v\u0259 ortam\u00fcdd\u0259tli hava proqnozlar\u0131na d\u0259qiql\u0259\u015fm\u0259, \u00e7ox q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli hava proqnozlar\u0131 (Nowcasting), g\u00f6zl\u0259nil\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li atmosfer hadis\u0259l\u0259ri bar\u0259sind\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar haz\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r il mart\u0131n 23-d\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n himay\u0259si, \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya G\u00fcn\u00fc qeyd olunur. AZ\u018fRTAC\u00a0xat\u0131rlad\u0131r ki, 1950-ci il mart\u0131n 23-d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcMT) Konvensiyas\u0131 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib. \u00dcMT-nin yaranma tarixi onun s\u0259l\u0259fi Beyn\u0259lxalq Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (IMO) yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1873-c\u00fc il hesab olunur. 1951-ci ild\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ixtisasla\u015fm\u0131\u015f qurumuna \u00e7evril\u0259r\u0259k \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131 adland\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 o vaxtdan b\u0259ri meteorologiyan\u0131n beyn\u0259lxalq xarakterini daha dol\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks etdirib. Haz\u0131rda 187 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 alt\u0131 \u0259razi \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fcd\u00fcr. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00dcMT hava, iqlim v\u0259 su m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olur&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":704455,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17111784982628037405_1200x630.jpg",923,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17111784982628037405_1200x630.jpg",923,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17111784982628037405_1200x630.jpg",923,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17111784982628037405_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17111784982628037405_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17111784982628037405_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17111784982628037405_1200x630.jpg",923,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17111784982628037405_1200x630.jpg",923,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17111784982628037405_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/17111784982628037405_1200x630-923x620.jpg",923,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"H\u0259r il mart\u0131n 23-d\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n himay\u0259si, \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya G\u00fcn\u00fc qeyd olunur. AZ\u018fRTAC\u00a0xat\u0131rlad\u0131r ki, 1950-ci il mart\u0131n 23-d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (\u00dcMT) Konvensiyas\u0131 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minib. \u00dcMT-nin yaranma tarixi onun s\u0259l\u0259fi Beyn\u0259lxalq Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n (IMO) yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1873-c\u00fc il hesab olunur. 1951-ci ild\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ixtisasla\u015fm\u0131\u015f qurumuna \u00e7evril\u0259r\u0259k \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/704454"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=704454"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/704454\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/704455"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=704454"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=704454"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=704454"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}