{"id":704600,"date":"2024-03-24T14:28:54","date_gmt":"2024-03-24T10:28:54","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=704600"},"modified":"2024-03-24T14:28:54","modified_gmt":"2024-03-24T10:28:54","slug":"martin-24-u-umumdunya-v%c9%99r%c9%99ml%c9%99-mubariz%c9%99-gunudur-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=704600","title":{"rendered":"Mart\u0131n 24-\u00fc \u00dcmumd\u00fcnya V\u0259r\u0259ml\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259r il mart\u0131n 24-d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya V\u0259r\u0259ml\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc qeyd edilir. 1882-ci ild\u0259 alman mikrobioloq Robert Kox ilk d\u0259f\u0259 v\u0259r\u0259min t\u00f6r\u0259dicil\u0259rini k\u0259\u015ff edib. 1905-ci ild\u0259 is\u0259 alim tibb sah\u0259sind\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, 1982-ci ild\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 Beyn\u0259lxalq V\u0259r\u0259m v\u0259 A\u011fciy\u0259r X\u0259st\u0259likl\u0259ri il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 \u0130ttifaq\u0131 v\u0259r\u0259min t\u00f6r\u0259dicisi olan Kox \u00e7\u00f6pl\u0259rinin a\u015fkar edilm\u0259sinin 100 illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 h\u0259min g\u00fcn\u00fc t\u0259sis edibl\u0259r.<\/p>\n<p>V\u0259r\u0259m hava-damc\u0131 yolu il\u0259 yay\u0131lan x\u0259st\u0259likdir. \u0130nsan orqanizmin\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131, qida, d\u0259ri vasit\u0259si v\u0259 sair yollarla daxil olur. Onu t\u00f6r\u0259d\u0259n mikroblar uzun m\u00fcdd\u0259t ya\u015faya v\u0259 6-8 aya q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif \u0259\u015fyalar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 qala bilir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 x\u0259st\u0259liy\u0259 qab-qacaq, pal-paltar, d\u0259smal v\u0259 dig\u0259r m\u0259i\u015f\u0259t t\u0259mas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yoluxmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. X\u0259st\u0259lik, bir qayda olaraq, d\u0259rhal ba\u015flam\u0131r v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 aydan bir il\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 ver\u0259 bil\u0259r. Yoluxma zaman\u0131 orqanizmin m\u00fcdafi\u0259 qabiliyy\u0259ti, x\u00fcsusil\u0259 immun sistemi \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>V\u0259r\u0259ml\u0259 m\u00fcbariz\u0259 g\u00fcn\u00fcn\u00fcn simvolu sa\u011flam n\u0259f\u0259s \u0259lam\u0259ti olan a\u011f \u00e7obanyast\u0131\u011f\u0131d\u0131r. X\u0259st\u0259likl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 onun r\u0259sm\u0259n elan edildiyi vaxtdan daha \u0259vv\u0259l ba\u015flan\u0131b. XIX \u0259srin sonlar\u0131 &#8211; XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 Cenevr\u0259d\u0259 \u0259ll\u0259rind\u0259 a\u011f \u00e7obanyast\u0131\u011f\u0131 tutmu\u015f g\u0259nc o\u011flan v\u0259 q\u0131zlar k\u00fc\u00e7\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xaraq v\u0259r\u0259mli x\u0259st\u0259l\u0259rin m\u00fcalic\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ian\u0259 toplay\u0131blar. Sonra h\u0259min aksiyalar Avropan\u0131n ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b v\u0259 \u00e7obanyast\u0131\u011f\u0131 \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259rinin sat\u0131\u015f\u0131 diqq\u0259ti c\u0259lb ed\u0259r\u0259k v\u0259r\u0259m\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 aparan t\u0259\u015fkilatlara g\u0259lir g\u0259tirib. Danimarkada v\u0259 Norve\u00e7d\u0259 \u00e7i\u00e7\u0259yin sat\u0131\u015f h\u00fcququ v\u0259r\u0259m\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rinin inhisar\u0131na al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, h\u0259r g\u00fcn v\u0259r\u0259m x\u0259st\u0259liyind\u0259n d\u00fcnyada 4 min 400 n\u0259f\u0259r h\u0259yat\u0131n\u0131 itirir, 30 min n\u0259f\u0259rd\u0259 is\u0259 x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxma ba\u015f verir.<\/p>\n<p>V\u0259r\u0259m sa\u011falan x\u0259st\u0259likdir v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 ard\u0131c\u0131l i\u015f apar\u0131l\u0131r, lakin \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ekspertl\u0259rinin fikrinc\u0259, onun a\u015fkar edilm\u0259si, m\u00fcalic\u0259si v\u0259 sa\u011falmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259ril\u0259n s\u0259yl\u0259r yet\u0259rli deyil. \u0130l \u0259rzind\u0259 v\u0259r\u0259m\u0259 yoluxan 10 milyon x\u0259st\u0259d\u0259n 3 milyonu m\u00fcalic\u0259 alm\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya V\u0259r\u0259ml\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fcn\u00fcn ke\u00e7irilm\u0259sinin ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259di h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l onunla ba\u011fl\u0131 \u0259halinin m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaq v\u0259 qlobal epidemiyan\u0131n l\u0259\u011fvi v\u0259 profilaktika \u00fcsullar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar s\u0259yl\u0259ri birl\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259r il mart\u0131n 24-d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya V\u0259r\u0259ml\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc qeyd edilir. 1882-ci ild\u0259 alman mikrobioloq Robert Kox ilk d\u0259f\u0259 v\u0259r\u0259min t\u00f6r\u0259dicil\u0259rini k\u0259\u015ff edib. 1905-ci ild\u0259 is\u0259 alim tibb sah\u0259sind\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, 1982-ci ild\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 Beyn\u0259lxalq V\u0259r\u0259m v\u0259 A\u011fciy\u0259r X\u0259st\u0259likl\u0259ri il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 \u0130ttifaq\u0131 v\u0259r\u0259min t\u00f6r\u0259dicisi olan Kox \u00e7\u00f6pl\u0259rinin a\u015fkar edilm\u0259sinin 100 illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 h\u0259min g\u00fcn\u00fc t\u0259sis edibl\u0259r. V\u0259r\u0259m hava-damc\u0131 yolu il\u0259 yay\u0131lan x\u0259st\u0259likdir. \u0130nsan orqanizmin\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131, qida, d\u0259ri vasit\u0259si v\u0259 sair yollarla daxil olur. Onu t\u00f6r\u0259d\u0259n mikroblar&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":704601,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1711261817315447372_1200x630.jpg",923,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1711261817315447372_1200x630.jpg",923,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1711261817315447372_1200x630.jpg",923,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1711261817315447372_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1711261817315447372_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1711261817315447372_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1711261817315447372_1200x630.jpg",923,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1711261817315447372_1200x630.jpg",923,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1711261817315447372_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/1711261817315447372_1200x630-923x620.jpg",923,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n q\u0259rar\u0131 il\u0259 h\u0259r il mart\u0131n 24-d\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya V\u0259r\u0259ml\u0259 M\u00fcbariz\u0259 G\u00fcn\u00fc qeyd edilir. 1882-ci ild\u0259 alman mikrobioloq Robert Kox ilk d\u0259f\u0259 v\u0259r\u0259min t\u00f6r\u0259dicil\u0259rini k\u0259\u015ff edib. 1905-ci ild\u0259 is\u0259 alim tibb sah\u0259sind\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, 1982-ci ild\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 Beyn\u0259lxalq V\u0259r\u0259m v\u0259 A\u011fciy\u0259r X\u0259st\u0259likl\u0259ri il\u0259 M\u00fcbariz\u0259 \u0130ttifaq\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/704600"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=704600"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/704600\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/704601"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=704600"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=704600"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=704600"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}