{"id":706472,"date":"2024-03-30T09:17:13","date_gmt":"2024-03-30T05:17:13","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=706472"},"modified":"2024-03-30T09:17:13","modified_gmt":"2024-03-30T05:17:13","slug":"cozulm%c9%99y%c9%99n-selektiv-abort-problemi-cixis-yolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=706472","title":{"rendered":"\u00c7\u00f6z\u00fclm\u0259y\u0259n selektiv abort problemi &#8211; \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Novella C\u0259f\u0259ro\u011flu: &#8220;\u0130nzibati m\u0259suliyy\u0259t sistemini t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur, \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259&#8230;&#8221;<\/strong><\/p>\n<p>\u018fdliyy\u0259 Nazirliyinin a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu ilin yanvar\u0131nda qeydiyyat \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rind\u0259 8 min 389 k\u00f6rp\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Do\u011fulan k\u00f6rp\u0259l\u0259r aras\u0131nda o\u011flan u\u015faqlar\u0131n\u0131n x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi 52.1, q\u0131zlar\u0131nk\u0131 47.9 faiz olub. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u0259r yeni do\u011fulmu\u015f 100 q\u0131za 116 o\u011flan d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin 2022-ci il\u0259 olan m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda u\u015faqlar\u0131n cins nisb\u0259tinin daha \u00e7ox pozuldu\u011fu iqtisadi rayon G\u0259nc\u0259-Da\u015fk\u0259s\u0259ndir. B\u0259zi ekspertl\u0259rin fikrinc\u0259, bu f\u0259rq selektiv abortlarla ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, \u00f6t\u0259n ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n selektiv abortlar\u0131n say\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada lider \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri oldu\u011fu haqda m\u0259lumatlar yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, 2022-ci ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 abortlar\u0131n \u00fcmumi say\u0131 57 min 999 olub. 2021-ci ild\u0259 bu r\u0259q\u0259min 46 min 877 oldu\u011fu g\u00f6st\u0259rilir. Statistikadan da ayd\u0131n olur ki, 2022-ci ild\u0259 abort ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 11 mind\u0259n \u00e7ox art\u0131b.<\/p>\n<p><strong>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r qeyd edir ki, r\u0259smi statistika he\u00e7 d\u0259 b\u00fct\u00fcn abortlar\u0131n say\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 etmir. Onlar\u0131n fikrinc\u0259, selektiv abortlar da h\u0259min statistikaya daxil olmayan abortlar\u0131n i\u00e7ind\u0259dir.<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan qanunvericiliyind\u0259 aborta m\u0259cbur v\u0259 t\u0259hrik etm\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 islah-\u0259m\u0259k koloniyalar\u0131nda c\u0259za verilir. Lakin k\u00f6n\u00fcll\u00fc aborta g\u00f6r\u0259 cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259ti yoxdur.<\/p>\n<p>Qanunvericiliy\u0259 g\u00f6r\u0259, hamil\u0259liyin s\u00fcni sur\u0259td\u0259 pozulmas\u0131 qad\u0131n\u0131n arzusu il\u0259 hamil\u0259liyin 12 h\u0259ft\u0259lik m\u00fcdd\u0259tin\u0259d\u0259k apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Hamil\u0259liyin s\u00fcni sur\u0259td\u0259 pozulmas\u0131na dair tibbi v\u0259 sosial g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259rin siyah\u0131lar\u0131n\u0131 m\u00fcvafiq icra hakimiyy\u0259ti orqan\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir. Bu g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259 cinsiyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259r hans\u0131 b\u0259nd yoxdur. Eyni zamanda selektiv abortla ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan qanunvericiliyind\u0259 c\u0259za n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmay\u0131b.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/teleqraf.com\/storage\/2021\/04\/07\/novella_ceferoglu_5.jpg\" alt=\"Novella C\u0259f\u0259ro\u011flu: &quot;V\u0259siyy\u0259tim var, o\u011flum \u00e7ap ed\u0259c\u0259k...&quot; -\" \/><\/p>\n<p>Selektiv abort &#8211; d\u00f6l\u00fcn v\u0259 ya k\u00f6rp\u0259nin t\u0259xmin edil\u0259n cinsin\u0259 g\u00f6r\u0259 hamil\u0259liyin s\u00fcni olaraq pozulmas\u0131d\u0131r. Y\u0259ni \u0259r v\u0259 ya arvad q\u0131z \u00f6vlad\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 ist\u0259mir, m\u00fcayin\u0259 zaman\u0131 ana b\u0259tnind\u0259ki d\u00f6l\u00fcn cinsinin q\u0131z olmas\u0131 g\u00fcman etdikl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir tibbi v\u0259 ya sosial g\u00f6st\u0259ri\u015f olmadan hamil\u0259liyi sonland\u0131r\u0131rlar. Bu, cins\u0259 g\u00f6r\u0259 abort, y\u0259ni selektiv abort hesab edilir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, erk\u0259n hamil\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n q\u0131z oldu\u011funu \u00f6yr\u0259n\u0259n bir \u00e7oxu abort q\u0259rar\u0131 verir. Bu, \u0259sas\u0259n 1 v\u0259 2 u\u015fa\u011f\u0131 olan ail\u0259l\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox olur. N\u0259tic\u0259d\u0259 yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259miz ciddi probleml\u0259 &#8211; qad\u0131nlar\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qala bil\u0259r v\u0259 bu, m\u0259s\u0259l\u0259nin yaln\u0131z sosial t\u0259r\u0259fidir.<\/p>\n<p><strong>Selektiv abortlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? Bu m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259n \u00e7ox s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n t\u0259klifl\u0259r selektiv aborta g\u00f6r\u0259 cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si v\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n cinsiyy\u0259tinin \u00f6nc\u0259d\u0259n valideyn\u0259 m\u0259lumat verilm\u0259m\u0259sidir.\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7in, Kosovo, Nepal v\u0259 Vyetnamda cinsin se\u00e7m\u0259 abortunu qada\u011fan ed\u0259n qanunlar var. \u00c7ind\u0259 cinsiyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 abort qanunsuzdur, lakin do\u011fu\u015fdan \u0259vv\u0259l cinsi m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00c7ind\u0259 geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259dir. Bel\u0259likl\u0259, \u00c7in uzun ill\u0259r selektiv abortda d\u00fcnyada ilk yeri tutub.<\/p>\n<p>Hindistanda cinsiyy\u0259t se\u00e7imi cinay\u0259tdir, burada selektiv cinsi abort qada\u011fan edilir, qanunsuzdur v\u0259 c\u0259za var. B\u00f6y\u00fck Britaniyada da cinsi m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k qada\u011fand\u0131r, o\u011flan u\u015fa\u011f\u0131n\u0131n q\u0131z u\u015fa\u011f\u0131na olan m\u0259d\u0259ni \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 tamamil\u0259 ziddir v\u0259 gender \u0259sasl\u0131 abortlar\u0131 qeyri-qanuni elan ed\u0259n qanun m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>B\u0259s \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bu kimi hallar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn inzibati m\u0259suliyy\u0259t sistemi t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259lidirmi?<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bildirir ki, selektiv abortun cinay\u0259t hesab olunmas\u0131 v\u0259 ya a\u011f\u0131r c\u0259zalar n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmas\u0131 bu problemi yekunla\u015fd\u0131rma\u011fa v\u0259 ya azaltma\u011fa k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bilm\u0259z. H\u00fcququn mahiyy\u0259ti c\u0259zan\u0131 s\u0259rtl\u0259\u015fdirm\u0259k deyil, insanlar\u0131 ictimai t\u0259hl\u00fck\u0259li \u0259m\u0259ld\u0259n \u00e7\u0259kindirm\u0259kdir.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0 h\u00fcquq m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi, Dilar\u0259 \u018fliyeva ad\u0131na Az\u0259rbaycan Qad\u0131n H\u00fcquqlar\u0131n\u0131 M\u00fcdafi\u0259 C\u0259miyy\u0259tinin s\u0259dri Novella C\u0259f\u0259ro\u011flu \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015f\u0131b. O qeyd edib ki, bu kimi hallar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn inzibati m\u0259suliyy\u0259t sistemini t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur:\u00a0 \u201c\u018flb\u0259tt\u0259 ki, qad\u0131nlara abort qada\u011fas\u0131 etm\u0259k olmaz. Lakin maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fi aparmaq laz\u0131md\u0131r, \u00f6z\u00fc d\u0259 t\u0259k qad\u0131nlarla deyil, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 ail\u0259l\u0259rl\u0259 bir yerd\u0259.<\/p>\n<p>Qeyd edim ki,\u00a0 son vaxtlar sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri izl\u0259y\u0259nd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik ki, art\u0131q ki\u015fil\u0259rin q\u0131z u\u015faqlar\u0131na qar\u015f\u0131 sevgisi \u00e7ox art\u0131b. Atalar \u00f6z q\u0131zlar\u0131n\u0131 sev\u0259-sev\u0259 qucaqlar\u0131na al\u0131r, onlar haqq\u0131nda el\u0259 g\u00f6z\u0259l \u015f\u0259rhl\u0259r yaz\u0131rlar ki, bu da \u00e7ox sevindiricidir. Bu bax\u0131mdan dey\u0259 bilm\u0259rik ki, bu g\u00fcn c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 q\u0131z u\u015faqlar\u0131na qar\u015f\u0131 aqressiya var. Bu aqressiya aradan \u00e7ox qald\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Son vaxtlar abortlar\u0131n artmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi b\u0259lk\u0259 d\u0259 iqtisadi \u00e7\u0259tinlik, u\u015faqlar\u0131 b\u00f6y\u00fctm\u0259k, onlara t\u0259hsil verm\u0259k, yax\u015f\u0131 m\u00fchit yaratmaqla ba\u011fl\u0131 yaranan qorxulard\u0131r.<\/p>\n<p>O ki qald\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 bu problemin \u00f6z\u00fcn\u00fc daha \u00e7ox g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259, h\u0259min yerl\u0259rd\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. H\u0259m QHT-l\u0259r, h\u0259m jurnalistl\u0259r, televiziyalar t\u0259r\u0259find\u0259n bununla ba\u011fl\u0131 maarifl\u0259ndirici proqramlar, layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. Bu haqda n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox dan\u0131\u015f\u0131lsa, hesab edir\u0259m ki, problem t\u0259dric\u0259n aradan qalxar&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Yaz\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131: Xalid\u0259 G\u0259ray<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Novella C\u0259f\u0259ro\u011flu: &#8220;\u0130nzibati m\u0259suliyy\u0259t sistemini t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur, \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259&#8230;&#8221; \u018fdliyy\u0259 Nazirliyinin a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu ilin yanvar\u0131nda qeydiyyat \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rind\u0259 8 min 389 k\u00f6rp\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Do\u011fulan k\u00f6rp\u0259l\u0259r aras\u0131nda o\u011flan u\u015faqlar\u0131n\u0131n x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi 52.1, q\u0131zlar\u0131nk\u0131 47.9 faiz olub. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u0259r yeni do\u011fulmu\u015f 100 q\u0131za 116 o\u011flan d\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin 2022-ci il\u0259 olan m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycanda u\u015faqlar\u0131n cins nisb\u0259tinin daha \u00e7ox pozuldu\u011fu iqtisadi rayon G\u0259nc\u0259-Da\u015fk\u0259s\u0259ndir. B\u0259zi ekspertl\u0259rin fikrinc\u0259, bu f\u0259rq selektiv abortlarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Xat\u0131rladaq ki, \u00f6t\u0259n ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n selektiv abortlar\u0131n say\u0131na g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada lider \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri oldu\u011fu haqda m\u0259lumatlar&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":706473,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/44eb67dea566c2950c594c1bf94b7afd.jpg",615,384,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/44eb67dea566c2950c594c1bf94b7afd.jpg",615,384,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/44eb67dea566c2950c594c1bf94b7afd.jpg",615,384,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/44eb67dea566c2950c594c1bf94b7afd-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/44eb67dea566c2950c594c1bf94b7afd-585x365.jpg",585,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/44eb67dea566c2950c594c1bf94b7afd.jpg",615,384,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/44eb67dea566c2950c594c1bf94b7afd.jpg",615,384,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/44eb67dea566c2950c594c1bf94b7afd.jpg",615,384,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/44eb67dea566c2950c594c1bf94b7afd-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/44eb67dea566c2950c594c1bf94b7afd.jpg",615,384,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Novella C\u0259f\u0259ro\u011flu: &#8220;\u0130nzibati m\u0259suliyy\u0259t sistemini t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur, \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259&#8230;&#8221; \u018fdliyy\u0259 Nazirliyinin a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bu ilin yanvar\u0131nda qeydiyyat \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rind\u0259 8 min 389 k\u00f6rp\u0259 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Do\u011fulan k\u00f6rp\u0259l\u0259r aras\u0131nda o\u011flan u\u015faqlar\u0131n\u0131n x\u00fcsusi \u00e7\u0259kisi 52.1, q\u0131zlar\u0131nk\u0131 47.9 faiz olub. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u0259r yeni do\u011fulmu\u015f 100 q\u0131za 116 o\u011flan d\u00fc\u015f\u00fcr. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin 2022-ci il\u0259 olan m\u0259lumat\u0131na&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/706472"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=706472"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/706472\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/706473"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=706472"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=706472"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=706472"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}