{"id":706493,"date":"2024-03-30T09:22:47","date_gmt":"2024-03-30T05:22:47","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=706493"},"modified":"2024-03-30T09:22:47","modified_gmt":"2024-03-30T05:22:47","slug":"ekoloji-tarazligi-pozmaq-erm%c9%99ni-vandalizminin-%c9%99sas-h%c9%99d%c9%99fl%c9%99rind%c9%99ndir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=706493","title":{"rendered":"Ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131 pozmaq erm\u0259ni vandalizminin \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rind\u0259ndir"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Erm\u0259nistan regionun ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r yarad\u0131r. Torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda oldu\u011fu 30 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 b\u0259dnam qon\u015fumuz yurd yerl\u0259rimizi viran qoymaqla, dinc insanlar\u0131 h\u0259d\u0259f\u0259 almaqla yana\u015f\u0131, t\u0259bi\u0259t abid\u0259l\u0259rini, flora v\u0259 faunan\u0131 da vandalcas\u0131na m\u0259hv edib.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur iqtisadi rayonlar\u0131nda Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irdiyi ekoloji terror n\u0259tic\u0259sind\u0259 10-dan \u00e7ox qoruq v\u0259 yasaql\u0131q, \u00f6lk\u0259mizin \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 Kitab\u201d\u0131na v\u0259 Beyn\u0259lxalq T\u0259bi\u0259ti M\u00fchafiz\u0259 \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 Siyah\u0131\u201ds\u0131na daxil olunan nadir bitki v\u0259 heyvan n\u00f6vl\u0259ri, Az\u0259rbaycan v\u0259 Qaraba\u011f endeml\u0259ri bird\u0259f\u0259lik m\u0259hv edilib. T\u0259kc\u0259 onu qeyd etm\u0259k kifay\u0259tdir ki, Qaraba\u011f v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259rin 280 min hektardan \u00e7ox me\u015f\u0259 fondu, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Avropada yegan\u0259 \u00e7inar me\u015f\u0259sinin \u0259ks\u0259r hiss\u0259si, ya\u015f\u0131 120 ild\u0259n 2600 il\u0259d\u0259k olan y\u00fczl\u0259rl\u0259 \u0259n qiym\u0259tli a\u011fac\u2013t\u0259bi\u0259t abid\u0259si v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 talan edil\u0259r\u0259k Erm\u0259nistana da\u015f\u0131n\u0131b v\u0259 ya xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 sat\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Bununlada Erm\u0259nistan ekoloji m\u00fchitin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda beyn\u0259lxalq konvensiyalar\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rini, BMT-nin \u0259traf m\u00fchit \u00fczr\u0259 m\u00fcvafiq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n normativ aktlar\u0131n\u0131 kobud \u015f\u0259kild\u0259 pozub. \u018ftraf m\u00fchit\u0259 v\u0259 inki\u015fafa dair Rio-de-Janeyro B\u0259yannam\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u00fcharib\u0259l\u0259r davaml\u0131 inki\u015faf prosesin\u0259 da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259m\u0259lidir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r silahl\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r zaman\u0131 \u0259traf m\u00fchitin m\u00fchafiz\u0259sin\u0259 dair beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa h\u00f6rm\u0259t etm\u0259lidirl\u0259r. Lakin erm\u0259nil\u0259r n\u0259inki bu prinsipl\u0259ri g\u00f6zl\u0259m\u0259di, \u0259ksin\u0259 onlar\u0131 kobud sur\u0259td\u0259 pozaraq i\u015f\u011fal etdikl\u0259ri \u0259razil\u0259rimizin t\u0259bi\u0259tini viran qoydular.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nayesinin son ill\u0259rd\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259 ciddi narahatl\u0131q do\u011furur. \u00c7\u00fcnki bu \u00f6lk\u0259d\u0259 da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nayesi i\u015fl\u0259ri zaman\u0131 he\u00e7 bir ekoloji norma v\u0259 standartlar g\u00f6zl\u0259nilmir, n\u0259tic\u0259d\u0259 \u0259traf m\u00fchit\u0259 vurulan ciddi z\u0259r\u0259rin, ekoloji f\u0259sadlar\u0131n miqyas\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r. Erm\u0259nistanda geni\u015fl\u0259n\u0259n qanunsuz da\u011f-m\u0259d\u0259n i\u015fl\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n is\u0259 b\u00f6lg\u0259 ekoloji f\u0259lak\u0259tin astanas\u0131ndad\u0131r. Bu is\u0259 beyn\u0259lxalq miqyasda oldu\u011fu kimi, \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 d\u0259 ciddi naraz\u0131l\u0131qla qar\u015f\u0131lan\u0131r. Amma Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi daxili etirazlara, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n m\u00fcraci\u0259tl\u0259rin\u0259 m\u0259h\u0259l qoymur. Art\u0131q Erm\u0259nistan\u0131n C\u0259nubi Qafqaz\u0131 ekoloji f\u0259lak\u0259t b\u00f6lg\u0259sin\u0259 \u00e7evirm\u0259si\u00a0 beyn\u0259lxalq miqyasda narahatl\u0131qla qar\u015f\u0131lan\u0131r. \u0130ndi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya anlay\u0131r ki, i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259nin bu qanunsuz \u0259m\u0259ll\u0259ri t\u0259kc\u0259 region deyil, h\u0259m d\u0259 b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t, \u00fcmumi evimiz olan planetimiz \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 yarad\u0131r. H\u0259l\u0259 cari ilin 31 yanvar tarixind\u0259 22 \u00f6lk\u0259ni t\u0259msil ed\u0259n 49 QHT v\u0259 ekof\u0259allar Az\u0259rbaycan v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n s\u0259sin\u0259 s\u0259s ver\u0259r\u0259k h\u0259mr\u0259ylik n\u00fcmayi\u015f etdiribl\u0259r. Onlar Erm\u0259nistan\u0131n da\u011f-m\u0259d\u0259n s\u0259nayesind\u0259 beyn\u0259lxalq ekoloji norma v\u0259 standartlar\u0131 pozaraq h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n i\u015fl\u0259rin d\u00fcnyan\u0131n ekosistemini pozmas\u0131na dair b\u0259yanat yay\u0131blar. Onlar\u0131n bu xo\u015fm\u0259raml\u0131 b\u0259yanat\u0131nda C\u0259nubi Qafqaz regionu \u00fc\u00e7\u00fcn ekoloji \u0259dal\u0259t t\u0259l\u0259b olunur.<\/p>\n<p>\u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra a\u015fkarlanan minalar\u0131n 2021-ci ild\u0259 istehsal edilm\u0259si onu g\u00f6st\u0259rir ki, haylar\u0131n bu terror\u00e7u \u0259m\u0259li s\u00fclh prosesi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 d\u0259 davam etmi\u015fdir. Problem h\u0259l\u0259 var v\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r insan\u0131m\u0131z h\u0259lak olub, n\u0259 q\u0259d\u0259r insan\u0131m\u0131z sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirib \u0259lil olub, t\u0259bi\u0259timiz\u0259, heyvanat al\u0259min\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r ziyan d\u0259yib, bunu m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259yan edibl\u0259r. Bel\u0259 ki, \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n indiy\u0259d\u0259k 340-dan \u00e7ox soyda\u015f\u0131m\u0131z minaya d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k h\u0259lak olmu\u015f v\u0259 ya x\u0259sar\u0259t alm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn minalar\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu n\u0259tic\u0259sind\u0259 ekosid davam edir. Azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259ki heyvanlar da minalar\u0131n qurban\u0131 olurlar. Mina terroru h\u0259m d\u0259 ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131n pozulmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n heyvanlara, v\u0259h\u015fi faunaya qar\u015f\u0131 s\u0259rgil\u0259n\u0259n bu c\u00fcr q\u0259ddar m\u00fcnasib\u0259t yolverilm\u0259zdir. C\u0259nubi Qafqaz kimi biom\u00fcxt\u0259liflik c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259ngin bir regionun nadir t\u0259bi\u0259t incil\u0259ri, heyvanlar\u0131 bu c\u00fcr r\u0259ftara m\u0259ruz qalmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan bu anti-humanizm h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin\u0259, eko m\u00fcharib\u0259y\u0259, faunaya qar\u015f\u0131 q\u0259ddarl\u0131\u011fa g\u00f6r\u0259 cavab verm\u0259lidir. Beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259tin\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131zda basd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f minalar\u0131n d\u0259qiq x\u0259rit\u0259l\u0259rini \u00f6lk\u0259miz\u0259 t\u0259qdim etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259zyiq g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir. \u018fks halda terror\u00e7u \u00f6lk\u0259 \u0259traf m\u00fchit\u0259, biom\u00fcxt\u0259lifliy\u0259 qar\u015f\u0131 yeni cinay\u0259tl\u0259r\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Erm\u0259nistan regionun ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r yarad\u0131r. Torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda oldu\u011fu 30 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 b\u0259dnam qon\u015fumuz yurd yerl\u0259rimizi viran qoymaqla, dinc insanlar\u0131 h\u0259d\u0259f\u0259 almaqla yana\u015f\u0131, t\u0259bi\u0259t abid\u0259l\u0259rini, flora v\u0259 faunan\u0131 da vandalcas\u0131na m\u0259hv edib. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur iqtisadi rayonlar\u0131nda Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irdiyi ekoloji terror n\u0259tic\u0259sind\u0259 10-dan \u00e7ox qoruq v\u0259 yasaql\u0131q, \u00f6lk\u0259mizin \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 Kitab\u201d\u0131na v\u0259 Beyn\u0259lxalq T\u0259bi\u0259ti M\u00fchafiz\u0259 \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131 Siyah\u0131\u201ds\u0131na daxil olunan nadir bitki v\u0259 heyvan n\u00f6vl\u0259ri, Az\u0259rbaycan v\u0259 Qaraba\u011f endeml\u0259ri bird\u0259f\u0259lik m\u0259hv edilib. T\u0259kc\u0259 onu qeyd etm\u0259k kifay\u0259tdir ki, Qaraba\u011f v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259rin 280 min hektardan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":706494,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/988f9153162557366069463632310151150.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/988f9153162557366069463632310151150.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/988f9153162557366069463632310151150.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/988f9153162557366069463632310151150-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/988f9153162557366069463632310151150-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/988f9153162557366069463632310151150-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/988f9153162557366069463632310151150.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/988f9153162557366069463632310151150.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/988f9153162557366069463632310151150-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/988f9153162557366069463632310151150.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Erm\u0259nistan regionun ekoloji tarazl\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r yarad\u0131r. Torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal alt\u0131nda oldu\u011fu 30 il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 b\u0259dnam qon\u015fumuz yurd yerl\u0259rimizi viran qoymaqla, dinc insanlar\u0131 h\u0259d\u0259f\u0259 almaqla yana\u015f\u0131, t\u0259bi\u0259t abid\u0259l\u0259rini, flora v\u0259 faunan\u0131 da vandalcas\u0131na m\u0259hv edib. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur iqtisadi rayonlar\u0131nda Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irdiyi ekoloji terror n\u0259tic\u0259sind\u0259 10-dan \u00e7ox qoruq v\u0259 yasaql\u0131q, \u00f6lk\u0259mizin \u201cQ\u0131rm\u0131z\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/706493"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=706493"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/706493\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/706494"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=706493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=706493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=706493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}