{"id":711612,"date":"2024-04-16T09:36:56","date_gmt":"2024-04-16T05:36:56","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=711612"},"modified":"2024-04-16T09:36:56","modified_gmt":"2024-04-16T05:36:56","slug":"si%c9%99-t%c9%99riq%c9%99t-deyil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=711612","title":{"rendered":"\u015ei\u0259 t\u0259riq\u0259t deyil"},"content":{"rendered":"<p>Al\u0259ml\u0259rin R\u0259bbi olan Allah\u0131n h\u00f6km\u00fc il\u0259 \u0259z\u0259ld\u0259n c\u0259mi bir din m\u00f6vcud olmu\u015f v\u0259 o \u0130slamd\u0131r. \u0130slam ideologiyas\u0131n\u0131 b\u0259\u015f\u0259rd\u0259 t\u0259bli\u011f etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Allah (c.c) h\u0259r q\u00f6vm \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n \u00f6z dill\u0259rind\u0259 dan\u0131\u015fan pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdir. V\u0259 n\u0259hay\u0259t, Hz. Musa-ya \u201cT\u00f6vrat\u201d\u0131, Hz. Davud-a \u201cZ\u0259bur\u201du, Hz. \u0130sa-ya \u201c\u0130ncil\u201di v\u0259 sonuncu pey\u011f\u0259mb\u0259r Hz. M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259 (s.a.s) \u201cQurani K\u0259rim\u201di nazil etmi\u015fdir.\u00a0<strong>Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259 ba\u015flanan din (\u0130slam) M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259 tamamlanm\u0131\u015fd\u0131r<\/strong>. Bel\u0259likl\u0259, b\u00fct\u00fcn pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r, Hz.\u0130brahim (Avraam), Hz.Musa, Hz.\u0130sa v\u0259 Hz.M\u0259h\u0259mm\u0259d (s.a.v) olmaqla, h\u0259r biri ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda v\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 d\u00f6vl\u0259rd\u0259, Allah\u0131n eyni missiyas\u0131n\u0131 \u2013 \u0130slam ideologiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>\u201cQurani-K\u0259rim\u201d, \u201c\u018f\u015f-\u015eura\u201d sur\u0259si (42) 13-c\u00fc ay\u0259d\u0259 Allah (c.c), C\u0259nabi-C\u0259brail vasit\u0259si il\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 (s.a.s) v\u0259hy edir:\u00a0<strong>\u201cNuh-a qanun bildiyini siz\u0259 d\u0259 din olaraq buyurmu\u015f Allah. \u201cDininizd\u0259 b\u00fct\u00f6v olun, b\u00f6l\u00fcnm\u0259yin!\u201d dey\u0259 S\u0259n-\u0259 v\u0259hy el\u0259diyimizi, buyurduq \u0130brahim-\u0259, Musa-ya v\u0259 \u0130sa-ya&#8230;.\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>Lakin \u0130srail o\u011fullar\u0131, h\u0259s\u0259d v\u0259 pax\u0131ll\u0131qlar\u0131 ucbat\u0131ndan Allah-t\u0259alan\u0131n bu g\u00f6st\u0259ri\u015fini, \u0259ll\u0259rind\u0259ki \u201cT\u00f6vrat\u201ddan oxuyub bildikl\u0259ri halda, az bir qismi istisna olmaqla, \u0259hdl\u0259rin\u0259 d\u00fcz \u00e7\u0131xmad\u0131lar v\u0259 y\u0259hudi deyildir \u00a0dey\u0259, (onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259 pe\u011f\u0259mb\u0259r yaln\u0131z y\u0259hudil\u0259rd\u0259n olmal\u0131 idi) M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259ri (s.a.v) v\u0259 ona nazil olan\u0131 (Quran\u0131) q\u0259bul etm\u0259dil\u0259r v\u0259 firq\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcnd\u00fcl\u0259r. \u018fks halda, M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.a.v) \u0130slam dinind\u0259 liderliyini q\u0259bul etmi\u015f olard\u0131lar.<\/p>\n<p><strong>\u201cAz bir qismi istisna olmaqla\u201d<\/strong>\u00a0ifad\u0259si ona i\u015far\u0259dir ki, Hz.Musa\u00a0 pey\u011f\u0259mb\u0259rin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 y\u0259hudil\u0259r, Hz.Musan\u0131 pey\u011f\u0259mb\u0259r olaraq\u00a0<strong>(az bir qismi &#8211; Mus\u0259vil\u0259r<\/strong>) q\u0259bul etmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Hz.Musa pey\u011f\u0259mb\u0259rin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 y\u0259hudil\u0259r iki qrupa b\u00f6l\u00fcnd\u00fcl\u0259r; Mus\u0259vil\u0259r v\u0259 onun pey\u011f\u0259mb\u0259rliyini q\u0259bul etm\u0259yib \u00f6zl\u0259rin\u0259 \u201cq\u0131z\u0131l \u00f6k\u00fcz\u201d\u00fc Allah q\u0259bul ed\u0259nl\u0259r. \u201cQurani-K\u0259rim\u201dd\u0259 buyurulur ki, y\u0259hudil\u0259rin ki\u00e7ik bir qismi Hz.Musa pey\u011f\u0259mb\u0259rin ard\u0131nca getdil\u0259r. \u201cQurani-K\u0259rim\u201d, Yunis sur\u0259si (10), 83-c\u00fc ay\u0259:<strong>\u00a0\u201cBir b\u00f6l\u00fck cavan inand\u0131, qalanlar\u0131 inanmad\u0131 Musa-ya, Fironun v\u0259 adamlar\u0131n\u0131n i\u015fg\u0259nc\u0259sind\u0259n qorxurdu bunlar. &#8230;\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>Hz.\u0130san\u0131n pey\u011f\u0259mb\u0259rliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 xristianlar iki qrupa b\u00f6l\u00fcnd\u00fcl\u0259r. Birinci qrup Hz.\u0130san\u0131 \u00f6zl\u0259rin\u0259 pey\u011f\u0259mb\u0259r q\u0259bul\u00a0 ed\u0259nl\u0259r, y\u0259ni, Allaha \u015f\u0259rik qo\u015fmayan xa\u00e7p\u0259r\u0259stl\u0259r, hans\u0131lar ki, \u0130sa pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u00e7arm\u0131xa \u00e7\u0259kildiyini z\u0259nn edir, xa\u00e7 \u00e7evir\u0259r\u0259k ona ita\u0259t edirl\u0259r v\u0259 ikinci qrup is\u0259 \u201c\u0130ncil\u201dd\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edib \u0130san\u0131, M\u0259sih (Xilaskar), Allah\u0131n o\u011flu kimi q\u0259bul ed\u0259nl\u0259rdir, y\u0259ni Allaha \u015f\u0259rik qo\u015fanlard\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, IV \u0259srin I yar\u0131s\u0131nda (t\u0259xmin\u0259n 325-50-ci ill\u0259rd\u0259) \u00f6z\u00fcn\u00fcn b\u00fctp\u0259r\u0259st olmas\u0131na baxmayaraq, B\u00f6y\u00fck Konstantin insanlar\u0131n kils\u0259 v\u0259 xramlara getm\u0259diyini v\u0259 bununla da onlar\u0131n \u0259sar\u0259td\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 xristianl\u0131qda hakimiyy\u0259tin ba\u015fs\u0131z qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcb xristianl\u0131\u011f\u0131 \u0259l\u0259 al\u0131r v\u0259 bir gec\u0259nin i\u00e7\u0259risind\u0259 b\u00fct\u00fcn kils\u0259 ke\u015fi\u015fl\u0259rini y\u0131\u011f\u0131b, \u00f6z t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259, az bir s\u0259s \u00e7oxlu\u011fu \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k Hz.\u0130san\u0131n Allah\u0131n o\u011flu elan edilm\u0259sin\u0259 nail olur. V\u0259 bel\u0259likl\u0259, xristianl\u0131qda hakimiyy\u0259tini \u0259ld\u0259 saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u201c\u0130ncil\u201dd\u0259 bu bar\u0259d\u0259 d\u0259yi\u015fiklik edir. O m\u0259qs\u0259dl\u0259 ki, \u00a0Hz. \u0130san\u0131 Allah\u0131n (c.c) o\u011flu oldu\u011funu z\u0259nn ed\u0259n insanlar kils\u0259l\u0259r\u0259, xramlara ax\u0131\u015facaq v\u0259 onlar\u0131n ita\u0259tind\u0259 olacaq. Bu n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n, \u00f6z maliyy\u0259si hesab\u0131na yeni t\u0259hrif olunmu\u015f \u201c\u0130ncil\u201di \u00e7apdan \u00e7\u0131xartd\u0131r\u0131r v\u0259 k\u00f6hn\u0259 &#8211; orjinal \u201c\u0130ncil\u201dl\u0259ri yand\u0131r\u0131b yox edir v\u0259 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 xristian dinin\u0259 hakim olur. Bununla da o, h\u0259m d\u0259 \u00f6z inanc\u0131n\u0131 da, y\u0259ni b\u00fctp\u0259r\u0259stliyi d\u0259 davam etdirir. Bel\u0259 ki, fikir vers\u0259niz g\u00f6r\u0259rsiniz ki, bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn xristian d\u00fcnyas\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 Hz.\u0130saya Allah dey\u0259 ona ita\u0259t edir, \u0259slind\u0259 \u0130sa pey\u011f\u0259mb\u0259rin \u00e7arm\u0131xa \u00e7\u0259kilmi\u015f t\u0259sviri olan b\u00fctl\u0259r\u0259 sitayi\u015f edir v\u0259 bunun he\u00e7 f\u0259rqin\u0259 d\u0259 varm\u0131rlar. Ancaq xristianlar i\u00e7\u0259risind\u0259 \u0130sa pey\u011f\u0259mb\u0259rin pey\u011f\u0259mb\u0259rliyini q\u0259bul ed\u0259nl\u0259r, m\u0259hz ona xa\u00e7 \u00e7evrir\u0259r\u0259k ita\u0259t ed\u0259n \u201cxa\u00e7p\u0259r\u0259stl\u0259r\u201d olaraq \u0130sa M\u0259sihi Allah q\u0259bul ed\u0259n c\u0259mi xristianlardan f\u0259rql\u0259nirl\u0259r.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u201cQurani-K\u0259rim\u201dd\u0259 Allah-t\u0259ala xa\u00e7p\u0259r\u0259srtl\u0259ri, y\u0259ni Hz.\u0130san\u0131 tanr\u0131 kimi yox, pey\u011f\u0259mb\u0259r olaraq q\u0259bul ed\u0259nl\u0259ri, Hz.\u0130san\u0131 Allah kimi q\u0259bul ed\u0259nl\u0259rd\u0259n f\u0259rql\u0259ndirir. Bel\u0259 ki, \u201cQurani-K\u0259rim\u201d, \u201c\u018fl-Maid\u0259\u201d sur\u0259si (5), 82-ci ay\u0259d\u0259 buyurulur: \u201c<strong>M\u00f6minl\u0259rl\u0259 \u0259n \u00e7ox \u0259dav\u0259td\u0259 olan insanalar aras\u0131nda y\u0259hudil\u0259r\u0259 v\u0259 ALLAH-a \u015f\u0259rik qo\u015fanlara (M\u0259kk\u0259 m\u00fc\u015frikl\u0259rin\u0259) rast g\u0259l\u0259c\u0259ks\u0259n. M\u00f6minl\u0259r\u0259 \u0259n \u00e7ox sevgi b\u0259sl\u0259y\u0259n insanlar aras\u0131nda \u201cBiz xa\u00e7p\u0259r\u0259stik\u201d dey\u0259nl\u0259ri g\u00f6r\u0259c\u0259ks\u0259n. &#8230;\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7ox maraql\u0131d\u0131r, sual olunur, bu ay\u0259d\u0259 \u201cxristianlar\u201d s\u00f6z\u00fc \u0259v\u0259zin\u0259, niy\u0259 m\u0259hz \u201cbiz xa\u00e7p\u0259r\u0259stik\u201d dey\u0259nl\u0259ri\u00bb ifad\u0259si yaz\u0131l\u0131b? Dem\u0259li, \u201cbiz xa\u00e7p\u0259r\u0259stl\u0259r\u201d dey\u0259nl\u0259r o k\u0259sl\u0259rdir ki, onlar Allaha \u015f\u0259rik\u00a0 qo\u015fmurlar, Hz.\u0130san\u0131 pey\u011f\u0259mb\u0259r olaraq q\u0259bul edirl\u0259r, y\u0259ni, b\u00fct\u00fcn pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin ard\u0131c\u0131llar\u0131 m\u00fcs\u0259lman olduqlar\u0131 kimi, bunlar da m\u00fcs\u0259lmand\u0131rlar.<\/p>\n<p>\u201cQurani K\u0259rim\u201d \u018fzhab sur\u0259si (61), ay\u0259 6:\u00a0<strong>\u201cOnu da xat\u0131rla ki, bir vaxt M\u0259ry\u0259m o\u011flu \u0130sa bel\u0259 demi\u015fdir: \u201cEy \u0130srail o\u011fullar\u0131! H\u0259qiq\u0259t\u0259n m\u0259n<\/strong>\u00a0\u00f6z\u00fcmd\u0259n \u0259vv\u0259l nazil olmu\u015f \u201cT\u00f6vrat\u0131\u201d t\u0259sdiq ed\u0259n v\u0259 m\u0259nd\u0259n sonra g\u0259l\u0259c\u0259k \u018fhm\u0259d adl\u0131 bir pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259 (siz\u0259) m\u00fcjd\u0259 ver\u0259n Allah\u0131n el\u00e7isiy\u0259m!&#8230;\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.a.s) d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259 onu q\u0259bul ed\u0259nl\u0259r \u2013 m\u00fcs\u0259lman, q\u0259bul etm\u0259y\u0259nl\u0259r is\u0259 kafirl\u0259r (M\u0259kk\u0259 m\u00fc\u015frikl\u0259ri) olaraq iki qrupa b\u00f6l\u00fcnd\u00fcl\u0259r. Buradan bel\u0259 bir n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259linir ki, Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 insanlar iki qrupa b\u00f6l\u00fcn\u00fcrl\u0259r. T\u0259k Allah\u0131 q\u0259bul ed\u0259nl\u0259r v\u0259 etm\u0259y\u0259nl\u0259r. Y\u0259ni, m\u00fcs\u0259lmanlar v\u0259 kafirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki Allah qat\u0131nda ham\u0131 b\u0259rab\u0259rdir, he\u00e7 kim milliyy\u0259tin\u0259, dilin\u0259, cinsin\u0259, irqin\u0259 g\u00f6r\u0259 bir-birind\u0259n f\u0259rql\u0259ndirilmir. Onlar yaln\u0131z t\u0259qval\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki \u0130slam dini b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. Allah qat\u0131nda din \u0130slamd\u0131r. Kim ba\u015fqa din dal\u0131nca ged\u0259rs\u0259, o, Allah t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmur. Yer \u00fcz\u00fc yarad\u0131landan b\u0259ri yaln\u0131z bir din m\u00f6vcud olub, onun da ad\u0131 \u0130slamd\u0131r. M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n (s.a.s) tutmu\u015f Hz.Ad\u0259m pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r m\u00fcs\u0259lmand\u0131rlar. Bu pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r\u0259 tabe olan Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 olan b\u00fct\u00fcn insanlar Allah\u0131n b\u0259nd\u0259si, pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xanlar is\u0259 \u015feytan\u0131n yolunu ged\u0259n m\u0259xluqlard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130srail Hibri Universitetinin professoru (bu g\u00fcn d\u0259 h\u0259min universitetd\u0259 kafedra m\u00fcdiri i\u015fl\u0259yir), dini t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 alim Mo\u015fe \u015earon yaz\u0131r: \u201c<em>&#8230;\u0130slam v\u0259 onun tarixd\u0259ki yeri bar\u0259d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif r\u0259yl\u0259r m\u00f6vcuddur. M\u00fczakir\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 biz bu n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lirik ki, tarixin \u00f6z\u00fc, \u0259slind\u0259, el\u0259 \u0130slam\u0131n tarixidir. Bu, o dem\u0259kdir ki, Ad\u0259md\u0259n tutmu\u015f bug\u00fcn\u0259d\u0259k tarixin b\u00fct\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli simalar\u0131 faktiki olaraq, m\u00fcs\u0259lmand\u0131rlar. Bel\u0259likl\u0259, xristianlar v\u0259 y\u0259hudil\u0259r \u00e7ar Davidin (Davud pey\u011f\u0259mb\u0259r &#8211; red.) v\u0259 ya \u00e7ar Solomonun (S\u00fcleyman pey\u011f\u0259mb\u0259rin &#8211; red.), eyni zamanda Musa v\u0259 \u0130sa pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin real \u015f\u0259xs olmas\u0131n \u0259sasland\u0131raraq, n\u0259y\u0259s\u0259 nail olmaq ist\u0259yirl\u0259rs\u0259, o zaman, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, onlar h\u0259qiqi yolda deyill\u0259r. \u018fslind\u0259, onlar bilmirl\u0259r ki, faktiki olaraq b\u00fct\u00fcn bu \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r m\u00fcs\u0259lmanlar olublar. Faktiki olaraq \u00f6z\u0259ld\u0259n c\u0259mi bir din m\u00f6vcud olub v\u0259 bu din \u0130slamd\u0131r. Bu bax\u0131mdan, kims\u0259 Solomonun ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerl\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259s\u0259 s\u00f6yl\u0259y\u0259rs\u0259 v\u0259 ya orada Solomonun m\u0259b\u0259dinin oldu\u011funu dey\u0259rs\u0259, o zaman \u0259sl m\u00fcs\u0259lman cavab\u0131nda bildir\u0259c\u0259k: B\u0259li, siz haql\u0131s\u0131n\u0131z, amma unutmay\u0131n ki. S\u00fcleyman da, Davud da, \u0130shaq da, \u0130brahim d\u0259, \u0130sa da m\u00fcs\u0259lman olub. El\u0259 ona g\u00f6r\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n bu tarixin\u0259 \u0130slam tarixi ad\u0131 verirl\u0259r. Buradan ayd\u0131n olur ki, tarixin islamla\u015fd\u0131rmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 co\u011frafiya da islamla\u015f\u0131r. Bu m\u00fcs\u0259lman pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin ya\u015fay\u0131b f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdikl\u0259ri b\u00fct\u00fcn torpaqlar da \u0130slam \u0259razisidir. M\u0259h\u0259mm\u0259di (s.\u0259.s) g\u0259l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r (o is\u0259 m\u00fctl\u0259q g\u0259lm\u0259li idi) \u0130slam \u00f6z ad\u0131 alt\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259diyi yerl\u0259r dey\u0259nd\u0259 is\u0259, m\u0259n Yax\u0131n \u015e\u0259rqi v\u0259 ona yax\u0131n \u0259razil\u0259ri, indi m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n olduqlar\u0131 torpaqlar\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturam, b\u00fct\u00fcn bu \u0259razil\u0259r i\u015f\u011fal yox, m\u0259hz azad olunmal\u0131 idi. Bel\u0259c\u0259, \u0130slam M\u0259h\u0259mm\u0259din (s.\u0259.s) vaxt\u0131nda g\u0259ldi, daha do\u011frusu xilaskar kimi geri d\u00f6nd\u00fc. Bel\u0259likl\u0259, tarixd\u0259 he\u00e7 bir m\u00fcs\u0259lman i\u015f\u011fal\u0131 yoxdur. Bu torpaqlar\u0131 i\u015f\u011fal ed\u0259nl\u0259r is\u0259 q\u0259tiyy\u0259n m\u00fcs\u0259lman olmay\u0131blar. T\u0259krar edir\u0259m. \u0130slam i\u015f\u011fal\u0131 deyil\u0259n bir \u015fey yoxdur. \u0130slam i\u015f\u011fal yox, xilas el\u0259yib&#8230;\u201d<\/em><\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259r (s.a.s) b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259ri, al\u0259ml\u0259rin R\u0259bbi Allah\u0131n t\u0259k dini \u0130slama d\u0259v\u0259t ed\u0259r\u0259k buyurmu\u015fdur:<strong>\u00a0\u201cEy insanlar! Siz ist\u0259s\u0259niz d\u0259, ist\u0259m\u0259siniz d\u0259 qarda\u015flars\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnki biz ham\u0131m\u0131z bir k\u00f6kd\u0259n \u2013 Ad\u0259md\u0259n yaranm\u0131\u015f\u0131q. Allah\u0131m\u0131z bir, dinimiz bir, kitab\u0131m\u0131z da birdir\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>Allah\u0131n (c.c) \u00a0b\u00fct\u00fcn s\u0259mavi kitablar\u0131 (\u201cT\u00f6vrat\u201d, \u201cZ\u0259bur\u201d, \u201c\u0130ncil\u201d, \u201cQurani-K\u0259rim\u201d) ayr\u0131-ayr\u0131 pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r\u0259 (Musaya, Davuda, \u0130saya v\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d (s.a.s) pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r\u0259) nazil edil\u0259n v\u0259 eyni ideologiyan\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 t\u0259sbit ed\u0259n 4 cildd\u0259n ibar\u0259t bir kitabd\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Allah\u0131n R\u0259sulu \u00e7ox g\u00f6z\u0259l ifad\u0259 edir ki, kitab\u0131m\u0131z da birdir, dinimiz d\u0259 birdir, Allah\u0131m\u0131z da birdir.<\/p>\n<p>Allah qat\u0131nda din \u0130slamd\u0131r. (Ali-\u0130mran sur\u0259si (3), 19-cu ay\u0259). B\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259r\u0259 aid olan \u0130slam dini Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n bal\u015fay\u0131b M\u0259h\u0259mm\u0259d (s.a.s) pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259 tamamlanm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cQurani-K\u0259rim\u201d, \u0259\u015f-\u015eur\u0259 \u015fur\u0259si 42, 13-c\u00fc ay\u0259:<strong>\u00a0\u201cNuh-a qanun bildiyini siz\u0259 d\u0259 din olaraq buyurmu\u015f Allah. \u201cDininizd\u0259 b\u00fct\u00f6v olun, b\u00f6l\u00fcnm\u0259yin!\u201d dey\u0259 S\u0259n-\u0259 v\u0259hy el\u0259diyimizi, buyurduq \u0130brahim-\u0259, Musa-ya v\u0259 \u0130sa-ya&#8230;.\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, Allah (c.c) s\u0259mavi kitablarda \u201cDininizd\u0259 b\u00fct\u00f6v olun, b\u00f6l\u00fcnm\u0259yin\u201d dey\u0259 Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn insanlara \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f etdiyi halda, nankor insanlar (\u201cQurani-K\u0259rim\u201d, \u0130brahim sur\u0259si 14 34-c\u00fc ay\u0259: \u201c<strong>H\u0259r n\u0259 ist\u0259mi\u015fsiniz, vermi\u015f siz\u0259, Allah, saymaq ist\u0259s\u0259niz d\u0259, saya bilm\u0259zsiniz Allah\u0131n nem\u0259tl\u0259rini. Bununla bel\u0259, yen\u0259 d\u0259 \u00e7ox zal\u0131md\u0131r, na\u015f\u00fck\u00fcrd\u00fcr insan&#8230;\u201d.<\/strong>) nankorluq edib firq\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn t\u0259riq\u0259tl\u0259r bid\u0259tdir v\u0259 \u0130slama ziddir. T\u0259riq\u0259tl\u0259r, \u0259slind\u0259, \u0130slam dinind\u0259n ayr\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 onun par\u00e7alanmas\u0131nda maraql\u0131 olan d\u00fc\u015fm\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n dini c\u0259r\u0259yand\u0131r. M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.a.s) qoyub getdiyi \u0130slam\u0131n yolunda bir mane\u0259y\u0259 \u00e7evrilmi\u015f v\u0259 \u0130slama qar\u015f\u0131 ciddi-c\u0259hdl\u0259 f\u0259aliyy\u0259td\u0259dirl\u0259r.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, bunlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tini ciddi ara\u015fd\u0131randa g\u00f6r\u00fcrs\u0259n ki, bu c\u0259r\u0259yanlar\u0131n ham\u0131s\u0131 birl\u0259\u015fib \u015fi\u0259liy\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131rlar. Sual olunur, \u0259g\u0259r bu t\u0259riq\u0259tl\u0259rin niyy\u0259tl\u0259ri safd\u0131rsa, b\u00fct\u00fcn t\u0259riq\u0259tl\u0259r M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.a.s) davam\u00e7\u0131lar\u0131 olaraq yax\u015f\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259ri il\u0259 bir-biri il\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 gir\u0259rl\u0259r. Lakin bel\u0259 deyil. B\u00fct\u00fcn t\u0259riq\u0259tl\u0259r birl\u0259\u015fib yaln\u0131z \u015fi\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131rlar. Bel\u0259 ki, onlar bel\u0259 yanl\u0131\u015f t\u0259bli\u011fat apar\u0131rlar ki, m\u0259hz dini Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.a.s) \u00f6yr\u0259tdiyi kimi ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn Qurana v\u0259 dini ehkamlara insanlar \u00f6z\u00fc ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc t\u0259rzd\u0259 yox, Allah R\u0259sulunun (s.a.s) v\u0259 onun yolunu ged\u0259n s\u0259hab\u0259l\u0259rinin (s\u0259hab\u0259l\u0259ri dey\u0259nd\u0259, \u00f6zl\u0259rini n\u0259z\u0259rd\u0259 tuturlar) izah etdiyi t\u0259rzd\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259lidir v\u0259 bu vacibdir dey\u0259 \u0259lav\u0259 edirl\u0259r ki, Allah R\u0259sulunun (s.a.s) \u0259mrl\u0259ri is\u0259 s\u0259hih h\u0259disl\u0259rd\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Halbuki, Qurani- k\u0259rim, Q\u0259m\u0259r sur\u0259si (54), 22, 32, 40-c\u0131 ay\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259krar- t\u0259krar buyurulur: \u201cBiz Quran-\u0131 yadda\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn asan el\u0259dik, sad\u0259 el\u0259dik. Kim bar\u0131nmaq ist\u0259yir bu Qurandan?\u201d (He\u00e7 g\u00f6r xat\u0131rlayan var?)<\/p>\n<p>Sual olunur, Qurana zidd olmayan h\u0259disl\u0259r\u0259 s\u0259hih h\u0259disl\u0259r deyilirs\u0259, niy\u0259 b\u0259s Quran ola-ola, hans\u0131sa h\u0259disl\u0259r\u0259 istinad edilm\u0259lidir? Hans\u0131 ki, o h\u0259disl\u0259r M\u0259h\u0259mm\u0259d pe\u011f\u0259mb\u0259rin (s.a.s) \u00f6z\u00fcn\u00fcn elm \u015f\u0259h\u0259rinin qap\u0131s\u0131 adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, 13 ya\u015f\u0131ndan ilk ki\u015fi olaraq onun pey\u011f\u0259mb\u0259rliyini q\u0259bul edib ona bey\u0259t ed\u0259n v\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcharib\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 qalibiyy\u0259t sahibi olan, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259, \u201cX\u0259nd\u0259k\u201d sava\u015f\u0131ndak\u0131 qalibiyy\u0259tind\u0259n sonra\u00a0<strong>\u201c\u018flinin X\u0259nd\u0259k d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259ki vurdu\u011fu z\u0259rb\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u0259xluqat\u0131n ibad\u0259tind\u0259n \u00fcst\u00fcnd\u00fcr!\u201d<\/strong>\u00a0\u2013 dey\u0259 f\u0259xr etdiyi \u018fli \u0259leyhissalama yox, pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.a.s) \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n-632-ci ild\u0259n sonra (S\u0259hihi-Buxari, 810-870; S\u0259hihi-M\u00fcslim, 821-875; \u0130bn-Teymiyy\u0259 1263-1328) peyda olmu\u015f v\u0259 pey\u011f\u0259mb\u0259rin dilind\u0259n uydurduqlar\u0131, isbata ehtiyac\u0131 olan h\u0259disl\u0259r\u0259 istinad edilir?<\/p>\n<p>(<em>\u018fm\u0259vil\u0259r v\u0259 Abbasil\u0259r \u00f6z hakimiyy\u0259tl\u0259rini qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6zl\u0259ri \u201calim\u201d yeti\u015fdirmi\u015f, \u00f6zl\u0259ri h\u0259dis yazd\u0131rm\u0131\u015flar. Bu din adamlar\u0131n\u0131n Qurandan k\u0259nar dedikl\u0259rini Allah\u0131n (c.c) buyurdu\u011fu kimi q\u0259bul etm\u0259k, o adamlar\u0131 R\u0259bb kimi q\u0259bul etm\u0259k Allaha (c.c) \u015f\u0259rik qo\u015fmaq dem\u0259kdir. Hz. \u018fli (\u0259), \u00f6zl\u0259rini Allaha \u015f\u0259rik bilib \u0259ks f\u0259tva ver\u0259n bel\u0259 aliml\u0259ri, \u00fcl\u0259malar\u0131 m\u0259z\u0259mm\u0259t ed\u0259r\u0259k demi\u015fdir<\/em>:\u00a0<strong>\u201cAllah-t\u0259ala natamam bir din g\u00f6nd\u0259ribmi ki, onu tamamlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlardan k\u00f6m\u0259k ist\u0259yib?\u201d<\/strong>)<\/p>\n<p><strong>Niy\u0259 \u00d6m\u0259r ibn X\u0259ttab\u0131n qatilind\u0259n s\u00f6hb\u0259t ged\u0259nd\u0259 deyirl\u0259r ki, o kafir idi? Niy\u0259 Allah R\u0259sulunun s\u0259hab\u0259l\u0259rini \u00f6ld\u00fcr\u0259nl\u0259r\u0259, \u018fmmar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u0259n M\u00fcaviy\u0259y\u0259 s\u00f6z \u00e7atanda is\u0259 \u201cAllah ondan raz\u0131 olsun, o ictihad etdi (dini v\u0259zif\u0259sini yerin\u0259 yetirdi), sad\u0259c\u0259, s\u0259hv etdi. O, islah etm\u0259k ist\u0259yirdi\u201d deyirl\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Niy\u0259 \u0130bn Teymiyy\u0259, \u018fli ibn \u018fbu Talibin qatili \u0130bn M\u00fclc\u0259md\u0259n s\u00f6z d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 deyirl\u0259r ki, \u0130bn M\u00fclc\u0259m el\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etdi ki, \u018fli \u0259leyhissalam\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259kl\u0259 Allaha yax\u0131nla\u015facaq, amma \u00d6m\u0259r ibn X\u0259ttab\u0131n qatilind\u0259n s\u00f6z a\u00e7\u0131landa is\u0259, deyirl\u0259r ki, o Allah\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259ni idi, kafir idi?\u201d<\/strong>\u00a0Bax, bunlar he\u00e7 bir m\u0259ntiq\u0259 s\u0131\u011fm\u0131r.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 buradan ayd\u0131n olur ki, \u0259slind\u0259 \u015fi\u0259 t\u0259riq\u0259t yox, M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.a.s) yolunu ged\u0259nl\u0259rdir. M\u0259zh\u0259b\u00e7ilik b\u00fct\u00fcn hallarda bid\u0259tdir. Allaha, onun pey\u011f\u0259mb\u0259rin\u0259 v\u0259 dinin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmaqd\u0131r. H\u0259r bir m\u0259zh\u0259b onun banisinin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. \u018fg\u0259r \u015fi\u0259 m\u0259zh\u0259bdirs\u0259, b\u0259s banisinin ad\u0131 n\u0259dir? Kimdir onun banisi? \u015ei\u0259 s\u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259nas\u0131ndan da b\u0259llidir ki, \u015fi\u0259 t\u0259r\u0259fdar, ard\u0131c\u0131l dem\u0259kdir. Bu s\u00f6z ilk d\u0259f\u0259 \u201cQurani-K\u0259rim\u201dd\u0259 Allah (c.c) t\u0259r\u0259find\u0259n Hz.\u0130brahim pey\u011f\u0259mb\u0259r haqq\u0131nda deyilmi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong>\u201cQurani-K\u0259rim\u201d \u018fs-S\u0259ffat sur\u0259si 37\/75-ci ay\u0259: \u201cH\u0259qiq\u0259t\u0259n Nuh<\/strong>\u00a0(\u00f6z tayfas\u0131n\u0131n m\u0259hv edilm\u0259si bar\u0259d\u0259)\u00a0<strong>biz\u0259 dua etmi\u015f, onun duas\u0131 nec\u0259 d\u0259 g\u00f6z\u0259l q\u0259bul olunmu\u015fdur!\u201d. 37\/82: \u201cSonra ba\u015fqalar\u0131n\u0131 (Nuha iman g\u0259tirm\u0259y\u0259nl\u0259ri) suda bo\u011fduq.\u201d 37\/83: \u201cH\u0259qiq\u0259t\u0259n, \u0130brahim d\u0259 onun yolu il\u0259 ged\u0259nl\u0259rd\u0259n idi\u201d.<\/strong>\u00a0Bu, o dem\u0259kdir ki, Hz.\u0130brahim pey\u011f\u0259mb\u0259r Hz.Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259rin ard\u0131c\u0131l\u0131 idi, y\u0259ni \u015fi\u0259 idi. Dem\u0259li, \u201cQurani-K\u0259rim\u201dd\u0259 \u201c\u015fi\u0259\u201d s\u00f6z\u00fc ilk d\u0259f\u0259 \u0130brahim\u00a0 pey\u011f\u0259mb\u0259rin (\u0259) vaxt\u0131nda meydana g\u0259lib. Sonralar is\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.a.s) vaxt\u0131nda Onun t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 olaraq 4 n\u0259f\u0259r d\u0259 &#8211; Salman ibn Farsi, \u018fbuz\u0259r \u011e\u0259bbari, Miqdad ibn \u018fsv\u0259d v\u0259 \u018fmmar Yasir \u015fi\u0259 adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015flar. Dem\u0259li, Allah\u0131n v\u0259 onun pe\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rinin yolunu ged\u0259nl\u0259r \u015fi\u0259dirl\u0259r, y\u0259ni, Allah\u0131n v\u0259 onun pey\u011f\u0259mb\u0259rinin t\u0259r\u0259fdar\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u015fi\u0259liyi m\u0259zh\u0259b adland\u0131rmaq v\u0259 onu Hz.\u018flinin (\u0259) ad\u0131na ba\u011flamaq \u0259dal\u0259tsizlik, q\u0259r\u0259z\u00e7ilik v\u0259 n\u0259hay\u0259t savads\u0131zl\u0131qd\u0131r. Allah-t\u0259ala t\u0259r\u0259find\u0259n gizlin elm\u0259 sahib olan Hz.\u018flinin (\u0259) kimins\u0259 d\u0259st\u0259yin\u0259 ehtiyac\u0131 yox idi. Nec\u0259 ki, \u00f6z\u00fcnd\u0259n \u0259vv\u0259l x\u0259lif\u0259liyi q\u0259sb ed\u0259nl\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z haqq\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259k q\u00fcdr\u0259tin\u0259 malik oldu\u011funu bil\u0259-bil\u0259 susub v\u0259 bu susqunlu\u011fu bel\u0259 ifad\u0259 edib:\u00a0<strong>\u201cS\u00fckut etm\u0259yim is\u0259 qorxudan deyil, q\u0259rq oldu\u011fum gizli elm\u0259 g\u00f6r\u0259dir&#8230;\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>Hz. \u018fli (\u0259) bu bar\u0259d\u0259 bel\u0259 buyurmu\u015fdur: \u201cAllah\u0131n R\u0259suluna (s) el\u0259 bir ay\u0259 nazil olmam\u0131\u015fd\u0131, Allah-t\u0259ala t\u0259r\u0259find\u0259n ona halal-haram, \u0259mr v\u0259 v\u0259hy, ita\u0259t v\u0259 asilik, olmu\u015f v\u0259 olacaqlar bar\u0259sind\u0259 el\u0259 bir \u015fey \u00f6yr\u0259tm\u0259mi\u015fdir ki, o da onu m\u0259n\u0259 \u00f6yr\u0259tm\u0259sin v\u0259 m\u0259n\u0259 oxutdurmas\u0131n, m\u0259n\u0259 imla etm\u0259sin v\u0259 m\u0259n d\u0259 onu \u00f6z x\u0259ttiml\u0259 yazmay\u0131m. O, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n t\u0259vilini, zahirini v\u0259 batinini m\u0259n\u0259 x\u0259b\u0259r vermi\u015f, m\u0259n d\u0259 yadda saxlam\u0131\u015fam. Sonra ondan bir h\u0259rfi bel\u0259 unutmam\u0131\u015fam.\u201d<\/p>\n<p>Sonra buyurur: \u201cAllah\u0131n R\u0259sulu (s) halal-haram olanlar v\u0259 Qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fcn\u0259d\u0259k olmu\u015f v\u0259 olacaqlar bar\u0259sind\u0259 m\u0259n\u0259 min n\u00f6v (bilik) \u00f6yr\u0259tmi\u015fdir ki, h\u0259r biri min n\u00f6v biliy\u0259 qap\u0131 a\u00e7\u0131r v\u0259 h\u0259r qap\u0131 min-min biliy\u0259 yol g\u00f6st\u0259rir v\u0259 b\u0259nd\u0259l\u0259ri imtahana \u00e7\u0259km\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn olacaqlar elmini (ilm\u00fcl-m\u0259naya-v\u0259l-b\u0259laya) \u2013 f\u0259sah\u0259ti \u00f6yr\u0259ndim.\u201d<\/p>\n<p>Bunun t\u0259sdiqini Hz. pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) h\u0259disl\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Bir h\u0259disd\u0259 pey\u011f\u0259mb\u0259r (s.a.s) Hz. \u018fliy\u0259 (\u0259) xitab\u0259n buyurur: \u201cM\u0259n Allahdan n\u0259 dil\u0259mi\u015f\u0259ms\u0259 &#8230; &#8211; verib. Ondan dil\u0259mi\u015f\u0259m ki, s\u0259ni m\u0259nim varisim v\u0259 elmimin x\u0259zin\u0259dar\u0131 etsin. O da edib\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259r (s.a.s) m\u0259\u015fhur bir h\u0259d\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlara x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir: \u201cM\u0259n elmin \u015f\u0259h\u0259riy\u0259m, \u018fli is\u0259 onun (\u015f\u0259h\u0259rin) qap\u0131s\u0131d\u0131r \u2013 \u015f\u0259h\u0259r\u0259 girm\u0259k ist\u0259y\u0259n qap\u0131ya g\u0259lsin\u201d.<\/p>\n<p>Bu, h\u0259m d\u0259 ona i\u015far\u0259dir ki, \u0130slam\u0131n yolu Hz. \u018flid\u0259n (\u0259) ke\u00e7ir. Lakin m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015fmi\u015f M\u00fcaviy\u0259 s\u00fclal\u0259sinin t\u0259siri alt\u0131nda olan r\u0259\u015fidi x\u0259lif\u0259l\u0259r Hz. \u018flinin (\u0259) yolunu getm\u0259dil\u0259r, ona qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131b, onu t\u0259kl\u0259dil\u0259r. X\u0259lif\u0259 olanda da bel\u0259, t\u0259qibl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalan\u00a0 Hz. \u018fli (\u0259) bu m\u0259qam\u0131 bel\u0259 ifad\u0259 edir: \u201cAllaha and olsun! Hz. Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) v\u0259fat ed\u0259nd\u0259n bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r i\u015fimd\u0259 t\u0259nha qalm\u0131\u015fam. M\u0259ni h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z haqq\u0131mdan m\u0259hrum edib qada\u011fa qoymu\u015flar&#8230;\u201d.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, r\u0259\u015fidi x\u0259lif\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n Hz. \u018flinin (\u0259) q\u0259tlind\u0259n sonra 661-ci ild\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n M\u00fcaviy\u0259 \u0130slam dini p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda \u00f6z s\u00fclal\u0259 hakimiyytini qurdu v\u0259 bu 89 il davam el\u0259di.<\/p>\n<p>\u018fm\u0259vil\u0259r xilaf\u0259ti<\/p>\n<p>41-132\/661-750<\/p>\n<p>41\/661 &#8211;\u00a0 M\u00fcaviy\u0259 ibn \u018fbu S\u00fcfyan<\/p>\n<p>60\/680 &#8211; I Yezid<\/p>\n<p>64\/683 &#8211; II M\u00fcaviy\u0259<\/p>\n<p>64\/684 &#8211; I M\u0259rvan ibn \u0259l-X\u0259k\u0259m<\/p>\n<p>65\/685 &#8211; Abd \u0259l-Malik<\/p>\n<p>86\/705 &#8211; I \u0259l-Valid<\/p>\n<p>96\/715 &#8211; S\u00fcleyman<\/p>\n<p>99\/717 &#8211; \u00d6m\u0259r ibn Abd-\u0259l \u018fziz<\/p>\n<p>101\/720 &#8211; II Yezid<\/p>\n<p>105\/724 &#8211; Xi\u015fam<\/p>\n<p>125\/743 &#8211; II \u0259l-Valid<\/p>\n<p>126\/744 &#8211; III Yezid<\/p>\n<p>126\/744 &#8211; \u0130brahim<\/p>\n<p>127\/-132\/744-750 &#8211; II M\u0259rvan \u0259l-Ximar<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Abbasil\u0259r xilaf\u0259ti<\/p>\n<p>\u0130raq v\u0259 Ba\u011fdadda 132-656\/749-1258-ci ill\u0259r<\/p>\n<p>Buradan ayd\u0131n olur ki, Allah\u0131n v\u0259 onun R\u0259sulunun t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 \u201c\u015fi\u0259-l\u0259r\u201d, onlara qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xanlar \u018fm\u0259vil\u0259r (M\u0259kk\u0259 m\u00fc\u015frikl\u0259ri) pey\u011f\u0259mb\u0259rin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda onun ordusu il\u0259 \u0259vv\u0259ld\u0259n-ax\u0131ra vuru\u015fdu\u011fu kimi, sonralar da onun t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131, davam\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, ard\u0131c\u0131llar\u0131n\u0131 \u2013 \u201c\u015fi\u0259l\u0259ri t\u0259qib\u0259 m\u0259ruz qoymu\u015flar v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 h\u0259min m\u0259sum m\u00fcs\u0259lmanlar M\u00fcaviy\u0259nin ard\u0131c\u0131llar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qib olunmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130slam p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda \u00f6z dind\u0259n uzaq hakimiyy\u0259tl\u0259rini quran \u018fm\u0259vil\u0259r (\u018fbu L\u0259h\u0259b, \u018fbu S\u00fcfyan, M\u00fcaviy\u0259 ibn \u018fbu S\u00fcfyan, Yezid ibn M\u00fcaviy\u0259) \u00f6z s\u00fclal\u0259 hakimiyy\u0259tl\u0259rini 89 il davam etdirmi\u015f v\u0259 b\u00fct\u00fcn bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 d\u0259 Hz.pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n v\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fdarlar\u0131ndan qisas alm\u0131\u015f v\u0259 bu qisas\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259tl\u0259rini ax\u0131ra q\u0259d\u0259r d\u0259 davam etdirmi\u015fl\u0259r. Bu g\u00fcn d\u0259 \u0130slama v\u0259 onun pey\u011f\u0259mb\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259dal\u0259tsiz m\u00f6vqe tutan q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u018fm\u0259vil\u0259rin davam\u00e7\u0131lar\u0131 olaraq f\u0259aliyy\u0259td\u0259dirl\u0259r v\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun olmayan yanl\u0131\u015f dilini m\u00fclahiz\u0259l\u0259ri saytlarda v\u0259 vikipediyalarda bir h\u0259qiq\u0259t kimi vikil\u0259\u015fdirirl\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 kitabxanalardan v\u0259 m\u00fctali\u0259d\u0259n uzaq d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bug\u00fcnk\u00fc g\u0259ncl\u0259rimiz telefon saytlar\u0131 il\u0259 \u00f6zl\u0259rini m\u0259lumatlanm\u0131\u015f g\u00fcman ed\u0259r\u0259k yanl\u0131\u015f yola d\u00fc\u015f\u00fcr, h\u0259qiq\u0259td\u0259n uzaq olurlar.<\/p>\n<p>M\u00fcsasir texnika \u0259srind\u0259yik biz,<\/p>\n<p>Oxuyub yaz\u0131r\u0131q kitab, q\u0259l\u0259msiz&#8230;<\/p>\n<p>Ayr\u0131ld\u0131q \u201c\u018fxalqi-Nasiri\u201dmizd\u0259n,<\/p>\n<p>K\u00f6hn\u0259ldi ruhumuz m\u00fctali\u0259siz.<\/p>\n<p>Hz. \u018fli (\u0259) \u018fm\u0259vil\u0259r haqq\u0131nda demi\u015fdir:\u00a0<strong>\u201c\u018fm\u0259vil\u0259r \u0130slam libas\u0131n\u0131 geydil\u0259r, ancaq \u00e7evirib t\u0259rsin\u0259 geydil\u0259r\u201d.<\/strong><\/p>\n<p>Bununla da Hz. \u018fli (\u0259) \u018fm\u0259vil\u0259rin b\u00fct\u00fcn \u00e7irkin niyy\u0259tl\u0259rini de-\u015fifr\u0259 etmi\u015fdir. Bel\u0259likl\u0259, M\u00fcaviy\u0259 s\u00fclal\u0259 hakimiyy\u0259tinin davam\u00e7\u0131lar\u0131 olan bug\u00fcnk\u00fc t\u0259riq\u0259t\u00e7il\u0259r \u00f6zl\u0259ri M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.a.s) qoyub getdiyi \u0130slam\u0131n yolu il\u0259 getm\u0259dikl\u0259ri halda, \u0259slind\u0259, \u0130slam\u0131n yolu il\u0259 ged\u0259n \u015fi\u0259l\u0259rin d\u00fcz yolda olmad\u0131qlar\u0131n\u0131 iddia edil\u0259r.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, r\u0259\u015fidi x\u0259lif\u0259l\u0259r d\u00f6vr\u00fcn\u0259 v\u0259 bir az da ondan \u0259vv\u0259l\u0259 tarixi ekskursiya ets\u0259k, g\u00fcn kimi ayd\u0131n olur ki, \u201c\u015fi\u0259\u201d t\u0259riq\u0259t deyil. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 s\u00fcnni ad\u0131 alt\u0131nda sionizmin yaratd\u0131\u011f\u0131 t\u0259riq\u0259tl\u0259r, c\u0259h\u0259nn\u0259m\u0259 ged\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259 yolda\u015f axtar\u0131rm\u0131\u015f kimi, M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.a.s) yolu il\u0259 ged\u0259nl\u0259ri, y\u0259ni \u015fi\u0259l\u0259ri d\u0259 t\u0259riq\u0259t adland\u0131rmaqla bu t\u0259riq\u0259tl\u0259ri d\u0259 legitiml\u0259\u015fdirir v\u0259 guya haqq yolunda m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131qlar\u0131na inam yarad\u0131rlar. Nec\u0259 ki, min ill\u0259rdir bir-biri il\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik ed\u0259n Papa v\u0259 Kiril, t\u00fcrk\u0259 qar\u015f\u0131 g\u0259l\u0259nd\u0259, \u201cqarda\u015fl\u0131q m\u00fcqavil\u0259si\u201d ba\u011flay\u0131b birl\u0259\u015firl\u0259r, bu t\u0259riq\u0259tl\u0259r d\u0259 \u015fi\u0259l\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 g\u0259l\u0259nd\u0259 birl\u0259\u015fib bir olurlar v\u0259 b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n guya 85%-ni t\u0259\u015fkil etdikl\u0259rini g\u00fcman edir v\u0259 bunu da \u00f6zl\u0259rinin haql\u0131 olduqlar\u0131n\u0131n d\u0259lili kimi \u015f\u0259rh edirl\u0259r. Di g\u0259l ki, bu t\u0259riq\u0259tl\u0259r bir-birl\u0259ri il\u0259 yola gedirl\u0259r? \u018flb\u0259tt\u0259 yox. H\u0259r k\u0259s \u00f6z\u00fcn\u00fc haql\u0131 bilir v\u0259 ba\u015fqas\u0131n\u0131 kafir adland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Ancaq b\u00fct\u00fcn hallarda \u0259dal\u0259tsizlik i\u00e7ind\u0259 bo\u011fulan \u0259dal\u0259ti qorumaq, insani l\u0259yaq\u0259t t\u0259l\u0259b edir. \u201c\u0130MAM \u018fL\u0130 &#8211; \u0130nsan \u0259dal\u0259tinin s\u0259si\u201d kitab\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259llifi livanl\u0131 xristian \u015fair, yaz\u0131\u00e7\u0131 v\u0259 dramaturq Corc Cordaqda olan l\u0259yaq\u0259t kimi. Alq\u0131\u015flar olsun ki, xristian olan bir insan, Hz. \u018flini (\u0259) bir \u0259dal\u0259t r\u0259mzi kimi insanl\u0131\u011f\u0131n s\u0259sidir dey\u0259 q\u0259l\u0259m\u0259 al\u0131r.<\/p>\n<p>O n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n \u018fbu H\u0259nif\u0259 (\u0130mam Azam) (Allah ondan raz\u0131 olsun) d\u0259, \u0259dal\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131b. Onun m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu H\u0259n\u0259fi t\u0259riq\u0259ti, \u0259slind\u0259 t\u0259riq\u0259t\u00e7ilik yox, d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn zal\u0131m h\u00f6kmdarlar\u0131na qar\u015f\u0131 bar\u0131\u015fmaz m\u00f6vqed\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n m\u00fcxalif\u0259t\u00e7ilik idi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u018fbu H\u0259nif\u0259 (\u0130mam Azam) (Allah ondan raz\u0131 olsun) M\u00fcaviy\u0259 v\u0259 Abbasil\u0259r h\u00f6kmdarlar\u0131na tabe olmay\u0131b, onlara ba\u015f \u0259ym\u0259yib. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 onu zindana sal\u0131b i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r vermi\u015f v\u0259 n\u0259hay\u0259t z\u0259h\u0259rl\u0259yib \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015fl\u0259r. Niy\u0259? Ona g\u00f6r\u0259 ki, M\u00fcaviy\u0259nin s\u00fclal\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0130slamdan k\u0259nar olub, pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 v\u0259 onun \u018fhli-Beytin\u0259 qar\u015f\u0131 zal\u0131m olmu\u015f v\u0259 onlar\u0131n t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131 t\u0259qib ed\u0259r\u0259k q\u0131l\u0131ncdan ke\u00e7irmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130ndi sual olunur, \u0130mam S\u0259ccaddan d\u0259rs alm\u0131\u015f, haqq\u0131n t\u0259r\u0259find\u0259 dayan\u0131b \u018fhli-Beyti m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n v\u0259 \u018fhli-Beyt\u0259 qar\u015f\u0131 qisas\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fcd\u0259n \u018fm\u0259vil\u0259r v\u0259 Abbasil\u0259r h\u00f6kmdarlar\u0131na ba\u015f \u0259ym\u0259y\u0259n \u018fbu H\u0259nif\u0259 (\u0130mam Azam) (Allah ondan raz\u0131 olsun) \u015fi\u0259dir, yoxsa s\u00fcnni? \u018flb\u0259tt\u0259, \u015fi\u0259dir. Bel\u0259 olan halda, \u00a0\u201cs\u00fcnnidir\u201d dey\u0259 \u018fbu H\u0259nif\u0259ni t\u0259hqir ed\u0259n \u201c\u015fi\u0259l\u0259r\u201d hans\u0131 vicdanla \u00f6zl\u0259rini \u201c\u015fi\u0259\u201d adland\u0131r\u0131rlar? \u0130kinci bir sual meydana \u00e7\u0131x\u0131r. G\u00f6r\u0259s\u0259n, s\u00fcnnil\u0259rin 56%-ni t\u0259\u015fkil ed\u0259n H\u0259n\u0259fi t\u0259riq\u0259tinin ham\u0131s\u0131m\u0131 \u018fbu H\u0259nif\u0259nin yolunu gedirl\u0259r? \u018fg\u0259r el\u0259dirs\u0259, onlar da Hz. \u018fli (\u0259) ba\u015fda olmaqla \u018fhli Beyt\u0259 r\u0259\u011fb\u0259t b\u0259sl\u0259y\u0259rl\u0259r. B\u0259sl\u0259mirl\u0259rs\u0259, dem\u0259li, o h\u0259nif\u0259lil\u0259r \u201cs\u00fcnni\u201d ad\u0131 alt\u0131nda sionistl\u0259rin o t\u0259riq\u0259t\u0259 yerl\u0259\u015fdirdikl\u0259ri yad \u00fcns\u00fcrl\u0259rdir. \u018fslind\u0259, \u018fbu H\u0259nif\u0259nin yolunu ged\u0259nl\u0259r \u018fhli-Beyt t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 olan, y\u0259ni \u018fbu H\u0259nif\u0259nin yolunu ged\u0259n c\u0259f\u0259ril\u0259r olublar, hans\u0131lar ki, H\u0259n\u0259fi t\u0259riq\u0259tinin bir qolu kimi adland\u0131r\u0131l\u0131rlar. B\u0259lk\u0259 el\u0259 \u018fbu H\u0259nif\u0259nin yolunu ged\u0259nl\u0259rin c\u0259mini c\u0259f\u0259ril\u0259r t\u0259\u015fkil edir, qalanlar\u0131 \u018fbu H\u0259nif\u0259d\u0259n deyill\u0259r? S\u00f6z yox ki, H\u0259nif\u0259d\u0259n olanlar H\u0259nif\u0259nin yolu il\u0259 ged\u0259nl\u0259rdir, y\u0259ni c\u0259f\u0259ril\u0259rdir.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, m\u0259sum \u015fi\u0259 v\u0259 s\u00fcnnil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq radikal \u015fi\u0259 d\u0259, radikal s\u00fcnni d\u0259 \u0130slamdank\u0259nar xaricin x\u00fcsusi k\u0259\u015ffiyyat orqanlar\u0131n\u0131n t\u0259siri alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f yaz\u0131q m\u0259xluqlard\u0131r. Sual olunur, M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259r (s.a.s) hans\u0131 t\u0259riq\u0259td\u0259ndir? O hans\u0131 t\u0259riq\u0259td\u0259ndirs\u0259, m\u0259n d\u0259 o t\u0259riq\u0259td\u0259n\u0259m. Onun \u0130slamdan ba\u015fqa ikinci bir dini, m\u0259zh\u0259bi, t\u0259riq\u0259ti olmay\u0131b. O, Allah\u0131n se\u00e7ilmi\u015f, sevimli b\u0259nd\u0259sidir, m\u00fcs\u0259lmand\u0131r. M\u00fcs\u0259lman m\u00fcs\u0259lman\u0131n qarda\u015f\u0131d\u0131r. M\u0259n d\u0259 m\u00fcs\u0259lmanam. M\u00fcs\u0259lman insanl\u0131\u011f\u0131n r\u0259mzidir. \u0130nsan olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l g\u0259r\u0259k m\u00fcs\u0259lman olasan v\u0259 \u0259ksin\u0259, m\u00fcs\u0259lman olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259r\u0259k insan olasan.<\/p>\n<p>Hz. \u018fli: \u201cM\u0259xluqat aras\u0131nda Allah\u0131n \u0259n pis d\u00fc\u015fm\u0259n bilidyi iki \u015f\u0259xsdir: 1. Allah\u0131n bo\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259xs; 2. Nadan camaat\u0131 yolundan azd\u0131ran \u015f\u0259xsdir\u201d.<\/p>\n<p><em><strong>H\u0259md olsun al\u0259ml\u0259rin R\u0259bbi olan Allaha!<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Allah\u0131n salam\u0131 v\u0259 salavat\u0131 olsun M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 (s.a.s) v\u0259 onun \u018fhli-Beytin\u0259.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Allah\u0131n salam\u0131 v\u0259 salavat\u0131 olsun Hz. \u018fliy\u0259 (\u0259) v\u0259 on iki imama.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Allah\u0131n salam\u0131 v\u0259 salavat\u0131 olsun \u0130mam H\u00fcseyn\u0259 (\u0259) v\u0259 onunla \u015f\u0259hid olanlara!<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Allah\u0131n salam\u0131 v\u0259 salavat\u0131 olsun ALLAH YOLUNDA C\u018fM\u0130 \u015e\u018fH\u0130D OLANLARA!<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Allah\u0131n salam\u0131 v\u0259 salavat\u0131 olsun c\u0259mi iman g\u0259tir\u0259nl\u0259r\u0259.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>Allah\u0131n salam\u0131 v\u0259 salavat\u0131 olsun M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 (s.a.s) v\u0259 ona q\u0259d\u0259rki b\u00fct\u00fcn pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r\u0259!<\/strong><\/em><\/p>\n<p><strong>H\u0259s\u0259n,<\/strong><br \/>\n<em>Q\u0131z\u0131l q\u0259l\u0259m m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Al\u0259ml\u0259rin R\u0259bbi olan Allah\u0131n h\u00f6km\u00fc il\u0259 \u0259z\u0259ld\u0259n c\u0259mi bir din m\u00f6vcud olmu\u015f v\u0259 o \u0130slamd\u0131r. \u0130slam ideologiyas\u0131n\u0131 b\u0259\u015f\u0259rd\u0259 t\u0259bli\u011f etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Allah (c.c) h\u0259r q\u00f6vm \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n \u00f6z dill\u0259rind\u0259 dan\u0131\u015fan pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdir. V\u0259 n\u0259hay\u0259t, Hz. Musa-ya \u201cT\u00f6vrat\u201d\u0131, Hz. Davud-a \u201cZ\u0259bur\u201du, Hz. \u0130sa-ya \u201c\u0130ncil\u201di v\u0259 sonuncu pey\u011f\u0259mb\u0259r Hz. M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259 (s.a.s) \u201cQurani K\u0259rim\u201di nazil etmi\u015fdir.\u00a0Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259 ba\u015flanan din (\u0130slam) M\u0259h\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259 tamamlanm\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, b\u00fct\u00fcn pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r, Hz.\u0130brahim (Avraam), Hz.Musa, Hz.\u0130sa v\u0259 Hz.M\u0259h\u0259mm\u0259d (s.a.v) olmaqla, h\u0259r biri ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda v\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131 d\u00f6vl\u0259rd\u0259, Allah\u0131n eyni missiyas\u0131n\u0131 \u2013 \u0130slam ideologiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirmi\u015fl\u0259r. \u201cQurani-K\u0259rim\u201d, \u201c\u018f\u015f-\u015eura\u201d sur\u0259si (42) 13-c\u00fc&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":711613,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[27],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/473447ac155196271839677293410414533.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/473447ac155196271839677293410414533.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/473447ac155196271839677293410414533.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/473447ac155196271839677293410414533-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/473447ac155196271839677293410414533-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/473447ac155196271839677293410414533-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/473447ac155196271839677293410414533.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/473447ac155196271839677293410414533.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/473447ac155196271839677293410414533-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/473447ac155196271839677293410414533.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=27\" rel=\"category\">\u0130SLAM<\/a>","rttpg_excerpt":"Al\u0259ml\u0259rin R\u0259bbi olan Allah\u0131n h\u00f6km\u00fc il\u0259 \u0259z\u0259ld\u0259n c\u0259mi bir din m\u00f6vcud olmu\u015f v\u0259 o \u0130slamd\u0131r. \u0130slam ideologiyas\u0131n\u0131 b\u0259\u015f\u0259rd\u0259 t\u0259bli\u011f etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Allah (c.c) h\u0259r q\u00f6vm \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n \u00f6z dill\u0259rind\u0259 dan\u0131\u015fan pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdir. V\u0259 n\u0259hay\u0259t, Hz. Musa-ya \u201cT\u00f6vrat\u201d\u0131, Hz. Davud-a \u201cZ\u0259bur\u201du, Hz. \u0130sa-ya \u201c\u0130ncil\u201di v\u0259 sonuncu pey\u011f\u0259mb\u0259r Hz. M\u0259h\u0259mm\u0259d\u0259 (s.a.s) \u201cQurani K\u0259rim\u201di nazil etmi\u015fdir.\u00a0Nuh pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259 ba\u015flanan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/711612"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=711612"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/711612\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/711613"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=711612"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=711612"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=711612"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}