{"id":712461,"date":"2024-04-18T10:00:57","date_gmt":"2024-04-18T06:00:57","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=712461"},"modified":"2024-04-18T10:00:57","modified_gmt":"2024-04-18T06:00:57","slug":"erm%c9%99ni-soyqirimi-iddilari-xx-%c9%99srin-%c9%99n-boyuk-iftirasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=712461","title":{"rendered":"\u201cErm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d iddilar\u0131: XX \u0259srin \u0259n b\u00f6y\u00fck iftiras\u0131"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Arxivd\u0259ki h\u0259qiq\u0259tl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarsa b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya bu b\u00f6y\u00fck yalana g\u00f6r\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n \u00fczr ist\u0259m\u0259li olacaq<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u0130ki y\u00fcz ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, erm\u0259ni-da\u015fnak quldur birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n havadarlar\u0131 t\u00fcrk mill\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259tliamlar h\u0259yata ke\u00e7irir, torpaq idialar\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr, b\u00f6y\u00fck f\u0259lak\u0259tl\u0259r v\u0259 soyqr\u0131m t\u00f6r\u0259dibl\u0259r. XX \u0259srin \u0259vv\u0259l\u0259rind\u0259n t\u00fcrk mill\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131, yerini-yurdunu t\u0259rk etm\u0259l\u0259ri, s\u00fcrg\u00fcnl\u00fck etdikl\u0259ri g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Bel\u0259\u00a0 bir sual ver\u0259k: \u201cErm\u0259ni\u00a0 soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d m\u0259s\u0259l\u0259si nec\u0259 v\u0259 haradan meydana \u00e7\u0131xd\u0131?<\/p>\n<p>Erm\u0259nil\u0259r iddia edirl\u0259r ki, guya 1915-ci ild\u0259 t\u00fcrkl\u0259r 1,5 milyon erm\u0259nini q\u0131r\u0131blar. Tarixi faktlara \u0259sas\u0259n dey\u0259 bil\u0259rik ki, T\u00fcrkiy\u0259nin XX \u0259srin \u0259vv\u0259l\u0259rind\u0259 ba\u015f\u0131n\u0131 qa\u015f\u0131ma\u011fa macal\u0131 yox idi. \u0130ngilt\u0259r\u0259 v\u0259 Fransa tarixd\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck donanma il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccum etmi\u015fdi. 1915-ci ilin aprelin 24-d\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti \u0259razisind\u0259 bir erm\u0259ni bel\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259yib. Sad\u0259c\u0259 olaraq, \u00f6lk\u0259d\u0259 cinay\u0259tkar f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201cDa\u015fnak\u201d v\u0259 \u201cHn\u00e7ak\u201d partiyalar\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri h\u0259bs olunub. Tarixi faktlar, arxiv materiallar\u0131 da dediyimiz\u0259 s\u00fcbutdur. Qondarma \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d m\u0259s\u0259l\u0259sinin mahiyy\u0259ti bel\u0259dir: Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131n\u0131 par\u00e7alamaq ist\u0259y\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259r XIX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n etibar\u0259n ona qar\u015f\u0131 m\u00fcxt\u0259lif planlar c\u0131z\u0131rd\u0131lar. \u201c\u015e\u0259rq m\u0259s\u0259l\u0259si\u201d adlanan ideya da m\u0259hz h\u0259min planlar\u0131n realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 ortaya at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tinin daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ya\u015fayan xristian azl\u0131qlar\u0131n m\u0259nafeyinin \u201cqorunmamas\u0131\u201d m\u0259s\u0259l\u0259si b\u0259han\u0259 ola bil\u0259rdi. 1890-c\u0131 ild\u0259n etibar\u0259n ba\u015flayan \u00fcsyanlar 1915-ci ild\u0259 Osmanl\u0131 hakimiyy\u0259tini radikal q\u0259rarlar alma\u011fa m\u0259cbur etdi v\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131 iddias\u0131 da bu d\u00f6vrd\u0259n etibar\u0259n ortaya \u00e7\u0131xd\u0131. G\u00fccl\u0259n\u0259n erm\u0259ni mill\u0259t\u00e7iliyi Anadolunun \u015f\u0259rqind\u0259 v\u0259 Kilikya adlanan c\u0259nub b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rd\u0259 separat\u00e7\u0131 meyli g\u00fccl\u0259ndirdikc\u0259 \u00fcsyanlar da t\u0259bii hal alma\u011fa ba\u015flad\u0131. B\u00f6lg\u0259d\u0259 t\u0259\u015fkilatlanan erm\u0259ni komit\u0259l\u0259ri m\u00fclki \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 da x\u00fcsusi amans\u0131zl\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirdil\u0259r. Ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdiril\u0259n \u00fcsyanlar v\u0259 Birinci D\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 ruslara qo\u015fulan erm\u0259nil\u0259rin t\u00fcrkl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 sava\u015fmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259ti 27 may 1915-ci ild\u0259 \u201cK\u00f6\u00e7\u201d q\u0259rar\u0131 \u00e7\u0131xard\u0131. Bu q\u0259rar \u00f6nc\u0259sind\u0259 is\u0259 bu g\u00fcn erm\u0259nil\u0259rin soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc kimi q\u0259bul etdikl\u0259ri 24 aprel g\u00fcn\u00fc 2345 erm\u0259ni lider h\u0259bs edildi. Onlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti k\u0259ndl\u0259r\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k silahs\u0131z \u0259halini q\u0131ran cinay\u0259tkarlar idi. K\u00f6\u00e7 q\u0259rar\u0131 Anadoluda ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259rin Osmanl\u0131n\u0131n dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259nm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutsa da, praktikada h\u0259r \u015fey f\u0259rqli c\u0259r\u0259yan etdi. K\u00f6\u00e7 karvanlar\u0131na edil\u0259n h\u00fccumlarda \u00f6l\u0259n erm\u0259nil\u0259r bir k\u0259nara, h\u0259m d\u0259 yollarda acl\u0131qdan v\u0259 x\u0259st\u0259likd\u0259n \u00f6l\u0259nl\u0259r kifay\u0259t q\u0259d\u0259r idi. Yola \u00e7\u0131xanlar\u0131n yaln\u0131z bir qismi laz\u0131mi m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259r\u0259 yerl\u0259\u015fdiril\u0259 bildi.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, he\u00e7 bir q\u0259tliam v\u0259 yaxud \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dndan s\u00f6hb\u0259t ged\u0259 bilm\u0259z. Sad\u0259c\u0259, erm\u0259nil\u0259r aprelin 24-n\u00fc ona g\u00f6r\u0259 \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc\u201d kimi qeyd edirl\u0259r ki, k\u00f6\u00e7 haqq\u0131nda q\u0259rardan sonra onlar\u0131n d\u00f6vl\u0259t yaratmaq ist\u0259dikl\u0259ri 6 vilay\u0259td\u0259 (\u018frzurum, Van, Bitlis, Xarput, Diyarb\u0259kir, Sivas) onsuz da azl\u0131q t\u0259\u015fkil ed\u0259n erm\u0259nil\u0259rin say\u0131 minimuma endirildi. Y\u0259ni, onlar\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisind\u0259 d\u00f6vl\u0259t yaratmaq x\u00fclyalar\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131xd\u0131. \u018fslind\u0259 is\u0259 erm\u0259ni terror d\u0259st\u0259l\u0259ri I D\u00fcnya sava\u015f\u0131 \u0259snas\u0131nda Fransa v\u0259 Rusiya il\u0259 birlikd\u0259 Osmanl\u0131lar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Real\u0131qda bu r\u0259q\u0259min iki milyon \u0259traf\u0131nda oldu\u011fu bir ger\u00e7\u0259kdir. AB\u015e-\u0131n eks-prezidenti Ronald Reyqan\u0131n h\u00fcquq m\u00fc\u015faviri Bruce Fein r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f qrupun 1981-ci ild\u0259 haz\u0131rlay\u0131b t\u0259qdim etdiyi raportdan: \u201cA\u011f Saray ara\u015fd\u0131rma etdi, erm\u0259nil\u0259rin 2 milyon m\u00fcs\u0259lman Osmanl\u0131n\u0131 q\u0259tl etdiyi ortaya \u00e7\u0131xd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r \u00f6z arxivl\u0259rini a\u00e7m\u0131r, \u00e7\u00fcnki bu ger\u00e7\u0259yin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 ist\u0259mir, erm\u0259nil\u0259rin bu iddialar\u0131 son d\u0259r\u0259c\u0259 \u0259sass\u0131zd\u0131r\u201d. Reyqan\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 \u201csoyq\u0131r\u0131m\u201d\u0131 tan\u0131sa da arxivd\u0259ki h\u0259qiq\u0259tl\u0259rin \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n bu b\u00f6y\u00fck yalana g\u00f6r\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n \u00fczr ist\u0259y\u0259c\u0259yini demi\u015fdi.<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, uzun ill\u0259rdir ki, AB\u015e-da ya\u015fayan erm\u0259nil\u0259r, soyq\u0131r\u0131m\u0131 yalan\u0131 il\u0259 b\u00f6y\u00fck g\u0259lirl\u0259r \u0259ld\u0259 edir. AB\u015e r\u0259hb\u0259rliyi d\u0259 b\u00fcdc\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck pullar d\u00f6nd\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259nil\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131na almaq ist\u0259mir. Erm\u0259nil\u0259r israrla \u00f6z arxivl\u0259rini a\u00e7m\u0131r. \u00c7\u00fcnki ill\u0259rdir soyq\u0131r\u0131m yalan\u0131 il\u0259 g\u0259l\u0259n g\u0259lirl\u0259ri itirm\u0259k ist\u0259mirl\u0259r. Arxivl\u0259r a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131 anda ger\u00e7\u0259k ortaya c\u0131xacaq. Buna baxmayaraq, erm\u0259nil\u0259r 1965-ci ild\u0259n etibar\u0259n h\u0259r il aprelin 24-n\u00fc \u201csoyq\u0131r\u0131m g\u00fcn\u00fc\u201d kimi qeyd edirl\u0259r. Faktlar\u0131 ustal\u0131qla \u015fi\u015fird\u0259n erm\u0259nil\u0259rin v\u0259 erm\u0259ni lobbisinin h\u0259d\u0259fi t\u0259l\u0259bl\u0259rinin yerin\u0259 yetirilm\u0259sidir: 1-ci \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dn\u0131n d\u00fcnyada tan\u0131nmas\u0131; 2-ci T\u00fcrkiy\u0259nin \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d tan\u0131mas\u0131; 3-c\u00fc T\u00fcrkiy\u0259nin \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dna u\u011fram\u0131\u015f adamlar\u0131n varisl\u0259rin\u0259 t\u0259zminat \u00f6d\u0259m\u0259si; Beyn\u0259lxalq h\u00fcquq\u00a0 qanunlar\u0131na \u0259sas\u0259n\u00a0 hesab edilir ki, d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d q\u0259rarlar\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259sind\u0259 5 amil rol oynay\u0131r. Lakin x\u0259yan\u0259tkar erm\u0259ni he\u00e7 bir s\u00fcbut bel\u0259 ortaya qoya bilm\u0259mi\u015fdir. Bu fakt onu dem\u0259y\u0259 \u0259sas verir ki, erm\u0259nil\u0259rin Osmanl\u0131 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dna m\u0259ruz qalmas\u0131 uydurmadan ba\u015fqa bir \u015fey deyil\u00a0 v\u0259 bunu indiki Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259ti d\u0259 yax\u015f\u0131 bilir.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan parlamentinin m\u00fcdafi\u0259 komit\u0259sinin s\u0259dri Andranik Ko\u00e7aryan\u0131n a\u00e7\u0131qlamalar\u0131 da qeyd edil\u0259n fonda x\u00fcsusi diqq\u0259t c\u0259lb edir: \u201cErm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyan \u201csoyq\u0131r\u0131m\u201da aid real \u0259saslar yaratmaq, soyq\u0131r\u0131ma m\u0259ruz qalan soyda\u015flar\u0131n daha obyektiv siyah\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259rtib olunmas\u0131n\u0131 ist\u0259yir\u201d. O bildirib ki, \u201csoyq\u0131r\u0131m\u201da m\u0259ruz qalan milyon yar\u0131m erm\u0259ninin adbaad siyah\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259rtib olunmas\u0131 z\u0259rurudur. Ko\u00e7aryan bunun niy\u0259 z\u0259ruri olmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rini izah etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b: \u201cM\u0259qs\u0259d sad\u0259dir. Biz 1.5 milyon soyda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n \u00fcnvan\u0131n\u0131 v\u0259 yerini bilm\u0259liyik. Bu, bizim g\u0259l\u0259c\u0259k m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri qurma\u011f\u0131m\u0131z bax\u0131m\u0131ndan da vacibdir. Tarix aprelin 24-d\u00fcr. 1.5 milyon, 2 milyon v\u0259 ya bundan az, tam d\u0259qiql\u0259\u015fdirilm\u0259lidir. \u018fg\u0259r biz bunu bel\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirm\u0259s\u0259k qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f h\u0259mi\u015f\u0259 dey\u0259 bil\u0259c\u0259k ki, bel\u0259 bir \u015fey he\u00e7 vaxt olmay\u0131b. El\u0259 deyir d\u0259&#8230; Bizd\u0259n \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d soru\u015fanda biz h\u0259min 1.5 milyon erm\u0259ninin adlar\u0131n\u0131 t\u0259qdim ed\u0259 bilm\u0259liyik. Bu adamlar\u0131n adlar\u0131 Soyq\u0131r\u0131n Muzeyinin divarlar\u0131na h\u0259kk olunmal\u0131d\u0131r. M\u0259n dey\u0259 bilm\u0259liy\u0259m ki, \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201dna g\u00f6r\u0259 bug\u00fcnk\u00fc Erm\u0259nistana k\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f\u0259m v\u0259 bu Erm\u0259nistan biz\u0259 1946-c\u0131 ild\u0259 m\u00fch\u00fcm demoqrafik problemi h\u0259ll etm\u0259k imkan\u0131 verib. \u201cErm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 tarixi faktlar d\u0259qiq deyil ki, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 1.5 milyon erm\u0259ni h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 q\u0259tl\u0259 yetirilib, i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b v\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Pa\u015finyan\u0131n \u0259slind\u0259 \u00f6z h\u00f6km\u00fc var, o, i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalan erm\u0259nil\u0259rin \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 tapmaq, oxumaq, saymaq v\u0259 \u0259min olmaq ist\u0259yir. Tarixi faktlar, m\u00f6vcud elmi \u0259s\u0259rl\u0259r v\u0259 q\u0259rarlar\u0131n \u00e7oxlu\u011fu onu qane etmir\u201d.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistandak\u0131 Soyq\u0131r\u0131m\u0131 Muzeyinin ke\u00e7mi\u015f direktoru Suren Manukyan h\u00f6kum\u0259tin bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fc t\u0259hl\u00fck\u0259li hesab edir. O xat\u0131rlad\u0131r ki, bel\u0259 bir siyah\u0131n\u0131n t\u0259rtib olunmas\u0131 inkar tezisl\u0259rind\u0259n biridir. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0130r\u0259van bu tezis\u0259 cavab olaraq h\u0259mi\u015f\u0259 bildirib ki, n\u0259 q\u0259d\u0259r insan\u0131n \u00f6lm\u0259si m\u00fch\u00fcm deyil, vacib olan bir qrup insan\u0131 m\u0259hv etm\u0259k niyy\u0259tidir: \u201cBel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, ill\u0259r v\u0259 onillikl\u0259r \u0259rzind\u0259 bunu dey\u0259n Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6z\u00fc indi buna inanm\u0131r. Bu, \u00e7ox q\u0259rib\u0259dir. \u00c7\u00fcnki beyn\u0259lxalq aliml\u0259r, Beyn\u0259lxalq Soyq\u0131r\u0131m Aliml\u0259ri Assosiasiyas\u0131 aras\u0131nda bel\u0259 bir konsensus, iki q\u0259tnam\u0259 var. \u018flb\u0259tt\u0259 \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d olub. \u0130ndi erm\u0259nil\u0259rin bunu \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na almas\u0131 q\u0259rib\u0259dir\u201d. O qeyd edib ki, Pa\u015finyan\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc ictimaiyy\u0259ti he\u00e7 vaxt bit\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k bir prosesl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful etm\u0259k, ona resurslar s\u0259rf etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir. Bunun fonunda t\u00fcrkl\u0259r dey\u0259c\u0259kl\u0259r ki, erm\u0259nil\u0259r prosesi ba\u015fa \u00e7atd\u0131randa dan\u0131\u015far\u0131q. Bel\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcrat yaran\u0131r ki, Erm\u0259nistan hakimiyy\u0259ti bizim \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u201ddan imtina etm\u0259yimizi t\u0259min etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u201d. Ke\u00e7mi\u015f prezident Serj Sarkisyan\u0131n Respublika Partiyas\u0131n\u0131n s\u0259dr m\u00fcavini Eduard \u015earmazanovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259vv\u0259lc\u0259 Qaraba\u011f\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259si kimi tan\u0131yan Pa\u015finyan indi d\u0259 \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d m\u0259s\u0259l\u0259sini unutdurmaq ist\u0259yir: \u201cPa\u015finyan b\u0259lk\u0259 d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycandan 24 apreli unutdurmaq g\u00f6st\u0259ri\u015fi al\u0131b\u201d. Politoloq Akop Badalyan bildirib ki, \u201cerm\u0259ni soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 arxivl\u0259rd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r material yoxdur v\u0259 bel\u0259 olan halda 100 illik uydurma soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259lil-s\u00fcbut tapmaq \u00e7ox \u00e7\u0259tin olacaq: \u201cM\u0259hdud imkanlar \u015f\u0259raitind\u0259 1,5 milyon n\u0259f\u0259rin ad\u0131n\u0131 tarixi s\u0259n\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259n b\u0259rpa etm\u0259k b\u00f6y\u00fck i\u015fdir. H\u0259m d\u0259 arxivl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259dir\u201d.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, aprelin 24-d\u0259 erm\u0259nil\u0259rin \u201csoyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d adland\u0131rd\u0131qlar\u0131 hadis\u0259nin 109-cu ild\u00f6n\u00fcm\u00fc qeyd olunacaq. Ankara m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn Erm\u0259nistan\u0131 \u00f6z arxivl\u0259rini a\u00e7ma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. Lakin \u0130r\u0259van h\u0259l\u0259 d\u0259 bundan imtina edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Arxivd\u0259ki h\u0259qiq\u0259tl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarsa b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya bu b\u00f6y\u00fck yalana g\u00f6r\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n \u00fczr ist\u0259m\u0259li olacaq \u0130ki y\u00fcz ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, erm\u0259ni-da\u015fnak quldur birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n havadarlar\u0131 t\u00fcrk mill\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259tliamlar h\u0259yata ke\u00e7irir, torpaq idialar\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr, b\u00f6y\u00fck f\u0259lak\u0259tl\u0259r v\u0259 soyqr\u0131m t\u00f6r\u0259dibl\u0259r. XX \u0259srin \u0259vv\u0259l\u0259rind\u0259n t\u00fcrk mill\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131, yerini-yurdunu t\u0259rk etm\u0259l\u0259ri, s\u00fcrg\u00fcnl\u00fck etdikl\u0259ri g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Bel\u0259\u00a0 bir sual ver\u0259k: \u201cErm\u0259ni\u00a0 soyq\u0131r\u0131m\u0131\u201d m\u0259s\u0259l\u0259si nec\u0259 v\u0259 haradan meydana \u00e7\u0131xd\u0131? Erm\u0259nil\u0259r iddia edirl\u0259r ki, guya 1915-ci ild\u0259 t\u00fcrkl\u0259r 1,5 milyon erm\u0259nini q\u0131r\u0131blar. Tarixi faktlara \u0259sas\u0259n dey\u0259 bil\u0259rik ki, T\u00fcrkiy\u0259nin XX \u0259srin \u0259vv\u0259l\u0259rind\u0259 ba\u015f\u0131n\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":712462,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/e0640c93171337362896261482310036611.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/e0640c93171337362896261482310036611.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/e0640c93171337362896261482310036611.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/e0640c93171337362896261482310036611-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/e0640c93171337362896261482310036611-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/e0640c93171337362896261482310036611-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/e0640c93171337362896261482310036611.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/e0640c93171337362896261482310036611.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/e0640c93171337362896261482310036611-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/e0640c93171337362896261482310036611.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Arxivd\u0259ki h\u0259qiq\u0259tl\u0259r \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xarsa b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya bu b\u00f6y\u00fck yalana g\u00f6r\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n \u00fczr ist\u0259m\u0259li olacaq \u0130ki y\u00fcz ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, erm\u0259ni-da\u015fnak quldur birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri v\u0259 onlar\u0131n havadarlar\u0131 t\u00fcrk mill\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259tliamlar h\u0259yata ke\u00e7irir, torpaq idialar\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr, b\u00f6y\u00fck f\u0259lak\u0259tl\u0259r v\u0259 soyqr\u0131m t\u00f6r\u0259dibl\u0259r. XX \u0259srin \u0259vv\u0259l\u0259rind\u0259n t\u00fcrk mill\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131, yerini-yurdunu t\u0259rk etm\u0259l\u0259ri, s\u00fcrg\u00fcnl\u00fck etdikl\u0259ri g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/712461"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=712461"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/712461\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/712462"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=712461"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=712461"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=712461"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}