{"id":716717,"date":"2024-04-29T20:29:23","date_gmt":"2024-04-29T16:29:23","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=716717"},"modified":"2024-04-29T20:29:23","modified_gmt":"2024-04-29T16:29:23","slug":"az%c9%99rbaycanda-korp%c9%99-oluml%c9%99rinin-%c9%99sas-s%c9%99b%c9%99bi-n%c9%99dir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=716717","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanda k\u00f6rp\u0259 \u00f6l\u00fcml\u0259rinin \u0259sas s\u0259b\u0259bi n\u0259dir?"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan u\u015faq \u00f6l\u00fcml\u0259rinin say\u0131na g\u00f6r\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-d\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yeri tutur.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 Bak\u0131 Ara\u015fd\u0131rmalar \u0130nstitutu m\u0259lumat yay\u0131b.<\/p>\n<p>M\u0259lumatda deyilir ki, 1980-2021-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda h\u0259r 1000 yeni do\u011fulan u\u015fa\u011fa d\u00fc\u015f\u0259n \u00f6l\u00fcm say\u0131 109-dan 18-\u0259 enib. Amma bununla bel\u0259 u\u015faq \u00f6l\u00fcm\u00fc say\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00f6lk\u0259miz h\u0259l\u0259 d\u0259 \u201cy\u00fcks\u0259k pill\u0259\u201dl\u0259rd\u0259dir.<\/p>\n<p>\u018fn \u00e7ox u\u015faq \u00f6l\u00fcm\u00fc qeyd\u0259 al\u0131nan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edir. Bu \u00f6lk\u0259d\u0259 do\u011fulan h\u0259r 1000 u\u015faqdan 41,4-i \u00f6l\u00fcr. \u0130kinci yerd\u0259 is\u0259 Tacikistan g\u0259lir. Bu \u00f6lk\u0259d\u0259 is\u0259 1000 u\u015faqdan 31,4-\u00fc vaxts\u0131z d\u00fcnya\u015f\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. Bu sah\u0259d\u0259 \u0259n u\u011furlu n\u0259tic\u0259 Estoniyaya m\u0259xsusdur- h\u0259r 1000 u\u015faqdan c\u0259misi 2-si t\u0259l\u0259f olur. Son \u00fc\u00e7l\u00fcy\u00fc il\u0259 Belarus (2,7) v\u0259 Latviya (3,3) tamamlay\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259s, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 u\u015faq \u00f6l\u00fcml\u0259rinin say\u0131n\u0131 nec\u0259 azaltmaq olar?<\/p>\n<p>Suala tan\u0131nm\u0131\u015f h\u0259kim Abbas Ba\u011f\u0131rov ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirib. O, Bizim.Media-ya a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, beyn\u0259lxalq statistikalara g\u00f6r\u0259 m\u00fcxt\u0259lif amill\u0259rin t\u0259sirind\u0259n yenido\u011fulmu\u015flar aras\u0131nda \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131n olmas\u0131 qeyd edil\u0259 bil\u0259r:<\/p>\n<p>\u201cDo\u011fu\u015fayard\u0131m proqramlar\u0131 icra edilm\u0259y\u0259n \u0259vv\u0259lki d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 ba\u015f vermi\u015f do\u011fu\u015fdan sonrak\u0131 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131n say\u0131 daha a\u015fa\u011f\u0131 faizl\u0259 g\u00f6st\u0259rilirdi. Bununla bel\u0259, hamil\u0259liyin gedi\u015fat\u0131na daha ciddi n\u0259zar\u0259t olundu\u011fu, s\u0259hiyy\u0259 sisteminin maddi texniki bazas\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirildiyi indiki vaxtda k\u00f6rp\u0259 \u00f6l\u00fcml\u0259rinin say\u0131n\u0131n k\u0259skin azalmamas\u0131 xeyli narahatl\u0131q do\u011furur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda yeni do\u011fulan k\u00f6rp\u0259l\u0259rin \u00f6l\u00fcm faizini a\u015fa\u011f\u0131 salmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r imkanlar m\u00f6vcuddur. \u018fvv\u0259la onu qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, m\u00fcasir g\u0259ncliyin nigahaq\u0259d\u0259rki d\u00f6vrd\u0259 fizioloji v\u0259 psixoemosional inki\u015faf\u0131nda bir s\u0131ra bo\u015fluqlar m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur ki, bu da onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tini medikamentl\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirir.<\/p>\n<p>Qidalanma (alimentar), t\u0259bi\u0259t (ekoloji) faktorlar\u0131 da onun \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 ist\u0259r perinatal (b\u0259tndaxili), ist\u0259rs\u0259 d\u0259 (postnatal) do\u011fu\u015fdan sonrak\u0131 d\u00f6vrd\u0259 u\u015fa\u011f\u0131n inki\u015faf prosesi pozulmu\u015f olur\u201d.<\/p>\n<p>Abbas Ba\u011f\u0131rov kliniki, immunogenetik v\u0259 biokimy\u0259vi g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin d\u0259 x\u0259st\u0259lik \u0259lam\u0259tl\u0259ri oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yib:<\/p>\n<p>\u201cHamil\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 protokol qaydalar\u0131na \u0259sas\u0259n bir s\u0131ra m\u00fcayin\u0259l\u0259rin apar\u0131lmas\u0131 z\u0259ruri hesab olunur. Buraya bir s\u0131ra infeksiyalar\u0131n ayarlanmas\u0131 v\u0259 qan\u0131n hamil\u0259liyin gedi\u015fat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan b\u0259zi t\u0259hlill\u0259ri d\u0259 buna aiddir. \u0130mmunitetin v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq ke\u00e7ici xarakterli b\u0259zi immunogenetik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r pozitiv \u00e7\u0131xa bil\u0259r. Bu halda h\u0259kiml\u0259rimizin x\u0259st\u0259y\u0259 daha professional yana\u015fmas\u0131na b\u00f6y\u00fck ehtiyac yaran\u0131r.<\/p>\n<p>Rast g\u0259ldiyimiz \u0259n \u00e7ox yay\u0131lan m\u00fcalic\u0259 metodu kimi plazamaferez &#8211; el aras\u0131nda \u201cqan yuma\u201d deyil\u0259n prosedura \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilir. Hamil\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259g\u0259r kritik s\u0259viyy\u0259ni ifad\u0259 ed\u0259n g\u00f6st\u0259ricil\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmursa plazmaferez apar\u0131lmas\u0131 ciddi f\u0259sadlara &#8211; b\u0259tndaxili inki\u015faf q\u00fcsurlar\u0131na &#8211; anomaliyalara, immunosupressiv (immun statusun a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si) v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r\u0259 yol a\u00e7a bilir\u201d.<\/p>\n<p>\u201cBu hallar d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259n k\u00f6rp\u0259l\u0259rin sa\u011flaml\u0131q v\u0259 h\u0259yati durumu bar\u0259d\u0259 ciddi t\u0259hdid yarad\u0131r.<br \/>\n\u018fhali bilm\u0259lidir ki, plazamaferez zaman\u0131 d\u00f6l\u00fcn inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan komponentl\u0259r qandan ayr\u0131l\u0131b k\u0259nara at\u0131l\u0131r ki, bu da b\u0259tndaxili inki\u015faf v\u0259 qidalanma probleml\u0259ri yarad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259krar\u0131 plazmaferez prosedurlar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131n qanda z\u00fclal fraksiyalar\u0131 azal\u0131r bu hal d\u00f6l\u00fcn funksional sisteml\u0259rinin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli deyil.<\/p>\n<p>El\u0259c\u0259 d\u0259 bu, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7acaq k\u00f6rp\u0259nin h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n ba\u015fl\u0131ca t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259ndir. G\u00f6st\u0259ril\u0259n faktorlar v\u0259 bir q\u0259d\u0259r d\u0259 do\u011fu\u015fun apar\u0131lmas\u0131 professionall\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259sind\u0259 ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail olunsa, u\u015faq \u00f6l\u00fcml\u0259rinin say\u0131nda ciddi azalma m\u00fc\u015fahid\u0259 oluna bil\u0259r. H\u0259m\u00e7inin hamil\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 d\u0259rman madd\u0259l\u0259rinin istifad\u0259sini minimuma endirm\u0259k laz\u0131md\u0131r\u201d, &#8211; dey\u0259 h\u0259kim bildirib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan u\u015faq \u00f6l\u00fcml\u0259rinin say\u0131na g\u00f6r\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-d\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yeri tutur. Bu bar\u0259d\u0259 Bak\u0131 Ara\u015fd\u0131rmalar \u0130nstitutu m\u0259lumat yay\u0131b. M\u0259lumatda deyilir ki, 1980-2021-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda h\u0259r 1000 yeni do\u011fulan u\u015fa\u011fa d\u00fc\u015f\u0259n \u00f6l\u00fcm say\u0131 109-dan 18-\u0259 enib. Amma bununla bel\u0259 u\u015faq \u00f6l\u00fcm\u00fc say\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00f6lk\u0259miz h\u0259l\u0259 d\u0259 \u201cy\u00fcks\u0259k pill\u0259\u201dl\u0259rd\u0259dir. \u018fn \u00e7ox u\u015faq \u00f6l\u00fcm\u00fc qeyd\u0259 al\u0131nan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q edir. Bu \u00f6lk\u0259d\u0259 do\u011fulan h\u0259r 1000 u\u015faqdan 41,4-i \u00f6l\u00fcr. \u0130kinci yerd\u0259 is\u0259 Tacikistan g\u0259lir. Bu \u00f6lk\u0259d\u0259 is\u0259 1000 u\u015faqdan 31,4-\u00fc vaxts\u0131z d\u00fcnya\u015f\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. Bu sah\u0259d\u0259 \u0259n u\u011furlu n\u0259tic\u0259 Estoniyaya m\u0259xsusdur- h\u0259r 1000 u\u015faqdan c\u0259misi 2-si&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":716718,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/PaediatricIntensiveCare-1.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/PaediatricIntensiveCare-1.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/PaediatricIntensiveCare-1.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/PaediatricIntensiveCare-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/PaediatricIntensiveCare-1-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/PaediatricIntensiveCare-1.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/PaediatricIntensiveCare-1.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/PaediatricIntensiveCare-1.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/PaediatricIntensiveCare-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/04\/PaediatricIntensiveCare-1.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan u\u015faq \u00f6l\u00fcml\u0259rinin say\u0131na g\u00f6r\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-d\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yeri tutur. Bu bar\u0259d\u0259 Bak\u0131 Ara\u015fd\u0131rmalar \u0130nstitutu m\u0259lumat yay\u0131b. M\u0259lumatda deyilir ki, 1980-2021-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda h\u0259r 1000 yeni do\u011fulan u\u015fa\u011fa d\u00fc\u015f\u0259n \u00f6l\u00fcm say\u0131 109-dan 18-\u0259 enib. Amma bununla bel\u0259 u\u015faq \u00f6l\u00fcm\u00fc say\u0131na g\u00f6r\u0259 \u00f6lk\u0259miz h\u0259l\u0259 d\u0259 \u201cy\u00fcks\u0259k pill\u0259\u201dl\u0259rd\u0259dir. \u018fn \u00e7ox u\u015faq \u00f6l\u00fcm\u00fc qeyd\u0259 al\u0131nan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/716717"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=716717"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/716717\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/716718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=716717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=716717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=716717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}