{"id":717388,"date":"2024-05-01T12:46:15","date_gmt":"2024-05-01T08:46:15","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=717388"},"modified":"2024-05-01T12:46:15","modified_gmt":"2024-05-01T08:46:15","slug":"1-may-beyn%c9%99lxalq-%c9%99m%c9%99k-gunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=717388","title":{"rendered":"1 MAY beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259k g\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n da Konstitusiyas\u0131 v\u0259 \u018fm\u0259k M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 t\u0259sbit edilmi\u015f \u0259m\u0259k h\u00fcququ, sosial qarantiya, 8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fc irtican\u0131n t\u0259zyiq v\u0259 istismar\u0131na, c\u00fczi maa\u015f m\u00fcqabilind\u0259 b\u0259z\u0259n 15-16 saata \u00e7atan g\u00fcnd\u0259lik i\u015f rejimin\u0259, u\u015faq \u0259m\u0259yin\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lan sinfi m\u00fcbariz\u0259nin n\u0259tic\u0259sidir. B\u0259s bu tarixi proses v\u0259 onun m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si olan 1 May bayram\u0131 nec\u0259 meydana g\u0259ldi?<\/p>\n<p>XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Avropada \u0259n f\u0259al kommunist h\u0259r\u0259kat\u0131 \u00fczvl\u0259rind\u0259n biri olan Roza L\u00fcksemburq (Almaniya) 1894-c\u00fc ilin fevral\u0131nda Parisd\u0259 d\u0259rc olunmu\u015f &#8220;May bayram\u0131 nec\u0259 yarand\u0131?&#8221; adl\u0131 tarixi m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: &#8220;Azad d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 \u2013 8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fcn\u00fcn nailiyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259 kimi bir proletar bayram g\u00fcn\u00fc t\u0259tbiq etm\u0259k ilk d\u0259f\u0259 Avstraliyada ortaya \u00e7\u0131xd\u0131.<\/p>\n<p>Yerli i\u015f\u00e7il\u0259r 1856-c\u0131 ild\u0259 art\u0131q toplant\u0131 v\u0259 \u0259yl\u0259nc\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dar s\u0259kkiz saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fcn\u00fcn lehin\u0259 n\u00fcmayi\u015f olaraq bir g\u00fcnl\u00fck \u00f6zl\u0259rini tamamil\u0259 i\u015fd\u0259n azad etm\u0259yi q\u0259rara ald\u0131lar.<\/p>\n<p>Bu bayram g\u00fcn\u00fc 21 aprel\u0259 t\u0259yin edildi. \u00d6nc\u0259, 1856-c\u0131 ild\u0259 avstraliyal\u0131 i\u015f\u00e7il\u0259r yaln\u0131z birc\u0259 d\u0259f\u0259 n\u00fcmayi\u015f ke\u00e7irm\u0259yi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Ancaq bu ilk bayram n\u00fcmayi\u015fi avstraliyal\u0131 proletar k\u00fctl\u0259l\u0259rd\u0259 el\u0259 t\u0259sirli iz buraxd\u0131, el\u0259 bir canlanma yaratd\u0131 ki, bayram\u0131n h\u0259r il t\u0259krarlanmas\u0131na q\u0259rar verildi.<\/p>\n<p>Bu q\u0259rar ger\u00e7\u0259kd\u0259n, i\u015f\u00e7i k\u00fctl\u0259l\u0259r\u0259 k\u00fctl\u0259vi i\u015f\u0259 \u00e7\u0131xmamaq kimi \u00f6z g\u00fccl\u0259rin\u0259 inam v\u0259 c\u0259sar\u0259ti verdi. Zavod, fabrik v\u0259 emalatxanalar\u0131n \u0259b\u0259di qullar\u0131na \u00f6z daxili birlikl\u0259rin\u0259 bax\u0131\u015f z\u0259minind\u0259 c\u0259sar\u0259t, g\u00fcc\u00fc b\u0259x\u015f etdi&#8221;.<\/p>\n<p>Bel\u0259c\u0259, proletar bayram\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si tez bir zamanda m\u0259nims\u0259ndi, Avstraliyan\u0131 a\u015f\u0131b ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 yay\u0131ld\u0131, ta ki o, b\u00fct\u00fcn proletar d\u00fcnyas\u0131n\u0131 f\u0259th etdi. Avstraliyal\u0131 \u0259m\u0259k\u00e7il\u0259rin bu n\u00fcmun\u0259sini daha sonra amerikal\u0131lar t\u0259krarlad\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;&#8230;h\u0259r k\u00fc\u00e7\u0259ni bir i\u015f\u00e7inin c\u0259s\u0259diyl\u0259 b\u0259z\u0259y\u0259c\u0259yik&#8221;<\/p>\n<p>1866-c\u0131 ild\u0259 Amerikan i\u015f\u00e7il\u0259ri Baltimorda topland\u0131qlar\u0131 konqresd\u0259 g\u00fcnl\u00fck i\u015f vaxt\u0131n\u0131n 8 saata endirilm\u0259si t\u0259l\u0259bl\u0259rini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 ir\u0259li s\u00fcrm\u0259k haqda q\u0259rar q\u0259bul etdil\u0259r. Ancaq i\u015f\u00e7il\u0259rin bu haql\u0131 t\u0259l\u0259bi r\u0259dd edildi. Bundan sonra &#8220;8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fc&#8221; art\u0131q b\u00fct\u00fcn Amerikan \u0259m\u0259k\u00e7il\u0259rinin ortaq t\u0259l\u0259bin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k, onlar\u0131n t\u0259\u015fkilati m\u00fcbariz\u0259sinin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131na dam\u011fas\u0131n\u0131 vuracaq, i\u015f\u00e7i sinfi qanl\u0131 v\u0259 a\u011f\u0131r m\u00fcbariz\u0259l\u0259rl\u0259 burjualardan bu haqq\u0131 zorla alacaqd\u0131.<\/p>\n<p>1884-c\u00fc ild\u0259 \u00c7ikaqoda toplanan Amerika \u0130\u015f\u00e7i Federasiyas\u0131 v\u0259 Beyn\u0259lxalq \u0130\u015f\u00e7il\u0259r Birliyi &#8220;8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fc&#8221;n\u00fc burjuaziyaya zorla q\u0259bul etdirm\u0259k haqda q\u0259rar q\u0259bul etdi. Bu q\u0259rara g\u00f6r\u0259 2 il sonra \u2013 1 may 1886-c\u0131 ild\u0259 8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn boykotlar edil\u0259c\u0259k v\u0259 aksiyalar ke\u00e7ir\u0259c\u0259kdil\u0259r.<\/p>\n<p>Amerikan burjuaziyas\u0131 bu q\u0259rara qar\u015f\u0131 h\u00fccuma ke\u00e7di. Burjuaziyan\u0131n idar\u0259\u00e7iliyind\u0259ki kapitalist media monopolistl\u0259ri, mitinqd\u0259n \u00f6nc\u0259ki g\u00fcnl\u0259rd\u0259 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rin qan g\u00f6l\u00fcn\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259yi kimi g\u00fcl\u00fcnc iddialar yay\u0131mlay\u0131rd\u0131. Buna misal olaraq &#8220;\u00c7ikaqo Tribun&#8221; q\u0259zeti &#8220;\u015e\u0259h\u0259ri da\u011f\u0131d\u0131b yand\u0131racaqlar? Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m g\u0259l\u0259rs\u0259, \u00c7ikaqonun h\u0259r k\u00fc\u00e7\u0259sini bir i\u015f\u00e7inin c\u0259s\u0259diyl\u0259 b\u0259z\u0259y\u0259c\u0259yik&#8221; \u2013 dey\u0259 al\u00e7aqcas\u0131na h\u0259d\u0259l\u0259yici yaz\u0131lar verirdi&#8230;<\/p>\n<p>1 may 1886-c\u0131 ild\u0259 dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn s\u0259naye m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259 \u2013 Nyu-York, \u00c7ikaqo, Filadelfiya, Baltimorda&#8230; 200 mind\u0259n \u00e7ox i\u015f\u00e7i boykota ba\u015flad\u0131. \u00c7ikaqoda 80 min i\u015f\u00e7i haqlar\u0131 olan &#8220;8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fc&#8221; t\u0259l\u0259bi alt\u0131nda s\u0131x s\u0131ralarla m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m y\u00fcr\u00fc\u015f ke\u00e7irdi.<\/p>\n<p>&#8220;&#8230; g\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k&#8221;<\/p>\n<p>\u00dcmummilli boykotun v\u0259 bu aksiyalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131ndan qorxan burjuaziya silahl\u0131 \u0259sg\u0259rl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 h\u0259m d\u0259, casus provakatorlar tutaraq h\u00fccuma ke\u00e7di. 3 may g\u00fcn\u00fc &#8220;McCormic&#8221; fabrikinin qar\u015f\u0131s\u0131nda onlara qat\u0131lmayan dig\u0259r i\u015f\u00e7il\u0259ri boykota qo\u015fulma\u011fa \u00e7a\u011f\u0131ran silahs\u0131z i\u015f\u00e7il\u0259r\u0259 at\u0259\u015f a\u00e7\u0131ld\u0131 v\u0259 bir i\u015f\u00e7i \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. \u0130\u015f\u00e7il\u0259r bu qanl\u0131 hadis\u0259ni protest etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn mitinq ke\u00e7irm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259ldil\u0259r.<\/p>\n<p>4 may g\u00fcn\u00fc i\u015f\u00e7il\u0259r daha g\u00fccl\u00fc bir mitinq t\u0259\u015fkil etdil\u0259r. Mitinqin qurtarmas\u0131na az qalm\u0131\u015f y\u00fczl\u0259rl\u0259 polis meydana girdi. Bir az sonra is\u0259 m\u0259n\u015f\u0259yi v\u0259 haradan g\u0259ldiyi b\u0259lli olmayan bir bomba polisl\u0259rin oldu\u011fu yer\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc. Bomba at\u0131landan sonra mitinq b\u00f6lg\u0259si qanl\u0131 sava\u015f meydan\u0131na \u00e7evrildi. \u0130\u015f\u00e7il\u0259r g\u00fcll\u0259 ya\u011f\u0131\u015f\u0131na tutuldular. 4 i\u015f\u00e7i v\u0259 7 polis \u00f6ld\u00fc, onlarla i\u015f\u00e7i is\u0259 yaraland\u0131. H\u0259mkarlar ittifaqlar\u0131n\u0131n s\u0259drl\u0259ri v\u0259 8 i\u015f\u00e7i h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n lideri tutuldu.<\/p>\n<p>Siyasi \u015fou kimi ke\u00e7\u0259n m\u0259hk\u0259m\u0259 sonras\u0131nda i\u015f\u00e7i h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n liderl\u0259rind\u0259n olan 4 i\u015f\u00e7i \u2013 Avgust Spies, Albert Parsons, Corc Engel ve Adolf Fi\u015fer edama m\u0259hkum edildil\u0259r.<\/p>\n<p>11 noyabr 1887-ci ild\u0259 edama apar\u0131lan Avgust Spiesin son s\u00f6z\u00fc bel\u0259 oldu: &#8220;S\u0259ssizlyimizin, bu g\u00fcn bo\u011faca\u011f\u0131n\u0131z s\u0259sl\u0259rd\u0259n daha g\u00fccl\u00fc olaca\u011f\u0131 g\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k&#8221;. Do\u011frudan da, bu repressiya v\u0259 edam q\u0259rarlar\u0131 etirazlar, z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rin beyn\u0259lxalq birliyin\u0259 v\u0259 yeni, daha g\u00fccl\u00fc m\u00fcbariz\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259kan verdi.<\/p>\n<p>II \u0130nternasional\u0131n tarixi q\u0259rar\u0131<\/p>\n<p>Bu arada Avropada da i\u015f\u00e7i h\u0259r\u0259kat\u0131 g\u00fccl\u00fc inki\u015faf etdi v\u0259 canland\u0131. 1889-cu ilin iyulunda Parisd\u0259 toplanan II \u0130nternasional\u0131n 1-ci Konqresind\u0259 1 May tarixi d\u00fcnya z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rinin birlik, m\u00fcbariz\u0259 g\u00fcn\u00fc olaraq q\u0259bul edildi. H\u0259r ilin 1 may tarixini mitinql\u0259r, aksiyalar v\u0259 boykotlarla qeyd etm\u0259k q\u0259rar\u0131 al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, bu h\u0259r\u0259kat \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u00fcc ifad\u0259sini \u0130\u015f\u00e7il\u0259rin Beyn\u0259lmil\u0259l Konqresi il\u0259 tapd\u0131. S\u00f6z\u00fc ged\u0259n Konqres\u0259 400 n\u00fcmay\u0259nd\u0259 toplanm\u0131\u015fd\u0131. \u00d6nc\u0259 8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fc t\u0259l\u0259bi haqda q\u0259rar verildi.<\/p>\n<p>1 May bayram\u0131n\u0131n 100 illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 burax\u0131lm\u0131\u015f SSR\u0130 po\u00e7t markas\u0131 (1989)<\/p>\n<p>Frans\u0131z H\u0259mkarlar \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, bordolu f\u0259hl\u0259 Lavign t\u0259klif etdi ki, h\u0259r bir \u00f6lk\u0259nin z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259ri \u018fm\u0259k Bayram\u0131 g\u00fcn\u00fc ad\u0131 alt\u0131nda bu t\u0259l\u0259bi ortaya qoysunlar. Burada amerikal\u0131 i\u015f\u00e7il\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si diqq\u0259ti 1890-c\u0131 ilin 1 May\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 yolda\u015flar\u0131n\u0131n eyni q\u0259rar\u0131na y\u00f6n\u0259ltdi, bel\u0259likl\u0259 Konqres h\u0259min g\u00fcn\u00fc proletariat\u0131n bayram g\u00fcn\u00fc kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n etdi.<\/p>\n<p>Proletariat n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri \u0259slind\u0259, bu halda da 30 il \u00f6nc\u0259 Avstraliyada oldu\u011fu kimi yaln\u0131z bir g\u00fcnl\u00fck manifestasiya haqda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcl\u0259r. Konqres q\u0259rarla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131 ki, 1 Mayda (1890-c\u0131 il) b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rin proletariatlar\u0131 8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fc t\u0259l\u0259bi il\u0259 birlikd\u0259 n\u00fcmayi\u015f ke\u00e7irsinl\u0259r.<\/p>\n<p>N\u00f6vb\u0259ti ill\u0259rd\u0259 apar\u0131lan m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 bayram\u0131n t\u0259krar ke\u00e7irilm\u0259si t\u0259klifl\u0259ri s\u0259sl\u0259nm\u0259di. He\u00e7 kim qabaqcadan prosesin bel\u0259 parlaq \u015f\u0259kild\u0259 realla\u015faca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 q\u0131sa zamanda i\u015f\u00e7i sinfi aras\u0131nda yay\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 t\u0259xmin ed\u0259 bilm\u0259mi\u015fdi.<\/p>\n<p>SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259n sinfi m\u00fcbariz\u0259 Rusiyada bir q\u0259d\u0259r d\u0259 k\u0259skin xarakter alm\u0131\u015fd\u0131. Rusiyada ba\u015f qald\u0131ran f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 daha fundamental xarakter da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Rusiya proletar k\u00fctl\u0259l\u0259rinin daha g\u00fccl\u00fc ittifaqlarda birl\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 kommunist-bol\u015fevik partiyas\u0131 s\u0131ralar\u0131nda g\u00fccl\u00fc siyasi f\u0259aliyy\u0259ti sonradan B\u00f6y\u00fck Oktyabr \u0130nqilab\u0131na v\u0259 n\u0259hay\u0259td\u0259 Leninin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 tarixd\u0259 sosialist sistem\u0259 dayanan ilk f\u0259hl\u0259-k\u0259ndli d\u00f6vl\u0259tinin \u2013 SSR\u0130-nin yarad\u0131lmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131.<\/p>\n<p>Sovet \u0130ttifaq\u0131nda bu bayram d\u00fcnyada \u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m s\u0259viyy\u0259d\u0259 ke\u00e7irilirdi. 30 ya\u015fdan yuxar\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z \u2013 ke\u00e7mi\u015f sovet adamlar\u0131 1 May bayram\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131rlar. Bayramdan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00f6nc\u0259 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259 boyu \u2013 idar\u0259, m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlarda, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00e7o\u015fqu il\u0259 haz\u0131rl\u0131q gedirdi.<\/p>\n<p>May\u0131n 1-d\u0259 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 b\u00f6y\u00fck n\u00fcmayi\u015fl\u0259r ke\u00e7iril\u0259r, m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m bayram \u0259fval-ruhiyy\u0259si h\u00f6km s\u00fcr\u0259rdi. Pe\u015f\u0259sind\u0259 f\u0259rql\u0259n\u0259n \u0259m\u0259k\u00e7il\u0259r\u0259 m\u00fckafatlar, f\u0259xri adlar veril\u0259r, Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n paytaxt\u0131na \u2013 Moskvaya d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n d\u0259v\u0259t olunan qonaqlara sosializmin n\u0259y\u0259 qadir oldu\u011fu n\u00fcmayi\u015f etdiril\u0259rdi.<\/p>\n<p>Lakin SSR\u0130-nin da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra &#8220;qurunun oduna ya\u015f\u0131 da yand\u0131rd\u0131lar&#8221; v\u0259 b\u00fct\u00fcn yax\u015f\u0131 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259r kimi 1 May bayram\u0131n\u0131 da l\u0259\u011fv etdil\u0259r. Lakin Rusiyada v\u0259 b\u0259zi dig\u0259r respublikalarda 1 may h\u0259r il ke\u00e7irilir \u2013 qar\u015f\u0131durmalar\u0131n yaranmas\u0131 il\u0259 olsa bel\u0259.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda 1 May bayram\u0131n\u0131n tarixi 1920-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq, 1 may Az\u0259rbaycanda da r\u0259smi bayram g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunub. Lakin h\u0259l\u0259 1919-cu ild\u0259 \u0259m\u0259k\u00e7il\u0259r 1 May bayram\u0131 qeyd edil\u0259nd\u0259 R\u0259sulzad\u0259nin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 ADR h\u00f6kum\u0259ti bu bayramda f\u0259al i\u015ftirak edib. Onlar bu bayram\u0131n sinfi qar\u015f\u0131durma yaradan amil kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini r\u0259dd edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>SSR\u0130 t\u0259rkibind\u0259 olanda 1 May bayram\u0131 r\u0259smi bayram s\u0131ras\u0131nda \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 qeyd olunar v\u0259 bununla ba\u011fl\u0131 ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259rd\u0259, televiziya v\u0259 m\u0259tbuatda insanlara \u0259m\u0259yin, z\u0259hm\u0259tin n\u0259 q\u0259d\u0259r vacib oldu\u011fu a\u015f\u0131lanard\u0131.<\/p>\n<p>1992-ci ild\u0259 is\u0259 bu bayram\u0131 totalitar qurulu\u015fun ideoloji atributu kimi l\u0259\u011fv etdil\u0259r. H\u0259min ilin oktyabr\u0131nda m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n bayramlar\u0131 haqq\u0131nda qanun q\u0259bul edil\u0259rk\u0259n 1 May xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ideolojil\u0259\u015fmi\u015f bayram kimi o s\u0131raya daxil edilm\u0259di.<\/p>\n<p>H\u0259min bayram\u0131n sinfi ideologiyan\u0131 da\u015f\u0131yan \u015f\u0259xsl\u0259rin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0259sas g\u0259tirdil\u0259r. 1992-ci ild\u0259 ke\u00e7mi\u015f prezident \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yin g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 1 may\u0131n r\u0259smi s\u0259viyy\u0259d\u0259 qeyd edilm\u0259sin\u0259 son qoyuldu.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 bu tarixi sad\u0259c\u0259 kommunist partiyalar\u0131n \u00fczvl\u0259ri ki\u00e7ik bir y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259 qeyd edirl\u0259r. Lakin dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn sosioloqlar, psixoloqlar, m\u00fcxalif\u0259t v\u0259 iqtdar n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri d\u0259 bel\u0259 bir bayram\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 ke\u00e7irilm\u0259sinin vacib oldu\u011funu bildirirl\u0259r.<\/p>\n<p>&#8220;\u0130nsanl\u0131q xo\u015f g\u00fcnl\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xanda&#8230;&#8221;<\/p>\n<p>&#8220;Sosialist Bac\u0131&#8221; ad\u0131 il\u0259 tan\u0131nan kommunist Roza L\u00fcksemburq \u00f6z tarixi m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: &#8220;1 May \u0259sas\u0259n, 8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fc \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 ba\u015flasa da, bu m\u0259qs\u0259d\u0259 nail olduqdan sonra da bu proses bitm\u0259di. N\u0259 q\u0259d\u0259r ki i\u015f\u00e7il\u0259rin burjuaziya v\u0259 hakim sinf\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259si davam edir, n\u0259 q\u0259d\u0259r ki b\u00fct\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259r yerin\u0259 yetirilm\u0259yib, 1 May bayram\u0131 da h\u0259r il bu t\u0259l\u0259bl\u0259rin ifad\u0259si olacaq.<\/p>\n<p>Xo\u015f g\u00fcnl\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xanda v\u0259 d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rd bir yan\u0131nda i\u015f\u00e7i sinfi azadl\u0131\u011fa qovu\u015fanda bel\u0259, \u00e7ox g\u00fcman ki, m\u00fcbariz\u0259 yolu v\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n \u0259zablar\u0131 anaraq insanl\u0131q 1 May\u0131 bayram kimi ke\u00e7ir\u0259c\u0259k&#8221;.<\/p>\n<p>1 May 120 ildir ki, d\u00fcnyan\u0131n \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259rin beyn\u0259lxalq h\u0259mr\u0259ylik g\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir. D\u00fcnyan\u0131n 100-d\u0259n art\u0131q \u00f6lk\u0259sind\u0259 ictimai bayram kimi, 70-\u0259 yax\u0131n \u00f6lk\u0259sind\u0259 is\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 r\u0259smi bayram g\u00fcn\u00fc olaraq qeyd edilir.<\/p>\n<p>\u018fks\u0259r 1 May n\u00fcmayi\u015fl\u0259ri dinc \u015f\u0259kild\u0259 v\u0259 insidentsiz ba\u015fa \u00e7atsa da, b\u0259z\u0259n planl\u0131 qar\u015f\u0131durmalar da yarad\u0131l\u0131r. B\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bayram g\u00fcn\u00fc n\u00fcmayi\u015f\u0259 \u00e7\u0131xan i\u015f\u00e7il\u0259rin qan\u0131 t\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Bunu ed\u0259nl\u0259r is\u0259 100 il \u00f6nc\u0259ki kimi yen\u0259 d\u0259 burjuaziyan\u0131n, az\u011f\u0131n kapitalizmin casus provakatorlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ndiy\u0259 kimi 1 May n\u00fcmayi\u015fl\u0259rind\u0259 1000-d\u0259n \u00e7ox insan \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Lakin bu qurbanlar 1 May\u0131 Beyn\u0259lxalq Z\u0259hm\u0259tke\u015fl\u0259r Bayram\u0131 kimi qeyd ed\u0259n milyonlar\u0131 qorxutmur. \u00c7\u00fcnki &#8220;Sosialist bac\u0131&#8221;n\u0131n dediyi kimi, n\u0259 vaxtad\u0259k d\u00fcnyada sosial \u0259dal\u0259t, sinfi b\u0259rab\u0259rlik, insan h\u00fcquqlar\u0131 tam b\u0259rq\u0259rar olmay\u0131b, o zamanad\u0259k 1 may tarixi ampluas\u0131nda qeyd olunacaq&#8230;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n da Konstitusiyas\u0131 v\u0259 \u018fm\u0259k M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 t\u0259sbit edilmi\u015f \u0259m\u0259k h\u00fcququ, sosial qarantiya, 8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fc irtican\u0131n t\u0259zyiq v\u0259 istismar\u0131na, c\u00fczi maa\u015f m\u00fcqabilind\u0259 b\u0259z\u0259n 15-16 saata \u00e7atan g\u00fcnd\u0259lik i\u015f rejimin\u0259, u\u015faq \u0259m\u0259yin\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lan sinfi m\u00fcbariz\u0259nin n\u0259tic\u0259sidir. B\u0259s bu tarixi proses v\u0259 onun m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si olan 1 May bayram\u0131 nec\u0259 meydana g\u0259ldi? XX \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Avropada \u0259n f\u0259al kommunist h\u0259r\u0259kat\u0131 \u00fczvl\u0259rind\u0259n biri olan Roza L\u00fcksemburq (Almaniya) 1894-c\u00fc ilin fevral\u0131nda Parisd\u0259 d\u0259rc olunmu\u015f &#8220;May bayram\u0131 nec\u0259 yarand\u0131?&#8221; adl\u0131 tarixi m\u0259qal\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: &#8220;Azad d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 \u2013 8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fcn\u00fcn nailiyy\u0259ti&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":717389,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1may.jpg",1200,675,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1may.jpg",1200,675,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1may.jpg",1200,675,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1may-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1may-649x365.jpg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1may-840x473.jpg",640,360,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1may.jpg",1200,675,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1may.jpg",1200,675,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1may-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2024\/05\/1may-1200x620.jpg",1200,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n da Konstitusiyas\u0131 v\u0259 \u018fm\u0259k M\u0259c\u0259ll\u0259sind\u0259 t\u0259sbit edilmi\u015f \u0259m\u0259k h\u00fcququ, sosial qarantiya, 8 saatl\u0131q i\u015f g\u00fcn\u00fc irtican\u0131n t\u0259zyiq v\u0259 istismar\u0131na, c\u00fczi maa\u015f m\u00fcqabilind\u0259 b\u0259z\u0259n 15-16 saata \u00e7atan g\u00fcnd\u0259lik i\u015f rejimin\u0259, u\u015faq \u0259m\u0259yin\u0259 qar\u015f\u0131 apar\u0131lan sinfi m\u00fcbariz\u0259nin n\u0259tic\u0259sidir. B\u0259s bu tarixi proses v\u0259 onun m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si olan 1 May bayram\u0131 nec\u0259 meydana g\u0259ldi? XX&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/717388"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=717388"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/717388\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/717389"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=717388"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=717388"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=717388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}